MỘT SỐ BIỆN PHÁP RÈN KĨ NĂNG ĐỌC CHO HỌC SINH LỚP 4
MỤC LỤC
I. TÊN ĐỀ TÀI

Trang 2

II. PHẦN MỞ ĐẦU
1. Lí do chọn đề tài

Trang 2

1.1. Cơ sở lý luận

Trang 2

1.2. Cơ sở thực tiễn

Trang 2

2. Mục đích nghiên cứu

Trang 3

3. Đối tượng nghiên cứu

Trang 3

4. Đối tượng khảo sát và thực nghiệm

Trang 3


3.2. Sử dụng các hình thức luyện đọc

Trang 8

3.3. Phân loại đối tượng học sinh để rèn kĩ năng đọc

Trang 9

4. Kết quả đạt được

Trang 10

IV. KẾT LUẬN VÀ KIẾN NGHỊ
1. Kết luận

Trang 10

2. Kiến nghị

Trang 10

Giáo viên: Đặng Thị Thủy – Trường Tiểu học Hướng Phùng
1


MỘT SỐ BIỆN PHÁP RÈN KĨ NĂNG ĐỌC CHO HỌC SINH LỚP 4
I. TÊN ĐỀ TÀI
“MỘT SỐ BIỆN PHÁP RÈN KĨ NĂNG ĐỌC CHO HỌC SINH LỚP 4”
II. PHẦN MỞ ĐẦU
1. Lí do chọn đề tài

Qua thực tế giảng dạy nhiều năm học trước tôi nhận thấy trong giảng dạy,
giáo viên đều lấy sách giáo khoa làm gốc. Nhưng chuyển tải nội dung sách giáo
khoa như thế nào để học sinh hiểu và vận dụng được kiến thức sách giáo khoa
vào thực tế thì lại là một vấn đề. Đa số giáo viên chỉ làm theo hướng dẫn giảng
dạy hoặc bài soạn để dạy, sách hướng dẫn nói gì thì giáo viên làm theo như thế.
Nhưng sách hướng dẫn giảng dạy là tài liệu tham khảo phục vụ chung cho cả
nước nên phần nào chưa phù hợp với học sinh của từng vùng, từng đối tượng
học sinh. Giáo viên chưa chủ động thay thế nội dung sao cho phù hợp với đối
tượng học sinh của mình. Vì vậy kết quả giảng dạy chưa cao, mức độ học khá
Giáo viên: Đặng Thị Thủy – Trường Tiểu học Hướng Phùng
2


MỘT SỐ BIỆN PHÁP RÈN KĨ NĂNG ĐỌC CHO HỌC SINH LỚP 4
giỏi còn rất ít, cụ thể giọng đọc của học sinh còn sai rất nhiều, đọc lẫn giữa âm
này sang âm khác, tiếng này sang tiếng khác, ngắt nghỉ không đúng chỗ dẫn đến
hiểu sai nghĩa cần diễn đạt. Điểm hạn chế này một mặt do giáo viên khi dạy tập
đọc chưa chú ý rèn kĩ năng đọc cho các em, ít sửa sai cho những học sinh lười
đọc, ít quan tâm đến học sinh yếu, giáo viên chưa rèn đọc cho học sinh trong các
giờ học, môn học khác. Mặt khác do bản thân học sinh về nhà nhác học bài,
không chịu ôn bài đã học ở trên lớp.
Vì những lẽ trên dạy đọc có một ý nghĩa to lớn ở tiểu học. Đọc trở thành
một đòi hỏi cơ bản đầu tiên đối với mỗi học sinh đi học. Đầu tiên là trẻ phải
“đọc đúng” để chiếm lĩnh được tri thức. Đọc là công cụ giúp ta học cả đời. Bên
cạnh đó nếu đọc đúng sẽ giúp các em học tốt các môn học khác.
Đọc đúng cũng sẽ tác động tích cực tới trình độ ngôn ngữ cũng như tư duy
của người đọc. Vì vậy rèn kĩ năng đọc giúp học sinh đọc tốt hơn, hiểu biết hơn,
bồi dưỡng ở các em lòng yêu cái thiện và cái đẹp, dạy cho các em cách suy nghĩ
một cách logic cũng như biết tư duy có hình ảnh về sự vật. Vì thế đọc gồm cả
giáo dục, giáo dưỡng và phát triển.


MỘT SỐ BIỆN PHÁP RÈN KĨ NĂNG ĐỌC CHO HỌC SINH LỚP 4
Đề tài sáng kiến kinh nghiệm của tôi hướng vào các biện pháp rèn kĩ năng
đọc cho học sinh lớp 4.
6.2. Kế hoạch nghiên cứu:
* Thời gian nghiên cứu:
Trong thời gian 7 tháng . Bắt đầu từ tháng 10 năm 2016 cho tới tháng 4
năm 2017.
* Kế hoạch nghiên cứu:
- Tháng 10 năm 2016: Thu thập số liệu.
- Tháng 11 và tháng 12 năm 2016: Hình thành đề cương.
- Tháng 1 và tháng 2 năm 2017: Lấy ý kiến của học sinh và phụ huynh
thông qua thực tế gia đình của học sinh.
- Tháng 3 và tháng 4 năm 2017: Hoàn thành sáng kiến kinh nghiệm.
III. NỘI DUNG
1. Cơ sở lí luận
Phân môn Tập đọc rèn cho học sinh các kĩ năng đọc (đọc thành tiếng, đọc
thầm, đọc hiểu, đọc diễn cảm), nghe và nói. Bên cạnh đó, thông qua hệ thống
bài đọc theo chủ điểm và những câu hỏi, những bài tập khai thác nội dung bài
đọc, phân môn Tập đọc cung cấp cho học sinh những hiểu biết về thiên nhiên,
xã hội và con người, cung cấp vốn từ, vốn diễn đạt, những hiểu biết về tác phẩm
văn học (như đề tài, cốt truyện, nhân vật,...) và góp phần rèn luyện nhân cách
cho học sinh.
1.1. Yêu cầu cơ bản của dạy tập đọc ở lớp 4:
- Củng cố, phát triển kĩ năng đọc trơn, đọc thầm đã được hình thành ở các
lớp 1, 2, 3; tăng cường tốc độ đọc, biết đọc lướt để chọn thông tin nhanh; bước
đầu biết đọc diễn cảm.
- Phát triển kĩ năng đọc - hiểu lên mức cao hơn, nắm và vận dụng một số
khái niệm như đề tài, cốt truyện, nhân vật, tính cách,...để hiểu ý nghĩa của bài và
phát hiện một vài giá trị nghệ thuật trong các bài văn, thơ .

- Ngạc: ngạc cứng và ngạc mềm.
- Lưỡi: đầu lưỡi, mặt lưỡi và gốc lưỡi.
- Lưỡi con (nắp họng).
- Dây thanh.
- Phổi.
Khi trẻ đọc các bộ phận trên đều hoạt động.
Muốn có thói quen đọc chữ nhẹ nhàng, thoải mái, trước hết học sinh phải
biết kỹ thuật cầm sách, giữ khoảng cách với mắt là 30cm, cầm đừng quá chặt sẽ
khó vận động, nếu lỏng quá sẽ không điều khiển được sách.
Trẻ tiếp thu hình ảnh chữ viết qua mắt nhìn. Vì vậy, nếu chữ viết được trình
bày với kích thước quá nhỏ hoặc ánh sáng kém thì các em phải cúi sát xuống để
nhìn cho rõ chữ, sẽ ảnh hưởng đến mắt dễ mắc các bệnh về mắt (cận thị).
2. Thực trạng
2.1. Thuận lợi
Trường học bố trí bàn ghế phù hợp với đối tượng học sinh. Có thư viện cho
học tham gia mượn sách để đọc.
Đa số học sinh được trang bị đầy đủ sách giáo khoa và đồ dùng học tập.
Học sinh trong lớp phần đông thích môn tập đọc.
Bản thân mỗi giáo viên thích nghiên cứu sâu và cố gắng dạy tập đọc có
hiệu quả. Nhà trường đã trang bị đầy đủ đồ dùng dạy học (tranh, ảnh).
2.2. Khó khăn
Tôi nhận công tác chủ nhiệm lớp 4H. Lớp có 26 học sinh, trong đó có 13
học sinh nam, 13 học sinh nữ.
Đầu năm học khi nhận lớp, học sinh còn rất nhút nhát, chưa mạnh dạn,
nhiều em đọc còn chậm, phát âm chưa chuẩn, ngắt nghỉ nhịp chưa đúng, một số
em còn phải đánh vần. Tôi thật sự băn khoăn, lo lắng.
Từ đó, tôi bắt đầu suy nghĩ phải tìm hiểu thực tế vì sao các em đọc chưa
nhanh đọc chưa đúng. Đó là vấn đề cấp bách đối với bản thân tôi.
Vào đầu năm học, tôi đã tiến hành khảo sát kĩ năng đọc của lớp và thu được
kết quả như sau:

MỘT SỐ BIỆN PHÁP RÈN KĨ NĂNG ĐỌC CHO HỌC SINH LỚP 4
26

11

42.3

5

19.2

4

15.4

8

30.8

3. Các biện pháp
Từ tình hình thực tế của lớp, nguyên nhân và trên cơ sở lý luận đã đưa ra,
bản thân tôi đã cố gắng nỗ lực áp dụng các phương pháp và hình thức giảng dạy
với mục tiêu rèn kĩ năng đọc cho học sinh. Qua quá trình nghiên cứu tôi đã tìm
ra một số biện pháp nhằm rèn kĩ năng đọc và vận dụng vào thực tế như sau:
3.1. Áp dụng các phương pháp dạy học tích cực
Tập đọc là phân môn chủ yếu rèn đọc cho học sinh, từ mức độ nhận thức để
đọc đúng, đọc rõ ràng, đọc to, lưu loát, biết ngắt nghĩ đúng nhịp, lên giọng,
xuống giọng và thể hiện thái độ tình cảm qua bài đọc, từ đó học sinh hiểu nội
dung của bài. Để đạt được mục đích trên trước hết người giáo viên phải đổi mới
phương pháp dạy học. Những phương pháp dạy học đã được áp dụng cho phân

6


MỘT SỐ BIỆN PHÁP RÈN KĨ NĂNG ĐỌC CHO HỌC SINH LỚP 4
Phương pháp này phù hợp với tâm lí trẻ nhỏ. Các em thích được hoạt động,
trao đổi ý kiến với nhau. Và học sinh cũng có thể thắc mắc những điều gì mình
chưa hiểu để giáo viên hướng dẫn và giải đáp.Tác dụng của phương pháp hỏi –
đáp là tạo cho học sinh phát triển khả năng giao tiếp. Sử dụng phương pháp này
không những giúp học sinh tiếp thu kiến thức của bài, mà còn tác dụng giúp giáo
viên kiểm tra, đánh giá kết quả học tập của học sinh. Để từ đó giáo viên kịp thời
điều chỉnh nội dung và phương pháp dạy học của mình cho phù hợp với đối
tượng học sinh.
Phương pháp hỏi – đáp được sử dụng trong suốt quá trình tiết học. Nhưng
điều cần lưu ý là những câu hỏi phải được sử dụng đúng lúc, đúng chỗ phù hợp
với nội dung từng bài. Giáo viên hướng dẫn học sinh hiểu nghĩa các từ khó bằng
hệ thống các câu hỏi.
Ví dụ: Khi dạy bài “Sầu riêng” để giải nghĩa từ “mật ong già hạn”, giáo
viên có thể hỏi: em hiểu từ “mật ong già hạn” có nghĩa như thế nào?
Rèn kĩ năng đọc hiểu cho học sinh tôi thường chuẩn bị sao cho sao cho phù hợp
với đối tượng học sinh mình. Đối với những câu hỏi khó, giáo viên cần định
hướng cách trả lời cho các em. Đặc biệt là đối với những câu hỏi trong phần tìm
hiểu bài.
Tác dụng của phương pháp hỏi – đáp là tạo cho học sinh phát triển khả
năng giao tiếp. Sử dụng phương pháp này không những giúp học sinh tiếp thu
kiến thức của bài, mà còn tác dụng giúp giáo viên kiểm tra, đánh giá kết quả học
tập của học sinh. Để từ đó giáo viên kịp thời điều chỉnh nội dung và phương
pháp dạy học của mình cho phù hợp với đối tượng học sinh.
3.1.3. Phương pháp học nhóm
Để rèn kĩ năng đọc ngoài việc luyện đọc cá nhân giáo viên còn tổ chức cho
học sinh luyện đọc theo nhóm để các em trong nhóm có điều kiện giúp đỡ lẫn

Giáo viên thường xuyên chỉnh sửa phát âm những tiếng học sinh phát âm
sai bằng cách phát âm mẫu hoặc cho học sinh phát âm chuẩn phát âm mẫu đẻ
học sinh đọc sai phát âm theo.
Đọc đúng các phụ âm đầu :có ý thức phân biệt để không đọc sai s/x…..
Khi các em phát âm sai “s” thành “x” giáo viên cần hướng dẫn học sinh khi
phát âm “s” là đưa hàm dưới ra và cong lưỡi vào.
Cần đọc đúng các thanh: phân biệt giữa thanh hỏi, thanh ngã, ví dụ như: rỏ
ràng, mở màng, bé ngả mà phải đọc là: rõ ràng, mỡ màng, bé ngã…..
Giáo viên nhắc nhở học sinh khi đọc thanh ngã thì đọc cao giọng và lấy hơi
kéo dài.
Muốn vậy trước tiên giáo viên cần bồi dưỡng cho học sinh nói, đọc đúng
chính âm càng sớm càng tốt. Tiếp đến giáo viên cần nắm các biện pháp chữa lỗi
phát âm bao gồm: chữa lỗi phát âm theo mẫu, chữa lỗi phát âm bằng biện pháp
cấu âm, chữa lỗi bằng âm trung gian.
Ngoài 3 biện pháp chữa lỗi phát âm trên chúng ta còn có thể tập hát để giúp
học sinh phát âm đúng một vài âm thanh như thanh huyền, thanh sắc, thanh
không…
3.2.2. Luyện ngắt nhịp, nhấn giọng
Luyện đọc đúng tiết tấu, đọc đúng chỗ ngắt hơi, nghỉ hơi
Ví dụ: Ở bài “Chợ Tết” cần hướng dẫn học sinh ngắt, nghỉ hơi như sau:
Dải mây trắng / đỏ dần trên đỉnh núi
Sương hồng lam / ôm ấp nóc nhà gianh
Trên con đường viền trắng mép đồi xanh
Người các ấp tưng bừng ra chợ Tết.
Việc ngắt hơi phải phù hợp với các dấu câu: nghỉ ít ở dấu phẩy, nghỉ lâu
hơn ở dấu chấm, đọc đúng các ngữ điệu câu: lên giọng ở câu hỏi, hạ giọng ở
cuối câu kể, thay đổi giọng cho phù hợp với tình cảm cần diễn đạt trong câu.
Với câu cầu khiến cần nhấn giọng phù hợp để thấy rõ các nội dung cầu khiến
khác nhau. Ngoài ra còn phải hạ giọng khi đọc bộ phận giải thích của câu…..
3.2.3. Luyện đọc hiểu

3.2.4. Luyện đọc diễn cảm
Qua nội dung chính của bài đọc giáo viên đọc mẫu giúp học sinh xác định
giọng đọc chung của cả bài: nhẹ nhàng, tha thiết, vui tươi, ngợi ca, trầm lặng,
buồn thương, nhịp điệu của nhanh, chậm,…để các em đọc hay.
Ngoài ra giáo viên còn phải hướng dẫn học sinh biết đọc phân biệt được
giọng của người dẫn chuyện và lời của các nhân vật như trong bài “ Ga-vrốt
ngoài chiến lũy” phải thể hiện giọng đọc:
Giọng người dẫn chuyện: đọc giọng thong thả
Giọng Ăng- giôn- ra: bình tĩnh
Giọng Cuốc- phây- rắc: lúc đầu ngạc nhiên, sau lo lắng.
Giọng Ga-vrốt: luon bình thản, hồn nhiên, tinh nghịch.
Các em ngắt hơi phải phù hợp với các dấu câu: nghỉ ít ở dấu phẩy, nghỉ lâu
hơn ở dấu chấm, đọc đúng các ngữ điệu câu: lên giọng ở câu hỏi, hạ giọng ở
cuối câu kể, thay đổi giọng cho phù hợp với tình cảm cần diễn đạt trong câu.
Với câu cầu khiến cần nhấn giọng phù hợp để thấy rõ các nội dung cầu khiến
khác nhau. Ngoài ra còn phải hạ giọng khi đọc bộ phận giải thích của câu.Có
như vậy đọc mới hay, mới thể hiện rõ nội dung của bài.
3.2.5. Luyện đọc cho những em hay đọc sót tiếng và lạc dòng
Giáo viên có thể cho học sinh dùng tay để chỉ khi đọc, có thể quay lại với
việc sử dụng que trỏ và thước hoặc cho học sinh đặt thước từng dòng để đọc, khi
học sinh đã làm quen và làm chủ mắt mình rồi thì giáo viên không dùng ngón
tay để chỉ khi đọc nữa tránh tình trạng như đếm từng tiếng một.
3.3. Phân loại đối tượng học sinh để rèn kĩ năng đọc

Giáo viên: Đặng Thị Thủy – Trường Tiểu học Hướng Phùng
9


MỘT SỐ BIỆN PHÁP RÈN KĨ NĂNG ĐỌC CHO HỌC SINH LỚP 4
Đối với học sinh đọc kém, phát âm chưa chuẩn, đọc còn chậm yêu cầu đầu

%
SL %
SL
%
Đầu năm
11 42.3 5
19.2
4 15.4
8
30.8
Cuối học kì I
14 53.9 6
23.1
5 19.2
5
19.2
Giữa học kì II 22 84.6 11
42.3
11 42.3
2
7.7
IV. KẾT LUẬN VÀ KIẾN NGHỊ
1. Kết luận
Qua một thời gian áp dụng, tôi thấy kĩ năng đọc của các em có nhiều tiến
bộ rõ rệt. Các em đọc đúng hơn; biết ngắt, nghỉ hơi, nhấn giọng đúng chỗ; phát
âm chuẩn hơn, tốc độ đọc nhanh hơn. Các em đọc bài trôi chảy, to rõ ràng, đọc
diễn cảm bài kể chuyện, bài văn, bài thơ, hiểu nghĩa một số từ, nắm nội dung bài
tốt. Các em luôn tự giác trong học tập, sách vở luôn giữ gìn sạch đẹp. Các em
mạnh dạn trao đổi, thảo luận để hiểu nội dung đoạn bài. Hầu hết các giờ tập đọc
đều diễn ra sôi nổi, tự nhiên, nhẹ nhàng có chất lượng và hiệu quả.

Xin trân trọng cảm ơn.
XÁC NHẬN CỦA THỦ
Hướng Phùng, ngày 28 tháng 03 năm 2017
TRƯỞNG ĐƠN VỊ
Tôi xin cam đoan đây là sáng kiến kinh nghiệm
của mình viết, không sao chép nội dung của
người khác.
(Ký và ghi rõ họ tên)
Đặng Thị Thủy

Giáo viên: Đặng Thị Thủy – Trường Tiểu học Hướng Phùng
11


MỘT SỐ BIỆN PHÁP RÈN KĨ NĂNG ĐỌC CHO HỌC SINH LỚP 4

TÀI LIỆU THAM KHẢO
1/ Dạy chính tả ở trường Tiểu học: Hoàng Văn Thung, Đỗ Xuân Thảo.
2/ Phương pháp dạy Tiếng Việt: Lê Phương Nga, Đỗ Xuân Thảo, Lê Hữu
Tỉnh, Đặng Kim Nga.
3/ Sách giáo viên Tiếng Việt lớp 4 - Tập 1.
4/ Sách giáo viên Tiếng Việt lớp 4 - Tập 2.
5/ Sách giáo khoa Tiếng Việt lớp 4 - Tập 1.
6/ Sách giáo khoa Tiếng Việt lớp 4 - Tập 2.

Giáo viên: Đặng Thị Thủy – Trường Tiểu học Hướng Phùng
12


MỘT SỐ BIỆN PHÁP RÈN KĨ NĂNG ĐỌC CHO HỌC SINH LỚP 4