ĐẠI HỌC QUỐC GIA HÀ NỘI
TRƯỜNG ĐẠI HỌC KHOA HỌC XÃ HỘI VÀ NHÂN VĂN

NGUYỄN THỊ QUYẾT

PHÁT TRIỂN NGUỒN NHÂN LỰC
CHẤT LƯỢNG CAO Ở QUẢNG NGÃI HIỆN NAY

LUẬN ÁN TIẾN SĨ TRIẾT HỌC

Hà Nội – 2017


ĐẠI HỌC QUỐC GIA HÀ NỘI
TRƯỜNG ĐẠI HỌC KHOA HỌC XÃ HỘI VÀ NHÂN VĂN

NGUYỄN THỊ QUYẾT

PHÁT TRIỂN NGUỒN NHÂN LỰC
CHẤT LƯỢNG CAO Ở QUẢNG NGÃI HIỆN NAY

LUẬN ÁN TIẾN SĨ
Chuyên ngành: CNDVBC & CNDVLS
Mã số: 62 22 03 02

Người hướng dẫn

Chủ tịch hội đồng

PGS.TS. Đặng Hữu Toàn


1.4.1. Giá trị của các công trình luận án cần tham khảo ................................ 24
1.4.2. Những vấn đề cần tiếp tục nghiên cứu trong luận án .......................... 27
Chương 2. PHÁT TRIỂN NGUỒN NHÂN LỰC CHẤT LƯỢNG
CAO Ở QUẢNG NGÃI HIỆN NAY - MỘT SỐ VẤN ĐỀ LÝ LUẬN ........ 29
2.1. Khái niệm nguồn nhân lực, nguồn nhân lực chất lượng cao và
phát triển nguồn nhân lực chất lượng cao...................................................... 29
2.1.1. Khái niệm nguồn nhân lực ................................................................... 29
2.1.2. Khái niệm nguồn nhân lực chất lượng cao .......................................... 32
2.1.3. Khái niệm phát triển nguồn nhân lực chất lượng cao .......................... 40
2.2. Tầm quan trọng của việc phát triển nguồn nhân lực chất lượng
cao ở Quảng Ngãi hiện nay. ............................................................................. 50
2.3. Một số yếu tố tác động đến việc phát triển nguồn nhân lực chất
lượng cao ở Quảng Ngãi hiện nay ................................................................... 56
2.3.1. Tác động của công nghiệp hóa, hiện đại hóa, cách mạng khoa
học - công nghệ và kinh tế tri thức................................................................ 56
2.3.2. Tác động của toàn cầu hóa và hội nhập quốc tế .................................. 57


2.3.3. Tác động của điều kiện kinh tế - xã hội ............................................... 59
2.3.4. Tác động của chính sách phát triển nguồn nhân lực chất lượng
cao của Việt Nam và Quảng Ngãi.................................................................. 65
Chương 3. PHÁT TRIỂN NGUỒN NHÂN LỰC CHẤT LƯỢNG
CAO Ở QUẢNG NGÃI HIỆN NAY - THỰC TRẠNG VÀ MỘT SỐ
VẤN ĐỀ ĐẶT RA ............................................................................................. 68
3.1. Thực trạng phát triển nguồn nhân lực chất lượng cao ở Quảng
Ngãi hiện nay ..................................................................................................... 68
3.1.1.Thực trạng phát triển về số lượng, chất lượng và cơ cấu ..................... 68
3.1.2. Thực trạng phát triển giáo dục - đào tạo nguồn nhân lực chất
lượng cao ........................................................................................................ 79
3.1.3. Thực trạng thu hút, đãi ngộ và sử dụng nguồn nhân lực chất

DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO ...................................................... 152
PHỤ LỤC


MỞ ĐẦU
1. Lý do chọn đề tài
Lịch sử của nhân loại xét cho đến cùng là lịch sử giải quyết vấn đề con
người và từng bước giải phóng con người thoát khỏi thần quyền và bạo quyền
để đi đến mục tiêu cuối cùng là phát triển toàn diện cá nhân con người và xã
hội loài người trong một thế giới văn minh. Trong quá trình tồn tại và phát
triển, không một quốc gia, dân tộc nào lại không chú ý đến vấn đề con người,
phát huy nguồn lực con người, đặc biệt là con người có năng lực, có phẩm
chất đạo đức tốt, chỉ có điều là khác nhau ở mục đích và phương pháp giải
quyết mà thôi. Và, thực tiễn lịch sử cũng đã chứng minh, bất kỳ quốc gia, dân
tộc nào trên thế giới muốn phát triển nhanh và bền vững đều phải dựa vào ba
yếu tố cơ bản là phát triển cơ sở hạ tầng hiện đại, ứng dụng một cách sáng tạo
những thành tựu mới nhất của khoa học - công nghệ và nâng cao chất lượng
nguồn nhân lực. Trong bối cảnh toàn cầu hóa và hội nhập kinh tế quốc tế với sự
phát triển mạnh mẽ của khoa học - công nghệ và kinh tế tri thức, nguồn nhân
lực, đặc biệt nguồn nhân lực chất lượng cao luôn giữ vai trò quyết định trực tiếp
đối với sự phát triển của lực lượng sản xuất và tốc độ tăng trưởng kinh tế của
mỗi quốc gia.
Việt Nam đang trong tiến trình đẩy mạnh công nghiệp hóa, hiện đại hóa và
hội nhập quốc tế trong điều kiện cuộc cách mạng khoa học - công nghệ đang diễn
ra mạnh mẽ trên phạm vi toàn thế giới. Đây là điều kiện, là cơ hội thuận lợi cho
chúng ta có thể tận dụng những thành tựu của khoa học - công nghệ để đẩy
mạnh công nghiệp hóa, hiện đại hóa đất nước theo con đường rút ngắn, đi tắt,
đón đầu. Để tận dụng thời cơ, vượt qua thách thức do toàn cầu hóa và hội
nhập quốc tế tạo ra, thì cần có nguồn nội lực mạnh, mà trước hết là nguồn
nhân lực đặc biệt là nguồn nhân lực chất lượng cao với bản lĩnh chính trị vững

dầu, cơ khí, tự động hóa...Cùng với sự thiếu hụt về số lượng, chất lượng của
nguồn nhân lực chất lượng cao là vấn đề đáng lo ngại hơn cả. Sự hạn chế về
chất lượng biểu hiện ở chỗ: Trình độ tay nghề, chuyên môn, ngoại ngữ, tin
học, kỷ luật, tác phong công nghiệp, sự năng động, sáng tạo, trình độ hiểu biết
pháp luật và thể lực kém; khả năng thích nghi , thích ứng với môi trường
làm việc đầy biến động như hiện nay chưa tốt . Bên cạnh đó là sự suy thoái
phẩm chất đạo đức, lối sống của một bộ phận không nhỏ của nguồn nhân
2


lực chất lượng cao đó là đội ngũ cán bộ lãnh đạo, quản lý. Cơ cấu, sắ p xế p
nguồ n nhân lực chất lượng cao ở Quảng Ngãi hiê ̣n nay chưa thâ ̣t h ợp lý, tình
trạng “thừa thầy thiếu thợ” còn diễn ra ở nhiều ngành, nhiều lĩnh vực. Giáo
dục - đào tạo nguồn nhân lực chất lượng cao còn nhiều bất cập; các chính
sách về thu hút, đãi ngộ sử dụng đội ngũ nhân lực này chưa đạt được kết quả
như mong muốn; tình trạng "chảy máu chất xám" sang các nước phát triển và
các địa phương khác trong cả nước còn khá phổ biến...
Với nhiều lợi thế trong phát triển kinh tế biển và sự phát triển mạnh mẽ
của các ngành công nghiệp, đặc biệt là công nghiệp nặng, tiềm năng của Quảng
Ngãi còn rất lớn, nơi đây đã và đang trở thành điểm đến hấp dẫn của các nhà đầu
tư cả trong và ngoài nước. Trong thời gian tới, với sự tác động mạnh mẽ của
toàn cầu hóa, tiến trình hội nhập kinh tế quốc tế của tỉnh sẽ diễn ra nhanh hơn,
việc thực hiện các cam kết quốc tế sẽ nghiêm túc hơn, yêu cầu về chất nguồn
nhân lực cũng cao hơn. Vì vậy, hơn lúc nào hết, việc phát triển nguồn nhân lực
chất lượng cao của tỉnh trở nên vô cùng bức thiết trong bối cảnh hiện nay.
Để đáp ứng yêu cầu này, Quảng Ngãi cần có sự đánh giá một cách
đúng đắn, khách quan thực trạng phát triển nguồn nhân lực nhân lực chất
lượng cao của tỉnh thời gian qua, đúc rút được những điểm mạnh và hạn chế,
tổng kết được những bài học về cơ chế, chính sách để từ đó đưa ra những
phương hướng và giải pháp thiết thực nhằm xây dựng và phát triển nguồn

Cơ sở lý luận
Luận án được thực hiện trên cơ sở những quan điểm cơ bản của chủ nghĩa
Mác - Lênin, tư tưởng Hồ Chí Minh, quan điểm, đường lối, chủ trương, chính
sách của Đảng và Nhà nước về nguồn nhân lực, phát triển nguồn nhân lực, phát
triển nguồn nhân lực chất lượng cao. Ngoài ra, tác giả cũng kế thừa có chọn lọc
những thành quả của các công trình khoa học của các nhà khoa học về một số vấn
đề liên quan đến nội dung luận án.
Phương pháp nghiên cứu
Đề tài vận dụng tổng hợp những nguyên tắc, phương pháp luận của chủ
nghĩa duy vật biện chứng và chủ nghĩa duy vật lịch sử, trong đó chú trọng sử dụng
các phương pháp phân tích và tổng hợp, lịch sử và lôgic, nguyên tắc thống nhất lý
luận với thực tiễn, đối chiếu và so sánh, xử lý các số liệu thống kê.
4


5. Đóng góp mới của luận án
- Luận án góp phần làm rõ thêm về nguồn nhân lực, nguồn nhân lực
chất lượng cao, phát triển nguồn nhân lực chất lượng cao, tầm quan trọng và
những yếu tố tác động đến việc phát triển nguồn nhân lực chất lượng cao ở
Quảng Ngãi hiện nay.
- Luận án làm rõ thực trạng phát triển nguồn nhân lực chất lượng cao,
trên cơ sở đó đề xuất một số quan điểm và giải pháp chủ yếu nhằm phát triển
nguồn nhân lực chất lượng cao ở Quảng Ngãi hiện nay.
6. Ý nghĩa lý luận và thực tiễn của luận án
Ý nghĩa lý luận: Luận án góp phần bổ xung, hoàn thiện những nội dung
lý luận về nguồn nhân lực chất lượng cao, phát triển nguồn nhân lực chất
lượng cao hiện nay ở Việt Nam nói chung và Quảng Ngãi nói riêng.
Ý nghĩa thực tiễn: Luận án có thể dùng làm tài liệu tham khảo cho
những người làm công tác nghiên cứu, giảng dạy, học tập những vấn đề có
liên quan đến nguồn nhân lực và phát triển nguồn nhân lực chất lượng cao.

vốn này có trình độ, có kỹ năng, có kinh nghiệm và sự sáng tạo.
Năm 1998, Nxb. Lao động, Hà Nội đã xuất bản cuốn sách: “Tầm quan
trọng của nguồn nhân lực trong sự phát triển Đông Nam Á của các tác giả
Xavier, Oudin, Nguyễn Thị Cành, Bernard Haudville. Trong cuốn sách này,
các tác giả đã chỉ ra tác động to lớn của những biến đổi kinh tế - xã hội đến
nguồn nhân lực; đặc điểm và xu hướng phát triển của nguồn nhân lực; các vấn
đề về quan hệ lao động, về việc làm ở Việt Nam nói riêng và các nước Đông
Nam Á nói chung.
Trong cuốn Lao động, việc làm và nguồn nhân lực ở Việt Nam 15 năm
đổi mới, Nxb Chính trị quốc gia, Hà Nội, Năm 2001, các tác giả Nolwen,
Henaff, Jean – Yves Martin, Geoffrey B.Hainworth đã khái quát thực tiễn phát

6


triển nguồn nhân lực Việt Nam những năm đầu của thời kỳ đổi mới, từ đó chỉ
ra những hạn chế trong giáo dục đào tạo làm ảnh hưởng trực tiếp đến sự phát
triển nguồn nhân lực của Việt Nam đó là mức học phí, sự thiếu hụt kinh niên số
giáo viên mới vào nghề ở mỗi cấp học, tiền lương thấp so với các ngành nghề
khác... Vì vậy, cần phải cải cách chương trình đào tạo và các cải cách giáo dục
khác bao gồm tăng số lượng phòng học, tăng số lượng giáo viên, nâng cấp
trang thiết bị phục vụ giảng dạy, tăng tiền lương... Ngoài ra, cuốn sách còn đề
cập đến một số vấn đề về việc làm, vấn đề tổ chức lại nền kinh tế và cơ cấu lại
xã hội, chiến lược cá nhân và gia đình, chiến lược của doanh nghiệp...
Năm 2010, nhà xuất bản Kinh tế quốc dân đã dịch cuốn sách

Chuyển

hóa nguồn nhân lực của các tác gi ả William J .Rothwell, Robert K.Prescott và
Maria W.Taylor. Cuố n sách được kết cấu thành 3 phầ n: Phầ n mô ̣t nói về“chuyể n

nước của tiến sĩ Nguyễn Thanh, nhà xuất bản Chính trị quốc gia, Hà Nội,
2002. Cuốn sách đã đưa ra quan điểm của Chủ nghĩa Mác-Lênin, tư tưởng Hồ
Chí Minh, quan điểm của Đảng ta về phát triển con người, phát triển nguồn
nhân lực; mục tiêu tổng quát của công nghiệp hóa, hiện đại hóa và tính tất yếu
của việc phát triển nguồn nhân lực trên cở sở khẳng định phát triển nguồn
nhân lực là yếu tố quyết định cho sự thành công của sự nghiệp công nghiệp
hóa, hiện đại hóa ở nước ta hiện nay. Bên cạnh đó, tác giả còn phân tích thực
trạng nguồn nhân lực; từ đó tìm ra những định hướng trong việc phát triển
nguồn nhân lực có chất lượng cho công nghiệp hóa, hiện đại hóa, trong đó
nhấn mạnh phải lấy giáo dục và đào tạo làm quốc sách hàng đầu.
Tiến sĩ Nguyễn Hữu Dũng (2003), Sử dụng hiệu quả nguồn lực con
người ở Việt Nam, Nxb Lao động - Xã hội, Hà Nội. Cuốn sách đã trình bày hệ
thống một số vấn đề cơ bản về nguồn lực con người; những yêu cầu cơ bản về
phát triển, phân bổ và sử dụng nguồn lực con người trong quá trình phát triển
kinh tế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa ở Việt Nam hiện nay; giới
thiệu kinh nghiệm của một số nước như Mỹ, Nhật, Trung Quốc về vấn đề này.
Bên cạnh đó, tác giả cũng đánh giá thực trạng phát triển, phân bổ và sử dụng
nguồn lực con người ở Việt Nam trong những năm đổi mới; từ đó đề xuất các
giải pháp nhằm phát triển, phân bố hợp lý và sử dụng hiệu quả nguồn lực này
trong quá trình phát triển kinh tế - xã hội ở nước ta.
Năm 2003, trong cuốn Những luận cứ khoa học của việc phát triển
nguồn nhân lực công nghiệp cho vùng kinh tế trọng điểm phía nam (NXB
8


Khoa học xã hội), tác giả Trương Thị Minh Sâm đã nêu lên khái niệm, những
đặc trưng cơ bản về nguồn nhân lực, vai trò của nguồn nhân lực và phát triển
nguồn nhân lực trong quá trình công nghiệp hóa, hiện đại hóa; nêu lên kinh
nghiệm phát triển nguồn nhân lực của một số nước như Hàn Quốc, Ấn Độ,
Thái Lan, Nhật Bản...phân tích thực trạng nguồn nhân lực và sử dụng nguồn

những thành tựu, hạn chế, nguyên nhân của những thành tựu, hạn chế và
những vấn đề đặt ra; nêu lên một số giải pháp cơ bản nhằm phát triển nguồn
nhân lực Việt Nam đến năm 2020.
Năm 2014, Nghiên cứu sinh Nguyễn Thị Tùng đã bảo vệ thành công
luận án tiến sĩ với đề tài Vấn đề phát triển nguồn lực con người trong quá trình
công nghiệp hóa, hiện đại hóa ở tỉnh Nghệ An hiện nay tại Học viện Chính trị
quốc gia Hồ Chí Minh. Trong luận án, tác giả đã đi sâu phân tích các khái niệm
nguồn lực con người, phát triển nguồn lực con người, nêu lên các yếu tố cơ bản
tác động đến phát triển nguồn lực con người ở Việt Nam hiện nay. Bên cạnh đó,
tác giả còn tập trung phân tích thực trạng phát triển nguồn lực con người trong quá
trình công nghiệp hóa, hiện đại hóa ở tỉnh Nghệ An; chỉ ra những thành tựu, hạn
chế, nguyên nhân của những thành tựu, hạn chế và một số vấn đề đặt ra đối với
việc phát triển nguồn lực con người trong quá trình công nghiệp hóa, hiện đại hóa ở
tỉnh Nghệ An hiện nay. Trên cơ sở phân tích thực trạng, tác giả đề xuất ba nhóm
giải pháp chủ yếu nhằm phát triển nguồn lực con người trong quá trình công nghiệp
hoá, hiện đại hoá ở tỉnh Nghệ An hiện nay đó là các nhóm giải pháp về liñ h vực
giáo dục và đào tạo , huy động các nguồn lực đầu tư để phát triể n số lươ ̣ng và
chấ t lươ ̣ng; nhóm giải pháp về công tác tuyển dụng, sử dụng, quy hoạch, sắp xếp
và nhóm giải pháp về xây dựng môi trường kinh tế

- xã hội để phát triển số

lươ ̣ng, chấ t lươ ̣ng nguồ n lực con người trong quá triǹ h công nghiê ̣p ho, ́ ahiê ̣n đa ̣i
hóa ở Nghệ An hiện nay.
1.2. Những công trình nghiên cứu liên quan đến vấn đề phát triển
nguồn nhân lực chất lượng cao
Tài liệu nước ngoài
Năm 1996, nhà xuất bản Chính trị quốc gia, Hà Nội xuất bản cuốn sách
Tôn trọng trí thức, tôn trọng nhân tài kế lớn trăm năm chấ n hưng đấ t nước do
Thẩm Vinh Hoa và Ngô Quốc Diện (đồng chủ biên). Đây là công trình phân

mới. Trong tất cả các giải pháp, Vương Huy Diệu đặc biệt chú trọng đến giải
pháp về giáo dục đào tạo, coi đây là giải pháp mang tính quyết định đối với sự
phát triển nguồn nhân lực chất lượng cao.

11


Tài liệu trong nước
Tháng 8 năm 2002, tạp chí Lý luận chính trị số 8 có đăng bài Phát triển
nguồn nhân lực chất lượng cao trong sự nghiệp công nghiệp hóa, hiện đại
hóa đất nước và hội nhập quốc tế của Nguyễn Hữu Dũng. Trong bài viết của
mình, tác giả đã trình bày quan niệm về nguồn nhân lực chất lượng cao, đánh
giá sơ lược về thực trạng nguồn nhân lực chất lượng cao ở nước ta hiện nay.
Trên cơ sở đó, tác giả đã đề xuất những giải pháp cơ bản nhằm phát huy
nguồn lực này ở nước ta trong sự nghiệp công nghiệp hóa, hiện đại hóa đất
nước và hội nhập quốc tế.
Năm 2005, tạp chí Lao động và xã hội số 264 có đăng bài viết Phát
triển nguồn nhân lực Việt Nam trong bối cảnh toàn cầu hóa của tác giả Mạc
Văn Tiến. Trong bài viết này, tác giả đã từng bước làm rõ sự cần thiết cũng
như vai trò quan trọng của nguồn nhân lực, đặc biệt là nguồn nhân lực chất
lượng cao trong bối cảnh hội nhập, đồng thời chỉ ra những tác động tích cực
và tiêu cực của quá trình hội nhập đến nguồn nhân lực chất lượng cao. Bài
viết cũng tập trung phân tích thực trạng nguồn nhân lực, từ đó đưa ra những
định hướng và giải pháp phát triển nguồn nhân lực đáp ứng yêu cầu hội nhập
của Việt Nam hiện nay.
Năm 2005, nhà xuất bản Thế giới, Hà Nội xuất bản cuốn sách Đào tạo, bồi
dưỡng và sử dụng nguồn nhân lực tài năng của tác giả Trần Văn Tùng. Trong
cuốn sách này, tác giả trình bày những kinh nghiệm trong phát hiện, đào tạo và
sử dụng tài năng khoa học - công nghệ sản xuất kinh doanh, quản lý của Mỹ
và một số quốc gia châu Âu như Đức, Pháp, Anh, và châu Á như Nhật Bản,

bối cảnh hội nhập kinh tế quốc tế ở Việt Nam. Ở đây, tác giả tập trung phân
tích hai giải pháp cơ bản đó là: Giải pháp về giáo dục đào tạo và giải pháp về
sử sụng, thu hút nhân lực chất lượng cao.
Năm 2008, trong luận án tiến sỹ triết học Phát triển nguồ n nhân lực
phục vụ công nghiê ̣p hóa, hiê ̣n đại hóa ở Đà Nẵng, tác giả Dương Anh Hoàng
đã phân tić h mô ̣t số khái niê ̣m như nguồ n nhân lực, phát triển nguồn nhân lực,
chỉ ra 3 điểm tương đồng và 3 điểm khác biệt trong phát triển nguồ n nhân lực
giữa Việt Nam và các nước trong khu vực để từ đó rút ra 4 bài học kinh
nghiệm về phát triển nguồn nhân lực cho Việt Nam nói chung và Đà Nẵng nói
riêng. Trên cơ sở phân tích thực trạng phát triển nguồn nhân lực của Đà Nẵng
13


thời gian qua, tác giả đưa ra 3 quan điểm có tiń h chấ t định hướng và đề xuất 4
giải pháp để phát triển nguồn nhân lực cho quá trình công nghiệp hóa, hiện
đại hóa ở Đà Nẵng trong thời gian tới. Các giải phá p đươ ̣c tác giả t ập trung
phân tích trong luận án của mình đó là: Phát triển kinh tế xã hội, nâng cao
chất lượng giáo dục đào tạo, phát triển khoa học công nghệ và xây dựng nếp
sống văn minh đô thị. Trong đó , giải pháp nâng cao ch ất lượng giáo dục đào
tạo được tác giả đặc biệt chú ý nhấn mạnh.
Nghiên cứu phát triể n nguồ n nhân lực ở mô ̣t điạ phương thuô ̣c khu vực
duyên hải nam trung bộ rất gần với Quảng Ngãi có nhiề u điể m tương đồ ng
với pha ̣m vi đề tài nghiên cứu của nghiên c ứu sinh, do đó những kế t quả đa ̣t
đươ ̣c của luâ ̣n án là tài liê ̣u tham khảo hữu ích cho tác giả trong quá trình thực
hiê ̣n luâ ̣n án.
Năm 2009, tạp chí Kinh tế đối ngoại số 38 có đăng bài Phát triển
nguồn nhân lực chất lượng cao cho hội nhập kinh tế - vấn đề cấp bách sau
khủng hoảng của tác giả Hoàng Văn Châu. Trong bài viết này, tác giả đã chỉ
rõ tầm quan trọng của nguồn nhân lực và nguồn nhân lực chất lượng cao
trong quá trình phát triển kinh tế - xã hội của mỗi quốc gia. Với đối tượng là

, nguồ
n
̣
lực trí tuê ,̣ xây dựng và phát huy ngu ồn lực trí tuệ , tác giả còn nêu lên kinh
nghiê ̣m xây dựng và phát huy nguồ n lực trí tuê ̣ của Viê ̣t Nam và mô ̣t số nước
trên thế giới. Bên cạnh đó, tác giả cũng đánh giá thực tra ̣ng nguồ n lực trí tuê ̣ Viê ̣t
Nam trong các liñ h vực của đời số ng xã hô ̣i; phân tích những yếu tố tác động
đến việc sử dụng nguồn lực trí tuệ, chỉ ra những thuận lợi, khó khăn và triển
vọng phát huy nguồn lực trí tuệ Việt Nam hiện nay.
Năm 2013, nghiên cứu sinh Nguyễn Thi ̣Giáng Hương đã bảo vê ̣ thành
công luâ ̣n án tiế n si ̃ triế t ho ̣c , chuyên ngành chủ nghĩa duy vật biện chứng và
chủ nghĩa duy vật lịch sử với đề tài Vấ n đề phát triển nguồ n nhân lực nữ chấ t
lượng cao ở Viê ̣t Nam hiê ̣n nay tại Học viện Chính trị - Hành chính Quốc gia
Hồ Chí Minh. Trong luâ ̣n án này , ngoài việc làm rõ một số khái niệm như :
nguồ n nhân lực; nguồ n nhân lực nữ; nguồ n nhân lực nữ chấ t lươ ̣ng cao v.v. tác
giả đi sâu phân tích tầm quan trọng cũng như những đi ều kiện khách quan và
nhân tố chủ quan tác đô ̣ng đế n viê ̣c phát triể n nguồ n nhân lực nữ chấ t lươ ̣ng
cao ở Viê ̣t Nam hiê ̣n nay. Trên cở sở khảo sát thực tra ̣ng phát triể n nguồ n nhân
lực nữ chấ t lươ ̣ng cao ở Viê ̣t Nam , chỉ ra những thành tựu, hạn chế, nguyên
15


nhân của ngững thành tựu, hạn chế và những vấn đề đặt ra đối với sự phát triển
nguồn nhân lực nữ chất lượng cao ở nước ta hiện nay, tác giả đề xuất m ột số
giải pháp chủ yếu nhằm phát triển nguồn nhân lực nữ chất lượng cao ở Việt
Nam. Đó là nhóm giải pháp về đẩy mạnh phát triển kinh tế bền vững nhằm tạo
điều kiện khách quan thuận lợi để phát triển nguồn nhân lực nữ chất lượng
cao; giải pháp nhằm nâng cao nhận thức của chủ thể và toàn xã hô ̣i trong viê ̣c
phát triển nguồn nhân lựcnữ chấ t lươ ̣ng cao; giải pháp về tăng cường vai trò lãnh
đạo của Đảng, Nhà nước, các ban ngành, địa phương về đổi mới công tác đào tạo,

Năm 2013, tạp chí Nghiên cứu Đông Bắc Á số 5(147), cũng đăng bài
viết Vài kinh nghiệm phát triển nguồn nhân lực chất lượng cao ở Đài Loan và
Trung Quốc của các tác giả Vũ Thùy Dương, Nguyễn Thị Thu Phương, Trần
Lê Minh Trang. Bài viết nêu lên những kinh nghiệm trong việc phát triển
nguồn nhân lực chất lượng cao ở Đài Loan đó là: Phát triển nguồn nhân lực
chất lượng cao phải bám sát nhu cầu của quá trình phát triển kinh tế - xã hội;
chính quyền cần phát huy vai trò tích cực của mình trong việc tăng cường và
điều phối kinh phí ngân sách đào tạo nguồn nhân lực; kiện toàn đội ngũ giáo
viên nâng cao chất lượng nguồn nhân lực; phối hợp chặt chẽ giữa vấn đề xây
dựng và nâng cao tính hiệu quả trong việc phát triển nguồn nhân lực chất
lượng cao. Đối với Trung Quốc, kinh nghiệm trong việc đào tạo nguồn nhân
lực chất lượng cao được tập trung vào vấn đề trẻ hóa và đào tạo bài bản nguồn
nhân lực chất lượng cao ở 3 lĩnh vực then chốt là lãnh đạo Đảng, chính quyền;
quản lý kinh doanh và kỹ thuật chuyên ngành. Với cách làm này, trải qua ba
thập kỷ phát triển, Đài Loan đã nhanh chóng trở thành một trong bốn con rồng
Châu Á, còn Trung Quốc trở thành một cường quốc kinh tế mới có tầm ảnh
hưởng ngày càng sâu rộng trên quy mô toàn cầu. Vì vậy, việc nghiên cứu kinh
nghiệm phát triển nguồn nhân lực chất lượng cao ở Đài Loan và Trung Quốc sẽ
là những gợi mở hữu ích cho bài toán phát triển và sử dụng hiệu quả nguồn
nhân lực chất lượng cao ở Việt Nam nói chung và ở Quảng Ngãi nói riêng.
Năm 2014, nghiên cứu sinh Lương Công Lý đã bảo vệ thành công luận
án tiến sĩ với đề tài Giáo dục - đào tạo với việc phát triển nguồn nhân lực
chất lượng cao ở Việt Nam hiện nay tại Học viện Chính trị quốc gia Hồ Chí
Minh. Trong luâ ̣n án này, ngoài việc làm rõ một số khái niê ̣m như: Khái niệm
nguồn nhân lực, nguồn nhân lực chất lượng cao, phát triển nguồn nhân lực
chất lượng cao... tác giả đi sâu phân tích những nhân tố tác động và yêu cầu
của giáo dục - đào tạo đối với việc phát triển nguồn nhân lực chất lượng cao ở
Việt Nam hiện nay. Trên cơ sở khảo sát thực trạng thực hiện vai trò của giáo
dục - đào tạo, chỉ ra một số mâu thuẫn cần giải quyết trong việc phát huy vai
trò của giáo dục - đào tạo, tác giả đề xuất một số giải pháp chủ yếu nhằm

nguồn nhân lực và nguồn nhân lực chất lượng cao ở Quảng Ngãi hiện nay
Mă ̣c dù chưa nhiề u , nhưng trong những năm gầ n đây đã xuấ t hiê ̣n mô ̣t
số công tr ình nghiên cứu liên quan đến th ực trạng và giải pháp phát triển
18


nguồn nhân lực và nguồn nhân lực chất lượng cao ở Qu ảng Ngãi từ các góc
độ khác nhau. Trong đó, tiêu biểu là những công trình sau:
Năm 2004, tạp chí Khoa học xã hội số 12 có đăng bài viết Vấn đề đào
tạo nguồn nhân lực cho sự phát triển kinh tế của các tỉnh miền trung của tác
giả Dương Hoàng Anh. Trong bài viết của mình, tác giả Dương Hoàng Anh
đã đề cập đến một số bất cập trong việc sử dụng nguồn nhân lực ở miền trung.
Trên cơ sở đó, tác giả đưa ra những giải pháp để phát triển nguồn nhân lực
trong thời kỳ hội nhập kinh tế quốc tế ở miền trung.
Phát triển nguồn nhân lực chất lượng cao cho vùng kinh tế trọng điểm
miền trung của Hồ Tấn Sáng (Kỷ yếu Hội thảo Phát triển nguồn nhân lực cho
vùng kinh tế trọng điểm miền trung, 2011). Trong bài viết này, tác giả tập
trung phân tích những yêu cầu bức thiết của việc phát triển nguồn nhân lực
chất lượng cao ở các tỉnh thuộc vùng kinh tế trọng điểm miền trung, từ đó đề
xuất các giải pháp nhằm góp phần phát triển nguồn nhân lực chất lượng cao ở
các tỉnh này trong giai đoạn 2011 - 2020. Các giải pháp được tác giả đề cập đến
là: Tiến hành dự báo nhu cầu nguồn nhân lực, phục vụ cho công tác quy hoạch
phát triển của các ngành kinh tế và tạo dựng cơ cấu lao động phù hợp; xây dựng
chiến lược phát triển khoa học - công nghệ đáp ứng yêu cầu của sự nghiệp công
nghiệp hóa, hiện đại hóa kết hợp với đào tạo và sử dụng có hiệu quả nguồn nhân
lực chất lượng cao; xây dựng hệ thống chính sách nhằm nâng cao dân trí, bồi
dưỡng nhân tài và rèn luyện kỹ năng nghề nghiệp cho nguồn nhân lực; tập trung
cải cách nội dung chương trình và đổi mới phương pháp giảng dạy ở tất cả các
cấp học, ngành học trong hệ thống giáo dục quốc dân phục vụ yêu cầu của sự
nghiệp công nghiệp hóa, hiện đại hóa và hội nhập quốc tế.