NHIỆT LIỆT CHÀO MỪNG
QUÝ THẦY CÔ VỀ DỰ GIỜ
MÔN NGỮ VĂN: LỚP 9A

GV:Trần Thị Thanh Nga


Tình huống 1
Sắp đến giờ vào lớp, cô
giáo hỏi một bạn học sinh:
- Mấy giờ rồi em?

Cô
Côgiáo
giáo
muốn
muốnhỏi
hỏi
giờ
giờhọc
họcsinh
sinh

Tình huống 2:
An đi học muộn, đến sân
trường gặp cô giáo, cô giáo hỏi:
- Mấy giờ rồi em?

Cô
Côgiáo
giáo

(Tiếc không còn thời gian để trò
chuyện).
Vì ngại ngùng và muốn che
giấu tình cảm của mình.
?Vì“Trời
sao anh
thanh
Câu
ơi chỉ
còn niên
năm phút!”
diễn tả
điều
không
nói thẳng
điều
đó
anh thanh niên muốn nói
với
ông hoạ sĩ và cô gái?
là gì?

-Trời ơi, chỉ còn có năm phút!
Chính là anh thanh niên giật
mình nói to, giọng cười nhưng đầy
tiếc rẻ. Anh chạy ra nhà phía sau,
rồi trở vào liền, tay cầm một cái làn.
Nhà họa sĩ tặc lưỡi đứng dậy. Cô gái
cũng đứng lên, đặt lại chiếc ghế,
thong thả đi đến chỗ bác già.

(Không chứa ẩn ý gì)
? Lời thứ hai của anh
thanh niên “Ô! Cô còn
quên chiếc mùi soa đây
này!” có ẩn ý gì không?

- Ô! Cô còn quên chiếc mùi soa
đây này!
Anh thanh niên vừa vào, kêu lên.
Để người con gái khỏi trở lại bàn,
anh lấy chiếc khăn tay còn vo tròn
cặp giữa cuốn sách tới trả cho cô gái.
Cô kĩ sư mặt đỏ ửng, nhận lại chiếc
khăn và quay vội đi.


Tiết 126 : NGHĨA TƯỜNG MINH VÀ HÀM Ý
I. BÀI HỌC:
1.Phân biệt nghĩa tường minh và hàm ý
* Xét ví dụ: (SGK/ Tr.74 - 75)
- Trời ơi, chỉ còn năm phút!
(Tiếc không còn thời gian để trò chuyện)

Nghĩa hàm ý

- Ô! Cô còn quên chiếc khăn mùi soa đây này!
(Không chứa ẩn ý gì)

Nghĩa tường minh




Tiết 126: NGHĨA TƯỜNG MINH VÀ HÀM Ý

Một người bạn có nhã ý mời em
đến dự sinh nhật nhưng em lại không
thể đến (hoặc không muốn đến).
Trong trường hợp trên, theo em,
nên dùng hàm ý hay câu có nghĩa
tường minh? Em sẽ nói thế nào?
Trong giao tiếp hàng ngày khi nào
dùng cách nói hàm ngôn, khi nào dùng
cách nói có nghĩa tường minh?


Tiết 126 : NGHĨA TƯỜNG MINH VÀ HÀM Ý

Lưu ý
- Hàm ý phụ thuộc vào tình huống giao tiếp, tức
cùng một câu nói nhưng trong những tình huống
khác nhau thì hàm ý sẽ khác nhau.
Ví dụ : Trời sắp mưa rồi đấy!
Hàm ý: - Lấy quần áo vào.
- Nhớ mang áo mưa theo.
- Đừng đi, kẻo ướt.
- …..


Lưu ý!
- Trong giao tiếp:

bài tập

12


Tình huống
Hai chị em đang chơi đùa thì bố bảo:
- Đã 11 giờ đêm rồi đấy !
 Câu nói có chứa hàm ý, nội dung của câu nói:
Khuya rồi, hai chị em hãy đi ngủ đi.
? Em hiểu hai câu nói sau như thế nào?
- Hôm nay chỉ có 5 bài bài tập về nhà.-> Có ít bài tập về nhà.
- Hôm nay có những 5 bài tập về nhà. -> Có nhiều bài tập về
nhà.


Mẩu chuyện vui:
Trông em thật
là xinh đẹp!
“ Kẻ cắp gặp bà già”
Em đẹp như
Hằng
Nga.thứ
Có hai anh chàng đi chơi gặp một cô gái. Anh
chàng

nhất nói:
- Chào em tưởng em như Hằng Nga.
Anh chàng thứ hai nói:
Anh cứ

à?
-Thế


Tiết 126:
I. BÀI HỌC:

- Trời ơi, chỉ còn năm phút!

Chính là anh thanh niên giật mình
1. Phân biệt nghĩa tường minh
nói to, giọng cười nhưng đầy tiếc rẻ. Anh
và hàm ý
chạy ra nhà phía sau, rồi trở vào liền, tay
cầm một cái làn. Nhà họa sĩ tặc lưỡi đứng
2. Kết luận :
dậy. Cô gái cũng đứng lên, đặt lại chiếc ghế,
II. LUYỆN TẬP
thong thả đi đến chỗ bác già.

Bài tập 1 /sgk.75:

- Ô! Cô còn quên chiếc mùi soa đây này!
Anh thanh niên vừa vào, kêu lên. Để người
con gái khỏi trở lại bàn, anh lấy chiếc khăn
tay còn vo tròn cặp giữa cuốn sách tới trả
cho cô gái. Cô kĩ sư mặt đỏ ửng, nhận lại
chiếc khăn và quay vội đi.





Tiết 126 : NGHĨA TƯỜNG MINH VÀ HÀM Ý

Bài tập 4/sgk.76: Đọc các đoạn trích sau đây (trích từ truyện ngắn
Làng của Kim Lân), cho biết những câu in đậm có phải là câu chứa
hàm ý không. Vì sao ?
b. – Này, thầy nó ạ !
Ông Hai nằm rũ ra ở trên giường không nói gì.
- Thầy nó ngủ rồi à ?
- Gì ?
Tôi thấy người ta
Ông lão khẽ nhúc nhích.
đồn… => Câu nói
-Tôi thấy người ta đồn…
dở dang
Ông lão gắt lên :
-Biết rồi !
Bà Hai nín bặt. Gian nhà lặng đi, hiu hắt.

 Câu nói dở dang, không chứa hàm ý.

Lưu ý:
- Nói bị ngắt lời, nội dung chưa nói hết không gọi là hàm ý.
- Hàm ý phải được người nghe nhận thấy.


TiÕt
126:


Hãy chọn đáp án đúng trong các câu sau?
1. Hàm ý là phần thông báo:
A.
B.
C
C.
D.

Trái ngược với nghĩa tường minh.
Ẩn đằng sau nghĩa tường minh.
Không diễn đạt trực tiếp bằng từ ngữ trong câu.
Được diễn đạt trực tiếp trong câu.

2. Dùng hàm ý trong trường hợp nào sau đây?
A.
B.
B
C.
D.

Khi không biết diễn đạt rõ ý.
Khi không muốn nói rõ ý.
Khi không muốn người nghe hiểu ý.
Khi muốn chấm dứt cuộc thoại.


Tiết 126:
I. BÀI HỌC
1. Phân biệt nghĩa tường minh và hàm ý
2. Kết luận