I H C THÁI NGUYÊN
I H C NÔNG LÂM

TR N MINH TH O

tài:
NGHIÊN C U KH N NG SINH TR
C AM TS

NG PHÁT TRI N

GI NG DONG RI NG T I TR

NG

IH C

NÔNG LÂM THÁI NGUYÊN

KHÓA LU N T T NGHI

H

o

: Chính quy

Chuyên ngành

: Tr ng tr t


KHÓA LU N T T NGHI

H

o

IH C

: Chính quy

Chuyên ngành

: Tr ng tr t

L p

: K43B - Tr ng tr t

Khoa

: Nông h c

Khóa h c

: 2011 - 2015

Gi

ng d n


Tôi xin trân tr ng c
h

TS. Nguy n Th Lân gi ng viên khoa Nông

ih

t n tình tôi trong su t th i gian tôi th c hi
Và cu i cùng tôi xin g i l i c
nh

ng viên giúp

c ti

ng d n, ch b o

c nh t t

n bè

tài.

trong su t th i gian tôi h c t p và

nghiên c u v a qua.
Do còn h n ch v
thi u sót tôi r
lu



i h c Nông Lâm Thái Nguyên ..... 30

B

ng kính thân c a các gi ng dong
ri ng thí nghi m

i h c Nông Lâm Thái

Nguyên ............................................................................................ 32
B

ng thái ra lá c a các gi ng dong ri ng thí nghi
t

i h c Nông Lâm Thái Nguyên .................................... 34

B ng 4.5. Chi

ng kính thân, t ng s lá trên thân chính và
u c a các gi ng dong ri ng thí nghi

i

i h c Nông Lâm Thái Nguyên ......................................... 36
B ng 4.6. Màu s c thân, màu s c lá, màu s c c , c a các gi ng dong
ri ng tham gia thí nghi

Lâm


ng chi u cao cây c a các gi ng dong

ri ng thí nghi
Hình 4.2. Bi
thí nghi
Hình 4.3. Bi
t

.......... 31
ng kính thân các gi ng dong ri ng
i h c Nông Lâm Thái Nguyên ............ 33

ng thái ra lá các gi ng dong ri ng thí nghi
i h c Nông Lâm Thái Nguyên................................................ 35


iv

DANH M C CÁC C M, T

VI T T T

BNN &PTNT

: B nông nghi p và phát tri n nông thôn

CT

: Công th c

Nxb

: Nhà xu t b n


v

M CL C

Ph n 1: M
U ............................................................................................ 1
1.Tính c p thi t c
tài ............................................................................. 1
2. M c tiêu và yêu c u c
tài .................................................................. 3
2.1. M c tiêu c
tài ................................................................................. 3
2.2. Yêu c u c
tài................................................................................... 3
tài ...................................................................................... 3
u khoa h c ....................................................... 3
c ti n .................................................................................... 3
i v i h c t p ........................................................................... 4
Ph n 2: T NG QUAN TÀI LI U ................................................................. 5
khoa h c c
tài........................................................................ 5
2.2. Ngu n g
m th c v t h c và yêu c u sinh thái c a cây dong
ri ng ........................................................................................................................6
2.2.1. Ngu n g c ...............................................................................................6

ng c a m t s gi ng dong ri ng thí
nghi
i h c Nông Lâm Thái Nguyên ................. 28
4.1.1. T l m c m
u c a các gi ng dong ri ng thí
nghi m t
i h c Nông Lâm Thái Nguyên............................... 28
ng chi u cao cây c a các gi ng dong ri ng thí
nghi
i h c Nông Lâm Thái Nguyên.............. 30
ng kính thân cây các gi ng dong ri ng
thí nghi
i h c Nông Lâm thái nguyên ........... 32
ng thái ra lá c a các gi ng dong ri ng tham gia thí nghi
2014 t
i h c Nông Lâm Thái Nguyên ................................... 34
4.2.2. Màu s c thân, màu s c lá, màu s c c , c a các gi ng dong ri ng thí
nghi
i H c Nông Lâm Thái Nguyên............. 37
4.3. Tình hình sâu b nh h i và kh
c a các gi ng dong ri ng
thí nghi
i h c Nông Lâm Thái Nguyên ............ 38
4.4. Các y u t c
t các gi ng dong ri ng thí
nghi
........................ 40
ng c c a các gi ng dong ri ng thí nghi
2014 t
i h c Nông Lâm Thái Nguyên................................... 41

tâm

ng c a dong ri

i và á nhi

ng và s

Peru, Nam M
c tr ng r ng rãi

i trên th gi i. Nam M

c coi là trung
ng

d ng dong ri ng nhi u nh t. Theo Hermann và

4], cây dong ri

ng tri n v ng cho h th ng

nông lâm k t h p vì nó có nh

u bóng râm, tr

nh

c



u s n xu t mi n dong

i vi c m r ng di n tích tr ng lo i cây
1993

c ch ng có kho ng 30 nghìn ha tr ng dong ri

t 45 - 60 t

ng tinh b t 13,36 - 16,4% (Nguy n Thi u Hùng và

cs., 2010) [6]. Hi n nay v
b

c tr ng ph bi n kh p c

n cá

mb

ct

ng
c K n,

Lào Cai... nh ng vùng mi n núi, nh
coi là cây có th

t

ng g o,
c Vi t Nam, trong

ng chuy n d ch kinh t

c th c hi n qu

nhi

a

ng ch bi n các lo i s n ph m cây tr ng s n xu t
t i ch

t o ra các s n ph m có giá tr cao ph c v

xu t kh

c t ch c s n xu t

c và

quy mô làng ngh . Mi n dong là m t

s n ph m ch bi n t tinh b t c dong ri ng, m t lo i cây tr ng phù h p v i
nhi

t mi n núi. Nhi

p xã, huy n

v n còn nhi u h n ch

truy n th

u

ng nghiên c u phát tri n b n v ng
ng nghiên

c u v gi ng, bi n pháp k thu t canh tác, ch bi

dong ri

c tr

c bi t

i v i cây dong ri ng

các t nh Trung du và mi n núi phía B c,

c tr ng ch y

t d c v i nh
ng s d ng gi

c canh tác
tr

i tr ng quá dày d

ng

tài: Nghiên c u kh

ng, phát tri n c a m t s gi ng dong ri ng t

ng

i h c

Nông Lâm Thái Nguyên .
2. M c tiêu và yêu c u c
2.1. M c tiêu c

tài

tài
c gi ng dong ri

h

t cao, ch

ng t t phù

u ki n sinh thái c a t nh Thái Nguyên

2.2. Yêu c u c

tài

u gi ng dong ri ng t
c ti n

tài s l a ch

c 1 - 2 gi ng dong ri ng có kh

phát tri n t t, ch ng ch u t
cao thích nghi v

t cao và

nh, có ch

ng
ng c

u ki n tr ng tr t c a t nh Thái Nguyên, góp ph n m

r ng di n tích tr ng các gi ng dong ri ng m

u qu s n xu t.


4

iv ih ct p
- Giúp sinh viên c ng c ki n th
th


ng cây tr ng. Th c t s n xu t nhi u

c ta cho th y vi c l a ch n gi ng phù h p v
xu t và thích

u ki

u h n ch . Vì v y công tác

ch n t o gi ng cây tr ng m i là h t s c c n thi t và c
mu n kh

nh gi ng m

t

u ki n s n

c duy trì liên t c.

ng khác thì ph i qua ch n

t cách c th t ng vùng, song m

ng c a môi

ng lên các gi ng là không gi ng nhau có gi
t cao ít sâu b nh h

ng phát tri n t t


n xu

i trà, t

ng gi ng

i v i t ng vùng sinh thái. Ngày nay s n xu t dong ri ng

mu n phát tri
ph c v nhu c u th
các gi

cm t

a gi ng, c n ti n hành

nghiên c

thích h p nh

ng

ng hàng hoá v i s

ng cao, quy mô l n nh m

ng, c n ph i có các bi n pháp h u hi
t, ch


ng bào các dân t c thi u s .
Nghiên c u gi ng s giúp chúng ta n m b

phát tri n, kh
l a ch

p c a chúng v
c nh ng gi ng phù h p v

ng,

u ki n ngo i c nh, t
u ki n c

c khi

n xu t.

2.2.1. Ngu n g c
Dong ri ng có ngu n g c
u th k

Peru, Nam M

l y tinh b

c ta vào

c là chính (Mai Th ch Hoành và



i.

- C.libata
- C.humilis

Braxin.
Trung Qu c.

Ngày nay dong ri
khí h u nhi

c tr ng r ng rãi

nhi

c trên th gi i có

i và Á nhi

truy n ngu n gen dong ri ng, ngoài ra dong ri
c châu Á, châu Phi, Châu Úc.
2.2.2. Phân lo i cây dong ri ng
- Tên khoa h c: Canna Edulis Ker

ng di
c tr ng nhi u

các


kéo dài, gi

c tính t

Gi i ph u thân khí sinh cho th
g m nh ng t bào d t,
bó tròn có tác d ng ch

t ti p ph n c .

c c u t o b i l p bi u bì

i bi u bì có nh
cho cây, ti

p thành nh ng
n là nh ng bó libe và m ch g

và trong cùng là nhu mô.
Lá: Lá dong ri ng g m phi n lá và cu ng lá v i b lá

phía g c, lá c a cây

dong ri ng thuôn dài, m t trên c a lá có màu xanh ho c xanh l c xen tím, m t
i màu xanh ho c màu tím. Lá dài kho ng 35

60 cm và có chi u r ng 22

25cm; Mép lá nguyên, xung quanh mép lá có vi n m



ra lá v y có hình chóp nh n d n d n to ra s b rách và tiêu d n; Trên m

t

c a thân c có nhi u m m có th phát tri n thành nhánh, nhánh có th phân
chia thành các nhánh c

n c p 3. V c a thân có th có màu tr ng,

n màu tía h
gi

c c bi

u ki

ng khá l n ph thu c vào

i ph u thân r cho th y phía ngoài cùng c a

c là bi u bì g m nh ng t bào d t, ti p là nhu mô bên trong có nh ng bó
ng bó m ch d n libe và g , ti p là l p t bào nhu mô ch a ít
m t s h t tinh b t, vào trong n a là l p tr bì r t rõ và trong cùng là nhu mô
ch a nhi u h t tinh b t. So v i thân khí sinh thân r
Hoa: Hoa dong ri ng x p thành c m, c m hoa d ng chùm, Hoa m c
ng

u. C


c. Vòng trong có 2

ng t
6

u có màu s c s c s ,
. B u hoa có 3 ô,

8 noãn, phía trên b u có tuy n ti t mùi. Th i gian t n
5 ngày, hoa n theo th t t th

Hoa n vào bu i sáng, m i hoa n t 1 - 2 ngày.

n

n cao, t trong ra ngoài;


9

Qu : Qu c a cây dong ri ng thu c d ng q a nang, hình tr

c,

c kho ng 3cm, trên qu nang có nhi u gai m m.
H t: H t c a cây dong ri
mm. Kh

ng kính 3,5


tr

m n ng. Ngày

dài có

ng l

n vi c hình thành c

ánh sáng m

u ki n ngày ng

y s hình thành phát tri n c , trong khi ngày dài l i

y s phát tri n thân lá.
Yêu c

t tr ng: Dong ri ng là cây có yêu c u v

so v i cây tr ng khác, nên có th tr ng trên nhi u lo
nhiên tr

t cát pha, nhi

t không kh t khe
t khác nhau. Tuy

m là t t nh

h h p 900- 1200 mm.
Ch
các nguyên t

khác, dong ri ng yêu c u có


10

kh

ng c . Cây dong ri ng yêu c

Nh

tt

t cao.

t quá c n c i c n bón thêm phân h

t có ý

t c c a cây dong ri ng.
2.3. Tình hình s n xu t và tiêu th dong ri ng trên th gi i và Vi t Nam
2.3.1. Tình hình s n xu t và tiêu th dong ri ng trên th gi i
Trên th gi i dong ri

c tr ng



tuy v y m t s nhà nghiên c
ri

c ta nh

y vào kho ng 30 nghìn ha, s n xu

kho ng 450.000 t n c
c

di n tích dong

i các gi ng dong ri ng l y c và dong ri ng

c tr ng ph bi n kh p c

c, t

ng b

n các

nh Lào Cai, Hà Giang, Tuyên Quang, B c K n, Thái
c K n có di n tích tr ng dong ri ng l n nh t.
c tr ng
t d c ho c nh
s

nh


s n xu t mi

c ch bi n v i kh

ng và ch có
n. Dong ri ng

ng l n ch y u t i Qu

Ba Vì (Hà N i), Tr

c,

ng Nai), Yên M

Ba B (B c K n). Hi n nay nhu c u s d ng mi

, trong khi

n nguyên li u cho ch bi n l

c ta v n

ph i nh p hàng ngàn t n tinh b t dong m t t nh Vân Nam, Trung Qu c.
Cây dong ri ng hi

t vai trò quan tr ng trong vi c

m nghèo gi i quy t vi

nh là cây tr ng phù

h p và có kh

n

B c K n và cho hi u qu kinh t

2010, toàn t nh tr

t 100 t
n so v i 2010), s

t 51.000 t n c

di n tích tr ng dong ri ng c a t
ho
tr ng th c t
u. Di n tích tr ng t p trung
Thông, Pác N m. S

ng

n so v i
u c a t

n tích
di n tích so v i ch tiêu giao ban

các huy n Na Rì, Ba B , Ch

phù h p

v i công su t ch bi n c

o, 2014)

[16

s n xu t, ch bi

là huy n có di n tích tr ng dong ri ng l n nh

2011 huy n Ba B

ng 10

n tích tr ng là 470 ha (Y n
n tích tr ng là 870 ha.

Cùng v i vi c các h p tác xã ch bi n dong ri
m ts

ch bi n dong ri ng ho

c thành l p m i,

ng v i quy mô nh

s n xu t v i quy mô l



ng c dong ri

nh

a

ch bi n, tiêu th s n ph m dong ri ng v i quy mô

n 150 t n dong ri ng m

s n xu t mi n t nguyên li u

dong ri ng l n nh t c a t nh B c K n là: Nh t Thi n (huy n Ba B ), HTX
mi
K n s có nh
k t gi a doanh nghi
dong ri ng.

, L ng San (huy n Na Rì). S p t i, B c
s n xu t mi n dong quy mô l

c hi n s cam

i dân trong vi c tr ng và tiêu th s n ph m


13

T i xã Nà T u, huy


vùng cao. Kho ng 3 -

c tiêu th

ng c thu ho

tr ng kho

h
t t 35 - 40 t n/ha, s

t

11000 t n. T hi u qu kinh t mà cây dong ri ng mang l i ta th y cây tr ng
c s tr thành cây tr ng quan tr

u kinh t

h u kh p

a bàn m t s t nh (Tr nh Thanh Hòa, 2013) [15].
Huy n Si Ma Cai, t nh Lào

u ki n thu n l

tr ng lúa

ng th nghi m và thích
nghi v

ng bào vùng cao. Huy

ng nhân dân

tham gia m r ng di n tích lên 100 ha, t p trung ch y u t i xã Cán C u, Si
m b o cho vi c ch bi n và tiêu th s n ph m
dong ri ng b n v ng huy

p rút xây d

ng ch bi n dong ri ng


14

t i xã Si Ma Cai v

ng ch bi n s n ph

dong ri ng. D ki n nh

ng trong tháng 10
8].

Dong ri ng là cây tr ng quen thu c c a nhi u h

a bàn huy n

Xín M n, t nh Hà Giang t nhi



i b t nh

s n xu t mi n
n Xín M

ng

vào tr ng th nghi m thành vùng t

ng s n xu t hàng hóa.

u tiên tri n khai tr ng 12,5 ha v i 56 h

các xã Thèn Phàng, B n

Díu, C c R , N m D n, th tr n C c Pài tham gia. K t qu
dong ri
t

ng, phát tri n t t và cho thu ho ch v
t k t qu kh quan ngay t

quy n các c p và s
ti

c s quan tâm ch

ng ng nhi t tình c


u mi n dong Xín M
m b o ch

l c c a doanh
c s n xu t t ngu n nguyên li u
thành s n ph

mi n Tây Xín M n, có ch

ng v ng ch c trên th

nh. Cây dong ri

c s n c a huy n
ng trong t

c

c s tr thành cây tr

nh n, cùng v i các lo i cây tr ng, v t nuôi khác giúp nhi u h dân thoát kh i


15

. Có th kh
dong ri

n cây



c tr ng v

i

c

vùng Nam M , Châu Phi, và m t s
Á, dong ri

c tr ng

i Châu

Thái Lan, Indonesia, Nam Trung Qu c, Úc, và

an (Hermann, M. và cs., 2007)[14]. M c d u v
li u th ng kê v di n tích lo i cây tr ng này và nghiên c u v dong ri ng
c còn nhi u h n ch .
Cây dong ri ng có tên khoa h c là Canna edulis (Indica), thu c nhóm
cây có c có ngu n g c phát sinh
tr ng r ng rãi

c nhi

Nam M . Ngày nay dong ri

i và á nhi

d ng c a dong ri

tiêu hoá vì th là ngu n th

u. B t dong ri ng d

t t t cho tr nh

i m. B t dong

ri ng có th dùng làm h t trân châu, mi
s i, k o và th

i v i mi n núi, nh

ri ng là cây có th

mb

s i màu tr

c. Trong thân cây dong ri ng có

cs d

ch bi n thành s i d t các lo i bao bì nh . C

và thân lá dong ri ng có th dùng làm th

ng vùng có

truy n th ng tr ng dong ri ng ch bi n thành b t thì bã có th

u ki n nhi

cao

bình quân 15

17ºC. Trong 6

i ta tr ng xen v i khoai tây, sau 12 tháng thu ho
su t c trung bình 56 t n/ha, ch s thu ho ch

t 56 + 8%. Nghiên c

giá 26 m u gi ng dong ri ng t ngân hàng gen dong ri ng qu c t c a CIP t i
i

nhi

2 cây/m2, trên n
su t c

c k t qu

t t 17 - 96 t
ng ch
-

ng tinh b t trong c
t 12 -


- 130 kg tinh b t khô, cây dong ri ng c n 0,54 kg

N; 0,53 kg P; 3,11 kg K; 2,47 kg Mg và 0,37 kg Ca. Dong ri ng là cây s
d ng r t hi u qu ngu

t.

Nghiên c u c a Hermann M. và cs., (2007)[14]

t lu n: M c dù hàm

ng tinh b t trong c dong ri ng th
t tinh b

t c r t cao nên

t 2,8 - 14,3 t n/ha và ch s thu ho ch cao nên dong ri ng
p c a nông dân nghèo

n nay, dong ri ng v

i. Tuy nhiên

c quan tâm nghiên c u ngay c

c có tr ng nhi u dong ri ng.
nh

các vùng cao nhi



c

quan tâm vì thi u công ngh ch bi n và tiêu th th p.
T i Vi t Nam trong nh
nghiên c u v

c m t s tác gi

m th c v t h c, gi i ph u lá và m t s bi n pháp k

thu t tr ng (Bùi Công Tr ng, Nguy n H u Bình, 1963) [11]. T nghiên c u
cây có c ., 1969)[12]. Theo Mai Th ch Hoành (2011) [2
tr ng 3 nhóm gi
t n/ha, b

t chi m 27% c

, n u thâm canh t

t 40
ng 8,5 - 10 tháng;

t 40 - 42 t n/ha n u thâm canh t t, b
chi m t 25

27% c

ng