Nghiên cứu tổng hợp và hoạt tính sinh học các
dẫn xuất 4-arylpyridinaza-14-crown-4-ether
Nguyễn Thị Thanh Phượng

Trường Đại học Khoa học Tư nhiên
Luận văn ThS. Chuyên ngành: Hóa hữu cơ; Mã số: 60 44 01 14
Người hướng dẫn: TS. Lê Tuấn Anh
Năm bảo vệ: 2013
Keywords: Hoạt tính sinh học; Nghiên cứu tổng hợp; Dẫn xuất; 4-arylpyridinaza-14-crown-4ether
Content
MỞ ĐẦU
Hóa học azacrao ete được bắt đầu từ những năm 1960, khi nhà hóa học Pedersen, tập
đoàn Dupont phát minh và lần đầu tiên tổng hợp được hơn 60 dẫn xuất crao ete với số lượng oxy
từ 4 tới 20 nguyên tử, kích thước của vòng crao từ 12 đến 60 cạnh. Với các kết quả này,
Pedersen đã được trao giải thưởng Nobel vào năm 1987. Kể từ đó đến nay, hóa học azacrao ete
không ngừng phát triển, ứng dụng vào mọi mặt của đời sống. Hiện nay, các dẫn xuất crao ete có
chứa đồng thời tiểu dị vòng nitơ hiện đang là hướng nghiên cứu mới, thu hút sự quan tâm của
các nhà khoa học. Trong số đó, dẫn xuất azacrao ete có chứa đồng thời vòng crao ete và dị vòng
pyridin là một mục tiêu quan trọng của các nhà tổng hợp hữu cơ, trên con đường tìm kiếm các
hợp chất mang hoạt tính sinh học quý giá bởi họ hy vọng rằng, dược tính quý báu của nhân
pyridin [1] sẽ góp phần tạo cho các sản phẩm crao ete có tiềm năng ứng dụng cao trong dược
phẩm và y học.
Từ những năm 1990, cùng với sự phát triển mạnh mẽ của hóa học tổ hợp, các phản ứng
ngưng tụ đa tác nhân (MCR) đã góp phần xây dựng và phát triển những thư viện chất mới, có
cấu tạo phân tử đa dạng, hoạt tính sinh học phong phú cũng như hiệu quả sử dụng cao. Với các


đặc điểm ưu việt của phản ứng ngưng tụ đa tác nhân như đa dạng về cấu tạo của các chất ban
đầu, tiết kiệm thời gian, hóa chất so với việc tổng hợp truyền thống, chúng tôi đề xuất việc tổng
hợp các dẫn xuất azacrao ete mới, chứa đồng thời hệ dị vòng crao ete và vòng pyridin bằng phản
ứng ngưng tụ đa tác nhân. Hướng nghiên cứu là phương pháp khả thi và hỗ trợ đắc lực trên con

Letters, 52, pp.4957–4960.
10. Blicke, F. F. Org. React. 1942.
11. Chuong Hong Hieu, Le Tuan Anh, A. N. Levov, E. V. Nikitina, and A. T. Soldatenkov
(2009), „„ Synthesis off the first dibenzo(perhydrotriazino)-aza-14-crown-4-ethers‟‟,
Chemistry of Heterocyclic Compounds, Vol. 45, No.11.
12. D. Guerin, R. Carlier, M. Guerro, D. Lorcy (2003), “Crown-ete annelated
dithiazafulvalenes”, Tetrahedron, 59, pp.5273-5278.


13. D. W. Kim, C. S. Kim, J. S. Jeon, J. S. Kim and N. S. Lee (1999) “Separation of lithium
izotopes by N4S2 azacrown ion exchanger”. Journal of Radioanalytical and Nuclear
Chemistry, No 241, pp.379-382.
14. Fatemeh Tamaddon, Somayeh Moradi (2013), „„Controllable selectivity in Biginelli and
Hanztsch reaction using nano ZnO as a structure base catalyst‟‟, Journal of Molecular
Catalysis A: Chemical 370, pp.117- 122.
15. Fernado Alonso, Sofia L. Acebedo, Andrea C. Bruttomesso, Javie A. Ramirez (2008),
„„Synthesis off 4-azasteroids by an intramolecular Ugi reaction‟‟, Steroids, No.73,
pp.1270–1276.
16. Goutam Kulsi, Abhijit Ghoral, Partha Chattopadhyay (2012), „„ Tandem one pot
synthesis of 1,5-benzodiazocine-2-one by izocyanide based Ugi multicomponent reaction
‟‟, Tetrahedron Letters, 53, pp.3619–3622.
17. J. S. Bradshaw, B. A. Jones, R. B. Nielsen, N. O. Spencer, P. K. Thompson (1983), “The
preparation of macrocyclic polyether-diester compounds by transesterification”, J.
Heterocycl. Chem., Vol 20, pp.957-962.
18. J. S. Bradshow, Izatt R.M (1997) „„Accounts of Chemical Researchers‟‟, 30, pp.338.
19. James D. Sunderhaus, Chris Dockendorff and Stephen F. (2007), „„Applications of
Multicomponent Reactions for the Synthesis of Diverse Hetherrocyclic Scaffolds. Martin‟‟,
Organic Letters, Vol.9, No. 21, pp.4223-4226.
20. Jamil Rima, Karine Assaker, Fawaz Elomar, Chawkilboukarim (2013), „„A sensitive
spetrofluorimetric method for the quantification of melamin residue in milk powder

Comb. Chem., Vol.10, pp.507-510.
31. P. Pramitha, D. Bahulayan (2012), „„ Strereoselective synthesis of bio-hybird amphiphiles
of coumarin derivatives by Ugi- Mannich triazole randomization using copper catalyzed
alkyne azide click chemistry ‟‟, Bioorganic & Medicinal Chemistry Letters, 22, pp.2598–
2603.
32. R.Quevedo, B. Moreno-Murillo (2009), „„One-step synthesis of a new heterocyclophane
family‟‟, Tetrahedron Letters, 50 (8),pp.936–938.
33. Shigeki Habaue, Yuichi Akagi, Masaru Sato and Akinori Niimi (2005)“Synthesis and
properties of novel vinyl polymers bearing azacrown ether side chain”. Polymer Bulletin,
No54, pp.237-242.


34. Soumave Santra, Petherr R. Andeana (2007), „„A One-pot, Microwave-Influenced
Synthesis of Diverse Small Molecules by Multicomponent Reaction Cascades‟‟, Organic
Letters, Vol. 9, No. 24, pp.5035-5038.
35. Synthesis of macrocyclic polyether diester ligands containing a triazole subcyclic unit”,
J. Org. Chem., 50, pp.3065-3069.
36. V.A. Popova, I.V. Podgornaya, O.V. Fedorova (1987) “New macrocyclic compounds
containing a thiucarbohydrazone grouping”. Russian Chemical Bulletin, Vol 3, pp. 618670.
37. V.A.Popova, I.V. Podgornaya, I. Ya. Postovskii, N.N. Frlova (1976) “Synthesis and
tuberculostatic activity of certain new derivatives of macrocyclic polyethers”.Pharmaceutical
Chemistry Journal, Vol 10, Vol 6, pp.66-68.
38. V.A.Popova, I.V. Podgornaya, V.G. Lundina, L.I. Kurnikova, A.I. Tarasov (1987) “Acyl
derivatives of N,N‟-Diaminodibenzo-18-crown-6 ether, their complexing and catalytic
properties”. Russian Chemical Bulletin, Vol 11, pp.2544-2547.
39. V. A. Popova, A. Tsivadze, I. V., Pyatova, E. N., Kopytin, A. V., Eganova, L. V (1990)
“Synthesis and properties of podands with 4-antipyryliminomethine groups”, Russian
Chemical Bulletin, Vol 9, pp.2099-2102.
40. Valentin A. Chebano (2008), „„Tuning of Chemo- and Regioselectivities in
Multicomponent Condensations of 5-Aminopyrazoles, Dimedone and Andehite‟‟, J. Org.