VIỆN HÀN LÂM
KHOA HỌC XÃ HỘI VIỆT NAM
HỌC VIỆN KHOA HỌC XÃ HỘI

TRẦN HỒNG CẨM

GIẢI QUYẾT TRANH CHẤP VỀ CHIA THỪA KẾ QUYỀN
SỬ DỤNG ĐẤT TỪ THỰC TIỄN XÉT XỬ CỦA TÒA ÁN
NHÂN DÂN HUYỆN ĐẦM DƠI, TỈNH CÀ MAU

LUẬN VĂN THẠC SĨ LUẬT HỌC

HÀ NỘI - 2017


VIỆN HÀN LÂM
KHOA HỌC XÃ HỘI VIỆT NAM
HỌC VIỆN KHOA HỌC XÃ HỘI

TRẦN HỒNG CẨM

GIẢI QUYẾT TRANH CHẤP VỀ CHIA THỪA KẾ QUYỀN
SỬ DỤNG ĐẤT TỪ THỰC TIỄN XÉT XỬ CỦA TÒA ÁN
NHÂN DÂN HUYỆN ĐẦM DƠI, TỈNH CÀ MAU
Chuyên ngành: Luật kinh tế
Mã số: 60.38.01.07

LUẬN VĂN THẠC SĨ LUẬT HỌC

NGƯỜI HƯỚNG DẪN KHOA HỌC:
TS. NGUYỄN VĂN TUYẾN

1.2.1. Khái niệm giải quyết tranh chấp chia thừa kế quyền sử dụng đất 13
1.2.2. Phương thức giải quyết tranh chấp chia thừa kế quyền sử dụng đất
.................................................................................................................. 15
1.2.3. Căn cứ giải quyết tranh chấp về chia thừa kế quyền sử dụng đất . 17
1.2.4. Các yếu tố ảnh hưởng đến việc giải quyết tranh chấp về chia thừa
kế quyền sử dụng đất ................................................................................ 21
Chương 2: THỰC TRẠNG PHÁP LUẬT VỀ GIẢI QUYẾT TRANH
CHẤP CHIA THỪA KẾ QUYỀN SỬ DỤNG ĐẤT VÀ THỰC TIỄN
THỰC HIỆN TẠI TÒA ÁN NHÂN DÂN HUYỆN ĐẦM DƠI, TỈNH CÀ
MAU ............................................................................................................... 25
2.1. Thực trạng pháp luật về giải quyết tranh chấp chia thừa kế quyền sử
dụng đất........................................................................................................ 25
2.1.1. Thực trạng quy định của Luật đất đai năm 2013 về các vấn đề liên
quan đến giải quyết tranh chấp chia thừa kế quyền sử dụng đất ............ 25
2.1.2. Thực trạng quy định của Bộ luật dân sự năm 2015 về giải quyết
tranh chấp chia thừa kế quyền sử dụng đất ............................................. 26


2.1.3. Thực trạng quy định của Bộ luật tố tụng dân sự năm 2015 về giải
quyết tranh chấp chia thừa kế quyền sử dụng đất ................................... 32
2.2. Thực tiễn giải quyết tranh chấp về chia thừa kế quyền sử dụng đất tại
Tòa án nhân dân huyện Đầm Dơi, tỉnh Cà Mau .......................................... 38
2.2.1. Đặc điểm tình hình kinh tế - xã hội của huyện Đầm Dơi, tỉnh Cà
Mau có khả năng ảnh hưởng, tác động đến việc giải quyết tranh chấp
chia thừa kế quyền sử dụng đất ................................................................ 38
2.2.2. Những kết quả đạt được trong giải quyết tranh chấp chia thừa kế
quyền sử dụng đất tại Tòa án nhân dân huyện Đầm Dơi ........................ 40
2.2.3. Những hạn chế, tồn tại và nguyên nhân ......................................... 42
Chương 3: MỘT SỐ KIẾN NGHỊ SỬA ĐỔI PHÁP LUẬT VÀ ÁP
DỤNG PHÁP LUẬT VỀ GIẢI QUYẾT TRANH CHẤP VỀ CHIA



MỞ ĐẦU
1. Tính cấp thiết của việc nghiên cứu đề tài
Đất đai là tài nguyên quốc gia vô cùng quý giá, là tư liệu sản xuất đặc
biệt không có gì thay thế được, là thành phần quan trọng hàng đầu của môi
trường sống con người. Trải qua bao thế hệ, nhân dân ta đã đổ bao nhiêu mồ
hôi và xương máu mới khai thác, bồi bổ, cải tạo và bảo vệ được đất đai cho
đến ngày hôm nay. Với sự tăng trưởng nhanh chóng của nền kinh tế, đời sống
vật chất, tinh thần của người dân ngày càng được nâng cao thì đất đai ngày
càng trở nên có giá trị, là tài sản đáng giá. Trong bối cảnh đó, sự ý thức của
người dân về giá trị ngày càng cao của đất đai đã khiến cho việc sở hữu loại
tài sản này ngày càng được quan tâm đặc biệt và chính điều đó là một trong
những nguyên nhân cơ bản dẫn đến tranh chấp đất đai nói chung và tranh
chấp về chia thừa kế quyền sử dụng đất nói riêng.
Trong những năm gần đây, có khá nhiều vụ án tranh chấp về chia thừa
kế quyền sử dụng đất xãy ra đã được Tòa án thụ lý giải quyết. Tuy nhiên, việc
giải quyết các vụ tranh chấp loại này đã và đang gặp nhiều khó khăn, vướng
mắc do những nguyên nhân khác nhau, chẳng hạn như: do nguồn gốc đất đã
lâu khó xác định, một phần do luật hướng dẫn giải quyết chưa được rõ ràng,
áp dụng vào thực tiễn mỗi nơi hiểu theo mỗi kiểu khác nhau nên nhiều vụ án
bị cấp phúc thẩm, giám đốc thẩm, tái thẩm hủy sửa nhiều lần, có nhiều vụ án
kéo dài hàng chục năm, từ thế hệ ông bà, cha mẹ, đến thế hệ con cháu vẫn còn
đi khởi kiện. Điều này khiến cho hậu quả của tranh chấp về chia thừa kế
quyền sử dụng đất để lại rất nặng nề, không chỉ phá vỡ không khí đầm ấm,
hòa thuận, yêu thương trong gia đình, mà còn gây ra mâu thuẫn, mất đoàn kết
trong nội bộ gia đình, dòng họ với nhau, làm ảnh hưởng xấu đến tình hình an
ninh chính trị, trật tự an toàn xã hội ở địa phương nói riêng và cả nước nói
chung.
1



- Tác phẩm: Bình luận khoa học Bộ luật dân sự năm 2005, chủ biên
PGS. TS Hoàng thế Liên, Nhà xuất bản Chính trị Quốc gia – sự thật, Hà Nội,
2013;
- Tác phẩm: 99 tình huống và tư vấn pháp luật về thừa kế nhà và quyền
sử dụng đất của LS.TS Phan Thị Hương Thủy, Nhà xuất bản Tư pháp,
2005…
Có thể khẳng định những công trình nghiên cứu nêu trên đã phần nào
giải quyết được nhiều vấn đề lý luận và thực tiễn liên quan đến giải quyết
tranh chấp về chia thừa kế quyền sử dụng đất và là nguồn tư liệu quý giá để
tác giả luận văn có thể tham khảo trong quá trình thực hiện đề tài luận văn của
mình. Tuy nhiên, có thể cho rằng cho đến nay chưa có công trình nghiên cứu
nào ở cấp độ luận văn thạc sĩ luật học nghiên cứu về giải quyết tranh chấp
chia thừa kế quyền sử dụng đất từ thực tiễn xét xử của Tòa án trên địa bàn
huyện Đầm Dơi, tỉnh Cà Mau. Vỉ thế, đây là công trình đáp ứng được yêu cầu
về tính thời sự, có giá trị cả về lý luận cũng như thực tiễn.
3. Mục đích và nhiệm vụ nghiên cứu của đề tài
Mục đích nghiên cứu của luận văn là xác lập luận cứ khoa học cho việc
hoàn thiện các quy định về giải quyết tranh chấp về chia thừa kế quyền sử
dụng đất theo BLDS Việt Nam, trên cơ sở đó đưa ra một số giải pháp có cơ sở
lý luận và thực tiễn nhằm góp phần nâng cao chất lượng xét xử sơ thẩm trong
thực tiễn xét xử của Tòa án.
Để đạt được mục đích trên, luận văn có nhiệm vụ sau:
- Tiếp tục nghiên cứu làm rõ thêm một số vấn đề lý luận về tranh chấp
và giải quyết tranh chấp về chia thừa kế quyền sử dụng đất để làm cơ sở lý
luận cho việc đánh giá thực trạng pháp luật và thực tiễn áp dụng pháp luật
trong giải quyết tranh chấp về chia thừa kế quyền sử dụng đất ở Việt Nam;
- Nghiên cứu tổng quan về quá trình hình thành và phát triển của chế
3



Luận văn đầy đủ ở file: Luận văn full