HỌC VIỆN CHÍNH TRỊ - HÀNH CHÍNH QUỐC GIA HỒ CHÍ MINH

LƢƠNG CÔNG LÝ

Giáo dục đào tạo với việc phát triển
nguồn nhân lực chất lƣợng cao ở
Việt Nam hiện nay
Chuyên ngành : CNDVBC & CNDVLS
Mã số

: 62 22 80 05

LUẬN ÁN TIẾN SĨ TRIẾT HỌC

Người hướng dẫn khoa học: PGS. TS VŨ HỒNG SƠN

HÀ NỘI

LỜI CAM ĐOAN


Tôi xin cam đoan đây là công trình nghiên cứu khoa
học của riêng tôi. Các số liệu, tư liệu được sử dụng trong
luận án là trung thực, có nguồn gốc và xuất xứ rõ ràng.
Những kết quả khoa học của luận án chưa được công bố
trong bất kỳ công trình nào.
Tác giả luận án

Lương Công Lý



2.2. Quan niệm, vai trò, những nhân tố tác động và yêu cầu giáo dục đào tạo với việc phát triển nguồn nhân lực chất lượng cao ở Việt
Nam hiện nay

24
24

45

Chƣơng 3: GIÁO DỤC - ĐÀO TẠO VỚI VIỆC PHÁT TRIỂN NGUỒN
NHÂN LỰC CHẤT LƢỢNG CAO Ở VIỆT NAM HIỆN NAY
- THỰC TRẠNG VÀ NHỮNG VẤN ĐỀ ĐẶT RA

3.1. Thực trạng thực hiện vai trò của giáo dục - đào tạo với việc phát
triển nguồn nhân lực chất lượng cao ở Việt Nam hiện nay
3.2. Một số mâu thuẫn cần giải quyết trong phát huy vai trò của giáo
dục - đào tạo với việc phát triển nguồn nhân lực chất lượng cao ở
Việt Nam hiện nay

63
63

94

Chƣơng 4: PHƢƠNG HƢỚNG VÀ MỘT SỐ GIẢI PHÁP CHỦ YẾU
NHẰM PHÁT HUY VAI TRÒ CỦA GIÁO DỤC - ĐÀO TẠO
VỚI VIỆC PHÁT TRIỂN NGUỒN NHÂN LỰC CHẤT
LƢỢNG CAO Ở VIỆT NAM HIỆN NAY

4.1. Phương hướng phát huy vai trò của giáo dục - đào tạo với việc
phát triển nguồn nhân lực chất lượng cao ở Việt Nam hiện nay

hướng xã hội chủ nghĩa do Đảng ta khởi xướng và lãnh đạo, cách mạng Việt
Nam đã thu được những thành tựu to lớn, có ý nghĩa lịch sử. Đất nước đã
thoát ra khỏi khủng hoảng kinh tế - xã hội, chuyển sang thời kỳ phát triển
mới: đẩy mạnh công nghiệp hoá, hiện đại hoá đất nước, vững bước đi lên trên
con đường xã hội chủ nghĩa. Những thành tựu đó tạo điều kiện căn bản và đòi
hỏi phải phát triển nguồn nhân lực, nhất là nguồn nhân lực chất lượng cao để
đất nước bước vào thời kỳ phát triển mới.
Trong sự nghiệp đổi mới đất nước, nguồn nhân lực chất lượng cao nước
ta có sự phát triển nhanh, đóng góp quan trọng vào những thành tựu to lớn có
ý nghĩa lịch sử của đất nước trên tất cả các lĩnh vực của đời sống xã hội. Giáo
dục - đào tạo đã góp phần đặc biệt quan trọng quyết định trực tiếp đến sự phát
triển nguồn nhân lực ấy của đất nước. Nghị quyết Trung ương 2 khoá VIII
của Đảng đã đề ra quan điểm lớn: “Phát triển giáo dục và đào tạo là quốc sách
hàng đầu”, nhằm đào tạo nguồn nhân lực đáp ứng với yêu cầu mới. Đại hội
XI của Đảng đã xác định đột phá chiến lược: “Phát triển nhanh nguồn nhân
lực, nhất là ngồn nhân lực chất lượng cao, tập trung vào việc đổi mới căn bản


2
và toàn diện nền giáo dục quốc dân; gắn kết chặt chẽ phát triển nguồn nhân
lực với phát triển và ứng dụng khoa học, công nghệ” [43, tr.106].
Trong những năm qua, nền giáo dục - đào tạo Việt Nam nói chung, các
trường đại học ở nước ta nói riêng đã đào tạo ra được một đội ngũ kỹ sư, cử
nhân khoa học giỏi, những thạc sĩ, tiến sĩ trên các lĩnh vực kinh tế, chính trị,
giáo dục và đào tạo, văn hóa, xã hội… đáp ứng nhu cầu về nguồn nhân lực chất
lượng cao cho sự nghiệp đẩy mạnh công nghiệp hoá, hiện đại hoá đất nước. Tuy
nhiên, giáo dục - đào tạo ở Việt Nam hiện nay còn nhiều hạn chế. Nội dung,
chương trình, phương pháp giảng dạy, lực lượng quản lý, giảng dạy, cơ chế,
chính sách, cũng như môi trường, điều kiện, trang thiết bị phục vụ giáo dục - đào
tạo phát triển nguồn nhân lực chất lượng cao còn nhiều hạn chế, chưa đáp ứng

- Làm rõ cơ sở lý luận về phát triển nguồn nhân lực chất lượng cao và vai
trò của giáo dục - đào tạo với việc phát triển nguồn nhân lực chất lượng cao ở
Việt Nam hiện nay.
- Làm rõ thực trạng vai trò của giáo dục - đào tạo đối với việc phát triển
nguồn nhân lực chất lượng cao ở Việt Nam hiện nay.
- Đề xuất một số phương hướng, giải pháp chủ yếu nhằm phát huy vai trò
của giáo dục - đào tạo với việc phát triển nguồn nhân lực chất lượng cao ở
Việt Nam hiện nay.
3. Đối tƣợng và phạm vi nghiên cứu
3.1. Đối tượng nghiên cứu
Luận án tập trung nghiên cứu làm rõ vai trò của giáo dục - đào tạo với
việc phát triển nguồn nhân lực chất lượng cao ở Việt Nam hiện nay.
3.2. Phạm vi nghiên cứu
- Luâ ̣n án không nghiên cứu toàn bộ vấn đề phát triển nguồn nhân lực chất
lượng cao và toàn bộ vấn đề giáo dục - đào tạo, mà nghiên cứu vai trò của giáo
dục - đào tạo với việc phát triển nguồn nhân lực chất lượng cao ở nước ta; tập
trung nghiên cứu vấn đề này ở các trường đại học của Việt Nam hiện nay.
- Khảo sát thực tiễn vai trò của giáo dục - đào tạo với việc phát triển
nguồn nhân lực chất lượng cao ở một số trường đại học ở Việt Nam hiện nay.


4
- Về thời gian, nghiên cứu vai trò của giáo dục - đào tạo với việc phát
triển nguồn nhân lực chất lượng cao ở Việt Nam từ năm 1986 đến nay.
4. Phƣơng pháp nghiên cứu
Luận án dựa trên cơ sở lý luận của chủ nghĩa Mác - Lênin, tư tưởng Hồ
Chí Minh, quan điểm, đường lối của Đảng, chính sách của Nhà nước về chiến
lược phát triển giáo dục - đào tạo, phát triển nguồn nhân lực, nguồn nhân lực
chất lượng cao ở Việt Nam. Sử dụng phương pháp luận của chủ nghĩa Mác Lênin, tư tưởng Hồ Chí Minh; kết hợp chặt chẽ lý luận và thực tiễn, sử dụng
đúng đắn, phù hợp các phương pháp phân tích và tổng hợp, lôgích và lịch sử,


6
Chƣơng 1
TỔNG QUAN TÌNH HÌNH
NGHIÊN CỨU LIÊN QUAN ĐẾN ĐỀ TÀI
1.1. CÁC CÔNG TRÌNH NGHIÊN CỨU LIÊN QUAN ĐẾN NGUỒN NHÂN
LỰC VÀ VAI TRÒ CỦA GIÁO DỤC - ĐÀO TẠO NGUỒN NHÂN LỰC

Trong bối cảnh phát triển mạnh mẽ của cách mạng khoa học công nghệ
hiện đại, kinh tế trí thức và toàn cầu hoá, các nước ngày càng chú ý đến phát
triển nguồn nhân lực. Vấn đề nguồn nhân lực và giáo dục - đào tạo nguồn
nhân lực hiện nay thu hút nhiều nhà khoa học, nhà nghiên cứu của các nước
trên nhiều lĩnh vực khoa học quan tâm nghiên cứu. Ở đây, nêu một số công
trình của tác giả nước ngoài một số nước sau:
- Một số công trình nghiên cứu ở Trung Quốc có liên quan đến luận án:
Lương Dụ Giai (2006), Sách Quản lý nhân tài, Nhà xuất bản Đại học
Trung Sơn, Quảng Đông, Trung Quốc, đã tập trung phân tích vào một số vấn
đề cơ bản, như khái niệm về nhân tài, quản lý nhân tài, đặc trưng cơ bản của
nguồn nhân tài, những yếu tố ảnh hưởng đến nhân tài, hệ giá trị nguồn nhân
tài, hệ thống động lực của nguồn nhân tài, việc bố trí và sử dụng nhân tài, thể
chế và pháp lý quản lý nhân tài. Đây là cuốn sách lý luận cơ bản về nguồn
nhân tài và quản lý nguồn nhân tài của Trung Quốc.
Thẩ m Viñ h Hoa và Ngô Quố c Diê ̣u (2008), Sách Tôn trọng trí thức , tôn
trọng nhân tài, kế lớn trăm năm chấ n hưng đấ t nước , Nhà xuất bản Chính trị
quố c gia, Hà Nội, là một công trình phân tích mô ̣t cách có hê ̣ thố ng tư tưởng
Đặng Tiểu Bình về trí thức , nhân tài, về tôn tro ̣ng và phát triển nhân tài , về
giáo dục - đào tạo phát triển nguồn nhân lực chất lượng cao trong quá trình
cải cách , mở cửa . Nhấn mạnh việc Trung Quố c luôn coi giáo dục

- đào tạo

dục và đào tạo nguồn nhân lực để đảm bảo và nâng cao chất lượng tăng
trưởng kinh tế khu vực phía Tây Trung Quốc trong bối cảnh mới.
Nhiê ̣m Tro ̣ng Bin
̀ h (2004), Bài báo Sự thăng hoa của thực tiễn xây dựng
toàn diện xã hội khá giả - bàn về quan điểm phát triển, quan điể m thành tích,
quan điểm nhân tài, quan điểm quầ n chúng, Nhân dân Nhâ ̣t báo , Bắ c Kinh số
12 tháng 01 năm 2004, đã khẳ ng đinh
̣ những tiế n bô ̣ quan trọng trong công


8
tác nhân tài , phát triển nguồn nhân lực của Trung Quố c thời kỳ cải cách , mở
cửa, đấu tranh phê phán bê ̣nh thành tić h , những biể u hiê ̣n coi thường quầ n
chúng trong công tác nhân tài ; đưa ra mô ̣t số yêu cầ u về công tác nhân tài
trong thời kỳ mới.
- Một số công trình nghiên cứu của các nước khác liên quan đến luận án:
Ở Nhật Bản, Okuhina Yasuhiro (1994), Sách Chính trị và kinh tế Nhật
Bản, Nhà xuất bản Chính trị quốc gia, Hà Nội, đã nêu rõ những vấn đề cơ bản
về nhân tài ; chính sách trong công tác cán bộ , phát triển nhân tài ; phân tích
những kinh nghiê ̣m trong viê ̣c đánh giá và luân chuyể n cán bô ̣ , phát huy
người tài của Nhâ ̣t Bản trên cơ sở đă ̣c điể m xã hô ̣i Nhâ ̣t Bản ; nhấ n ma ̣nh viê ̣c
cố gắ ng bảo tồ n và phát huy yế u tố truyề n thố ng dân tô ̣c; thực hiê ̣n chế đô ̣ đào
tạo, quản lý cán bộ, công chức trong các cơ quan công quyề n , chú trọng xây
dựng các phẩ m chấ t , đă ̣c biê ̣t là phẩ m chấ t trung thành của cán bô ̣ ; bảo đảm
chế đô ̣ chính sách và tiề n lương cho cán bô ̣ yên tâm cố ng hiế n.
Ở Hàn Quốc, Jang Ho Kim (2005), Sách Khung mẫu mới về phát triển
nguồn nhân lực: các sáng kiến của chính phủ để phát triển kinh tế để hội
nhập xã hội tại Hàn Quốc, Nhà xuất bản KRIVET Seoul, 135949, Hàn Quốc.
Cuốn sách đã đề cập đến các thách thức kinh tế xã hội trong phát triển nguồn
nhân lực chất lượng cao tại Hàn Quốc; khẳng định vai trò to lớn của nguồn

nguồn nhân lực chất lượng cao và vai trò của giáo dục - đào tạo nguồn nhân
lực, tiêu biểu như:
Phạm Minh Hạc (2001), Nghiên cứu con người và nguồn lực đi vào công
nghiệp hoá, hiện đại hoá, Nxb Chính trị quốc gia, Hà Nội. Công trình phân
tích cơ sở lý luận và thực tiễn thực hiện chiến lược con người với tư tưởng coi
nhân tố con người, phát triển con người, nguồn lực con người có ý nghĩa
quyết định đối với việc sáng tạo vật chất và tinh thần; trình bày mối quan hệ
giữa giáo dục - đào tạo, sử dụng và tạo việc làm với phát triển nguồn nhân lực
đất nước; từ đó xác định trách nhiệm quản lý của giáo dục - đào tạo đối với
việc phát triển nguồn nhân lực đi vào công nghiệp hoá, hiện đại hoá.
Lương Việt Hải (Chủ nhiệm - 2003), Đề tài Ảnh hưởng của tiến bộ khoa
học, kỹ thuật và công nghệ đến việc nghiên cứu và phát triển con người và
nguồn nhân lực những năm đầu thế kỷ XXI thuộc Đề tài khoa học cấp Nhà


10
nước KX-05 Nghiên cứu văn hoá, con người, nguồn nhân lực đầu thế kỷ
XXI”11-2003. Đề tài nghiên cứu tổng hợp và toàn diện trên các vấn đề cơ bản
về con người, về nguồn nhân lực; phân tích, làm rõ khái niệm, những yếu tố
tác động, ảnh hưởng đến chất lượng nguồn nhân lực; những vấn đề cơ bản về
giáo dục và đào tạo, quản lý nguồn nhân lực ở Việt Nam trong quá trình đẩy
mạnh công nghiệp hóa, hiện đại hóa; khuyến nghị một số vấn đề cơ bản để
phát triển văn hóa, xây dựng con người, phát triển giáo dục và đạo tạo nguồn
nhân lực trong những thập kỷ tiếp theo.
Bùi Ngọc Lan (2002), Sách Nguồn lực trí tuệ trong sự nghiệp đổi mới ở
Việt Nam, Nhà xuất bản Chính trị quốc gia, Hà Nội. Cuốn sách đi sâu phân
tích nguồn lực trí tuệ trong sự nghiệp đổi mới ở Việt Nam; chỉ rõ vai trò của
nguồn lực trí tuệ đối với sự phát triển xã hội và những điều kiện chủ yếu để
phát huy nguồn lực trí tuệ; đề xuất và phân tích phương hướng, giải pháp cơ
bản phát huy nguồn lực trí tuệ trong công cuộc đổi mới và xây dựng đất nước

xuất bản Khoa học xã hội, Hà Nội. Cuốn sách đã đề cập đến những vấn đề lý
luận cơ bản về nguồn nhân lực và quản lý nguồn nhân lực; phân tích hiệu quả
quản lý nguồn nhân lực và những yếu tố tác động đến quản lý nguồn nhân lực
nước ta trong quá trình công nghiệp hóa, hiện đại hóa đất nước.
Vũ Văn Phúc, Nguyễn Duy Hùng (Đồng chủ biên - 2012), Sách Phát
triển nguồn nhân lực đáp ứng yêu cầu công nghiệp hóa, hiện đại hóa và hội
nhập quốc tế, Nhà xuất bản Chính trị quốc gia, Hà Nội. Trình bày một số khái
niệm cơ bản về nhân lực, nguồn nhân lực, phân tích đặc điểm của nguồn nhân
lực Việt Nam, những vấn đề cơ bản để phát triển nguồn nhân lực đáp ứng yêu
cầu công nghiệp hóa, hiện đại hóa và hội nhập quốc tế. Đây là cuốn sách có
giá trị tham khảo trong nghiên cứu và trong chỉ đạo thực tiễn phát triển nguồn
nhân đất nước hiện nay.
Hồ Sĩ Qúy (2007), Giáo trình Con người và phát triển con người,
Trường Đại học Khoa học xã hội và nhân văn, Khoa Triết học, Nhà xuất bản
Giáo dục, Hà Nội. Giáo trình trình bày những vấn đề cơ bản và có hệ thống về
con người và phát triển con người, như phương pháp luận nghiên cứu con
người, định ngĩa, khái niệm về con người, sự phát triển con người, nguồn lực


12
con người, nhân cách, tiềm năng, tài năng, cộng đồng và cá nhân. Trình bày
những vấn đề cơ bản về con người Việt Nam, vai trò nhân tố con người, chỉ ra
những khả năng phát triển con người; xác định phương hướng, giải pháp xây
dựng con người Việt Nam đáp ứng yêu cầu công nghiệp hóa, hiện đại hóa.
Nguyễn Hữu Tiệp (2010), Giáo trình Giáo trình nguồn nhân lực, Nhà
xuất bản Lao động - xã hội, Hà Nội. Giáo trình trình bày một cách có hệ
thống những vấn đề cơ bản về nguồn nhân lực, như khái niệm, tiêu chí, phân
loại, những yếu tố chi phối đến nguồn nhân lực; trình bày vấn đề giáo dục đào
tạo nguồn nhân lực, quản lý, bố trí, sử dụng, trọng dụng, các chính sách, cơ
chế đối với nguồn nhân lực của đất nước.

chính sách giáo dục và đào tạo nhằm phát huy năng lực lao động sáng tạo của
lực lượng này với tư cách là một bộ phận trọng yếu trong nguồn nhân lực chất
lượng cao của đất nước.
Trần Văn Tùng và Lê Ái Lâm (1998), Sách Phát triển nguồn nhân lực kinh nghiệm thế giới và thực tiễn nước ta, Hà Nội. Cuốn sách đã luận giải một
số vấn đề lý luận cơ bản về nguồn nhân lực; trình bày thực trạng phát triển
nguồn nhân lực, từ đó khái quát một số kinh nghiệm phát triển nguồn nhân
lực của các cường quốc trên thế giới trong những thập kỷ gần đây và thực tiễn
phát triển nguồn nhân lực ở Việt Nam, tập trung vào lĩnh vực giáo dục - đào
tạo, coi đó yếu tố quyết định phát triển nguồn nhân lực. Cuốn sách chỉ ra
rằng, sự phát triển thành công và cất cánh của một quốc gia luôn gắn chặt với
chính sách và chiến lược phát triển nguồn nhân lực, đặc biệt là chiến lược
phát triển giáo dục đào tạo, tức là “chiến lược trồng người”.
Viện Phát triển giáo dục (2002), Sách Từ chiến lược phát triển giáo dục
đến chính sách phát triển nguồn nhân lực, Viện Phát triển giáo dục, Hà Nội.
Cuốn sách tập hợp kết quả nghiên cứu của một số nhà khoa học và nhà quản
lý ở nhiều lĩnh vực khoa học kinh tế và xã hội khác nhau với mục tiêu thống
nhất quan điểm và chính sách về phát triển nguồn nhân lực; đề xuất chính
sách phát triển nguồn nhân lực nhằm triển khai thành công các mục tiêu trong
chiến lược giáo dục - đào tạo để phát triển nguồn nhân lực chất lượng cao,
chấn hưng đất nước.


14
Nguyễn Văn Sơn (2002), Sách Trí thức giáo dục đại học Việt Nam thời
kỳ đẩy mạnh công nghiệp hóa, hiện đại hóa, Nhà xuất bản Chính trị quốc gia,
Hà Nội. Cuốn sách trình bày những vấn đề cơ bản về trí thức giáo dục đại học
Việt Nam thời kỳ đẩy mạnh công nghiệp hóa, hiện đại hóa, đặc biệt là thực
trạng, nhằm cung cấp thêm cơ sở cho việc đổi mới, phát triển nền giáo dục đại
học nước nhà đáp ứng yêu cầu nhiệm vụ trong thời kỳ mới.
Trung tâm Khoa học xã hội và nhân văn quốc gia (2003), Công trình

tế; làm rõ những vấn đề hạn chế do giáo dục đào tạo; xác định những vấn đề
cơ bản đối với giáo dục đào tạo nguồn nhân lực phục vụ hội nhập quốc tế.
Nguyễn Văn Khánh, (Chủ biên - 2012), Sách Nguồn lực trí tuệ Việt Nam,
lịch sử, hiện trạng và triển vọng, Nhà xuất bản Chính trị quốc gia, Hà Nội.
Cuốn sách trình bày khái niệm nguồn lực trí tuệ, phát huy nguồn lực trí tuệ;
kinh nghiệm xây dựng và phát huy nguồn lực trí tuệ một số nước trên thế giới
và Việt Nam; đánh giá lịch sử và thực trạng nguồn lực trí tuệ Việt Nam trên
các lĩnh vực; phân tích những yếu tố tác động đến sử dụng nguồn lực trí tuệ,
chỉ ra những thuận lợi, khó khăn và triển vọng phát huy nguồn lực trí tuệ Việt
Nam hiện nay.
Trịnh Ngọc Thạch (2008), Luận án Tiến sĩ Quản lý giáo dục Hoàn thiện
mô hình quản lý đào tạo nguồn nhân lực chất lượng cao trong các trường đại
học Việt Nam. Tác giả đã tiến hành khảo sát, phân tích mô hình quản lý đào
tạo nguồn nhân lực chất lượng cao ở một số trường đại học trọng điểm của
Việt Nam, trong đó nghiên cứu khá kỹ về mô hình ở Đại học quốc gia Hà
Nội, từ đó mô tả những nét đặc trung của mô hình quản lý đào tạo nguồn nhân
lực chất lượng cao trong các trường đại học ở nước ta, chỉ ra những ưu điểm,
hạn chế và khả năng áp dụng; đề xuất một số giải pháp cơ bản để hoàn thiện
mô hình quản lý đào tạo nguồn nhân lực chất lượng cao trong các trường đại
học Việt Nam.
Lê Quang Hùng (2011), Luận án Tiến sĩ Phát triển nguồn nhân lực chất
lượng cao ở vùng kinh tế trọng điểm miền Trung, Viện Chiến lược phát triển.
Tiếp cận dưới góc độ kinh tế, Luận án đã trình bày tầm quan trọng của việc


16
phát triển nguồn nhân lực chất lượng cao ở vùng kinh tế trọng điểm miền
Trung; đánh giá thực trạng gồm ưu điểm, nhược điểm, nguyên nhân của
nguồn nhân lực chất lượng cao nơi đây; chỉ ra một số yêu cầu, giải pháp phát
triển nguồn nhân lực chất lượng cao ở vùng kinh tế trọng điểm ở miền Trung,

niệm về nguồn nhân lực, nhân tài, đội ngũ lao động; phân tích một số nét thực
trạng và đề xuất một số biện pháp phát triển nguồn nhân lực đất nước.
Đường Vĩnh Sường (2012), Bài báo Giáo dục, đào tạo với phát triển
nguồn nhân lực phục vụ sự nghiệp công nghiệp hóa, hiện đại hóa, Tạp chí
Cộng sản, số (833). Bài báo phân tích vai trò của nguồn nhân lực chất lượng
cao; đánh giá thực trạng nguồn nhân lực và nguồn nhân lực chất lượng cao ở
nước ta, phân tích một số hạn chế, yếu kém của nguồn nhân lực nước ta so
với một số nước khác trong khu vực và thế giới; đưa ra những giải pháp chính
về giáo dục và đào tạo để phát triển nguồn nhân lực chất lượng cao phục vụ
sự nghiệp công nghiệp hóa, hiện đại hóa đất nước.
1.3. CÁC CÔNG TRÌNH NGHIÊN CỨU LIÊN QUAN ĐẾN PHƢƠNG
HƢỚNG VÀ GIẢI PHÁP PHÁT HUY VAI TRÒ CỦA GIÁO DỤC - ĐÀO TẠO VỚI
VIỆC PHÁT TRIỂN NGUỒN NHÂN LỰC CHẤT LƢỢNG CAO

Phát triển nguồn nhân lực chất lượng cao phải bằng sức mạnh tổng hợp,
thực hiện đồng bộ nhiều giải pháp, cơ chế, chính sách, trong đó giáo dục - đào
tạo có tầm quan trọng hàng đầu. Có khá nhiều công trình khoa học, với cách
tiếp cận và phạm vi khác nhau, nghiên cứu phương hướng, giải pháp phát
triển nguồn nhân lực chất lượng cao và vai trò giáo dục - đào tạo nguồn nhân
lực ở nước ta.
Đảng Cộng sản Việt Nam (2008), Nghị quyết Hội nghị lần thứ bảy Ban
Chấp hành Trung ương khóa X “Về xây dựng đội ngũ trí thức trong thời kỳ
đẩy mạnh công nghiệp hóa, hiện đại hóa đất nước”, Hà Nội. Đây là một Nghị
quyết chuyên đề của Đảng về xây dựng đội ngũ trí thức - lực lượng quan
trọng trong nguồn nhân lực chất lượng cao thời kỳ mới, cung cấp những quan
điểm và cơ sở lý luận, chính trị, tư tưởng rất cơ bản, mà việc nghiên cứu luận


18
án này cần phải quán triệt và làm chỗ dựa. Nghị quyết đưa ra cách tiếp cận

19
nước ta hiện nay, Học viện Chính trị - Hành chính quốc gia, Hà Nội. Đề tài đã
phân tích những đặc điểm cơ bản của con người Việt Nam, những ưu điểm và
nhược điểm từ đặc điểm đó; đưa ra và luận giải một số vấn đề phát triển đào
tạo nguồn nhân lực chất lượng cao ở nước ta hiện nay từ thực tiễn đặc điểm
của con người Việt Nam và yêu cầu của thời kỳ mới.
Lê Thị Ái Lâm (2003), Sách Phát triển nguồn nhân lực thông qua giáo
dục và đào tạo - kinh nghiệm Đông Á, Nhà xuất bản Khoa học xã hội, Hà Nội.
Cuốn sách trình bày vai trò và giải pháp phát triển nguồn nhân lực thông qua
giáo dục và đào tạo ở một số nước Đông Á; từ đó đưa ra một số lưu ‎ý cần
tham khảo học tập đối với Việt Nam từ bài học Đông Á.
Nhiều tác giả (2008), Sách Những vấn đề giáo dục hiện nay, quan điểm
và giải pháp, Nhà xuất bản Tri thức, Hà Nội. Cuốn sách phân tích quan điểm
quan trọng coi giáo dục và đào tạo là quốc sách hàng đầu; phân tích một số
vấn đề lý luận và thực tiễn về giáo dục và đào tạo ở trong nước và một số
nước trên thế giới. Trên cơ sở đó, xác định một số quan điểm cơ bản về giáo
dục và đào tạo ở nước ta cần phải nhận thức đúng; đề xuất giải pháp, kiến
nghị nhằm đổi mới giáo dục và đào tạo phát triển nguồn nhân lực chất lượng
cao đáp ứng yêu cầu của thời kỳ mới.
Ngô Văn Hà (2010), Sách Giáo dục đại học ở miền Bắc thời kỳ 1954 1975, Nhà xuất bản Chính trị quốc gia, Hà Nội. Cuốn sách phân tích một cách
có hệ thống quan điểm của Đảng về giáo dục đại học, đào tạo cán bộ chuyên
môn ở miền Bắc Việt Nam thời kỳ 1954 - 1975; làm rõ quá trình hình thành,
phát triển đường lối của Đảng về xây dựng nền giáo dục đại học để phát triển
nguồn nhân lực phục vụ sự nghiệp xây dựng chủ nghĩa xã hội ở miền Bắc và
đấu tranh thống nhất Tổ quốc; làm rõ thành tựu, hạn chế và đặc trưng giáo
dục đại học ở miền Bắc thời kỳ này; rút ra bài học kinh nghiệm, góp phần gợi
mở cho việc xây dựng, phát triển nền giáo dục đại học ở nước ta hiện nay
nhằm phát triển nguồn nhân lực chất lượng cao của đất nước thời kỳ mới.





21
hiện đổi mới căn bản và toàn diện giáo dục - đào tạo để phát triển nguồn nhân
lực, nhân tài đất nước.
Nguyễn Thanh (2001), Luận án Tiến sĩ, Phát triển nguồn nhân lực và vai
trò của giáo dục - đào tạo đối với phát triển nguồn nhân lực phục vụ sự
nghiệp công nghiệp hóa, hiện đại hóa ở nước ta hiện nay, Viện Triết học.
Luận án trình bày những vấn đề l‎ý luận, thực tiễn phát triển nguồn nhân lực;
phân tích khá rõ những vấn đề lý luận về vai trò của giáo dục - đào tạo đối với
phát triển nguồn nhân lực; đề xuất một số giải pháp chính nhằm đổi mới giáo
dục - đào tạo để phát triển nguồn nhân lực phục vụ sự nghiệp công nghiệp
hóa, hiện đại hóa ở nước ta.
Chu Văn Cấp (2012), Bài báo Phát triển nguồn nhân lực chất lượng cao
góp phần phát triển bền vững Việt Nam, Tạp chí Cộng sản, số 9 (839), đã trực
tiếp bàn về những vấn đề lý luận, thực tiễn cơ bản của việc phát triển nguồn
nhân lực chất lượng cao góp phần phát triển bền vững Việt Nam trong thời kỳ
mới; đồng thời kiến nghị một số giải pháp cho vấn đề này.
Bùi Mạnh Nhị (2012), Bài báo Đổi mới căn bản, toàn diện giáo dục và
đào tạo Việt Nam, Tạp chí Thông tin Lý luận chính trị, Bản tin của Hội đồng
Lý luận Trung ương, số (49) (122), đã trình bày một cách có hệ thống về giáo
dục và đào tạo ở Việt Nam trong những thập kỷ qua, nhất là từ khi đổi mới
đất nước đến nay, nêu lên những thành tựu và hạn chế chính; từ đó xác định
phương hướng, yêu cầu, đề xuất một số vấn đề về đổi mới căn bản, toàn diện
giáo dục và đào tạo ở Việt Nam hiện nay.
Tóm lại, các công trình nghiên cứu liên quan đến đề tài luận án đã cho
thấy bức tranh khá đầy đủ và toàn diện cả lý luận và thực tiễn về nguồn nhân
lực, nguồn nhân lực chất lượng cao, về phát triển nguồn nhân lực chất lượng
cao, đã bàn đến nhất định về vai trò của giáo dục - đào tạo với việc phát triển
nguồn nhân lực chất lượng cao ở nước ta qua các thời kỳ.

dung nghiên cứu của đề tài luận án.
Tuy nhiên, do cách tiếp cận và phạm vi nghiên cứu của từng công trình,
mà chưa có công trình nào trình bày một cách có hệ thống, toàn diện và cụ thể