BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO

BỘ NỘI VỤ

…………/…………

……/……

HỌC VIỆN HÀNH CHÍNH QUỐC GIA

LÊ VĂN QUÝ

QUẢN LÝ NHÀ NƢỚC VỀ XÂY DỰNG NÔNG THÔN MỚI
TẠI HUYỆN DẦU TIẾNG, TỈNH BÌNH DƢƠNG

LUẬN VĂN THẠC SĨ QUẢN LÝ CÔNG

TP.HỒ CHÍ MINH, NĂM 2017


BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO

BỘ NỘI VỤ

…………/…………

……/……

HỌC VIỆN HÀNH CHÍNH QUỐC GIA

LÊ VĂN QUÝ

sự hỗ trợ, giúp đỡ của người khác, dù ít hay nhiều, dù trực tiếp hay gián tiếp.
Trong quá trình nghiên cứu và thực hiện luận văn, tôi đã nhận được sự giúp
đỡ rất lớn từ các cá nhân và tập thể.
Xin trân trọng cảm ơn Ban Giám đốc, các GS, PGS, TS, các thầy cô
giảng viên, các khoa, phòng, ban của Học viện Hành chính Quốc gia đã tận
tình giảng dạy, truyền đạt những kiến thức quý báu và tạo điều kiện thuận lợi
trong suốt quá trình học tập.
Xin trân trọng gửi lời cảm ơn chân thành đến TS. Đinh Công Tiến, người
đã nhiệt tình hướng dẫn tôi trong quá trình thực hiện luận văn, cảm ơn Thầy
đã hỗ trợ về mặt chuyên môn và động viên tinh thần để tôi hoàn thành luận
văn này.
Xin trân trọng cảm ơn tập thể cán bộ, công chức, nhân viên của Văn
phòng HĐND – UBND huyện, Phòng Kinh tế, Chi cục Thống kê và UBND
các xã của huyện Dầu Tiếng đã cung cấp cho tôi các thông tin và số liệu thực
tế để tôi có thể thực hiện luận văn này.
Mặc dù đã có nhiều cố gắng để thực hiện luận văn một cách hoàn chỉnh
nhất nhưng sẽ không thể tránh khỏi những thiếu sót nhất định mà bản thân
chưa thấy được. Tôi rất mong nhận được sự góp ý của quý thầy, cô giáo, học
viên nghiên cứu và bạn bè đồng nghiệp để luận văn của tôi được hoàn chỉnh
hơn.
Xin chân thành cảm ơn!
Tác giả luận văn

Lê Văn Quý


DANH MỤC VIẾT TẮT

AIDS: Hội chứng suy giảm miễn dịch mắc phải do virus HIV gây ra
ASEAN: Hiệp hội các quốc gia Đông Nam Á

MỞ ĐẦU
1. Tính cấp thiết của đề tài .................................................................................. 1
2. Tình hình nghiên cứu liên quan đến đề tài ...................................................... 3
3. Mục đích và nhiệm vụ nghiên cứu .................................................................. 5
4. Đối tượng và phạm vi nghiên cứu................................................................... 6
5. Phương pháp nghiên cứu................................................................................. 6
6. Ý nghĩa l luận và thực tiễn của đề tài ............................................................ 7
7. Kết cấu của đề tài ............................................................................................ 8
NỘI DUNG
Chƣơng 1: CƠ SỞ KHOA HỌC CỦA QUẢN LÝ NHÀ NƢỚC VỀ XÂY
DỰNG NÔNG THÔN MỚI
1.1. Cơ sở khoa học của quản l nhà nước về xây dựng nông thôn mới ............ 9
1.1.1. Các khái niệm có liên quan ................................................................... 9
1.1.2. Cơ sở lý luận của quản l nhà nước trong thực hiện Chương trình
mục tiêu quốc gia xây dựng nông thôn mới ...................................................... 16
1.1.3. Nội dung quản l nhà nước trong thực hiện Chương trình mục tiêu
quốc gia xây dựng nông thôn mới ..................................................................... 18
1.2. Bài học kinh nghiệm trong quản l nhà nước về xây dựng nông thôn mới
ở cấp huyện ....................................................................................................... 26


1.2.1. Xây dựng nông thôn mới tại một số huyện, thị ở các tỉnh, thành phố
trực thuộc Trung ương của Việt Nam ............................................................... 26
1.2.2. Xây dựng nông thôn mới tại một số huyện, thị của tỉnh Bình Dương 35
1.2.3. Một số bài học rút ra từ kinh nghiệm quản l nhà nước về xây dựng
nông thôn mới ................................................................................................... 46
Tiểu kết chƣơng 1 ............................................................................................ 48
Chƣơng 2: THỰC TRẠNG QUẢN LÝ NHÀ NƢỚC VỀ XÂY DỰNG
NÔNG THÔN TẠI HUYỆN DẦU TIẾNG, TỈNH BÌNH DƢƠNG
2.1. Đặc điểm về điều kiện tự nhiên, kinh tế - xã hội huyện Dầu Tiếng, tỉnh

LÝ NHÀ NƢỚC VỀ XÂY DỰNG NÔNG THÔN MỚI GIAI ĐOẠN 2017
- 2020
3.1. Phương hướng, nhiệm vụ xây dựng nông thôn mới giai đoạn 2017 - 2020 ..
........................................................................................................................... 86
3.2. Dự đoán bối cảnh thế giới và trong nước tác động đến quá trình thực hiện
xây dựng nông thôn mới trong thời gian tới ..................................................... 87
3.2.1. Dự đoán bối cảnh thế giới ................................................................... 87
3.2.2. Dự đoán bối cảnh trong nước.............................................................. 89
3.3. Mục tiêu xây dựng nông thôn mới tại huyện Dầu Tiếng đến năm 2020 ... 91
3.4. Giải pháp hoàn thiện quản l nhà nước về xây dựng nông thôn mới trong
thời gian tới ....................................................................................................... 91
3.4.1. Đổi mới công tác chỉ đạo, điều hành .................................................. 91
3.4.2. Đa dạng hóa và nâng cao hiệu quả các hình thức tuyên truyền, vận
động ................................................................................................................... 94
3.4.3. Hoàn thiện công tác đào tạo, tập huấn cán bộ, công chức làm công
tác xây dựng nông thôn mới .............................................................................. 96


3.4.4. Rà soát, điều chỉnh hoàn thiện các quy hoạch xây dựng nông thôn
mới ..................................................................................................................... 98
3.4.5. Kiện toàn, nâng cao chất lượng hoạt động của Ban Chỉ đạo, Ban
Quản lý và bộ máy giúp việc thực hiện Chương trình mục tiêu quốc gia xây
dựng nông thôn mới .......................................................................................... 99
3.4.6. Quy định trách nhiệm cụ thể trong việc quản lý thực hiện các tiêu chí
mềm và các tiêu chí cứng trong xây dựng nông thôn mới .............................. 100
3.4.7. Phát triển sản xuất, nâng cao thu nhập cho người dân...................... 102
3.4.8. Tăng cường công tác kiểm tra, giám sát của các cấp, các ngành và
nhân dân trong xây dựng nông thôn mới ........................................................ 104
3.4.9. Hoàn thiện và triển khai kịp thời cơ chế, chính sách trong xây dựng
nông thôn mới ................................................................................................. 105

vị trí là một huyện nông nghiệp, có 11 xã thực hiện Chương trình mục tiêu
quốc gia xây dựng nông thôn mới (huyện Dầu Tiếng có 12 xã, thị trấn), cộng
với việc các nguồn vốn thực hiện xây dựng nông thôn mới hạn chế nên công
tác tuyên truyền, phổ biến các chủ trương, chính sách của Đảng và Nhà nước
về xây dựng nông thôn mới đến với mọi người dân để người dân nắm bắt,

1


thấu hiểu và cùng với Nhà nước chung sức thực hiện Chương trình mục tiêu
quốc gia xây dựng nông thôn mới được lãnh đạo Huyện ủy, HĐND, UBND
và UBMTTQVN huyện Dầu Tiếng rất quan tâm và chú trọng trong công tác
lãnh đạo, chỉ đạo, quản lý.
Tuy nhiên, thực trạng công tác quản l

nhà nước trong thực hiện

Chương trình mục tiêu quốc gia xây dựng nông thôn mới trên địa bàn huyện
Dầu Tiếng, tỉnh Bình Dương vẫn còn nhiều vấn đề đặt ra cần được giải quyết
như: nhu cầu về nguồn vốn đầu tư xây dựng cơ bản phục vụ cho xây dựng
nông thôn mới là rất lớn, nhất là nhu cầu vốn xây dựng trường học có cơ sở
vật chất đạt chu n nhưng nguồn vốn của Huyện hông đáp ứng được; qu đất
của Huyện tương đối rộng, ết cấu hạ tầng được đầu tư cơ bản đáp ứng yêu
cầu phát triển inh tế - xã hội nhưng trong những năm qua thu hút đầu tư phát
triển công nghiệp, nông nghiệp ứng dụng khoa học k thuật, công nghệ cao
vào các vùng đã quy hoạch còn chậm, do đó inh tế của Huyện vẫn chưa phát
triển tương xứng với tiềm năng; có một số tiêu chí khi áp dụng vào thực tế địa
phương hông phát huy tối đa hiệu quả của việc đầu tư mang lại; việc thực
hiện các tiêu chí nông thôn mới chủ yếu do các cơ quan hành chính nhà nước
thực hiện, chưa phát huy được hết các nguồn lực tiềm năng trong xã hội; các

Khoa học xã hội 1997. Đây là công trình nghiên cứu chuyên sâu về nông
thôn, tác ph m đã phân tích há sâu các vấn đề về dân số, lao động, việc làm,
chuyển dịch cơ cấu kinh tế, quản lý và sử dụng tài nguyên thiên nhiên, xóa
đói giảm nghèo… qua đó tác giả đã chỉ ra các yêu cầu hoàn thiện hệ thống
chính sách và cách thức chỉ đạo của Nhà nước trong quá trình vận động phát
triển của nông thôn [5].
- PGS, TSKH Lê Đình Thắng chủ biên: Chính sách nông nghiệp, nông
thôn sau Nghị quyết X của Bộ Chính trị, Nhà xuất bản Chính trị quốc gia
1998. Trong tác ph m này, tác giả đã tập trung nghiên cứu quá trình phát triển

3


nông nghiệp Việt Nam dưới tác động của các chính sách về đất đai, phân phối
trong phát triển nông nghiệp, nông thôn [5].
- TS.Nguyễn Từ: Tác động của hội nhập kinh tế quốc tế đối với phát
triển nông nghiệp Việt Nam, Nhà xuất bản Chính trị quốc gia 2008. Tác ph m
bàn về các mối liên kết quốc tế về thương mại, đầu tư trong nông nghiệp,
chính sách phát triển nông nghiệp và khả năng cạnh tranh của nông nghiệp
nước ta trong bối cảnh Việt Nam hội nhập kinh tế quốc tế và tham gia ký kết
các hiệp định thương mại; đồng thời nêu lên quan điểm và những giải pháp
chủ yếu nhằm phát triển nông nghiệp nước ta trong quá trình hội nhập quốc tế
[5].
- TS. Đặng Kim Sơn: Nông nghiệp, nông dân, nông thôn Việt Nam Hôm nay và mai sau; Nhà xuất bản Chính trị quốc gia 2008. Tác ph m đề cập
đến thực trạng các vấn đề nông nghiệp, nông dân, nông thôn hiện nay, những
thành tựu và hó hăn; đề xuất những định hướng và kiến nghị chính sách
nhằm đưa nông nghiệp,nông dân, nông thôn ngày càng phát triển [5].
Các tác ph m trên đã cung cấp những luận cứ, dữ liệu, cơ sở thực tiễn
quan trọng giúp cho việc nghiên cứu, hoạch định các chính sách về phát triển
nông nghiệp, nông thôn ở nước ta trong giai đoạn mới. Tuy nhiên, riêng

3. Mục đích và nhiệm vụ nghiên cứu
3.1. Mục đích
Đưa ra các giải pháp để nhằm nâng cao hiệu quả quản l nhà nước
trong thực hiện Chương trình mục tiêu quốc gia xây dựng nông thôn mới ở
huyện Dầu Tiếng, tỉnh Bình Dương trong thời gian tới.
3.2. Nhiệm vụ
- Hệ thống hóa được cơ sở lý luận của quản l nhà nước trong thực hiện
Chương trình mục tiêu quốc gia xây dựng nông thôn mới.

5


- Đánh giá được thực trạng quản l nhà nước trong thực hiện Chương
trình mục tiêu quốc gia xây dựng nông thôn mới ở huyện Dầu Tiếng, tỉnh
Bình Dương.
- Đề xuất giải pháp hoàn thiện quản l nhà nước về xây dựng nông thôn
mới tại huyện Dầu Tiếng.
4. Đối tƣợng và phạm vi nghiên cứu
4.1. Đối tượng
Quản l nhà nước về xây dựng nông thôn mới tại huyện Dầu Tiếng,
tỉnh Bình Dương.
4.2. Phạm vi
- Không gian: Nghiên cứu trên địa bàn huyện Dầu Tiếng, tỉnh Bình
Dương.
- Thời gian: Phân tích, đánh giá thực trạng quản lý nhà nước về xây
dựng nông thôn mới giai đoạn từ 2011 – 2016 và định hướng thực hiện đến
năm 2020.
- Phạm vi nội dung: Tập trung nghiên cứu cơ chế, chính sách và công
tác chỉ đạo, điều hành thực hiện các chỉ tiêu về xây dựng nông thôn mới.
5. Phƣơng pháp nghiên cứu

mới được thực hiện tốt thì sẽ giúp diện mạo nhiều vùng nông thôn được đổi
thay, hạ tầng kinh tế - xã hội thiết yếu được nâng cấp, đời sống đa số nông
dân được cải thiện, hộ nghèo giảm, nhiều nét đẹp văn hóa được phát huy, tình
làng, nghĩa xóm được vun đắp, đội ngũ cán bộ, công chức quản lý, thừa hành
trong xây dựng nông thôn mới sẽ được trưởng thành một bước,…
Kết quả nghiên cứu của đề tài có thể giúp cho các nhà quản lý công tác
xây dựng nông thôn mới làm cơ sở hoàn thiện quản l nhà nước trên lĩnh vực
xây dựng nông thôn mới và làm tư liệu giảng dạy, nghiên cứu cho học viên,
cán bộ, công chức làm chuyên trách công tác xây dựng nông thôn mới.

7


7. Kết cấu của đề tài
Ngoài phần mở đầu, phần kết luận, mục lục, danh mục tài liệu tham
khảo, luận văn được kết cấu thành 3 chương:
Chương 1. Cơ sở khoa học của quản l nhà nước về xây dựng nông
thôn mới.
Chương 2. Thực trạng quản l nhà nước về xây dựng nông thôn mới tại
huyện Dầu Tiếng, tỉnh Bình Dương.
Chương 3. Một số nhiệm vụ, giải pháp hoàn thiện quản l nhà nước về
xây dựng nông thôn mới giai đoạn 2017 - 2020.

8


Chƣơng 1:
CƠ SỞ KHOA HỌC CỦA QUẢN LÝ NHÀ NƢỚC VỀ XÂY DỰNG
NÔNG THÔN MỚI
1.1. Cơ sở khoa học của quản lý nhà nƣớc về xây dựng nông thôn

Nông nghiệp và Phát triển nông thôn có đưa ra hái niệm như sau: “Nông
thôn là vùng lãnh thổ không thuộc nội thành, nội thị các thành phố, thị xã, thị
trấn được quản lý bởi cấp hành chính cơ sở là Ủy ban nhân dân xã”.
Theo Thông tư số 41/2013/TT-BNNPTNT ngày 04/10/2013 của Bộ
Nông nghiệp và Phát triển nông thôn đã đưa ra hái niệm như sau: “Nông
thôn là phần lãnh thổ được quản lý bởi cấp hành chính cơ sở là Ủy ban nhân
dân xã”.
Nhìn chung cả hai khái niệm trên có hạn chế là mới chỉ dựa vào hình
thức mà không dựa vào bản chất để định nghĩa.
Khái niệm nông thôn phải được định nghĩa trên các nội dung sau:
- Xã hội - dân cư: Là vùng sinh sống làm việc của cộng đồng chủ yếu là
nông dân, là nơi có mật độ dân cư thấp.
- Kinh tế: Kém phát triển, tiếp cận thị trường và sản xuất hàng hóa thấp,
ngành nông nghiệp vẫn chiếm tỷ lệ cao trong cơ cấu kinh tế.
- Môi trường: Chủ yếu là thiên nhiên.
- Cơ sở hạ tầng: Chưa được đầu tư bài bản, kém phát triển.
1.1.1.2. Nông thôn mới
Nông thôn mới là mô hình với tổng thể những đặc điểm, cấu trúc tạo
thành một kiểu tổ chức nông thôn theo tiêu chí mới, đáp ứng yêu cầu đặt ra
cho nông thôn trong điều kiện phát triển nền kinh tế thị trường và hội nhập
quốc tế, là kiểu nông thôn được xây dựng khác so với mô hình nông thôn
truyền thống ở tính tiên tiến và phát triển về nhiều mặt.
Nông thôn mới là nông thôn mà trong đời sống vật chất, văn hoá, tinh
thần của người dân không ngừng được nâng cao, giảm dần sự cách biệt giữa

10


nông thôn và thành thị. Nông dân được đào tạo, tiếp thu các tiến bộ k thuật
tiên tiến, có bản lĩnh chính trị vững vàng, đóng vai trò làm chủ nông thôn

điện, 5 trường học, 6 cơ sở vật chất văn hóa, 7 chợ, 8 bưu điện, 9 nhà ở dân
cư, 10 thu nhập, 11 tỷ lệ hộ nghèo, 12 cơ cấu lao động, 13 hình thức tổ chức
sản xuất, 14 giáo dục, 15 y tế, 16 văn hóa, 17 môi trường, 18 hệ thông chính
trị xã hội vững mạnh, 19 an ninh trật tự xã hội [10].
Riêng đối với huyện nông thôn mới có 9 tiêu chí: 1 quy hoạch, 2 giao
thông, 3 thủy lợi, 4 điện, 5 y tế - văn hóa – giáo dục, 6 sản xuất, 7 môi trường,
8 an ninh, trật tự xã hội, 9 chỉ đạo xây dựng nông thôn mới [13].
Trong mỗi nội dung và tiêu chí trên đều có xác định cụ thể những công
việc phải làm và mức độ đạt được các tiêu chí để được công nhận là xã, huyện
nông thôn mới. Một số điểm khác biệt có thể nhận thấy giữa xây dựng nông
thôn trước đây (nông thôn truyền thống) và xây dựng nông thôn mới là: Mô
hình nông thôn mới hiện nay ra đời trong điều kiện phát triển nền kinh tế thị
trường và hội nhập quốc tế với tổng thể những đặc điểm, cấu trúc theo các
tiêu chí mới, thể hiện được tính tiến tiến về mọi mặt so với mô hình nông thôn
cũ trước đây. Xây dựng nông thôn trước đây chủ yếu chỉ tập trung ở cấp
huyện, thôn và thường thông qua các chương trình hay dự án; trong hi đó nội
dung xây dựng nông thôn mới hiện nay mang tính toàn diện hơn theo “Tiêu
chí” chung của cả nước, trong đó có những tiêu chí áp dụng chung và có một
số tiêu chí các tỉnh, thành phố trực thuộc Trung ương căn cứ vào tình hình
thực tế địa phương để xây dựng các “Chỉ tiêu” phù hợp. Xây dựng nông thôn
mới được triển khai ở cấp xã và trong phạm vi cả nước dựa vào nguồn nội lực
là chính và do cộng đồng dân cư làm chủ, không phải do các hộ, người nông
dân tự xây dựng như trước đây. Đây là một hệ thống chương trình hung bao
gồm các chương trình mục tiêu quốc gia và các chương trình có tính chất mục
tiêu được diễn ra tại khu vực nông thôn nhằm xây dựng thành công mô hình
nông thôn mới xã hội chủ nghĩa.

12




- Phát triển hạ tầng kinh tế - xã hội;
- Chuyển dịch cơ cấu, phát triển kinh tế, nâng cao thu nhập;
- Giảm nghèo và an sinh xã hội;
- Đổi mới và phát triển các hình thức tổ chức sản xuất có hiệu quả ở
nông thôn;
- Phát triển giáo dục - đào tạo ở nông thôn;
- Phát triển y tế, chăm sóc sức khỏe cư dân nông thôn;
- Xây dựng đời sống văn hóa, thông tin và truyền thông nông thôn;
- Cấp nước sạch và vệ sinh môi trường nông thôn;
- Nâng cao chất lượng tổ chức Đảng, chính quyền, đoàn thể chính trị xã hội trên địa bàn;
- Giữ vững an ninh, trật tự xã hội nông thôn.
Nội dung chính của Chương trình mục tiêu quốc gia về xây dựng nông
thôn mới là: xây dựng, tổ chức cuộc sống của dân cư nông thôn theo hướng
văn minh, hiện đại, giữ gìn bản sắc văn hóa và môi trường sinh thái gắn với
phát triển đô thị, thị trấn, thị tứ.
Chương trình mục tiêu quốc gia về xây dựng nông thôn mới là chương
trình mang tính tổng hợp, sâu rộng, có nội dung toàn diện; bao gồm tất cả các
lĩnh vực kinh tế, văn hóa, xã hội, chính trị, an ninh - quốc phòng. Mục tiêu
chung của chương trình được Đảng, Nhà nước ta xác định là: xây dựng nông
thôn mới có kết cấu hạ tầng kinh tế - xã hội từng bước hiện đại; cơ cấu kinh tế
và các hình thức tổ chức sản xuất hợp lý, gắn nông nghiệp với phát triển
nhanh công nghiệp, dịch vụ; gắn phát triển nông thôn với đô thị theo quy
hoạch; xã hội nông thôn dân chủ, ổn định, giàu bản sắc văn hóa dân tộc; môi
trường sinh thái được bảo vệ; an ninh trật tự được giữ vững; đời sống vật chất
và tinh thần của người dân ngày càng được nâng cao.

14