BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO
ĐẠI HỌC ĐÀ NẴNG

HOÀNG MẠNH HÀ

HOÀN THIỆN CÔNG TÁC QUẢN LÝ
CHI NGÂN SÁCH NHÀ NƯỚC
HUYỆN QUẢNG NINH, TỈNH QUẢNG BÌNH

Chuyên ngành : Kinh tế Phát triển
Mã số

: 60.31.05

LUẬN VĂN THẠC SĨ KINH TẾ

Người hướng dẫn khoa học: PGS. TS. NGUYỄN MẠNH TOÀN

Đà Nẵng - Năm 2014


LỜI CAM ĐOAN
Tôi cam đoan đây là công trình nghiên cứu của riêng tôi.
Các số liệu, kết quả nêu trong luận văn là trung thực và chưa từng
được ai công bố trong bất kỳ công trình nào khác.
Tác giả luận văn

Hoàng Mạnh Hà


MỤC LỤC

1.4.2. Điều kiện kinh tế - xã hội .............................................................. 33
1.4.3. Trình độ của cán bộ quản lý .......................................................... 34
1.4.4. Các nhân tố khác ........................................................................... 34
KẾT LUẬN CHƢƠNG 1................................................................................ 35
CHƢƠNG 2: THỰC TRẠNG CÔNG TÁC QUẢN LÝ CHI NGÂN
SÁCH NHÀ NƢỚC HUYỆN QUẢNG NINH, TỈNH QUẢNG BÌNH .... 36
2.1. ĐẶC ĐIỂM TỰ NHIÊN, KINH TẾ - XÃ HỘI HUYỆN QUẢNG NINH
ẢNH HƢỞNG ĐẾN CÔNG TÁC QUẢN LÝ CHI NGÂN SÁCH NHÀ
NƢỚC ............................................................................................................. 36
2.1.1. Đặc điểm tự nhiên ......................................................................... 36
2.1.2. Đặc điểm về nguồn lực phát triển kinh tế - xã hội ....................... 37
2.1.3. Tình hình phát triển kinh tế - xã hội huyện Quảng Ninh giai đoạn
2010 - 2012 ............................................................................................. 40
2.2. THỰC TRẠNG CÔNG TÁC QUẢN LÝ CHI NGÂN SÁCH NHÀ
NƢỚC HUYỆN QUẢNG NINH GIAI ĐOẠN 2008 - 2012 ......................... 46
2.2.1. Mô hình quản lý chi ngân sách nhà nƣớc tại huyện Quảng Ninh .... 46
2.2.2. Thực trạng công tác lập và giao dự toán chi ngân sách nhà nƣớc
tại huyện Quảng Ninh ............................................................................. 50
2.2.3. Chấp hành dự toán chi ngân sách nhà nƣớc ................................. 61
2.2.4. Quyết toán chi ngân sách nhà nƣớc huyện Quảng Ninh .............. 73
2.2.5. Công tác thanh tra, kiểm tra quá trình quản lý và sử dụng ngân
sách nhà nƣớc tại huyện Quảng Ninh ..................................................... 79
2.3. ĐÁNH GIÁ THỰC TRẠNG CÔNG TÁC QUẢN LÝ CHI NGÂN
SÁCH NHÀ NƢỚC TẠI HUYỆN QUẢNG NINH, TỈNH QUẢNG BÌNH. 81


2.3.1. Những kết quả đạt đƣợc trong công tác quản lý chi ngân sách nhà
nƣớc......................................................................................................... 81
2.3.2. Những hạn chế tồn tại trong quản lý chi ngân sách nhà nƣớc tại
huyện Quảng Ninh, tỉnh Quảng Bình ..................................................... 83

QUYẾT ĐỊNH GIAO ĐỀ TÀI LUẬN VĂN (Bản sao)


DANH MỤC CÁC CHỮ VIẾT TẮT
ĐG

:

Đóng góp

GD - ĐT

:

Giáo dục - Đào tạo

HC

:

Hành chính

HĐND

:

Hội đồng nhân dân

KBNN


:

Quản lý Nhà nƣớc

PTTH

:

Phát thanh truyền hình

QP - AN

:

Quốc phòng - an ninh

SN

:

Sự nghiệp

TC - KH

:

Tài chính - Kế hoạch

TX


2.5

2.6

2.7

2.8

2.9

2.10

2.11

2.12

Tên bảng
Tình hình sử dụng đất huyện Quảng Ninh năm 2012

Trang
39

Giá trị sản xuất, cơ cấu các ngành kinh tế giai đoạn 2010
- 2012
Chi XDCB phân theo nguồn vốn giai đoạn 2008 - 2012

41
44

Thực trạng cơ sở vật chất kỹ thuật huyện Quảng Ninh

63

Chi đầu tƣ XDCB huyện Quảng Ninh giai đoạn 2008 66

2012
Chi thƣờng xuyên ngân sách huyện Quảng Ninh giai đoạn
2008 - 2012

68


2.13

2.14

2.15

Quy trình quyết toán chi ngân sách nhà nƣớc huyện
Quảng Ninh

74

Dự toán và quyết toán chi đầu tƣ XDCB huyện Quảng
Ninh giai đoạn 2008 - 2012

76

Dự toán và quyết toán chi thƣờng xuyên huyện Quảng
Ninh giai đoạn 2010 - 2012


Tên sơ đồ
Mối liên hệ các cơ quan quản lý chi ngân sách
Quy trình phân bổ kế hoạch VĐT hàng năm cho các dự
án thuộc nguồn vốn ngân sách trung ƣơng và NSĐP
Quy trình phân bổ NSNN bằng lệnh chi tiền, ghi thu ghi chi

Trang
49
57

60


1

MỞ ĐẦU
1. Tính cấp thiết của đề tài
Chi tiêu NSNN có vai trò quan trọng đối với sự tồn tại và đảm bảo thực
hiện chức năng cũng nhƣ phát huy vai trò của Nhà nƣớc trong nền kinh tế thị
trƣờng. Chính vì vậy, việc quản lý nhằm nâng cao hiệu quả chi tiêu NSNN từ
Trung ƣơng đến địa phƣơng là vấn đề có ý nghĩa quyết định đến sự ổn định
và phát triển của nền kinh tế.
Huyện Quảng Ninh, là một trong bảy huyện, thành phố của tỉnh Quảng
Bình, huyện có 14 xã và 1 thị trấn với diện tích hơn 1.191 km2, dân số năm
2012 là 87.264 ngƣời. Tốc độ tăng trƣởng bình quân giai đoạn 2008-2012 là
7.1%. Trong những năm qua, công tác quản lý, điều hành chi ngân sách Nhà
nƣớc đã có những đóng góp tích cực vào việc thúc đẩy sự phát triển kinh tế xã hội của huyện Quảng Ninh. Hoạt động quản lý chi ngân sách đã góp phần
phát huy đƣợc thế mạnh của địa phƣơng, tạo đà cho sản xuất phát triển, giải
quyết công ăn việc làm, đảm bảo công bằng an sinh xã hội và giữ gìn an ninh
chính trị, trật tự an toàn xã hội trên địa bàn. Cơ cấu chi đầu tƣ phát triển dần

hiện nay, khi nguồn thu ngân sách còn nhiều hạn chế thì việc kiểm soát chặt
chẽ các khoản chi nhằm đảm bảo các khoản chi đƣợc sử dụng đúng, tiết kiệm
và hiệu quả là rất quan trọng.
Trong quá trình thực hiện đề tài, tác giả cũng đã tham khảo các nghiên
cứu đi trƣớc các nội dung liên quan và sử dụng một số kết quả của các nghiên
cứu này để làm nền tảng minh chứng cho những nhận định đƣợc trình bày.
Cụ thể nhƣ sau:
- Đề tài “Hoàn thiện công tác kiểm soát chi Ngân sách Nhà nước
Quảng Bình” năm 2010, của tác giả Đào Hoàng Liên.
Đề tài này đã nghiên cứu thực trạng công tác kiểm soát chi ngân sách
nhà nƣớc qua Kho bạc Nhà nƣớc Quảng Bình, theo yêu cầu đổi mới công
tác quản lý ngân sách nhà nƣớc để đƣa ra các giải pháp hoàn thiện công tác
kiểm soát chi ngân sách nhà nƣớc qua Kho bạc Nhà nƣớc đáp ứng đƣợc yêu
cầu hiện đại hóa công tác quản lý, điều hành ngân sách nhà nƣớc, phù hợp
với quá trình cải cách hành chính công, phù hợp với chuẩn mực và thông lệ


5

quốc tế.
- Đề tài “Hoàn thiện quản lý chi Ngân sách Nhà nước tại TP Đà
Nẵng” năm 2010, của tác giả Ngô Thị Bích.
Đề tài này đã hệ thống hóa những vấn đề lý luận cơ bản về chi tiêu
NSNN, những quy định về quản lý chi tiêu NSNN trên cơ sở Luật ngân sách
nhà nƣớc, các Nghị định của Chính phủ, Thông tƣ của Bộ Tài chính có liên
quan.
Qua đề tài trên tác giả đã tham khảo đƣợc cơ sở lý luận về chi ngân
sách nhà nƣớc. Vai trò, nhiệm vụ của ngân sách nhà nƣớc đặc biệt là công tác
quản lý chi ngân sách nhà nƣớc. Các nội dung quản lý chi ngân sách nhà nƣớc
đƣợc phân cấp theo nhiệm vụ, chức năng quản lý và sự cần thiết phải tăng

nguồn vốn ngân sách nhà nƣớc theo niên độ ngân sách hàng năm; Thông tƣ
số 107/2008/TT-BTC ngày 18/11/2008 hƣớng dẫn bổ sung một số điểm về
quản lý, điều hành ngân sách nhà nƣớc; Thông tƣ số 108/2008/TT-BTC ngày
18/11/2008 của Bộ Tài chính hƣớng dẫn xử lý ngân sách cuối năm và lập,
báo cáo quyết toán NSNN hàng năm; Thông tƣ số 212/2009/TT-BTC ngày
6/11/2009 của Bộ Tài chính hƣớng dẫn chế độ kế toán nhà nƣớc áp dụng cho
Hệ thống thông tin quản lý Ngân sách và Kho bạc (TABMIS)
Từ đó, tác giả đã tổng hợp và đƣa ra các vấn đề cần tiếp tục nghiên cứu
để hoàn thiện công tác quản lý chi NSNN huyện Quảng Ninh nhƣ sau:
Thứ nhất, về mặt lý luận, luận văn hệ thống hoá những vấn đề lý luận
cơ bản về ngân sách nhà nƣớc, quản lý chi ngân sách nhà nƣớc. Đặc biệt luận
văn làm rõ đƣợc vị trí, vai trò của quản lý chi ngân sách đã ảnh hƣởng, tác
động đến quá trình phát triển kinh tế xã hội của đất nƣớc.
Thứ hai, luận văn thống kê, tổng hợp, phân tích và đánh giá thực trạng
công tác quản lý chi ngân sách nhà nƣớc huyện Quảng Ninh giai đoạn 2008 2012. Qua đó, đã chỉ rõ những kết quả đạt đƣợc cũng nhƣ những hạn chế, bất
cập và nguyên nhân của những hạn chế trong việc tổ chức thực hiện công tác


7

quản lý chi ngân sách nhà nƣớc tại huyện Quảng Ninh.
Thứ ba, trên cơ sở những hạn chế còn tồn tại và nguyên nhân đã đƣợc
xác định luận văn đƣa ra mục tiêu, yêu cầu hoàn thiện, qua đó đề xuất đƣợc
các giải pháp cụ thể, giải pháp có tính định hƣớng nhằm hoàn thiện và nâng
cao hiệu lực, hiệu quả công tác quản lý chi ngân sách nhà nƣớc nói chung,
đối với địa bàn huyện Quảng Ninh nói riêng trong thời gian tới.


8



Chi tiêu công cũng có thể hiểu là giá trị của hàng hoá và dịch vụ đƣợc
nhà nƣớc và các cơ quan nhà nƣớc mua sắm. Theo quan điểm này, chi tiêu
công không bao gồm chi tiêu của các doanh nghiệp nhà nƣớc. Chi phí mua
sắm này đƣợc trang trải từ nguồn thu thuế, vay nợ trong nƣớc, vay nợ, viện
trợ nƣớc ngoài. [11]
Xét từ góc độ hẹp hơn của chi tiêu công là các khoản chi tiêu của chính
phủ nhằm đạt nhiều mục đích khác nhau về kinh tế, xã hội lẫn cả mục đích
chính trị. Hoặc đối với các nhà quản lý ngân sách, chi tiêu công có thể đƣợc
coi là các khoản chi tiêu đƣợc trang trải từ ngân sách các cấp chính quyền từ
trung ƣơng đến địa phƣơng.
Trên thực tế, việc xem xét đánh giá chi tiêu công theo khái niệm bao
gồm cả chi phí của toàn dân cho hàng hoá công cộng là rất khó thực hiện, đặc
biệt đối với các nền kinh tế đang phát triển. Vì vậy thông thƣờng ngƣời ta hay
xem xét vấn đề chi tiêu công từ góc độ chi tiêu của chính phủ, hay nói cách
khác là chi NSNN cho các lĩnh vực cụ thể.
Nhƣ vậy, đứng trên quan điểm của các nhà quản lý ngân sách ta có thể
hiểu chi NSNN (hay chi tiêu công) là những khoản chi tiêu do chính phủ hoặc
các pháp nhân hành chính thực hiện để đạt đƣợc các mục tiêu công ích, chẳng
hạn nhƣ: bảo vệ an ninh và trật tự, cứu trợ bảo hiểm, trợ giúp kinh tế, chống
thất nghiệp

hay nói cách khác: "chi của NSNN là quá trình phân phối, sử

dụng quỹ NSNN theo những nguyên tắc nhất định cho việc thực hiện các chức
năng và nhiệm vụ của nhà nước." [16]
Chi NSNN là các quan hệ tài chính tiền tệ đƣợc hình thành trong quá
trình phân phối và sử dụng quỹ NSNN nhằm đảm bảo trang trải cho các nhu
cầu chi tiêu của bộ máy nhà nƣớc và thực hiện các chức năng chính trị, kinh
tế, xã hội của Nhà nƣớc.

quản lý, kiểm soát chi NSNN là công việc có tính khá phức tạp.


11

1.1.2. Bản chất chi ngân sách nhà nƣớc
Bản chất của chi ngân sách là những quan hệ kinh tế diễn ra trong lĩnh
vực phân phối dƣới hình thức giá trị gắn với việc sử dụng quỹ ngân sách nhà
nƣớc một cách có kế hoạch nhằm thực hiện chức năng đối nội, đối ngoại,
thực hiện nhiệm vụ kinh tế chính trị, văn hóa, xã hội của Nhà nƣớc và duy trì
sự tồn tại của Nhà nƣớc.
Các hoạt động tạo lập và sử dụng quỹ NSNN gắn chặt với quyền lực
kinh tế, chính trị của Nhà nƣớc và việc thực hiện các chức năng của Nhà
nƣớc. Nói một cách cụ thể hơn, quyền lực của Nhà nƣớc và các chức năng
của nó là những nhân tố trực tiếp quyết định mức chi, nội dung và cơ cấu chi
của NSNN.
Xét về mặt bản chất, chi NSNN là hệ thống những quan hệ phân phối
lại các khoản thu nhập phát sinh trong quá trình sử dụng có kế hoạch quỹ tiền
tệ tập trung của Nhà nƣớc nhằm thực hiện tăng trƣởng kinh tế, từng bƣớc mở
mang các sự nghiệp văn hoá - xã hội, duy trì hoạt động của bộ máy quản lý
nhà nƣớc và bảo đảm anh ninh quốc phòng.
Chi NSNN có quan hệ chặt chẽ với thu NSNN. Thu NSNN để đảm bảo
nhu cầu chi NSNN, ngƣợc lại sử dụng vốn ngân sách để chi tiêu cho mục tiêu
tăng trƣởng kinh tế lại là điều kiện để tăng nhanh thu nhập của ngân sách. Do
vậy, việc sử dụng vốn, chi tiêu ngân sách một cách có hiệu quả, tiết kiệm
luôn luôn đƣợc Nhà nƣớc quan tâm.
Chi NSNN gắn liền với việc thực hiện các chính sách kinh tế chính trị,
xã hội của Nhà nƣớc trong từng thời kỳ. Điều này chứng tỏ các khoản chi của
NSNN có ảnh hƣởng rất lớn đến đời sống kinh tế, chính trị, xã hội của một
quốc gia.

thƣờng xuyên là cần thiết và khách quan. Với tƣ cách là một bộ phận của
NSNN, chi NSNN cũng là một công cụ quản lý trong tay Nhà nƣớc và thực
hiện chức năng điều chỉnh và kiểm soát nhƣ một sứ mệnh xã hội tất yếu.


13

1.1.4. Vai trò của chi ngân sách nhà nƣớc
Vai trò của chi NSNN đƣợc xem xét trên hai khía cạnh: Là công cụ
đảm bảo duy trì sự tồn tại và hoạt động của bộ máy Nhà nƣớc và là công cụ
của Nhà nƣớc trong quản lý vĩ mô nền kinh tế thị trƣờng.
Chi ngân sách nhà nƣớc có vai trò rất quan trọng trong tất cả các lĩnh
vực của một quốc gia, thể hiện những điểm chính nhƣ sau:
Thứ nhất: Chi ngân sách là phƣơng tiện tài chính cho sự tồn tại và hoạt
động của bộ máy quản lý Nhà nƣớc đƣợc thể hiện qua lƣơng, phụ cấp của
công chức, viên chức nhà nƣớc, các khoản chi tiêu xây dựng cơ sở vật chất,
chi cho quản lý hành chính, chi mua sắm thiết bị cho công sở…
Sự tồn tại và hoạt động của Nhà nƣớc là điều kiện đầu tiên và là tiền đề
cho việc thực hiện các chức năng khác bởi vì bất kỳ quốc gia nào, thời đại
nào, chi ngân sách trƣớc tiên cung cấp nguồn tài chính để đảm bảo bộ máy
nhà nƣớc tồn tại, hoạt động, từ đó mà thực hiện đƣợc chức năng quản lý hành
chính, xã hội .
Thứ hai, chi ngân sách là một trong những công cụ quan trọng của
chính sách tài khóa để Nhà nƣớc thực hiện quản lý vĩ mô nền kinh tế.
Chính sách tài khóa quốc gia có 3 công cụ quan trọng: Thu NSNN, chi
NSNN và nợ công. Vì thế, chi NSNN có vai trò rất quan trọng trong quản lý
điều hành kinh tế vĩ mô. Trong cơ chế thị trƣờng, thông qua chi ngân sách,
Nhà nƣớc can thiệp vào thị trƣờng, hạn chế, khắc phục những khiếm khuyết,
mặt trái của nền kinh tế thị trƣờng nhƣ:
Sự phân hoá giàu nghèo trong xã hội diễn ra nhanh chóng, để hạn chế

đảm nhận vai trò mà không một khâu tài chính nào khác có thể làm đƣợc.
1.1.5. Nội dung chi ngân sách nhà nƣớc
Bản chất của chi NSNN là quá trình phân phối và sử dụng quỹ NSNN
nhằm đảm bảo trang trải cho các nhu cầu chi tiêu của bộ máy nhà nƣớc và
thực hiện các chức năng chính trị, kinh tế, xã hội của Nhà nƣớc. Nội dung chi