Trường ĐHSP Hà Nội 2

Khóa luận tốt nghiệp

TRƢỜNG ĐẠI HỌC SƢ PHẠM HÀ NỘI 2
KHOA HÓA HỌC
----------

Nguyễn văn toàn

Bƣớc đầu nghiên cứu thành phần hóa học
của cây da
(ficus depressa bl.)

KHOÁ LUẬN TỐT NGHIỆP ĐẠI HỌC
Chuyên ngành: Hoá hữu cơ

Ngƣời hƣớng dẫn khoa học
PGS.TS. Nguyễn Văn Tuyến

Hà NộI - 2010

Nguyễn Văn Toàn

1

K32C - Khoa Hóa học


Trường ĐHSP Hà Nội 2


13

C-NMR: Carbon- 13 Nuclear Magnetic Resonance Spectroscopy

1

H-NMR: Proton Nuclear Magnetic Resonance Spectroscopy

DEPT: Distortionless Enhancement by Polarisation Transfer
ESI-MS: Phổ khối ion hoá bụi điện tử EIMS: Phổ khối va chạm điện đử
HMQC: Heteronuclear Multiple Quantum Corehence
HMBC: Heteronuclear Multiple Bond Correlation
COSY: Correlated Spectroscopy
IR: Infrared Spectroscopy
CC: Column Chromatography
MPLC: Median Pressure Liquid Chromatography
HPLC: Hight Perfomence Liquid Chromatography
CTPT: Công thức phân tử
s: Singlet
d: Doublet
t: Triplet
q: Quartet
dd: Doublet doublet
m: Multiplet
: Độ dịch chuyển hoá học
J: Hằng số tương tác
TMS: tetrametyl silan
Đnc: Điểm nóng chảy
ppm: Part per milion
Hz: Hertz

03
1.1.1. Họ Dâu tằm
(Moraceae)...........................................................................03
1.1.2. Chi Sung (Ficus)
………………………………………………………...03
1.2.

Giới

thiệu

các

loài

Ficus…………………………………………………04
1.3.

Một

số

kết

quả

nghiên

cứu


chất

............16
Các

hợp......

chất

............18

CHƢƠNG 2: ĐỐI TƢỢNG, NHIỆM VỤ, PHƢƠNG PHÁP....................21



2.1.

Đối tƣợng, nhiệm vụ của luận

văn.......................................................21
2.2.

Phƣơng pháp nghiên cứu

.....................................................................21
2.2.1. Phương pháp phân lập các hợp
chất 21
2.2.2. Phương pháp xác định cấu
trúc……………………………………….21
2.2.3. Phương pháp: Thử hoạt tính kháng vi sinh vật kiểm định (Pha

2.5.

Nguyên

vật.............................................................................23
2.6.

Chiết xuất và phân lập chất ..............
23

2.6.1. Thu hái và xử lý
mẫu 23
2.6.2. Sơ đồ chiết từ cây
Da

24



2.6.3. Phân

lập

chất

hexan- diclometan

từ

cặn

Chất

7.......

betulinic):

(axit

.........28

3.2. Xác định cấu trúc các hợp chất phân lập đƣợc từ cây Da
:....................28
3.2.1

Chất

83..........

amyrin):

(3-O-(E)-cinnamoyl

..............28

3.2.2.

Chất

sitosterol):




TÀI

LIỆU...........................

KHẢO

....................................38

THAM

PHỤ LỤC ................................................................................................
41



MỞ ĐẦU
Việt Nam là nước nằm trong vùng khí hậu nhiệt đới gió mùa, độ ẩm
cao. Với điều kiện thiên nhiên thuận lợi như vậy nên hệ thực vật Việt Nam đã
phát triển rất đa dạng và phong phú với khoảng 12.000 loài thực vật bậc cao,
không kể đến các loài tảo, rêu và nấm. Nhiều loài trong số đó từ xa xưa đến
nay đã được sử dụng trong y học cổ truyền và các mục đích khác phục vụ
trong đời sống của nhân dân ta.
Nghiên cứu, tìm kiếm các hợp chất có nguồn gốc thiên nhiên có hoạt
tính sinh học cao để ứng dụng trong y học, nông nghiệp và các mục đích khác
trong đời sống con người là một trong những nhiệm vụ quan trọng đã và đang
được các nhà khoa học trong và ngoài nước hết sức quan tâm.
Với sự phát hiện ra nhiều chất có hoạt tính sinh học có giá trị từ thiên
nhiên, các nhà khoa học đã có những đóng góp đáng kể trong việc tạo ra các

K32C - Khoa Hóa




Chiết tách, xác định cấu trúc các chất trong loài này.



Nghiên cứu hoạt tính sinh học các chất nhận được.



CHƢƠNG 1: TỔNG QUAN

1.1.

Tìm hiểu chung về họ Dâu Tằm (Moraceae) và các cây thuộc chi

Ficus
1.1.1 Họ Dâu tằm (Moraceae)
Họ Dâu tằm (Moraceae) là một trong số các họ thực vật có hoa, được
xếp vào lớp Hai lá mầm (hay còn gọi là lớp Ngọc lan, Magnoliopsida) thuộc
ngành hạt kín (ngành Ngọc lan, Magnoliophyta). Trong hệ thống phân loại
thực vật theo Cronquist, họ Moraceae được xếp vào bộ Gai (Urticales). Bộ
này trong các hệ thống phân loại khác được coi là phân bộ của bộ Hoa hồng
(Rosales) [1]. Đây là một họ lớn có từ 40 đến 60 chi và khoảng 1000 đến 1500
loài thực vật phân bố rộng rãi ở khu vực nhiệt đới và cận nhiệt đới, ít phổ biến ở
các vùng ôn đới. Ở Việt Nam, họ Moraceae hiện biết có khoảng trên 10 chi với
gần 140 loài được phân bố rộng rãi khắp nước, bao gồm cả cây trồng và cây

benghalensis) thuộc loại đại mộc, cao 10-30 m. Cây có nhiều rễ phụ khí sinh.
Cành non có lông ngắn và dầy. Phiến lá màu xanh lục xậm, xoăn, dài 10-22
cm, góc lá tròn hay hình trái tim, gân chính màu vàng nhạt nổi lên rất rõ, có 57 đôi gân phụ, cuống lá dài 1-7 cm. Quả thuộc loại sung, mọc từng đôi ở nách
lá đã rụng. Quả hình cầu hay trái xoan, đường kính 1.5 cm, không lông, màu
đỏ xậm đến tím.
1.2.3. Ficus carica (L 1753) – Sung ngọt, Sung trái, Vả tây.