:
TRONG

: Chính quy
Chuyên ngành
Khoa
: 2011 - 2015

Thái Nguyên, 2015


:
G TRONG

: Chính quy
Chuyên ngành
Khoa
: K43 - TT N01
: 2011 - 2015
: Th

Thái Nguyên, 2015


i

L

và các thông tin



B ng 2.3. Di

ng c a m t s loài cây có c ..... 11

t, s n l ng c a khoai lang trên th gi i
n 2007 - 2013 ................................................................. 13

B ng 2.4: Di

t và s n l ng khoai lang

m t s châu l c... 14

B ng 2.5: Di

t, s n l ng c a 5 cây có c trên th gi

2013 .......................................................................................... 15
B ng 2.6: Di

t, s n l ng c a khoai lang

Vi t Nam

n 2007-2012................................................................... 18
B ng 2.7: Di

t và s n l ng khoai lang c a 8 vùng sinh thái

c n

B ng 4.4. Chi u dài thân chính c a các gi ng khoai lang tham gia
thí nghi m.................................................................................. 38
B

ng kính thân chính c a các gi ng khoai lang tham gia
thí nghi m.................................................................................. 39


iv

B ng 4.6. Các y u t c

t c a các gi ng khoai lang tham gia

thí nghi m.................................................................................. 40
B

tc

t sinh kh i c a các gi ng

khoai lang tham gia thí nghi m ................................................... 41
B ng 4.8. Ch t l
v
B ng 4.9. M

m c a các dòng khoai lang tham gia thí nghi m
............................................................................ 43
nhi m sâu b nh h i chính c a các gi ng tham gia


:

NSCK

:

NSTL

:

NLSH

:

TLCK
TLTB

:

VÀ C M T

VI T T T


vii

M CL C

L
L IC

1.3

c t p và nghiên c u khoa h c.................................... 3

1.3

n xu t....................................................................... 3

Ph n 2: T NG QUAN TÀI LI U ............................................................ 4
2.1. Ngu n g c và phân b cây khoai lang ................................................... 4
2.2. Phân lo i và giá tr

ng ............................................................. 6

2.2.1. phân lo i khoai lang .......................................................................... 6
2.2.2. Giá tr dinh d

ng và giá tr s d ng c a khoai lang ........................... 8

2.3. Tình hình s n xu t và nghiên c u khoai lang trên th gi i và Vi t Nam.... 12
2.3.1. Tình hình s n xu t và nghiên c u khoai lang trên th gi i ................. 12
2.3.1.1. Tình hình s n xu t khoai lang trên th gi i .................................... 12
2.3.1.2. Tình hình nghiên c u khoai lang trên th gi i ................................ 15
2.3.2. Tình hình s n xu t và nghiên c u khoai lang
2.3.2.1. Tình hình s n xu t khoai lang

Vi t Nam.................. 17

Vi t Nam ..................................... 17



4.2. K t qu nghiên c u m t s ch
nghi m v

ng c a các gi ng khoai lang thí
i h c Nông Lâm Thái Nguyên ......... 33

4.2.1. M t s

ng chính c a các gi ng khoai lang

tham gia thí nghi m.................................................................................... 33
4.2.2. M t s

m hình thái c a các gi ng khoai lang tham gia thí nghi m. 35

4.2.3. Kh

ng chi u dài thân chính....................................... 37

4.2.4. Kh

ng kính thân chính ................................... 38
t và các y u t c

nghi m v

i h c Nông Lâm Thái Nguyên........ 39

4.4. Ch


1.1.
Cây khoai lang (Ipomoea batatas (L) Lam) có ngu n g c
nhi

khu v c

i Châu M . H u h t các b ng ch ng v kh o c h c, ngôn ng h c và

s h

u cho th y Châu M là kh i nguyên c a cây khoai lang,
i tr

c con

t lo i cây d tr ng, th i gian sinh

ng ng n, thích nghi v i nhi u lo
nh

t khác nhau

c bi t nh t là phát tri n

t phù sa sông. N
tx

n



n Mi n núi, Duyên h i

Mi
Khoai lang có r c l n, ch a nhi u tinh b t, có th s d ng c
thái

bi n tinh b

c, th

thân lá có th làm rau xanh, ch bi n b
c nghiên c

u c n, bánh k o và g

làm màng ph sinh h c (bioplastic). Thành ph n c ch a

c, 0,8% protit, 28,5% gluxit, 34 mg canxi, 50 mg ph t-pho, 23 mg
vitamin C. Thành ph

c, 2,2% protit, 80% gluxit.

Khoai lang
p,
phát tri n nhanh, m nh l n át c d i r t t t

t cao, thân lá khoai lang




chúng tôi

:

.
1.2. M

và yêu c u nghiên c

1.2.1. M

tài

tài

u ki n canh tác v

c nh ng gi ng khoai lang có tri n v ng phù h p v i
i Thái Nguyên.

1.2.2. Yêu c u nghiên c u
-

các
.

-

u

Khoai lang [Ipomoea batatas (L.) Lam] là cây hai lá m m thu c chi
Ipomoea, h Convolvuaceae (Purseglove J.W., 1974)
c h này thì Ipomoea batatas là

[2]). Trong s g m 50 t
quan tr
ph m. S

cs d

c và th c

ng loài trong chi Ipomoea

Ipomoea batatas là m t loài cây tr

c tìm th y

d ng hoang d i.
h, 1998) [7].

mà
5].

(Yen, 1974) [27].
cho
Theo Austin (1988) [21]


5

. Austin

D.F.,

) [11]
Yucatan và phía Nam là sông

Orinoco
Peru. Yen, 1982 [28] khi nghiên c u v s bi
ra vùng có s
các vùng Nhi

Âu... t
tr ng

Ipomoea batatas

ng cao bao g m Colombia, Equador và B c Peru. Cây

khoai lang tuy có ngu n g c
rãi

ng

i, Á nhi

Châu M nhi
i và vùng Ô

c phân b r ng

Qu c t

i Vi

c tr

u tiên t i

n Trung
c tr ng t


6

n g c su t s
sách

và th i gian du nh p

,

và

Lê

[5], cây khoai

Trong

có

b n

c phân thành 13 phân chi.


7

c x p trong phân chi Batatas v i t ng s 13 loài có quan

Khoai lang tr

h h hàng v inhau (Austin, 1983; Huaman, 1992). Trong n i b phân chi s
nhi m s c th xôma

it

Các loài trong phân chi
h

ng b

n 60 (t b i) và 90 (l c b i).

c nghiên c u nhi

nh m i quan h

c bi t ngu n g c c a khoai lang l c b i và chuy n các gen có ích

vào khoai lang.

(I.littoralis) trong ph c h p I.trifida. Theo Ting và Kehr (1953) nghiên c u quá
trình phân chia gi m nhi m
có ngu n g

các gi ng khoai lang M l i cho r ng khoai lang

i khác ngu n. Jones (1965) [24]

trình phân chia gi m nhi
i th

ng

y quá

40 gi ng nghiên c u và t n s

ng t b m ti n thân c a khoai lang không có

quan h thân thu

là m

Nhìn chung v

i th khác ngu n.

phân lo i và m i quan h h hàng c a khoai lang

tr ng v i các loài hoang d i trong phân chi Batatas còn nhi

cs d

ng ngu n gen

và chuy n các gen có ích vào khoai lang tr ng
2.2.2. Giá tr

ng và giá tr s d ng c a khoai lang

Khoai lang là m t trong nh
i

c quan tr ng c a con

c tr ng khoai lang trên th gi i

rãi v i m

c s d ng r ng

c, th c ph m ch bi

i

làm rau cho gia súc ch bi n thành nhi u s n ph m khác nhau Vì ch a nhi t
ng cao, nên các lo i khoai có th

c 1 ph

c. C n

: 13%

- Làm nguyên li u ch bi n

: 3%

- S b th i lo i b

: 6%

Vi c s d ng khoai lang nhi u vào m
phát tri n c
c phát tri

ùy thu c vào

c tr ng
ng khoai c

c s d ng làm

c làm nguyên li u ch bi
D.E,1988)[22]
Vi t Nam v

n thi u

th c ch
(Horton



cây lo i tr ng khác
có 68%là
,1,3% xelulo.

hùng
] và


11

lipit,16,5% gluxit,
i

nhân dân ta.
,29% -

].

-10,95%, Mantoza 1,59% -6,85%, Fructoza 1,16% 3,56%, Glucoza 2,11% -4,64% và Xeluloza 1,245 -2,47%.

qua
B ng 2.2. Thành ph n hóa h

ng c a m t s loài cây có c
Khoai lang

625,0

72,4

g)
Canxi (g)

0,7
33,0

0,8
22,0

1,0
34,0

Vitamin (mg)
Vitamin PP
(B1) (mg)

36,0

10,0

23,0

0,6

0,5

0,6

(


phân

Á (Trung

trung

cao
các

c châu

Nam, Indonesia, Philipines, India), là

khoai lang quan
chú ý

khoai lang

67,8%),

Phi có

Uranda, Rwanda, Burundi, Ken

n
khoai lang


13


2009

7.979.488

128.709

102.702.914

2010

8.106.270

131.466

103.281.878

2011

8.221.866

127.918

64.274.504

2012

8.110.403

133.167


(Opio, 1990).

(

B ng 2.4: Di n tích,

t và s

ng khoai lang
)

Châu Á
Châu Phi

(

8,240,969

134,385

61,323,577

4,187,120

207,302

20,198,165

278,628



15

B ng 2.5: Di

t, s

ng c a 5 cây có c trên th gi i
13

(ha)
Khoai lang
n
Khoai tây

(ta/ha)

8.240.969

134.385

61.335.901

18.695.162

124.606

232.950.180

18.192.404