T Ạ P CHÍ KHOA HỌC -

3-1987

V ề th à n h p h ầ n h ó a h ọ c tinh d ầ u
th ô n g b a l á (P in u s k h a s y a R o y le )
v ù n g Lâm Đ ồ n g , V iệt N am .
P h a n T ỗ n g Sơn, N guyễ n V ă n Đ ậ u
Họ t h ò n g (Ptnaccae) là m ộ t h ọ l ớ n m ọ c t ự n h iê n và đuọrt ir ổ n g ph ồ b iẽ n IV
n h i e u nơ* t r ẽ n thẽ g;6i. T r o n g số c á c sàn p h ầ m thu đ ư ợ c t ừ cấ y thông, tinh d à u
t h ố u ^ (Oil o f T u r p e n t i n e ) - p h i n c h ư n g c ẵ t s a n # khi ta c h i r n ^ cốt lôi c u ò n h oi
m r ớ e tnủ n h ự a ỉ b ô n g ( T u r p e n t i n e ) —đ ư ợ c s ử d ự n g t r o n g n b i ẻ u lĩn h Tực k ĩ t h u ậ t
cũ n u ìiiiư c h o e á c m ục tièu y du-ợe học. Việc s ử d ự ng n à y i ờ ỵ th u ộ c vàu thằnh p h ầ n
c ủ a tinh d â u Tả t h à n h p h ã n n à y p h à n b iệ t n h í u lùy ih eo XLẩỉ x ử của loai t h ô n g
t ư ơ n g ứ ng [IJ. ChẲi»í4 h ạ n ti nh d â u t h ô n g P i n u s pa lusl ris MillỂt ỏ Hắc Mỹ cliứa
6 4 % a - p i n e n . 3 2 % p — p i n c n vỉi các t h à n h p h ẳ n khác , tr o n g khi ti uh d â u P i n u ỉ
s il vttlr is L Oaa L u 'u Ắỏ 'ó tì8 % a - p i n e n , 19% d —A 3—c a r e n ; ti nh d ầ u Pinus silvestrlsL. của B ứ c c h ứ a tời 3 0 % A 3 — c a r e n , 39%a-pim>n, l 7 % p - p i n e n . va t i n h d à u
P in u s l o n y i f olia Hoxb. củ a Ấb đ ộ có h à m l ư ợ n g c a o chẩt s e s q u i t c r p e n lo n flif o len (2(1%) và h à m iirự ng n a e n o t e r p e n t ư ơ n g đối t h ấ p (25% a - p in e n , 10%p-piuen).
T r o n g kỉii phu biẽ u p i o e n h o ặ c A3- c a r e n xuất hiện r ó ! h à m l ư ợ n g cao. thi cìin^
cỏ tinh dfui chira c hủ YÔU l i m o u e n ( P i n u s serolina Sud\Y.) hoặc n-licph.!: (Ptnus
sabiniana).
S a ĩ c la cỏ đ i ể u iện t h i ê n n h i ê n thích h ợ p c ho n h i ê u loài t h ò n g plỉát t r i ề n
|2|. IvkA iiìỏng P in u s k h u s y a H a y l e m ọ c ò m ộ t s6 tĩnh m i ề n n úi lỉấc bộ vồ T r n » g
bộ n h ư Lat e h ả n . C ề o L»ftag, L ạ o g srrn, Q u í n g n i n h , v* ờ v ù n g r ừ n g Đù lat Ị Ị. IV. t
IJU& khảo sát s ơ hộ b ằ n g sắc k ý khí m ộ t sõ i n ỉ u l i n h d ầ u th ô n g L ả m Đuiiịi cho
t h í y *tr cỏ m ặt c ù a a - p i n e n Tà c a m p h e n [3Ị. Do cỏ n h i r t y b ạ n chế V? m ặ t p h i r o n g
ph áp , th à n h p h â r lính d à u c á c loài t h õ n g c ù a ta, t r o n g đ ỏ có tinh d í u P i n u s
k h a s y a Koyle, c o n c h ư a (Iirợc kbảo sát đ â y đ u. Tro ii'i bài n à y c h ú n g tỏ, llìònií
b«v> ké! quả khả o sát t h a n h p h ầ n ti nh d ầ u thỏn?' Pirtus k has ụ a lí.ívk ' m ọ e ờ
vunj> Lá Ui dòn«Ị. I i n n (1 iu đ ư ự c th u b ầ n g fI e íI c h ư n g cát iỏi viión hơi Iiươc m ủ
n h ự a lĩhich mới t ừ loài t h ô n g v ừ a nối và đ à n h r iê n g ,;ho k h ẫ o số: này, hiệu su.it

21

»

4

3 — P i n e n (4)

3
3

5

M y r c e n (5)

3

»

32

»

4,1
2,2

6

4


»

32

y

S e s q u il e r p c n C15H 24
p — C a r y o p h y l l c n (9)

15 ®

39

»

0,03

16 »

09

»

0,02

C am p h e n (3)

10

1


nhỏm

izopropyl n ằm

ở v ị t r í a l l y l đ ổ i YỞi m ộ t

nt)i dỏi, việc h ì n h t h à n h đ ỉ n h cơ s b ỏ’ m / z = 93 cỏ th è đ ư ợ c giải th ích b ở i m ộ t
r a chế p h ầ n cắt ally 1:

lo n m ả n h này, d o có m ộ t lỉèn kết a ll y lie d c đ ứ t , lại có thề t h ô o g q t a mộ
p h â n c á t v à d ỏ n g v ò n g lại CỈÊ c h o m ộ t m ả n h có rn/z = 79.

.ự

Do có n h ử n ịí né! t ư ơ n g t ự ĩ ề cẵ u trú c g ỉ ữ a p - p h e l l a n d r e n (7) Và p—thiTje!1 (10)
phồ khỏi lư ợ n * c ủ a h&i chíít Đày r ấ t g i ổ n g n h a u , k h i ế n c h o việc n h ậ n d ạ n g p —
p h e ỉ l a n d r o n trong t ì n h d ầ n t h ò n g Pi nus k h a s y a L â m d ồ n g qua ph?) k h ỏ i lượDịí
g ậ p m ộ t sế khỏ k h ă n Ìihỉít đ ị n h . T u v nhiỀn n h ờ x ử ỉý b ằ n g m à y tỉnh (lỉộn lử n è n
đ à c ố t h è đ á n h g ỉ á l ấ t c ả c á c c h i t i ế t cỉ r n p h ồ , v à v i v ậ v đ à c h o p h é p n h ậ n d ụ n g

p —p h e l !a m ì r e a IrouỊị li nh d ằ u k h ảo t á i , n h ư đfi t r i . ì h b j y h t r ẽ n .
Đe kh ẳ n g địrjh t h ỏ m , p —p h c lla iid r i' n dà đirợ c t á c h r â d ư ớ i dv
t i n h khiết
b ẵ n g cách c h ư n g i'fit p h à n đoại) tin h d ầ u Pimis k h a s y a Royle, s a u 'ló d ư ợ c làru
s ạch bằn g $ắc ki đ/iy t rè n cột n h ồ ỉ với t h a n hoạt tinh. Trị sổ chiết suẩ t, ph> h ồ n g
ngoại, ph^

lử ngoại


n 20 -

1,4660; đ ’ ° = 0,8530, ot*Ị = + 28.60 (ch iều d à i 6ng đo = 1 (im)

Bi?ii k i ệ n p h ă n tich
Cảo p h à n tlch n h í t k í t li ợp s ắ r ki khi —P h ô k h 6 i l ư ợ n g đ ư ợ c t h ự c h i ệ n t r ê n
n ,ày V G - m i c r o m a s s 7 0 7 0 F ; Th iế t bị 3ắc kí kỉxí có cộ! m a o quản SIL 19 C P có
đ ộ "(l:'ũ 2,jm. đ ư ờ n g k í n h trona 0 , 2 2 m m ; p h ố kh 6i lưọ-ng tfhi ờ 70eV. Đ i ề u k iệ n
í h ạ y sầc ki k h ỉ : tỗc đ ộ khí m a n g ( n i ! ơ ) : l , 5 m ) / p h ú t ; c h ạ y c h ư ơ n g t r ì n h n h iệ t độ:
ô 7 0 „ c ( I ph ủ t), 70°C—'27o*C (4*C/phút).
C h ư n / cắt tin h dầu t h ô n g P i n u s k hasIIa Roijle L â m đ ò n g
50 ĩp sấc k ỷ dỉÌỊ]
2
0tf p h á n đ o ạ n 3 đ i r ự r lồm »ach Lh'tnii s ẳ c kí (lay tri n c t nhồi v i :>,0g than
h o ạ t d ã (J<r ,)C íà m V(>i 2% ci nq rlị h Zn -:.J ; (iung m ỏ i < . I V lá b e n z y l c lo r u a , ta
I h u đ i r ợ c p - p h e l l a ; ; đ r e n c ó : 1 \2J

= 1.1780.

i> i 5 h ò n g n 3 0 ni TỀ p h ò t ử p g o y i

: ii0fị v ò i p h ô o m i cl> , t n t 1 í *hi ỏf t á i l i ẹ u [ / ].

cám y n đ ù n g I ' l l ' T:>~ '
ì ù ỵ . f l i’ f i n v i ệ n đặc s à n
rir.'i '> Lâ n iụ;h:ệp. tro ựf k h u ô n k ‘w ki' hoạch ,ự;ĩ lác khoa hoc đa cung c5p
m h t mù n h ự a ị'.Ca: Ị r \ ỉ n s kitatụti
ì.ùm ỉ 'ôny ú ỉ’ n'l'.’i n ứìi.

o

XHMHMECKHX COCTABAX T E P riE H T H H H O rO

M A C / 1A

ĨXEPEBA P i i u s K 'la s y a Hoyle B n P O B H H U H H / I A M / Ị O H r , B b E T H A M A
TcpneHTHHHoe

Macao

aepeBa

Pinus

khasya

R ovle,

KOTOpoe

pc ỉ CTẽ T

B

I I p O B i l H U i H J l a M Ỉ I OHr , Ỗbỉ . lO f í Ha . l ỉ ỉ 3 0 a a H 0 MCTO A OM KO MỐ i IH11 p o B a H H 0 i’i TeXHHKH
r a 3 — x p o M a T o r p a ộ i i i i — M a c c a c n e K T p a . r .18 B Hhi Mỉỉ Ko Mu o He HTa M11 3 T o r o Ma c ca

fl 9.1 HK)TCH a — nHHcH (62,6%) H ịì — Ộe/I ;i a HApeH ('20,4%)