BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO
……………../………………

BỘ NỘI VỤ
……../…….

HỌC VIỆN HÀNH CHÍNH QUỐC GIA

NGUYỄN THỊ BÍCH PHƢỢNG

HOẠT ĐỘNG GIÁM SÁT CỦA HỘI ĐỒNG NHÂN DÂN
HUYỆN KIÊN LƢƠNG, TỈNH KIÊN GIANG

LUẬN VĂN THẠC SĨ QUẢN LÝ CÔNG
\

Thành phố Hồ Chí Minh - năm 2017


BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO
……………../………………

BỘ NỘI VỤ
……../…….

HỌC VIỆN HÀNH CHÍNH QUỐC GIA

NGUYỄN THỊ BÍCH PHƢỢNG

HOẠT ĐỘNG GIÁM SÁT CỦA HỘI ĐỒNG NHÂN DÂN
HUYỆN KIÊN LƢƠNG, TỈNH KIÊN GIANG



LỜI CAM ĐOAN

Ngoài sự giúp đỡ của Tiến Sĩ : Phạm Quang Huy. Luận văn này là sản
phẩm của quá trình tìm tòi, nghiên cứu và trình bày của tác giả về đề tài Luận
văn. Các số liệu, quan điểm, quan niệm của các tài liệu và các nhà nghiên cứu
khác được trích dẫn theo đúng quy định của Pháp luật. Vì vậy tác giả xin cam
đoan đây là công trình nghiên cứu của riêng mình.

Thành phố Hồ chí Minh, tháng 7 năm 2017
Tác giả

Nguyễn Thị Bích Phƣợng


MỤC LỤC
Trang bìa
Lời cam đoan
Mục lục
Danh mục các ký hiệu, chữ viết
MỞ ĐẦU…………………………………………………………..

1

CHƢƠNG 1. CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ HOẠT ĐỘNG GIÁM SÁT
CỦA HỘI ĐỒNG NHÂN DÂN HUYỆN

9


21

1.2.2.2. Giám sát ngoài kỳ họp…………………………………….

30

1.2.2. Nội dung giám sát……………………………………………

32

1.3. Vai trò hoạt động giám sát của HĐND huyện ……………..

33

CHƢƠNG 2. THỰC TRẠNG HOẠT ĐỘNG GIÁM SÁT CỦA
HỘI ĐỒNG NHÂN DÂN HUYỆN KIÊN LƢƠNG, TỈNH KIÊN
GIANG TỪ NĂM 2011-2016
2.1. Khái quát về HĐND huyện Kiên Lương……………………

37

2.2. Thực trang hoạt động giám sát của HĐND huyện Kiên Lương

40

1.1.

từ năm 2011-2016…………………………………………………..

37

3.2. Những giải pháp hoàn thiện hoạt động giám sát của HĐND

74

71

huyện Kiên Lương …………………………………………………..
3.2.1. Tiếp tục hoàn thiện cơ cấu tổ chức, hoạt động của thường

74

trực HĐND, hai ban của HĐND huyện …………………………….
3.2.2. Hoàn thiện cơ cấu tổ chức
3.2.3. Đổi mới phương thức, nội dung giám sát …………………..

78

3.2.4. Nâng cao trình độ của cơ quan giúp việc, trang bị cơ sở vật

91

chất đảm bảo cho hoạt động của HĐND………………………….
3.2.5.Tăng cường mối quan hệ của HĐND huyện với các tổ chức
khác trong hệ thống chính trị ở huyện……………………………...

93


DANH MỤC
CÁC TỪ VIẾT TẮT TRONG LUẬN VĂN

hành năm 2015.
Thực hiện chức năng giám sát của Hội đồng nhân dân đối với việc thực hiện
các chủ trương, chính sách của Đảng, pháp luật của Nhà nước và Nghị quyết của
Hội đồng nhân dân về vị trí, vai trò rất quan trọng đại diện ý chí, nguyện vọng
của nhân dân thực hiện đúng nguyên tắc quyền lực nhà nước thuộc về nhân dân,

1


thực hiện các chức năng giám sát là một trong những hoạt động quan trọng của
Hội đồng nhân dân.
Trong thời gian qua, hoạt động của Hội đồng nhân dân huyện không
ngừng được đổi mới nội dung và phương thức hoạt động ngày càng tốt hơn, củng
cố niềm tin, thu hút sự quan tâm, theo dõi và tham gia tích cực của cử tri vào các
hoạt động giám sát của Hội đồng nhân dân, đảm bảo cho hiệu lực, hiệu quả hoạt
động giám sát của Hội đồng nhân dân huyện, nhằm từng bước loại bỏ những tiêu
cực, tham nhũng trong tổ chức thực hiện quyền lực nhà nước.
Tuy nhiên, trước những yêu cầu, nhiệm vụ trong tình hình mới như hiện
nay, hoạt động giám sát của Hội đồng nhân dân huyện vẩn còn hạn chế cụ thể
:việc xây dựng chương trình, cách thức tổ chức giám sát chưa thật sự khoa học,
giám sát theo kế hoạch, một số vụ việc tiêu cực của các cơ quan, tổ chức, cá
nhân ở địa phương chưa được phát hiện kịp thời, nhất là trong lĩnh vực xây dựng
cơ bản, phương thức nội dung chưa được đổi mới, khả năng phát hiện vụ việc
trong quá trình giám sát của Hội đồng nhân dân huyện còn hạn chế, bên cạnh đó
việc đôn đốc các cơ quan chức năng liên quan trong việc thực hiện các kết luận,
các kiến nghị sau giám sát của Hội đồng nhân dân huyện thiếu tính cương quyết,
chưa có sự theo đuổi đến cùng, một số cán bộ làm nhiệm vụ giám sát còn yếu về
chuyên môn nghiệp vụ, chưa có chế tài rõ ràng dẫn đến sau giám sát còn mờ
nhạt, chưa thực sự đại diện cho ý chí và nguyện vòng của nhân dân địa phương.
Tất cả những điều này bắt nguồn từ chất lượng hoạt động giám sát của Hội đồng

nhân dân trong thời kỳ đổi mới ở nước ta hiện nay cũng còn hạn chế như:
-Nguyễn Bá Vui “Tăng cường tổ chức hoạt động giám sát của Hội đồng
nhân dân trong thời kỳ đổi mới”, luận văn thạc sĩ Hành chính Công, Học viện

3


hành chính quốc gia Hà nội 2011. Luận văn đã có tác dụng tích cực trong việc
giải quyết các vấn đề bức xúc mà cử tri ở địa phương đặt ra. Tuy nhiên, hoạt
động giám sát của HĐND vẫn chưa được thường xuyên, hiệu quả giám sát còn
hạn chế, một số kiến nghị của HĐND chưa được các cơ quan hữu quan thực hiện
nghiêm túc và kịp thời; Hội đồng nhân dân chưa thật sự phát huy vai trò là cơ
quan quyền lực Nhà nước ở địa phương.
-Trần thị Trà Giang “Nâng cao hiệu quả hoạt động giám sát của Hội đồng
nhân dân cấp Tỉnh” (từ thực tiễn Gia lai). Luận văn thạc sĩ hành chính công Học
viện hành chính quốc gia TP. Hồ chí Minh 2013. Luận văn này đã không ngừng
đổi mới nội dung, phương thức hoạt động để nâng cao hiệu quả thực hiện các
chức năng, nhiệm vụ của mình theo quy định của pháp luật, đóng góp tích cực
vào sự phát triển kinh tế - xã hội, đảm bảo an ninh quốc phòng của tỉnh. Trong
đó, hoạt động giám sát đã có nhiều chuyển biến rõ rệt, đưa lại nhiều kết quả khả
quan, bước đầu góp phần khắc phục tính hình thức trong hoạt động của Hội đồng
nhân dân nói chung và hoạt động giám sát nói riêng. Tuy nhiên, trong thực tiễn,
hoạt động giám sát của Hội đồng nhân dân trong thời gian qua vẫn còn bộc lộ
một số hạn chế, như cách thức tổ chức giám sát chưa khoa học, năng lực giám
sát vẫn chưa thực sự hiệu quả, phương thức và nội dung giám sát chưa được đổi
mới toàn diện, khả năng phát hiện các vấn đề trong quá trình giám sát của đại
biểu HĐND tỉnh còn yếu, việc theo dõi, đôn đốc các cơ quan chức năng liên
quan trong việc thực hiện các kết luận, kiến nghị sau giám sát của HĐND tỉnh
còn thiếu tính quyết liệt, chưa có chế tài cho hoạt động giám sát dẫn đến làm
giảm hiệu quả giám sát.

Giang.

5


3. Mục đích và nhiệm vụ của luận văn
3.1. Mục đích
Trên cơ sở làm rõ những vấn đề lý luận và thực tiễn về hoạt động giám sát
của Hội đồng nhân dân huyện Kiên Lương, tỉnh Kiên Giang, luận văn đề xuất
phương hướng và những giái pháp chủ yếu để hoạt động giám sát của Hội đồng
nhân dân huyện Kiên Lương ngày càng hoàn thiện hơn.
3.2. Nhiệm vụ
Phân tích làm rõ một số vấn đề lý luận và thực tiễn có liên quan tới những
phạm trù nghiên cứu như: Các khái niệm Hội đồng nhân dân và giám sát của Hội
đồng nhân dân, phân tích đặc điểm nội dung, vai trò, đối tượng và các hình thức
giám sát của Hội đồng nhân dân huyện;
-Khảo sát đánh giá đúng thực trạng hoạt động giám sát của Hội đồng nhân
dân huyện Kiên Lương nhằm đề ra các giải pháp hoàn thiện hoạt động giám sát
của Hội đồng nhân dân huyện Kiên Lương.
-Đề xuất phương hướng và những giải pháp chủ yếu để hoàn thiện hoạt
động giám sát của Hội đồng nhân dân huyện Kiên Lương trong giai đoạn tới.
4. Đối tƣợng và phạm vi nghiên cứu
4.1. Đối tượng nghiên cứu: Hoạt động giám sát của Hội đồng nhân dân
huyện Kiên Lương nhiệm kỳ 2011-2016.
4.2. Phạm vi nghiên cứu:
Về không gian: Nghiên cứu hoạt động giám sát của HĐND huyện trên địa
bàn huyện Kiên Lương, tỉnh Kiên Giang
Về thời gian: Nhiệm kỳ 2011 - 2016
5. Phƣơng pháp luận và phƣơng pháp nghiên cứu của luận văn
5.1. Phƣơng pháp luận

7


Ngoài phần mở đầu, kết luận, danh mục tài liệu tham khảo, luận văn được
chia bố cục thành 3 chương:
Chương 1. Cơ sở lý luận về hoạt động giám sát của Hội đồng nhân dân
huyện
Chương 2. Thực trạng hoạt động giám sát của Hội đồng nhân dân huyện
Kiên Lương, tỉnh Kiên Giang
Chương 3. Phương hướng và giải pháp hoàn thiện hoạt động giám sát của
Hội đồng nhân dân huyện Kiên Lương, tỉnh Kiên Giang

8


Chƣơng 1. CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ HOẠT ĐỘNG GIÁM SÁT CỦA
HỘI ĐỒNG NHÂN DÂN HUYỆN
1.1. Những vấn đề cơ bản về Hội đồng nhân dân huyện
1.1.1. Khái niệm
Hội đồng nhân dân được thành lập từ cuối năm 1945 theo Sắc lệnh số 63
ngày 22 tháng 11 năm 1945 của Chủ tịch Chính phủ Lâm thời Việt Nam Dân
chủ Cộng hòa (lúc đó là Hồ Chí Minh). Theo sắc lệnh này, Hội đồng nhân dân
được thành lập ở cấp xã và tỉnh bằng hình thức bầu trực tiếp của nhân dân.
Nhiệm kỳ của Hội đồng nhân dân khi đó chỉ 2 năm.
Ngày nay, nhiệm kỳ của HĐND là 5 năm. Hội đồng nhân dân là cơ quan
quyền lực Nhà nước ở địa phương, đại diện cho ý chí, nguyện vọng và quyền
làm chủ của nhân dân, do nhân dân địa phương bầu ra, chịu trách nhiệm trước
nhân dân địa phương và cơ quan Nhà nước cấp trên. Đại biểu Hội đồng nhân
dân là người đại diện cho ý chí, nguyện vọng của Nhân dân địa phương, chịu
trách nhiệm trước cử tri địa phương và trước Hội đồng nhân dân về việc thực

Trên cơ sở vị trí, tính chất của Hội đồng nhân dân huyện được quy định
trong Hiến pháp năm 2013, Luật tổ chức Chính quyền địa phương năm 2015 và
các văn bản khác quy định Hội đồng nhân dân có các chức năng như sau:
Một là, chức năng Quyết định
Chức năng cơ bản nhất của Hội đồng nhân dân là căn cứ vào Hiến pháp,
Luật, văn bản của cơ quan nhà nước cấp trên để ra các quyết định (dưới hình
thức ban hành nghị quyết) về những vấn đề thuộc nhiệm vụ, quyền hạn của Hội
đồng nhân dân . Chẳng hạn như: các vấn đề của địa phương do Luật định, giám
sát việc tuân theo Hiến pháp và Pháp luật ở địa phương và việc thực hiện nghị

10


quyết của Hội đồng nhân dân . Nội dung phạm vi điều chỉnh nghị quyết của Hội
đồng nhân dân các cấp phụ thuộc vào nhiệm vụ, quyền hạn của Hội đồng nhân
dân từng cấp do Luật tổ chức chính quyền địa phương năm 2015 và các văn bản
quy phạm pháp luật khác có liên quan quy định. Có thể kể một số Nghị quyết
của HĐND về các lĩnh vực như: Tổ chức và bảo đảm việc thi hành Hiến pháp và
pháp Luật; xây dựng chính quyền, kinh tế, tài nguyên, môi trường, giáo dục đào
tạo, khoa học, công nghệ, văn hóa, thông tin, thể dục, thể thao, y tế, lao động,
chính sách xã hội, dân tộc, tôn giáo, quốc phòng, an ninh, bảo đảm trật tự, an
toàn xã hội… Dựa vào tính chất pháp lý, nghị quyết của HĐND gồm 2 loại:
Nghị quyết quy phạm và nghị quyết cá biệt.
Hai là, chức năng giám sát
Ngoài chức năng quyết định, HĐND còn thực hiện chức năng giám sát
việc tuân theo Hiến pháp và pháp luật ở địa phương, việc thực hiện nghị quyết
của HĐND mỗi cấp, giám sát hoạt động của thường trực HĐND, UBND, Tòa án
nhân dân, Viện kiểm sát nhân dân cùng cấp, các Ban của HĐND cấp mình, giám
sát văn bản quy phạm pháp luật của UBND cùng cấp và văn bản của Hội đồng
nhân dân cấp dưới.

-Bỏ phiếu tín nhiệm đối với những người giữ chức vụ do HĐND bầu.
Căn cứ vào kết quả giám sát, HĐND có các quyền sau đây:
-Yêu cầu UBND, Chủ tịch UBND cùng cấp ban hành văn bản để thi hành
Hiến pháp, pháp luật và Nghị quyết của HĐND.
-Bãi bỏ một phần hoặc toàn bộ văn bản của UBND, Chủ tịch UBND cùng
cấp trái với Hiến pháp, văn bản quy phạm pháp luật của cơ quan Nhà nước cấp
trên và nghị quyết của HĐND.

12


-Ra Nghị quyết về trả lời chất vấn và trách nhiệm của người trả lời chất
vấn và trách nhiệm của người trả lời chất vấn khi xét thấy cần thiết.
-Miễn nhiệm, bãi nhiệm Chủ tịch HĐND, phó Chủ tịch HĐND, Trưởng
ban, Phó trưởng bản của HĐND, Chủ tịch UBND, Phó chủ tịch UBND và ủy
viên UBND.
Thường trực HĐND thực hiện chức năng giám sát việc tuân theo Hiến
pháp và pháp luật tại địa phương. Để thực hiện chức năng này, thường trực
HĐND tiến hành một số hoạt động giám sát sau đây:
-Hoạt động của UBND và các cơ quan chuyên môn của UBND, Tòa án
Nhân dân, Viện kiểm tra Nhân dân cùng cấp.
-Giám sát cơ quan Nhà nước, tổ chức kinh tế, tổ chức xã hội, đơn vị vũ
trang nhân dân và công dân trong việc thi hành Hiến pháp, Luật, các văn bản của
cơ quan nhà nước cấp trên và các nghị quyết của HĐND cùng cấp.
-Giám sát việc thực thi pháp luật về khiếu nại, tố cáo tổ chức Đoàn giám
sát hoạt giao cho các Ban của HĐND giám sát việc giải quyết khiếu nại, tố cáo.
-Quyết định việc thành lập đoàn giám sát theo chương trình giám sát của
mình hoặc yêu cầu của HĐND, đề nghị của các Ban của HĐND, các đại biểu
HĐND.
Các Ban của HĐND giúp HĐND giám sát.

quan nhà nước cấp trên.
Vai trò của HĐND Huyện được thể hiện như sau:

14


Một là, HĐND huyện là cơ quan đại diện cho ý chí của Nhân dân địa
phương, do Nhân dân trong Huyện bầu ra, chịu trách nhiệm trước Nhân dân
Huyện và HĐND Huyện.
Tính đại diện của Hội đồng nhân dân được thể hiện như sau: Hội đồng
nhân dân là cơ quan duy nhất do cử tri trong Huyện bầu ra theo nguyên tắc phổ
thông, bình đẳng, trực tiếp và bỏ phiếu kín. Hội đồng nhân dân huyện là đại diện
nhất cho tiếng nói của các tầng lớp nhân dân trên địa bàn, vì từ ý kiến cử tri của
xã phản ảnh lên HĐND huyện, HĐND huyện tổng hợp và chuyển ý kiến đó lên
cho HĐND cấp trên xem xét trả lời, vì là một cấp trung gian nên có vai trò hết
sức quan trọng, đại diện cho trí tuệ, tinh thần và sức mạnh tập thể của nhân dân
trong Huyện, hiểu rõ tâm tư, nguyện vọng và các yêu cầu chính đáng của Nhân
dân, do đó nắm và quyết định mọi vấn đề sát với thực tế và phù hợp với nguyện
vọng của Nhân dân. Những quyết định này được thể chế bằng nghị quyết và phải
phù hợp với lợi ích của nhân dân nói chung và nhân dân trong huyện nói riêng.
Hội đồng nhân dân huyện chịu sự kiểm tra, giám sát của nhân dân trong huyện,
các đại biểu Hội đồng nhân dân huyện không còn được nhân dân tín nhiệm sẽ bị
bãi nhiệm.
Hai là, Hội đồng nhân dân là cơ quan quyền lực Nhà nước ở địa phương
được thể hiện các mặt sau đây:
+Có quyền căn cứ vào Hiến pháp và pháp luật ra Nghị quyết Hội đồng
nhân dân quyết định những vấn đề quan trong ở địa phương trên các lĩnh vực
kinh tế, chính trị, văn hóa, xã hội, quốc phòng an ninh.
+Căn cứ vào pháp luật , bầu, miễn nhiệm, bãi nhiệm các chức danh của
UBND là cơ quan chấp hành của mình, bầu miễn nhiệm, bãi nhiệm Hội thẩm

16


động hành chính. Với cách quan niệm như vậy có: giám sát của xã hội, giám sát
của công dân, giám sát của cơ quan quyền lực nhà nước, giám sát của Tòa án
thông qua hoạt động xét xử. Tuy vậy, các nhà khoa học cũng có những quan
niệm khác nhau về giám sát, có thể khái quát thành các quan điểm sau đây: từ
góc nhìn quản lý xã hội, quản lý nhà nước có người quan niệm: Giám sát là chức
năng của quản lý xã hội, ở đâu có quản lý, ở đó có giám sát, giám sát là một chức
năng của xã hội, của nhà nước nhằm kiểm soát quyền lực nhà nước, do các cơ
quan nhà nước có thẩm quyền thực hiện theo quy định của pháp luật.
Người khác quan niệm: Giám sát là sự theo dõi, quan sát hoạt động của một
chủ thể quyền lực, được thực hiện mang tính chủ động, thường xuyên, liên tục
đối với đối tượng chịu sự giám sát nhằm phát hiện những sai phạm trong hoạt
động của đối tượng giám sát và áp dụng các biện pháp buộc các đối tượng giám
sát phải thực hiện nhằm bảo đảm pháp chế, kỷ luật trong quản lý.
Tuy cách diễn đạt và biểu hiện ý nghĩa của từ “giám sát” có khác nhau
nhưng các quan niệm trên đều đề cập đến nội dung cơ bản. giám sát là việc theo
dõi, xem xét và kiểm tra một cơ quan, tổ chức, cá nhân dân nào đó trong việc
thực hiện một công việc, một hoạt động nào đó, hay thực hiện pháp luật có đúng
với những yêu cầu đã được xác định hay không, do chủ thể có quyền lực hay đại
diện cho các quyền lực thực hiện.
Như vậy, giám sát vừa là hình thức, chức năng hoạt động thực thi quyền
lực, vừa là phương thức bảo đảm cho quyền lực nhà nước thực hiện theo quy
định của pháp luật. Trong quản lý nhà nước, giám sát có vai trò đặc biệt quan
trọng. có thể khẳng định rằng, ở đâu có quyền lực nhà nước, ở đâu có quản lý thì
ở đó có giám sát, giám sát để hạn chế quyền lực, tránh vi phạm của quyền lực
giám sát để bảo đảm cho quản lý đúng pháp luật, mệnh lệnh.

17