THÁNG 10 NĂM 2017
MÔ ĐUN 3
HOẠT ĐỘNG 1: Nội dung cần tìm hiểu về học sinh cá biệt ở THCS
* Câu hỏi 1: Theo bạn để giáo dục học sinh cá biệt (hscb) tiến bộ, giáo viên cần
nắm được những thông tin gì về học sinh đó?
* Trả lời:
a.Người giáo viên cần:
- Nhóm bạn: Thủ lĩnh của nhóm không chính thức mà hscb tham gia và định
hướng giá trị, những qui ước của nhóm tác động tiêu cực hay tích cực đến học sinh
đó.
- Ảnh hưởng của gia đìnhvề các đặc điểm như: cha mẹ, kinh tế, văn hóa gia
đình, lối sống và bầu không khí
Môi trường sống và các mối quan hệ xã hội khác
b. Những khó khăn về từng phương diện của học sinh: về học tập, sức khỏe,
hoàn cảnh gia đình
c. Những nhu cầu, sở thích , thế mạnh của hscb
d.Niềm tin, quan niệm của học sinh về các giá trị cuộc sống
đ. Khả năng nhận thức, nhu cầu, động cơ học tập.
* Câu hỏi 2: Phân tích ý nghĩa của từng loại thông tin về hscb đối với người
giáo viên:
* Trả lời:
a. Với giáo viên: Phải tìm hiểu kĩ thông tin về tất cả các yếu tố tích cực và tiêu
cực đến hscb qua ảnh hưởng của nhóm bạn, của gia đình, môi trường
b. Đối với giáo viên bộ môn: Cần tìm hiểu những khó khăn về học tập, chuỗi
kiến thức bị hỏng để từ đó các em mất tự tin, mất hứng thú với bộ môn..

1


Việc tìm hiểu những trở ngại trong học tập, về mặt tâm lí của học sinh rất có
ích trong việc kịp thời hỗ trợ, khích lệ các em có những hành vi, động cơ đùng đắn

2


nhóm cá biệt thường là có 2 dạng ( một là thầm lặng xa rời tập thể, hai là thích quậy
phá..). Ở đây chỉ đề cập đến đối tượng thứ nhật.
Ở đối tượng thứ nhất, đa số là các em có lối sống thầm lặng với tập thể,
không thích hòa nhập vào tập thể nhưng các em lại muốn được chia xẻ, muốn được
giải tỏa tâm lí, muốn tư vấn, được giải tỏa rắc rối mà các em đang gặp phải và tưởng
chừng như không thể nào vượt qua. Để rồi từ đó các em không có niềm tin trong
cuộc sống, trong học tập, tách rời tập thể, đối đầu với khó khăn 1 cách thụ động bế
tắc….
Cho nên để thu thập rõ hơn về đối tượng này, bản thân thấy có một số phương
pháp sau khá hiệu quả.
- Tìm hiểu về học sinh thông qua nhóm bạn thân:
Chúng ta phải có tầm nhìn rộng hơn về đối tượng thông qua nhóm bạn thân
mà đối tượng hay tiếp xúc, qua lại. Vì đối tượng này có thể biết rõ học sinh hơn cả
gia đình. Ta cần phải thật sự thân thiện, cởi mở, bày tỏ chính kiến rõ ràng để được
nghe nhóm bạn kia thể hiện sự nhận xét xác đáng hơn, đầy đủ hơn, xác thật hơn.,
được như vậy ta sẽ có thêm thông tin về địa điểm, thời gian mà đối tượng hay đến…
từ đó chủ động hơn trong tiếp xúc học sinh
- Tìm hiểu về học sinh thông qua gia đình:
Đây là điều rất quan trọng, có thể xem là chìa khóa để mở các mối thắc gút?
Khi tiếp xúc với gia đình (tốt nhất là không có mặt học sinh ở nhà), khi đó ta cần
phải thật sự tôn trọng, chấp nhận và thích ứng với nề nếp sống của gia đình học sinh,
tôn trọng cách nghĩ của gia đình, hãy biết tìm những ưu điểm của học sinh dù nhỏ
nhất để có thái độ lạc quan đến sự tiến bộ của học sinh
- Tìm hiểu học sinh thông qua cán bộ lớp, hàng xóm:
Trước khi gặp trực tiếp học sinh thì cần phải gặp riêng những thành phần này,
vì ngoài gia đình ra 2 đối tượng này là những người gần học sinh nhất. Nên khi tiếp
xúc với những đối tượng này ta nên sử dụng phương pháp lắng nghe tích cực, có

viên kia để tìm hiểu và chia sẻ chút tâm tư về chuyện của B… May thay tôi đã được
giáo viên A lắng nghe và đồng cảm….. Từ đó em B đã không còn trồn học nũa…và
nay em đã thành danh trên con đường công danh…..

4


Qua đó cho thấy đôi khi trong quá trình giảng dạy, tôi và chúng ta thường
hay khá chủ quan mà quên đi cách lắng nghe cần thiết, hay ít sử dụng các phương
pháp thu thập thông tin 1 cách đúng nghĩa…..
HOẠT ĐỘNG 3: Hướng phối hợp, xử lý, lưu trữ khai thác thông tin về từng
HS cá biệt
* Câu hỏi: Thầy cô sẽ làm gì, làm như thế nào để lưu trữ, khai thác thông tin về học
sinh cá biệt 1 cách an toàn, thuận lợi?
* Trả lời: giáo viên sẽ thực hiện một số nội dung sau:
- Những thông tin thu thập được về 1 học sinh cá biệt (hscb) cần phải được
kiểm chứng từ nhiều nguồn, sau đó tổng hợp, khái quát để từ đó có những nhận định
cơ bản về học sinh (hs) đó.
- Cách lưu trữ những kết quả đánh giá để lập hồ sơ từng hscb gồm có:
+ Phiếu đặc điểm gia đình
+ Sổ theo dõi sự phát triển cá nhân qu từng thời điểm
+ Các kết quả thu thập về hscb, học bạ, sổ liên lạc gia đình
Hướng khai thác thông tin hscb:thông tin về hscb được khai thác để xác định
biện pháp tác động, dự báo chiều hướng phát triển dưới tác động của các ảnh hưởng,
dự kiến kết quả đạt được, cũng như những nguy cơ để có biện pháp phòng ngừa. Từ
đó xây dựng kế hoạch, phương pháp giáo dục hiệu quả hơn.
HOẠT ĐỘNG 4:Tìm hiểu những nguyên nhận dẫn đến học sinh cá biệt
* Câu hỏi: Những học sinh cá biệt (hscb) mà bạn đã từng dạy hoặc đang dạy và giáo
dục có những hành vi lệch lạc là do những nguyên nhân nào?
* Trả lời: do những nguyên nhân sau:

+ Nhóm rối loạn đượcxã hội chấp nhận: Thường là những hành vi đi ngược lại
với chuẩn mực xã hội, các hành vi quậy phá thường ngày khi hòa nhập với nhóm
bạn cùng trang lứa nhưng mức độ cơ bản là lần đầu, ban đầu..
Qua những gì đã trình bày, cho ta thấy rằng: Nguyên nhân chính vẫn là nằm
trong mỗi gia đình, ở đó sự giáo dục có ý nghĩa vô cùng to lớn bởi: “ dạy con dạy
thuở còn thơ”. Trong khi đó, những rối loạn hành vi ở nhóm 2-3 thì nguyên nhân từ
gia đình chỉ mang tính trung gian

6


( sự nhận thức và sự phát triển trí lực của những em này đễ bị lệch lạc do tác
động từ bên ngoài, dễ nghiện ngập những trò chơi “ trên mạn”, thiếu đồng cảm, ích
kỉ…..
* Câu 2: Những dạng hành vi sai lệch mà hscb của bạn có cần sự hỗ trợ của chuyên
gia không?
Tùy theo từng trường hợp cụ thể mà chúng ta sử dụng những phương pháp
thích hợp…
Ví dụ: một học sinh luôn chán nản, không hứng thú trong học tập… thì ta cần
phải tìm hiểu đâu là nguyên nhân có tính căng cơ….để từ đó có cách tiếp cận, có
cách giáo dục phù hợp, cũng có thể giáo dục bằng biện pháp nêu gương….
Với những chuyên gia thì cho rằng các rối loạn hành vi xã hội rất hiếm khi giải
quyết 1 cách nhanh chóng. Đối với dạng này ngoài việc dạy tri thức, thì cần chú ý
đến đời sống tinh thần của các em, hiểu được đặc điểm tâm sinh lí và tôn trọng cá
tính của các em…
Qua quá trình giáo dục thành công chính là làm sao rút ra được bài học cho bản
thân. Vì vậy trước hết cần để học sinh tự chịu trách nhiệm về mọi hành vi của mình
HOẠT ĐỘNG 5: Tìm hiểu cách thức giáo dục HS cá biệt
* Câu 1: vì sao cần tiếp cận cá nhân và khích lệ hscb? Hãy nhớ lại 10 câu nói không
khích lệ học sinh mà bạn hay đồng nghiệp thường dùng và thay nó bằng 10 câu nói

- Học sinh lấy cắp máy tính của bạn
bị phát hiện

Nếu em chép bài tốt, thầy và các bạn sẽ vui

Em đã thấy hậu quả của kẻ cắp chưa? hơn đó
- Học sinh bị điểm thấp trong kì thi:

Thầy nghĩ em đã rút được khinh nghiệm?

Do không nghe lời thầy cô nên giờ
em thấy thất bại chưa?

Em nên nhìn nhận lỗi của mình và tự sửa

-Học sinh thường gây mất trật tự:

chữa em nhé!

Tại sao không nghe lời thầy nhắc
nhỡ để giờ bị bêu rếu trong sổ đầu
bài chứ?
-Học sinh có kết quả hạnh kiểm tốt Nếu em không chủ quan chắc kết quả sẽ tốt
nhưng chưa theo được ý muốn:

hơn đó

Thầy tưởng em đã cố gắng nhiều rồi
chứ!


thay đổi hành vi tiêu cực của học sinh?
Muốn thay đổi hành vi của hscb có hiệu quả, giáo viên cần có sự hợp tác tích
cực của học sinh. Giáo viên cần chủ động tiếp xúc với học sinh để hiểu thêm về tâm
tư, hoàn cảnh….
Giáo viên cần tiếp cận cá nhân, xây dựng quan hệ tin cậy, thân thiện
Giúp học sinh nhận thức rõ hơn, đúng hơn về điểm mạnh, điểm yếu của bản
thân: học sinh xác định được mình là ai, có ưu khuyết điểm nào., nhận thức được
những giá trị của bản thân, tư tin vào bản thân.
9


Giúp học sinh nhận thức được hậu quả của những hành vi tiêu cực và tất yếu
phải thay đổi thói quen xấu
Giáo viên cần phải giúp các em vượt qua những khó khăn và đáp ứng được
những nhu cầu chính đáng của các em. Tổ chức lớp quan tâm, giúp đỡ hscb khi gặp
khó khăn; bồi dưỡng thêm cho các em để các em có được những kiến thức, kĩ năng
cơ bản, tự vận dụng phương pháp tự học trong bộ môn.
Động viên khích lệ để tạo động lực cho hscb
Tránh sự củng cố tiêu cực mà nên làm cho các em thấy được sự khích lệ để có
thêm sự tự tin hơn trong học tập.
Lập kế hoạch cá nhân, khơi dậy hoài bão và ý thức tự giáo dục trong các em,
làm thay đổi dần nhận thức, hành vi để cải thiện niềm tin, suy nghĩ chưa hợp lì của
các em
Áp dụng biện pháp giáo dục kĩ luật tích cực với tập thể lớp.
Thiết lập mối quan hệ chặc chẽ giữa giáo viên với phụ huynh học sinh thường
xuyên sẽ tăng cường được sự hiểu biết, thông cảm, tôn trọng và hỗ trợ lẫn nhau
trong công việc.
HOẠT ĐỘNG 6: Phương pháp đánh giá kết quả rèn luyện của học sinh cá biệt
* Câu hỏi 1: Khi đánh giá hscb cẩn quán triệt những nguyên tắc hay quan điểm nào?
* Trả lời: đó là những quan điểm sau:

có nhìn nhận đúng đắn hơn. Đánh giá theo chuẩn để cho thấy sự công bằng giữa các
học sinh> Từ đó giúp các em có sự tự tin hơn, lạc quan hơn và cố gắng hơn trên con
đường tự hoàn thiện để hòa nhập với bạn bè.
* Câu hỏi 3: Vận dụng những quan điểm này vào thực tiễn đánh giá hscb và ghi lại
những bài học khinh nghiệm
Qua việc vận dụng trên cho thấy một số điểm nổi bật sau:
- Đánh giá mà không qui kết hành vi đó thành nhân cách học sinh sẽ giúp
học sinh nhận ra lỗi một cáchn hẹ nhàng từ đó dễ dàng khắc phục, các em cảm thấy
không bị kì thị với bạn bè. Nhưng nếu không có biện pháp giáo dục thích hợ, gần gũi
thì dễ dẫn đến lầm lẫn về mức độ của lỗi lầm
- Sự đánh giá đúng đắn sẽ giúp học sinh nhận xét đúng về bản thân, thấy
được những hành vi cần khắc phục, cần phát huy, rèn luyện.
11


- Giáo viên phải thường xuyên theo dõi sự tiến bộ của học sinh để có biện
pháp kích cầu kịp thời
Tóm lại với những quan điểm trên cho ta thấy có tính giáo dục rất cao, giúp
học sinh thấy rõ lỗi lầm của bản thân cũng như thấy được những ưu điểm để phát
huy để tự hoàn thiên bản thân hơn. Những quan điểm trên sẽ có tác động tối đa nếu
giáo viên có nhiều thời gian tiếp xúc, quan tâm, xử lí, sửa sai và kích cầu, động viên
đúng lúc.

12