A. PHẦN MỞ ĐẦU
Dạy học tích hợp là một trong những quan điểm giáo dục đang được quan
tâm. Thực hiện tích hợp trong dạy học sẽ mang lại rất nhiều lợi ích cho việc
góp phần hình thành và phát triển các năng lực hành động, năng lực giải quyết
vấn đề cho học sinh. Trong thực tế ở các trường học hiện nay, việc dạy học theo
hướng tích hợp ở môn GDCD ít được quan tâm, đa số giáo viên ngại liên kết,
tích hợp với những nội dung liên quan từ bài học trước hoặc các bài học của
môn học khác. Đứng trước thực trạng này tôi đã tìm hiểu, nghiên cứu và cho ra
đời sáng kiến"Vận dụng kiến thức liên môn vào dạy một tiết học cụ thể trong
môn GDCD lớp 7". Tôi đã đưa ra các bước thiết kế và tổ chức các hoạt động
dạy học tích hợp trong một bài cụ thể. Cuối cùng là kết quả thu được sau quá
trình dạy học. Tôi nhận thấy ưu điểm của sáng kiến này là tạo được hứng thú
học tập cho học sinh, nội dung học tập sinh động, hấp dẫn, giúp học sinh hiểu
và nắm vững nội dung học tập dễ dàng, đồng thời phát triển được các năng lực
tư duy, năng lực hành động, năng lực vận dụng kiến thức, kĩ năng vào thực tiễn
một cách có hiệu quả trên cơ sở hiểu được bản chất của vấn đề.

1


B. NỘI DUNG
1. Cơ sỡ lý luận:
Hiện nay, dạy học tích hợp là một trong những quan điểm giáo dục đang
được quan tâm. Thực hiện tích hợp trong dạy học sẽ mang lại rất nhiều lợi ích
cho việc góp phần hình thành và phát triển các năng lực hành động, năng lực
giải quyết vấn đề cho học sinh.
Tích hợp theo nghĩa chung nhất được hiểu là sự liên kết các thành phần,
các bộ phận khác nhau một cách hòa hợp, tương thích trong một tổng thể. Dạy
học tích hợp được hình thành trên cơ sở của những quan niệm tích cực về quá
trình học tập và quá trình dạy học, thực hiện quan điểm tích hợp trong giáo dục
sẽ góp phần phát triển tư duy tổng hợp, năng lực giải quyết vấn đề và làm cho

biệt là việc dạy học liên môn trong môn GDCD. Quá trình vân dụng tích hợp
liên môn vào trong bài dạy còn gặp nhiều lúng túng nên trong quá trình giảng
dạy thường chỉ tập trung vào kiến thức đặc thù của bộ môn mà thiếu sự quan
tâm, liên hệ với các bộ môn khác. Về phía học sinh xuất hiện tâm lí coi nhẹ,
chủ quan trong bộ môn. Các em thường cho rằng kiến thức của bộ môn nhẹ,
không có tác dụng nhiều trong việc học tập nên thiếu quan tâm, thậm chí bỏ rơi
bộ môn khi thấy mình đã có đủ cơ số điểm cần thiết. Vì vậy nên khi được hỏi,
khai thác sâu vào vấn đề các em thường tỏ ra lúng túng hoặc không thể trả lời
câu hỏi.
Mỗi một bài dạy và học GDCD có vai trò quan trọng đối với cả thầy và
trò. Để nâng cao chất lượng, hiệu quả dạy học, tôi lựa chọn đề tài "Một vài
kinh nghiệm sử dụng kiến thức liên môn vào dạy một tiết học cụ thể trong
môn GDCD lớp 7"
2. Thực trạng:
- Trên thực tế dạy học liên môn là một trong những nguyên tắc quan trọng
trong dạy học. Đây được coi là một quan niệm dạy học hiện đại, nhằm phát huy
tính tích cực của học sinh, đồng thời nâng cao chất lượng giáo dục trong các
nhà trường.
- Dạy học liên môn là hình thức tìm tòi những nội dung giao thoa giữa các
môn học với nhau, những khái niệm, tư tưởng chung giữa các môn học, tức là
con đường tích hợp những nội dung từ một số môn học có liên hệ với nhau. Từ
những năm 60 của thế kỉ XX, người ta đã đưa vào giáo dục ý tưởng tích hợp
trong việc xây dựng chương trình dạy học. Tích hợp là một khái niệm của lí
thuyết hệ thống, nó chỉ trạng thái liên kết các phần tử riêng rẽ thành cái toàn
thể, cũng như quá trình dẫn đến trạng thái này.
Tùy theo khoa học cụ thể mà có thể tích hợp các môn khoa học khác lại
với nhau như: Lí – Hóa - Sinh, Văn - Sử - Địa. Hoặc có thể tích hợp được cả
các môn tự nhiên với các môn xã hội như: văn, toán, hóa, sinh, GDCD…Ở mức
độ cao, sự tích hợp này sẽ hình thành những môn học mới, chứ không phải là
3

Khá

%

TB

%

Yếu

%

7A

36

11

30,55

14

38,88

11

30,55

0


14

43,75

11

34,37

0

0

Từ kết quả khảo sát đó, tôi rút ra những nguyên nhân cơ bản sau:
Thứ nhất giáo viên dạy bộ môn chưa thực sự tâm huyết với bộ môn của
mình giảng dạy, còn truyền thụ kiến thức theo một chiều mà không đặt học sinh
vào đối tượng trung tâm, không phát huy được tinh thần tự học của học sinh.
Mặt khác việc kiểm tra đánh giá của giáo viên chưa thực sự chặt chẽ, nhiều câu
hỏi mới mang tính nhận biết, thông hiểu, vân dụng ở mức độ thấp mà chưa có
câu hỏi liên hệ với các bộ môn để giải quyết vấn đề đặt ra.

4


Thứ hai về phía học sinh khi học tập chưa xác định được tầm quan trọng
của bộ môn. Khi kiểm tra đánh giá thường chỉ tự xếp mình vào dạng " Trung
bình chủ nghĩa" là an toàn.
Thứ ba về phía phụ huynh học sinh họ chưa thực sự nhận thức đúng đắn
vai trò, ý nghĩa của bộ môn. Mục đích chính của họ là làm sao con em mình
học tốt được các môn như Toán, Lí, Hóa còn các môn còn lại, kể cả môn
GDCD cùng chung số phận đó là chỉ cần biết là đủ, không cần gì.

- Tích hợp với môn Lịch sử 9: Chương VI - Việt Nam từ năm 1954 đến
năm 1975, bài 28: Xây dựng chủ nghĩa xã hội ở miền Bắc, đấu tranh chống đề
quốc Mĩ và chính quyền Sài Gòn ở miền Nam (1954 - 1965), mục V " Miền
Nam chiến đấu chống chiến lược chiến tranh đặc biệt của Mĩ (1961-1965)
- Tích hợp với môn Mĩ thuật: Giới thiệu một số hình ảnh về thực trạng môi
trường và tài nguyên thiên nhiên ở Việt Nam.
- Tích hợp với môn Ngữ văn lớp 7 phần văn nghị luận
- Tích hợp với môn Địa lý 6: Thành phần tự nhiên đất
- Tích hợp với môn Địa lý 7: Các môi trường đạ lý và hoạt động của con
người.
VI. Tiến trình dạy học:
1. Ổn định lớp
2. Kiểm tra bài cũ
Câu 1. Trường hợp nào sau đây thực hiện quyền trẻ em.
a. Tâm là đứa trẻ bị bỏ rơi, em sống lang thang trên hè phố.
b. Nhà nghèo, Hà phải vừa đi học vừa phụ mẹ bán hàng.
c. Cha mẹ mải lo làm ăn, Hùng bị kẻ xấu lôi kéo vào con đường nghiện
ngập
d. Cha mẹ li thân để Hải về sống với bà ngoại. Ngoại nghèo lại đau yếu
luôn nên Hải phải nghỉ học đi bán vé số.
Câu 2. Trẻ em có bổn phận gì?
3. Bài mới
Giới thiệu bài: Cho HS quan sát tranh ảnh về rừng núi, sông ngòi. Em
hãy mô tả lại những hình ảnh vừa quan sát? Đó là điều kiện tự nhiên bao quanh
cuộc sống của con người... → Bài mới (Giáo viên tích hợp với môn Mĩ thuật
giới thiệu một số tranh ảnh về vẻ đẹp của thiên nhiên Việt Nam)
Họat động của giáo viên và học sinh

Nội dung kiến thức cần đạt


Đốt rừng làm nương rẫy
GV: Em có nhận xét gì về tỉ lệ độ che
phủ rừng toàn quốc từ quyết định trên
của Bộ Nông nghiệp và phát triển Nông
thôn.
GV kết luận: Tỉ lệ % đất có rừng che
phủ có tăng tuy nhiên vẫn ở mức độ
thấp.
HS đọc thông tin 2,3,4,5 ( SGK trang
43)
Chặt phá rừng
GV: Những nguyên nhân nào dẫn đến tỉ
lệ độ che phủ rừng không tăng trong
những năm gần đây.
HS chỉ ra những nguyên nhân khác
nhau
GV tích hợp với Lịch sử lớp 9 bài 28:
7


mục V " Miền Nam chiến đấu chống
chiến lược chiến tranh đặc biệt của Mĩ
(1961-1965)- Mĩ rải chất độc hóa học
xuống các cánh rừng của Việt Nam.
Tích hợp với môn Địa lí về tình trạng
du canh du cư của người dân: đốt
nương làm rẫy.
Tích hợp với môn Mĩ thuật giới thiệu
một số bức tranh rừng bị tàn phá
nghiêm trọng ở nước ta.


 Cần bảo vệ rừng vì bảo vệ rừng là
bảo vệ môi trường và TNTN

II. Nội dung bài học:
1. Khái niệm:
a. Môi trường:
Là toàn bộ những điều kiện tự nhiên,
nhân tạo bao quanh con người, có tác
động đến đời sống, sự tồn tại, phát triển
của con người, thiên nhiên.

8


-Thành phần nhân văn của môi
trường)
GV: Em hãy kể một số yếu tố của môi
trường tự nhiên và tài nguyên thiên
nhiên mà em biết?
HS: Một số yếu tố của môi trường: đất,
nước, rừng, ánh sáng…
GV: Minh họa ảnh về môi trường
GV: Nhấn mạnh: đây là môi trường
sống có tác động đến sự tồn tại, phát
triển của con người.
GV: Em hiểu thế nào là tài nguyên
thiên nhiên?
GV: Phân loại TNTN?
HS: Trả lời, HS khác nhận xét.

như thế nào đối với đời sống con
người? Em hãy chứng minh
Thảo luận theo nhóm nhỏ
(Tích hợp với môn Ngữ văn 7 phần
cách làm bài văn lập luận chứng
minh: HS đưa ra được quan điểm và
dẫn chứng cụ thể)
( Tích hợp với môn Mĩ thuật: Giới
thiệu một số bức tranh về cảnh quan
thiên nhiên)
GV: Có ý kiến cho rằng: “ Môi trường
có vai trò quan trọng đối với đời sống
con người. Bảo vệ môi trường là bảo vệ
cuộc sống của chúng ta”. Em có đồng ý
với ý kiến đó không? Vì sao?
( GV nhấn: Đây là một đề văn nghị
luận của lớp 7 mà các em sẽ viết
trong thời gian tới)
- Họat động 3: Liên hệ thực tế.
GV: Em hãy nêu một số việc làm bảo
vệ, tàn phá môi trường của bản
thân và mọi người mà em biết?
GV: Trước những việc làm đó, em dự
định sẽ làm gì?
HS: Trả lời tự do.
HS: Trả lời và nhận xét phần trả lời của
bạn.
GV: Nhận xét, bổ sung, chốt lại ý đúng.

2. Vai trò của môi trường và tài

- Chuẩn bị bài 14: “Bảo vệ môi trường và tài nguyên thiên nhiên” (TT).
+ Tìm hình ảnh, câu chuyện, việc làm, tài liệu về bảo vệ, tàn phá môi
trường và tài nguyên thiên nhiên sống.
+ Vẽ tranh tuyên truyền bảo vệ môi trường và TNTN.
5. Kết quả việc vận dụng phương pháp dạy học liên môn để giảng dạy.
Để kiểm tra kết quả học tập của học sinh học theo đề tài, tôi phát cho mỗi
học sinh một đề trắc nghiệm khách quan, đề là các nội dung của các bài học đã
giảng dạy trên lớp. Để đạt kết quả kiểm tra, đánh giá chính xác nhất, tôi thực
hiện ở cả ba lớp sau mỗi giờ dạy.
- Tiêu chí đánh giá:
+ Học sinh trả lời đúng 80 - 100% số câu trắc nghiệm: Các em đã hiểu bài
mức độ tốt ( Giỏi)
+ Học sinh trả lời đúng 50 - 79 %: HS hiểu bài mức độ khá
+ Học sinh trả lời đúng dưới 50 %: HS chưa hiểu bài.
- Thực hiện kiểm tra ở cả ba lớp sau khi thực hiện sáng kiến đã cho kết
quả: 92 % số học sinh hiểu bài mức độ khá và tốt
Sau khi áp dụng tích hợp kiến thức liên môn, cũng những câu hỏi như
trên, năm học 2013-2014, kết quả đạt được như sau:
Lớp

Tỉ lệ

Sĩ số
Giỏi

%

Khá

%


36

13

36.11

20

55,5

3

8,33

0

0

7C

32

15

46,87

15

46,87

dụng ứng dụng trong dạy học.
* Đối với phòng giáo dục
- Cần tăng cường các buổi chuyên đề, ngoại khóa cấp khu tổ chức theo
quý để giáo viên có cơ hội học hỏi, rút kinh nghiệm
- Cần bổ sung thêm sách tham khảo và sách nâng cao cho giáo viên bộ
môn.
Xin chân thành cảm ơn!
Thạch Long, ngày 5 tháng 10 năm 2016

12


13


1. THCS - Trung học cơ sở
2. GDCD - Giáo dục công dân
3. TNTN - Tài nguyên thiên nhiên

MỤC LỤC
Nội dung
Phần 1: Thông tin chung về sáng kiến
Tóm tắt sáng kiến
Phần 2: Mô tả sáng kiến
1. Lí do viết sáng kiến kinh nghiệm
2. Quan niệm về dạy học liên môn
3. Khảo sát thực tiễn
4. Phương pháp tích hợp liên môn trong bài học cụ thể
4.1. Nguyên tắc tích hợp
4.2. Các phương pháp thực hiện tích hợp kiến thức liên môn trong