Một số biện pháp nâng cao hiệu quả học nhóm cho học sinh Tiểu học
theo Mô hình trường học mới (VNEN) của giáo viên chủ nhiệm lớp.

Phần I: PHẦN MỞ ĐẦU
1. LÝ DO CHỌN ĐỀ TÀI:
1.1. Lí do chọn đề tài
Trước đòi hỏi của thực tiễn nước ta trên con đường hội nhập và phát triển,
yêu cầu đổi mới giáo dục, trong đó đổi mới phương pháp dạy học là hết sức cần
thiết. Nghị quyết Hội nghị lần thứ 8 (số 29/NQ/TW) của Ban chấp hành Trung
ương Đảng khóa XI về Đổi mới căn bản toàn diện giáo dục và đào tạo, đáp ứng
yêu cầu công nghiệp hóa, hiện đại hóa đã khẳng định: “ Tiếp tục đổi mới mạnh mẽ
phương pháp dạy và học theo hướng hiện đại, phát huy tính tích cực chủ động,
sáng tạo và vận dụng kiến thức, kĩ năng của người học; khắc phục lối truyền thụ áp
đặt một chiều, ghi nhớ máy móc. Tập trung dạy cách học, cách nghĩ, khuyến khích
tự học, tạo cơ sở để người học tự cập nhật và đổi mới tri thức, kĩ năng phát triển
năng lực.”
Giáo dục tiểu học có mục tiêu, nhiệm vụ cực kì quan trọng: xây dựng nền
móng cho nhân cách và năng lực của những công dân trong tương lai là hình
thành và phát triển văn hóa đọc, viết tiếng Việt và một số kiến thức cơ bản về toán
học, khoa học; các hoạt động nghệ thuật và giáo dục thể chất đã làm phong phú
tâm hồn học sinh để các em thấm nhuần cốt cách người Việt. Qua quá trình học
tập, cần hình thành cho học sinh năng lực nhận thức, năng lực tự học, các kĩ năng
giải quyết vấn đề, cách hòa nhập, thích ứng với môi trường và cộng đồng xã hội
theo định hướng của UNESCO: Học để biết, học để làm, học để tự khẳng định và
học để cùng chung sống.
Mục tiêu, nội dung giáo dục ảnh hưởng trực tiếp tới phương pháp dạy học
trong nhà trường. Và ngược lại, phương pháp dạy học cũng chi phối mục tiêu, nội
dung, cách đánh giá học sinh và đổi mới công tác quản lí giáo dục. Phương pháp
dạy học không những là chìa khóa vạn năng giúp học sinh tiếp cận kiến thức mà
còn tạo ra khả năng phương pháp phát hiện và giải quyết vấn đề trong đời sống.
1

ngày 30/12/2010 đã nêu rõ: Học sinh được tổ chức theo lớp học, mỗi lớp học có
một giáo viên chủ nhiệm(GVCN) phụ trách và giảng dạy một hoặc nhiều môn học.
2


Một số biện pháp nâng cao hiệu quả học nhóm cho học sinh Tiểu học
theo Mô hình trường học mới (VNEN) của giáo viên chủ nhiệm lớp.
Điều này chứng tỏ rằng GVCN có một vị trí, vai trò hết sức quan trọng trong toàn
bộ quá trình học tập của lớp và thực hiện nhiệm vụ liên quan đến hoạt động giảng
dạy của giáo viên và việc học tập, tu dưỡng rèn luyện của học sinh.
GVCN lớp là người tổ chức, quản lý trực tiếp và sâu sát nhất về mọi mặt đối
với học sinh( HS) và thực hiện GD đạo đức lối sống, phát triển nhân cách, thực
hiện tư vấn....cho HS. Hơn nữa, GVCN tại các lớp tiểu học thường đảm nhận giảng
dạy các môn cơ bản như Toán, Tiếng việt....nên ảnh hưởng trực tiếp đến sự hình
thành kiến thức, kỹ năng cơ bản, kỹ năng công cụ đối với HS tiểu học. Vì vậy công
tác chủ nhiệm giữ vai trò quan trọng trong việc tổ chức các hoạt động, bồi dưỡng
năng lực cho học sinh góp phần tích cực vào việc nâng cao chất lượng GD toàn
diện.
Trường Tiểu học nơi tôi công tác đang được ngành Giáo dục giao nhiệm vụ
thực hiện thí điểm dạy học theo mô hình trường học mới Việt Nam (VNEN). Đó là
một vinh dự lớn nhưng cũng là một trách nhiệm không nhỏ là phải đi đầu, phải làm
nồng cốt trong việc đổi mới phương pháp dạy học.
Như vậy, xuất phát từ yêu cầu của đất nước trong thời kì hội nhập; từ mục
tiêu đào tạo của giáo dục tiểu học; từ vai trò của giáo viên chủ nhiệm lớp; từ việc
thực hiện thí điểm dạy học theo mô hình trường học mới Việt Nam(VNEN) ở
trường. Tôi đã chọn nghiên cứu và thực hiện đề tài: .“ Một số biện pháp nâng cao
hiệu quả học nhóm cho học sinh tiểu học theo Mô hình trường học mới (VNEN)
của giáo viên chủ nhiệm lớp” .
Dạy học theo nhóm là hình thức dạy học đặt học sinh vào môi trường học
tập tích cực, trong đó học sinh được tổ chức thành nhóm một cách thích hợp. Học

Trường tiểu học E nằm trên địa bàn xã C, huyện L, tỉnh Quảng Bình, là một
trường thuộc xã vùng ven quốc lộ 1A. Từ năm học 2011- 2012 trở về trước, quan
điểm dạy học của giáo viên chủ yếu là lên lớp cố gắng truyền tải hết khối lượng
kiến thức theo yêu cầu trong sách giáo khoa, học chủ yếu là ngồi nghe thầy cô
giảng bài sau đó luyện tập theo những gì các em tiếp thu được. Việc đánh giá kết
quả học tập của học sinh chủ yếu thông qua học thuộc lòng hoặc việc áp dụng bài
học vào thực tiễn một cách máy móc: “Thầy bảo thế nào thì làm thế đó – với hình
thức trả bài cho thầy”. Đánh giá cảm tính, không thông qua biểu hiện cụ thể.
Những tiết học được tổ chức theo hình thức nhóm, trò chơi học tập, sắm vai…rất
ít; điều này chỉ diễn ra khi thao giảng, hội giảng, nhưng cũng chỉ mang tính hình
4


Một số biện pháp nâng cao hiệu quả học nhóm cho học sinh Tiểu học
theo Mô hình trường học mới (VNEN) của giáo viên chủ nhiệm lớp.
thức. Trong những năm gần đây, nhà trường thực hiện dạy học thí điểm mô hình
trường học mới VNEN nên các giáo viên đã thực hiện đổi mới cách tổ chức lớp
học, đơn vị học tập cơ bản là học nhóm, theo quan điểm dạy học lấy học sinh làm
trung tâm và từng bước nâng cao chất lượng giáo dục theo chương trình của Bộ.
Dạy học theo nhóm đã được GV sử dụng khá phổ biến và thường xuyên: Từ khi có
chủ trương đổi mới phương pháp dạy học theo hướng tăng cường sự tham gia của
HS, phát huy tối đa vai trò chủ động, tích cực của các em thì dạy học theo nhóm đã
được coi là phương pháp dạy học hữu hiệu và bước đầu đã làm thay đổi bộ mặt
phương pháp dạy học trong nhà trường phổ thông. GV đã nhận thức được những
ích lợi của dạy học nhóm: GV đã thấy rõ tác dụng của dạy học theo nhóm trong
việc phát huy tính tích cực, chủ động, tăng cường sự tham gia của HS như: mọi HS
đều được trình bày ý kiến, HS tự tìm ra tri thức, nắm bài chắc hơn, hứng thú với
học tập hơn.v.v... và phát triển những kĩ năng XH cho HS như: biết lắng nghe và
tôn trọng ý kiến của bạn, biết trình bày ý kiến của mình cho các bạn nghe và hiểu,
biết thống nhất ý kiến,v.v...; Còn đối với GV thì dạy học nhóm giúp họ không phải

làm việc riêng không theo sự điều hành của nhóm trưởng. Khi không hiểu bài
cũng không chủ động chia sẻ hợp tác với bạn để hoàn thành nhiệm vụ.
- Một số học sinh kỹ năng tự nhận xét, nhận xét bạn, hỗ trợ cho bạn còn nhiều
hạn chế còn nhận xét đánh giá qua loa chưa chỉ ra được đúng chỗ nào sai chỗ
nào để hỗ trợ cho bạn.
- Vai trò điều hành của một số nhóm trưởng còn hạn chế: các em chưa bao quát
được hoạt động của nhóm, chưa linh hoạt trong quá trình tổ chức chia sẻ, đánh
giá nhận xét, tổng hợp thống nhất ý kiến.
Ngay từ đầu năm học khi đã khảo sát, phân loại đối tượng học sinh, tôi đã hướng
dẫn và xây dựng kế hoạch cụ thể cho các em.
* Kết quả khảo sát đầu năm học 2015 – 2016 các kĩ năng của HS lớp 5A
lớp tôi dạy như sau:
Tổng số HS: 20 em
Mạnh dạn,tự tin: 2 em
Kĩ năng học nhóm: Biết thực hiện các thoạt động theo sách hướng dẫn học: 10 em
6


Một số biện pháp nâng cao hiệu quả học nhóm cho học sinh Tiểu học
theo Mô hình trường học mới (VNEN) của giáo viên chủ nhiệm lớp.
Rụt rè, thiếu tự tin, còn ỷ lại vào bạn: 8 em
- Giáo viên chưa hiểu rõ hoạt động nhóm giúp học sinh tích cực và tham gia nhiều
hơn; các kĩ năng giao tiếp về mặt xã hội và một số kĩ năng sống được phát triển.
Chưa hiểu được thông qua hoạt động nhóm, các em có thể tự diễn đạt bằng lời và
chia sẻ các ý tưởng của mình với những người khác trong việc phát triển các kĩ
năng ngôn ngữ, qua đó các em có thể giúp đỡ lẫn nhau. Thông qua hoạt động
nhóm, GV có thể hỗ trợ các đối tượng HS theo nhu cầu khác nhau đồng thời tạo
cho các em tính mạnh dạn, tự tin trong quá trình giao tiếp. Gần 40% học sinh là học
sinh vốn từ vựng còn nghèo nàn, sự rụt rè thiếu tự tin khi giao tiếp ngôn ngữ diễn ra
còn phổ biến.

liệu hướng dẫn học, có sự tương tác với bạn. Vai trò của giáo viên là tổ chức lớp
học, theo dõi quá trình tự học của tất cả học sinh và các nhóm học tập để hỗ trợ; đòi
hỏi giáo viên phải tích cực, nhiệt tình hơn, phải tập trung quan sát một cách vừa cụ
thể đến từng em vừa phải bao quát toàn lớp. Giáo viên phải chủ động, linh hoạt,
sáng tạo trong mọi tình huống để có thể trợ giúp học sinh bất kỳ lúc nào học sinh
cần.
Nhiệm vụ của học sinh trong các tiết học VNEN là tự học theo Tài liệu
hướng dẫn học(TLHDH), chủ động hợp tác chia sẻ với bạn hoặc tìm sự hỗ trợ của
giáo viên khi gặp vướng mắc để hoàn thành nhiệm vụ học tập, tự đánh giá và đánh
giá bạn về kết quả học tập.
Đợn vị cơ bản của lớp học VNEN là nhóm. Mỗi nhóm có một nhóm trưởng.
Nhiệm vụ của nhóm trưởng là người tổ chức các hoạt động, công việc cho nhóm,
sắp xếp vai trò các thành viên, đảm bảo rằng mọi thành viên đều có cơ hội để đóng
góp. Ngay cả khi các thành viên đang làm việc cá nhân hoặc cặp đôi, nhóm trưởng
vẫn là người tổ chức và giám sát hoạt động của cả nhóm. Không nhất thiết nhóm
trưởng phải là những em học sinh học khá, mạnh mẽ, có khả năng điều khiển các
bạn. Mọi thành viên trong nhóm đều được trao cơ hội làm trưởng nhóm. Sự rèn
luyện thường xuyên trong vai trò này không những làm các em hiểu và thông cảm
cho nhiệm vụ trưởng nhóm mà còn giúp rèn luyện khả năng lãnh đạo của các em.
Để hình thành được kĩ năng tự học, tự quản của học sinh thì phải qua một
quá trình hỗ trợ giúp đỡ của giáo viên. Giáo viên phải xác định được mức độ tự
8


Một số biện pháp nâng cao hiệu quả học nhóm cho học sinh Tiểu học
theo Mô hình trường học mới (VNEN) của giáo viên chủ nhiệm lớp.
học, tự quản của từng khối lớp khác nhau và phải kiên trì bồi dưỡng cho các em.
Nếu giáo viên nào nóng vội áp đặt học sinh thì sẽ thất bại.
1.2. Bồi dưỡng một số kỹ năng cần thiết khi tổ chức dạy học theo nhóm:
Với vai trò là tổ chức, hướng dẫn, theo dõi, hỗ trợ kịp thời hoạt động học của

của các em để xây dựng kế hoạch, có biện pháp giúp đỡ giáo dục phù hợp, cụ thể
với từng học sinh của lớp mình. Khi đã nắm rõ tình hình học tập, rèn luyện của
từng em GV mới có những định hướng, những chỉ dẫn giúp các em phát huy những
mặt mạnh và khắc phục những hạn chế để các em tiếp tục hoàn thiện mình.
2.2.Bồi dưỡng kĩ năng tự học và học nhóm cho học sinh :
Tôi đã hướng dẫn học sinh biết cách tự học và học theo mô hình trường học
mới, theo các yêu cầu sau đây:
- Biết sử dụng sách hướng dẫn học:
+ Đọc mục tiêu của bài học, biết sau tiết học mình phải nắm được gì? biết
làm gì?;
+ Biết mỗi Hoạt động (hoạt động cơ bản, hoạt động thực hành, hoạt động
ứng dụng) có mấy nhiệm vụ?;
+ Tự nghiên cứu tài liệu; tự trả lời các nội dung, yêu cầu trong sách; tự hình
thành kiến thức (nếu có điều chưa hiểu có thể hỏi bạn hoặc hỏi GV).
- Biết và thực hiện đúng nguyên tắc học nhóm, đó là:
+ Trước tiên, cá nhân tự học, tự nghiên cứu tài liệu, kết nối và hình thành
kiến thức mới;
+ Sau đó chia sẻ với bạn trong cặp đôi, hoặc trao đổi trong nhóm để nói kết
quả tự học của mình, nghe kết quả của bạn và nghe ý kiến đóng góp của bạn về kết
quả của mình; điều chỉnh kết quả tự học cho đúng và đầy đủ.
- Biết tìm sự hỗ trợ:
Khi gặp khó khăn, biết tìm sự hỗ trợ của bạn hoặc GV để vượt qua khó khăn
và biết báo cáo kết quả học tập với GV.
- Biết đánh giá:
Biết mình còn vướng mắc gì, chưa hoàn thành nhiệm vụ nào; bạn nào có kết
quả tốt, bạn nào tích cực học trong nhóm.
10


Một số biện pháp nâng cao hiệu quả học nhóm cho học sinh Tiểu học



Một số biện pháp nâng cao hiệu quả học nhóm cho học sinh Tiểu học
theo Mô hình trường học mới (VNEN) của giáo viên chủ nhiệm lớp.
+ Mọi người lắng nghe tiếp thu.
+ Ai cũng có ý kiến, không để một người nói quá nhiều, nói tranh phần người
khác;
+ Ưu tiên bạn học yếu, bạn nhút nhát phát biểu trước, phát biểu nhiều;
+ Bạn học giỏi nói sau cùng, nhường các bạn nói trước. Chú ý để bạn giỏi
chỉ nói điều quan trọng, điều cần thiết;
+ Nhóm trưởng không áp đặt, cản trở mọi người phát biểu;
+ Nhóm trưởng phải tôn trọng mọi người, không là người “thống trị” nhóm;
+ Điều hành để không có bạn nào đứng ngoài hoạt động nhóm.
Những phẩm chất và năng lực điều hành nhóm tốt sẽ giúp cho hoạt động tự
quản tự học trong nhóm có kết quả.
GV phải bồi dưỡng cho nhóm trưởng. Thậm chí làm nhóm trưởng “mẫu” để
các nhóm trưởng biết điều hành có kết quả hoạt động của nhóm.
2.4. Giúp học sinh còn nhiều hạn chế:
Trong một lớp học, thường thì lúc nào cũng có một vài học sinh còn yếu nên
vào đầu năm học tôi nắm bắt tình hình qua giáo viên chủ nhiệm năm trước để biết
được từng đối tượng còn hạn chế môn học nào, kỹ năng nào để có kế hoạch giúp
đỡ. Phân công các HS yếu vào các nhóm (mỗi nhóm chỉ nên có 1 HS yếu). Giao cho
nhóm trưởng, hoặc HS học tốt cùng cặp đôi với HS yếu để giúp đỡ trực tiếp. Khi giao
nhiệm vụ cho HS học tốt giúp đỡ bạn, cần lưu ý với học sinh một số điểm sau:
- Nhắc bạn đọc kĩ tài liệu, nói rõ những điều đã hiểu hoặc chưa hiểu;
- Hướng dẫn, giải thích để bạn hiểu đúng tài liệu;
- Yêu cầu bạn nhắc lại và báo cáo kết quả trước nhóm.
- Tuyệt đối không được làm thay, làm hộ cho bạn.
- Ân cần, tận tình giúp đỡ bạn cách học, tự nhận xét bản thân.
Bàn bạc với gia đình, với nhóm, với lớp tìm các biện pháp, phân công giúp

của dạy học theo nhóm trong việc phát huy tính tích cực, chủ động, tăng cường sự
tham gia của HS, như: mọi HS đều được trình bày ý kiến, HS tự tìm ra tri thức,
nắm bài chắc hơn, hứng thú với học tập hơn.v.v... và phát triển những kĩ năng XH
13


Một số biện pháp nâng cao hiệu quả học nhóm cho học sinh Tiểu học
theo Mô hình trường học mới (VNEN) của giáo viên chủ nhiệm lớp.
cho HS, như biết lắng nghe và tôn trọng ý kiến của bạn, biết trình bày ý kiến của
mình cho các bạn nghe và hiểu, biết thống nhất ý kiến,v.v…
Học sinh đã có những kĩ năng làm việc theo nhóm: Các em đã biết nhanh chóng
gia nhập vào nhóm, bầu nhóm trưởng, thư kí; bước đầu biết bày tỏ quan điểm ý
kiến và trình bày mạch lạc kết quả làm việc chung của cả nhóm.

Phần III : KẾT LUẬN VÀ KIẾN NGHỊ
1.Ý nghĩa và bài học kinh nghiệm:
- Học nhóm theo mô hình VNEN giúp học sinh phát huy tính tự học, sáng tạo, tính
tự giác, tự quản, sự tự tin, hứng thú trong học tập. Với phương pháp dạy học mới,
giúp các em phát huy tốt các kĩ năng(KN): KN giao tiếp, KN hợp tác, KN tự đánh
giá lẫn nhau trong giờ học.
- Tạo điều kiện đẩy mạnh đổi mới PPDH và các hình thức dạy học trên cơ sở tổ
chức các hoạt động phát huy tính tích cực, chủ động, khả năng tự học của học sinh.
Tăng khả năng thực hành, vận dụng, tích hợp được hoạt động phát triển ngôn ngữ
của học sinh thông qua các hoạt động học tập.
- Chú trọng khai thác và sử dụng những kinh nghiệm của học sinh trong đời sống
hàng ngày. Gắn kết giữa nội dung dạy học với đời sống thực tiễn của học sinh, của
cộng đồng thông qua hoạt động ứng dụng của mỗi bài., rèn cho các em kĩ năng giải
quyết các vấn đề, các khó khăn của nhóm và chính bản thân các em trong mõi tiết
học.
- Để có được kĩ năng tổ chức hoạt động nhóm, đòi hỏi người giáo viên phải không