Lời nói đầu
Khủng hoảng tài chính Mĩ và những hệ quả kéo theo của nó đã và đang
làm chao đảo nền kinh tế thế giới. Rất nhiều tập đoàn hàng đầu thế giới (AIG,
Lehman, General Motors, Ford, Chryslys…) lâm vào tình trạng phá sản hay có
nguy cơ phá sản. Chính phủ Mĩ đã tung ra nhiều gói cứu trợ trị giá hàng trăm tỉ
đô la nhằm cứu vãn tình hình, ngăn chặn tình trạng phá sản, suy thoái tràn lan
theo hiệu ứng đômino. Nhưng họ đã đạt được gì? Chỉ là sự đóng băng của thị
trường tài chính, thị trường bất động sản. Những ông chủ như ngồi trên đống
lửa. Nhiều người trốn tránh trách nhiệm bằng cách điên rồ nhất: kết thúc cuộc
đời mình.
Khủng hoảng tài chính Mĩ làm rung chuyển nền kinh tế toàn cầu. Nó đã
có những tác động tiêu cực không nhỏ đến tất cả các nền kinh tế trên thế giới.
Và Việt nam là một trong số đó. Theo thông tin từ phòng Thương mại và Công
nghiệp Việt Nam (VCCI) thì đã có tới 7000 doanh nghiệp công bố giải thể và
hơn 3000 doanh nghiệp khác đã phải ngừng sản xuất. Ngoài ra tính mức chung
bình chung cho cả khối doanh nghiệp nhỏ và vừa, mức suy giảm lên tới 30-50%
so với trước đây. Thống kê của Hiệp hội doanh nghiệp nhỏ và vừa về tác động
khủng hoảng kinh tế đối với các doanh nghiệp nhỏ và vừa cho thấy, trong tổng
số doanh nghiệp, các doanh nghiệp khó khăn trung bình khoảng 70%, rất khó
khăn chiếm khoảng 20%.Nếu không được tiếp cận vốn và tình hình xấu đi, sẽ có
khoảng 20% tổng số doanh nghiệp bị phá sản hoặc đứng trước nguy cơ phá sản.
Con số thống kê là thế! Nhưng con số thực tế chắc chắn còn nhiều hơn!
Phải chăng lúc này các ông chủ doanh nghiệp cũng nên chuẩn bị cho mình
một đường lùi tốt nhất?! Có nhiều người chọn cách nộp đơn yêu cầu mở thủ tục
phá sản. Đó cũng không phải là một giải pháp tồi.
Vậy phá sản là gì? Các bước khi giải quyết phá sản đối với doanh nghiệp,
hợp tác xã được tiến hành ra sao?...


Em chọn đề tài: “Thực tiễn thực hiện pháp luật về thủ tục giải quyết yêu
cầu phá sản ở Tòa án nhân dân nơi tác giả thực tập” không ngoài mục đích làm

lâm vào tình trạng phá sản là doanh nghiệp không có khả năng thanh toán được
các khoản nợ đến hạn khi chủ nợ có yêu cầu.


Nh vy, tng t nh phỏp lut phỏ sn cỏc nc trờn th gii, Lut phỏ
sn coi vic mt kh nng thanh toỏn n n hn khi cỏc ch n cú yờu cu l
cn c c bn v duy nht xem xột m th tc phỏ sn doanh nghip, hp tỏc
xó m khụng cn phi xem xột n cỏc du hiu khỏc nh lut phỏ sn doanh
nghip quy nh. Tuy nhiờn, cỏch xỏc nh doanh nghip mt kh nng thanh
toỏn cỏc nc trờn th gii khụng hon ton ging nhau. Vớ d: theo phỏp lut
ca Singapore, con n cú th b tuyờn b phỏ sn khi khụng tr c khon n
t 2000 ụla Singapore tr lờn; theo lut phỏ sn ca Nht Bn, khi mt ngi
mc n ngng tr tin thỡ ngi ú c coi l khụng tr c n.; cũn theo
phỏp lut phỏ sn ca Cng hũa Phỏp, mi thng nhõn v phỏp nhõn, k c
phỏp nhõn khụng cú quy ch thng nhõn, khi lõm vo tỡnh trng ngng thanh
toỏn thỡ u phi khai bỏo trong thi hn 15 ngy m th tc phc hi doanh
nghip hoc thanh lớ doanh nghip.
Khỏc vi Lut phỏ sn doanh nghip, lut phỏ sn khụng quy nh cỏc du
hiu c th xỏc nh doanh nghip mt kh nng thanh toỏn n n hn. iu
ú th hin s tin b ca lut phỏ sn, phự hp vi thụng l chung trờn th gii,
to iu kin thun li cho vic sm m th tc phỏ sn cng nh kh nng
phc hi hot ng sn xut kinh doanh ca doanh nghip.
2. Thủ tục giải quyết phá sản - thủ tục tố tụng t pháp
đặc biệt
Khác với thủ tục giải quyết một vụ kiện dân sự (tố tụng
dân sự) hay thủ tục giải quyết một vụ kiện kinh tế (tố tụng
kinh tế), thủ tục giải quyết một vụ phá sản (tố tụng phá sản) đợc coi là một loại tố tụng t pháp đặc biệt. Do tính chất đặc
biệt này nên trong pháp luật tố tụng các nớc, thủ tục phá sản
bao giờ cũng đợc điều chỉnh bởi một hệ thống văn bản pháp
luật riêng biệt. Tính chất đặc biệt của thủ tục phá sản đợc



Chương II
Kết quả thực hiện Luật phá sản năm 2004
1. Tình hình thụ lý, giải quyết yêu cầu mở thủ tục phá sản
So với với tình hình thực hiện Luật phá sản doanh nghiệp năm 1993, tình
hình thụ lý và giải quyết yêu cầu mở thủ tục phá sản doanh nghiệp theo Luật Phá
sản năm 2004 đã được cải thiện nhưng vẫn còn gặp nhiều khó khăn; hiệu quả
giải quyết việc phá sản ở các cấp Toà án vẫn chưa đạt kết quả như mong muốn.
Theo báo cáo tổng kết của Toà án nhân dân tối cao, từ khi Luật Phá sản có
hiệu lực pháp luật đến nay, đã có 195 vụ phá sản được thụ lý. Tình hình thụ lý và
giải quyết đơn yêu cầu giải quyết phá sản là như sau:
- Năm 2005, toàn ngành Tòa án đã thụ lý mới 11 vụ. Năm 2004 chuyển
qua 3 vụ, tổng cộng 14 vụ. Toà án đã giải quyết được 01 vụ (đạt 7,14%); còn tồn
chuyển sang năm 2006 là 13 vụ.
- Năm 2006, toàn ngành Toà án đã thụ lý mới 40 vụ; có 13 vụ từ năm
2005 chuyển qua, tổng cộng là 53 vụ. Đã giải quyết được 16 vụ, đạt tỷ lệ 30,2%.
- Năm 2007, toàn ngành Toà án đã thụ lý mới 144 vụ phá sản, trong đó,
Toà án nhân dân cấp tỉnh thụ lý 120 vụ, Toà án nhân dân cấp huyện thụ lý 24 vụ.
Năm 2006 chuyển qua 31 vụ, tổng cộng là 175 vụ việc. Trong số đó, Toà án đã
ra quyết định mở thủ tục phá sản 164 vụ, quyết định không mở thủ tục phá sản
10 vụ, quyết định trả lại đơn 01 vụ. Toà án nhân dân cấp huyện giải quyết xong
tất cả 24 vụ đã thụ lý (đều ra quyết định tuyên bố phá sản), đạt 100%. Còn lại
151 vụ phá sản do Toà án nhân dân cấp tỉnh thụ lý được giải quyết như sau:
quyết định trả lại đơn 01 vụ, quyết định không mở thủ tục phá sản 10 vụ, quyết
định tuyên bố phá sản theo thủ tục đặc biệt 04 vụ, quyết định đình chỉ thủ tục
phá sản 10 vụ, quyết định mở thủ tục thanh lý tài sản 75 vụ, còn tồn lại 51 vụ
đang được tiếp tục giải quyết.
Tại Tòa án nhân dân thành phố Hải Phòng, con số thống kê cho thấy việc
thụ lý và giải quyết đơn yêu cầu giải quyết phá sản là không nhiều. Cụ thể như

hành Luật Phá sản trong những năm qua vẫn còn gặp nhiều khó khăn, vướng
mắc. Những khó khăn, vướng mắc này xuất phát từ nhiều nguyên nhân khác
nhau, trong đó, đáng lưu ý nhất là những hạn chế, khiếm khuyết trong bản thân
Luật Phá sản 2004 và các văn bản có liên quan. Cụ thể là:
1. Về tiêu chí doanh nghiệp lâm vào tình trạng phá sản
Theo quy định hiện hành thì tiêu chí doanh nghiệp lâm vào tình trạng phá
sản đã được đơn giản hoá theo hướng, doanh nghiệp, HTX không thanh toán
được các khoản nợ đến hạn khi có chủ nợ yêu cầu thì bị coi là lâm vào tình trạng
phá sản (Điều 3 Luật Phá sản). Tuy nhiên, quy định này vẫn chỉ là định tính,
không phản ánh đúng tình trạng tài chính thực tế của doanh nghiệp bị lâm vào
tình trạng phá sản.1
Trên thực tế, quy định của Điều luật này là phù hợp nhưng không có tiêu
chí cụ thể để hướng dẫn, nên dễ dẫn đến việc một số doanh nghiệp khi căn cứ
vào điều luật này đã “lạm dụng” quyền nộp đơn nhằm gây ảnh hưởng xấu đến
danh dự, uy tín, hoạt động kinh doanh của doanh nghiệp khác. Trong nhiều
trường hợp, các chủ nợ thay vì khởi kiện vụ án dân sự, kinh tế đòi nợ, họ lại làm
đơn yêu cầu tòa án mở thủ tục phá sản để đòi nợ (thậm chí với một khoản nợ rất
nhỏ) và tòa án không thể từ chối yêu cầu này. Điều này không giúp cải thiện là
bao số vụ việc phá sản mà chỉ làm cho doanh nghiệp thêm “cảnh giác” với luật
phá sản.2
Điều 19 Luật Phá sản có quy định về nghĩa vụ, trách nhiệm của người nộp
đơn yêu cầu mở thủ tục phá sản: “Nếu người nộp đơn yêu cầu mở thủ tục phá
sản do không khách quan gây ảnh hưởng xấu đến danh dự, uy tín, hoạt động
kinh doanh của doanh nghiệp, HTX hoặc có sự gian dối trong việc yêu cầu mở
1

.
.

2

nghiệp, HTX đó đang lâm vào tình trạng phá sản thì có quyền mở thủ tục hoặc
yêu cầu Toà án mở thủ tục phá sản doanh nghiệp, HTX. Tuy nhiên, Luật Phá sản


năm 2004 đã không quy định cho các chủ thể này có quyền nộp đơn. Những quy
định này đã làm giảm áp lực từ phía các cơ quan nhà nước lên doanh nghiệp,
dẫn đến tình trạng nhiều doanh nghiệp thua lỗ kéo dài những vẫn ung dung tồn
tại nếu chủ doanh nghiệp hoặc chủ nợ không nộp đơn yêu cầu tuyên bố phá sản.
2.2. Về nghĩa vụ nộp đơn của doanh nghiệp lâm vào tình trạng phá sản.
- Luật Phá sản quy định nghĩa vụ pháp lý, theo đó, khi nhận thấy doanh
nghiệp của mình lâm vào tình trạng phá sản thì chủ doanh nghiệp hoặc đại diện
hợp pháp của doanh nghiệp phải nộp đơn yêu cầu mở thủ tục phá sản (Điều 15).
Tuy nhiên, Luật đã không quy định chế tài nên trách nhiệm này không được con
nợ nghiêm chỉnh chấp hành, và vì vậy, cũng ảnh hưởng đến tính hiệu lực của
Luật Phá sản trong thực tiễn.
- Trên thực tế, đối với các doanh nghiệp do chưa nhận thức được một cách
đúng đắn rằng, thủ tục phá sản là một thủ tục nhằm tạo cơ hội cho họ tổ chức lại
hoạt động sản xuất, kinh doanh, giúp họ khắc phục những khó khăn về tài chính
để trở lại hoạt động bình thường nên khi phát hiện mình đã lâm vào tình trạng
phá sản thì đa số họ đều không tự nguyện nộp đơn yêu cầu giải quyết phá sản.
Một tâm lý chung rất thịnh hành trong giới doanh nhân là, nếu doanh nghiệp của
mình bị đưa ra Toà để giải quyết theo thủ tục phá sản thì danh dự, uy tín sẽ bị
tổn thương, do đó, khi doanh nghiệp lâm vào tình trạng khó khăn về tài chính thì
không muốn làm đơn ra Toà mà tự mình cứu chữa và chỉ đến lúc không thể cứu
chưa được thì mới làm đơn ra Toà. Do chủ nghĩa thành tích mà nhiều người có
trách nhiệm đã không làm đơn yêu cầu mở thủ tục phá sản hoặc kéo dài thời
gian giải quyết việc phá sản doanh nghiệp. Họ né tránh việc thực hiện nghĩa vụ
này bằng việc về hưu, hoặc chờ sự điều chuyển đến nơi công tác mới. Vì sự né
tránh này mà nhiều trường hợp khi có đơn yêu cầu mở thủ tục phá sản đến Tòa
án thì doanh nghiệp đã không còn tài sản gì đáng kể, gây khó khăn cho việc giải

một phần nợ rất nhỏ bé so với khoản nợ mà doanh nghiệp khác đang mắc nợ
mình. Thực tế hiện nay, thay vì việc sử dụng con đường nộp đơn yêu cầu mở thủ
tục phá sản con nợ, các chủ nợ thường đi tìm các giải pháp khác khôn ngoan hơn
và có lợi hơn qua việc thu xếp kín đáo các khoản nợ. Đối với các ngân hàng
thương mại nhà nước thì việc xử lý các khoản nợ xấu, khó đòi của các doanh


nghiệp nhà nước bằng các hình thức xoá nợ, giảm nợ, khoanh nợ, giãn nợ vẫn
còn được sử dụng khá phổ biến thay vì nộp đơn xin phá sản doanh nghiệp.
- Đối với người lao động, trong trường hợp doanh nghiệp, HTX không trả
được lương, các khoản nợ khác cho người lao động thì người lao động phải
được xem như là chủ nợ không có bảo đảm và có các quyền, nghĩa vụ như chủ
nợ không bảo đảm. Nhưng Luật Phá sản hiện hành lại quy định người lao động
không được tự nộp đơn mà phải phải cử người đại diện hoặc thông qua đại diện
công đoàn để nộp đơn. Thủ tục cử người đại diện cho người lao động được quy
định trong Luật Phá sản rất phức tạp và khó thực thi. Do vậy, Luật Phá sản hiện
hành vô hình chung đã hạn chế và gần như vô hiệu hóa quyền nộp đơn của
người lao động trong doanh nghiệp.
2.4. Về quyền nộp đơn yêu cầu mở thủ tục phá sản của đại diện chủ sở
hữu doanh nghiệp
Điều 16 Luật Phá sản quy định cho đại diện chủ sở hữu doanh nghiệp nhà
nước có quyền làm đơn yêu cầu mở thủ tục phá sản. Tuy nhiên, hiện nay, Chính
phủ đang tổ chức lại một số doanh nghiệp nhà nước, trong số đó, có những đơn
vị thuộc diện phá sản. Tuy nhiên, một số trường hợp là đơn vị phụ thuộc của các
Tổng công ty nhà nước không có tư cách pháp nhân, không có tài sản độc lập
(trường hợp của Tổng công ty dâu tằm tơ Việt Nam) nên Tòa án không thụ lý,
giải quyết được theo Luật Phá sản. Đây là vấn đề phức tạp còn có ý kiến khác
nhau về trình tự, thủ tục mà các cơ quan có thẩm quyền đã làm việc trực tiếp với
Ban đổi mới sắp xếp lại doanh nghiệp Nhà nước ở Trung ương và ở Bộ chủ
quản, tuy nhiên, hiện vẫn chưa có hướng dẫn chính thức.

Quyết định của Toà án về việc mở hoặc không mở thủ tục phá sản có vai
trò quan trọng vì nó là bước khởi động của quá trình giải quyết phá sản. Luật
Phá sản qui định thời hạn để Toà án ra quyết định này là 30 ngày, kể từ ngày thụ
lý đơn yêu cầu mở thủ tục phá sản (Khoản 1, Điều 28). Trên thực tế, khi hồ sơ
đến tay Thẩm phán thì thời hạn này chỉ còn khoảng 20 ngày. Thời hạn này so
với yêu cầu của thực tiễn là quá ngắn. Trong nhiều trường hợp chủ thể nộp đơn
đã không có đủ những tài liệu theo các qui định tại các Điều 16, 17, 18 và 19 của
Luật Phá sản năm 2004. Có hồ sơ do doanh nghiệp mắc nợ nộp không có báo
cáo tài chính hoặc có nhưng không được xác nhận bởi cơ quan kiểm toán nên


Thẩm phán phải chờ. Sau khi có kết quả kiểm toán thì Thẩm phán mới ra quyết
định mở thủ tục phá sản, dẫn đến việc kéo dài thời gian mở thủ tục phá sản.
3.3. Về nộp tạm ứng phí phá sản và chi phí cho việc giải quyết phá sản
Khi tiến hành thủ tục phá sản doanh nghiệp, HTX, đòi hỏi phải có những
chi phí như: chi phí cho việc đăng báo; chi phí cho việc định giá và bán đấu giá
tài sản; chi phí cho việc bảo vệ, duy trì tài sản của doanh nghiệp, HTX; chi phí
cho việc phát hiện, xác minh, thu hồi tài sản của doanh nghiệp, HTX; chi phí
cho việc bán đấu giá... Trường hợp, người yêu cầu mở thủ tục phá sản không có
tiền, doanh nghiệp, HTX bị yêu cầu mở thủ tục phá sản có tài sản nhưng không
thể bán đấu giá ngay được, thì được ngân sách nhà nước tạm ứng phí phá sản.
Nhưng tạm ứng theo trình tự thủ tục nào, ứng từ cơ quan nhà nước nào, thì chưa
có hướng dẫn.
Theo Nghị quyết của Hội đồng Thẩm phán Toà án nhân dân tối cao tại
điểm 1 mục II và chương II Nghị quyết số 03/2005/NQ-HĐTP ngày 28-4-2005
về thi hành một số quy định của Luật phá sản về nộp đơn và thụ lý đơn yêu cầu
mở thủ tục phá sản của Luật phá sản thì “Trong khi chưa có quy định mới về phí
phá sản thì Tòa án căn cứ điều 41 Nghị định 189/CP ngày 23-12-1994 của
Chính phủ hướng dẫn thi hành Luật doanh nghiệp 1993 về chi phí phá sản,
Điều 34 Nghị định 70/CP của Chính phủ về án phí, lệ phí Tòa án để quyết định

phù hợp.
4.2. Về việc thành lập Tổ Thẩm phán phụ trách việc giải quyết phá sản.
Nghị quyết số 03/2005/NQ-HĐTP ngày 27/4/2005 của Hội đồng Thẩm
phán Toà án nhân dân tối cao có hướng dẫn các trường hợp cần phải do Tổ
Thẩm phán gồm 3 người tiến hành thủ tục phá sản, trong đó có các trường hợp
sau: Cần giải quyết tranh chấp về khoản nợ; Tuyên bố giao dịch là vô hiệu; Giải
quyết tiếp vụ án mà doanh nghiệp bị yêu cầu mở thủ tục phá sản là đương sự
trong vụ án đó; Doanh nghiệp bị yêu cầu mở thủ tục phá sản có bất động sản,
có nhiều chủ nợ hoặc người mắc nợ tại nhiều tỉnh khác nhau hoặc ở nước
ngoài.
Thông thường, vụ phá sản nào cũng có tranh chấp về khoản nợ, có thể là
nợ phải trả cho chủ nợ, có thể là nợ phải thu từ người mắc nợ. Mỗi vụ phá sản


đều có nhiều người tham gia và vì vậy, chắc chắn sẽ có những chủ nợ hoặc
người mắc nợ ở nhiều tỉnh khác. Nếu áp dụng đúng quy định của Nghị quyết 03
của Hội đồng Thẩm phán thì hầu như vụ phá sản nào cũng phải do Tổ Thẩm
phán gồm ba người tiến hành. Quy định này đòi hỏi các Toà án địa phương, nhất
là nơi có những vụ phá sản phức tạp như trên phải có nhiều Thẩm phán và điều
này là rất khó thực hiện được trong giai đoạn hiện nay.
Chẳng hạn ở Toà kinh tế Thành phố Hồ Chí Minh chỉ có 8 thẩm phán và
nếu thành lập thì chưa được 03 Tổ, trong khi đó, số vụ phá sản mà Toà kinh tế
TP Hồ Chí Minh thụ lý từ ngày Luật Phá sản năm 2004 có hiệu lực đến cho đến
hết năm 2006 là 22 vụ. Thực hiện quy định này thì mỗi Thẩm phán phải tham
gia giải quyết hơn 8 vụ, nhưng thực tiễn các vụ giải quyết phá sản tại thành phố
Hồ Chí Minh cho đến nay chỉ có 01 Thẩm phán tiến hành, kể cả những vụ phá
sản có những dấu hiệu như quy định tại Nghị quyết 033.
5. Những vướng mắc, khó khăn trong hoạt động của Tổ quản lý,
thanh lý tài sản
Luật Phá sản năm 2004 đã quy định thành lập Tổ quản lý, thanh lý tài sản

thành lập Tổ quản lý, thanh lý tài sản còn dẫn đến tình trạng sau khi các chủ nợ
biết được thông tin doanh nghiệp đã bị Toà án ra quyết định mở thủ tục phá sản
nên đã đến doanh nghiệp thực hiện việc siết nợ, thu tài sản của doanh nghiệp trái
pháp luật mà chủ doanh nghiệp bị phá sản không thể ngăn chặn được.
5.2. Chất lượng hoạt động Tổ quản lý, thanh lý tài sản chưa đáp ứng yêu
cầu
- Tổ quản lý, thanh lý tài sản được thành lập với thành phần bao gồm: 01
Chấp hành viên làm tổ trưởng, 01 cán bộ Tòa án, 01 đại diện chủ nợ, 01 đại diện
hợp pháp của doanh nghiệp, HTX bị mở thủ tục phá sản, trường hợp cần thiết
phải có 01 đại diện của công đoàn, người lao động và các cơ quan chuyên môn.
Như vậy, thành viên Tổ quản lý thanh lý tài sản hầu hết là kiêm nhiệm nên hiệu
quả hoạt động bị hạn chế rất nhiều; hoạt động của Tổ quản lý, thanh lý tài sản
phụ thuộc chủ yếu vào Chấp hành viên.
- Trước đây, theo Luật Phá sản doanh nghiệp 1993, Tổ trưởng Tổ quản lý
tài sản là cán bộ Toà án, là thư ký giúp việc cho Thẩm phán phụ trách việc thực
hiện phá sản thì toàn bộ công việc như mời con nợ, chủ nợ lên đối chiếu công
nợ, lập danh sách chủ nợ, người mắc nợ do Thẩm phán thực hiện. Thư ký Toà án
được chỉ định làm Tổ trưởng Tổ quản lý tài sản được Thẩm phán hướng dẫn trực


tiếp, đôn đốc nhắc nhở nên công việc thực hiện nhanh và khá hiệu qủa. Nay Luật
Phá sản năm 2004 quy định những nhiệm vụ này do Chấp hành viên là Tổ
trưởng Tổ quản lý, thanh lý tài sản thực hiện. Tuy nhiên, trên thực tế, việc thực
hiện các nhiệm vụ này không dễ dàng vì Chấp hành viên Cơ quan Thi hành án
dân sự chỉ với kiến thức chuyên sâu về pháp luật nhưng lại phải đảm nhiệm cả
những công việc nằm ngoài khả năng chuyên môn của mình dẫn đến sự lúng
túng trong hoạt động.
- Điều 32 Nghị định 67 quy định Tổ quản lý, thanh lý tài sản chịu trách
nhiệm bồi thường thiệt hại trong các trường hợp “lập bảng kê tài sản không
đúng tình hình thực tế; lập danh sách chủ nợ, người mắc nợ sai sự thật; không

mà toàn tâm, toàn ý cho công việc phá sản được. Điều đáng quan tâm là có
trường hợp Thẩm phán yêu cầu Tổ trưởng tổ quản lý, thanh lý tài sản thực hiện
một công việc cụ thể nào đó, nhưng Tổ trưởng Tổ quản lý, thanh lý tài sản
không thực hiện được vì Trưởng phòng thi hành án là thủ trưởng trực tiếp không
đồng ý cho đi thực hiện công việc vì lý do còn quá nhiều công việc khác cần
thiết và cấp bách hơn.
Thứ hai, theo quy định tại khoản 6, Điều 20 Nghị định 67/2006/NĐ-CP
thì Tổ trưởng Tổ quản lý, thanh lý tài sản có quyền sử dụng con dấu của Tòa án
trong quá trình quản lý, điều hành hoạt động của Tổ. Trên thực tế, quy định này
không khả thi vì trong hoạt động của mình, Chấp hành viên chỉ có thể sử dụng
con dấu của Cơ quan Thi hành án vì trong các thành viên của Tổ, Chấp hành
viên là người của cơ quan thi hành án được bổ nhiệm theo quy định pháp luật và
chữ ký của Chấp hành viên chỉ được bảo chứng tại Cơ quan Thi hành án. Mặt
khác, Điều 20 cũng quy định Tổ trưởng Tổ quản lý, thanh lý tài sản được đóng
dấu Toà án và dấu cơ quan thi hành án nhưng lại không nêu rõ loại văn bản nào
sẽ đóng dấu Toà án và văn bản nào được đóng dấu của cơ quan thi hành án?
Bên cạnh các vướng mắc về việc vận dụng quy định pháp luật vào hoạt
động của Tổ quản lý, thanh lý tài sản, thì vấn đề quản lý hồ sơ vụ việc phá sản
cũng đang có vấn đề đặt ra. Thực tế cho thấy, kết qủa hoạt động của Tổ quản lý,
thanh lý tài sản có ý nghĩa rất lớn trong việc giải quyết yêu cầu tuyên bố phá sản
tại Tòa án. Tuy nhiên, trong trường hợp có quyết định mở thủ tục thanh lý tài
sản thì kết quả hoạt động của Tổ lại được dùng để phục vụ cho giai đoạn thi


hành án dân sự. Do đó, việc phân định trách nhiệm quản lý hồ sơ trong từng giai
đoạn sẽ được thực hiện như thế nào? Trên thực tế, mối quan hệ giữa Chấp hành
viên là Tổ trưởng và Thẩm phán trong giải quyết hồ sơ phá sản doanh nghiệp
vẫn chưa có sự phối hợp tốt. Hồ sơ mở thủ tục, các thông tin thống kê về chủ nợ,
người mắc nợ, kê khai tài sản của doanh nghiệp đều được cung cấp cho Tòa án,
trong khi đó, Chấp hành viên phải chịu trách nhiệm về việc điều hành hoạt động

cùng đăng báo về quyết định của Toà án về mở thủ tục phá sản, các chủ nợ phải
gửi giấy đòi nợ cho Toà án. Vậy đặt ra câu hỏi là khi Toà án nhận giấy đòi nợ
của các chủ nợ thì Toà án phải gửi giấy đòi nợ đó cho Tổ quản lý, thanh lý tài
sản hay là phải gửi qua cơ quan thi hành án? Và gửi bản chính hay bản sao?
Những vấn đề này chưa được quy định rõ nên thực tế có trường hợp khi đối
chiếu công nợ thì Tổ quản lý, thanh lý tài sản lại yêu cầu các chủ nợ nộp lại giấy
đòi nợ kèm theo chứng từ chứng minh việc đòi nợ.
Ngoài ra, việc lưu giữ các tài liệu, sổ sách liên quan đến hoạt động của Tổ
quản lý, thanh lý tài sản cũng đang có vấn đề chưa hợp lý. Theo quy định tại
khoản 4 Điều 2 Nghị định 67 thì sổ sách liên quan đến hoạt động của Tổ quản
lý, thanh lý tài sản được lưu giữ tại cơ quan thi hành án và Toà án do Tổ trưởng
Tổ quản lý, thanh lý tài sản quản lý. Trường hợp doanh nghiệp bị tuyên bố phá
sản và Tổ quản lý, thanh lý tài sản giải thể thì hồ sơ liên quan đến hoạt động của
Tổ quản lý, thanh lý tài sản được lưu giữ tại Toà án nhân dân thụ lý đơn yêu cầu
mở thủ tục phá sản. Quy định như vậy là không rõ ràng, dẫn đến việc khó xác
định loại nào do Toà án quản lý, loại nào do cơ quan thi hành án quản lý?
5.5. Về chi phí, thù lao cho thành viên Tổ quản lý, thanh lý tài sản
Theo quy định của pháp luật thì Tổ trưởng và các thành viên của Tổ quản
lý, thanh lý tài sản được hưởng thù lao theo quy định của Bộ Tài chính, nhưng
đến nay vẫn chưa có văn bản hướng dẫn cụ thể, do vậy, tại các địa phương, việc
trả thù lao cho thành viên của Tổ quản lý, thanh lý tài sản được thực hiện là cũng
không thống nhất. Một số doanh nghiệp bị mở thủ tục phá sản còn quỹ tiền mặt
thì Thẩm phán tính thù lao là 10.000 đồng/ngày/một người hoặc tính trung bình
thời gian làm việc khoảng 15 ngày/tháng (300.000 đồng/tháng/người). Trường
hợp không còn tiền thì không chi thù lao cho các thành viên của Tổ quản lý,
thanh lý tài sản. Theo em, để thống nhất thực hiện cần có hướng dẫn cụ thể về
vấn đề này.


Chương IV

các nước, mục đích bảo vệ lợi ích của chủ nợ được đặt lên coi trọng như Anh,
Đức, … thì thủ tục phá sản là một công cụ chủ yếu để giúp các chủ nợ thu hồi
lại tiền. Bên cạnh việc quy định quyền nộp đơn yêu cầu mở thủ tục phá sản,
pháp luật có quy định quyền của chủ nợ, kể cả chủ nợ có bảo đảm đều có thể chỉ
định người quản lý tài sản để kiểm soát những tài sản đó.
Trên thực tế, khi các con nợ hoặc các chủ nợ không có bảo đảm nộp đơn
yêu cầu bắt đầu thủ tục phá sản, thì thường là vào những thời điểm quá muộn,
thời điểm mà con nợ hầu như không còn tài sản gì hoặc còn lại rất ít tài sản. Do
đó, luật pháp ở một số nước cho phép cả chủ nợ có bảo đảm cũng có quyền nộp
đơn yêu cầu bắt đầu thủ tục phá sản (8)
Tuy nhiên, cũng có ý kiến cho rằng, cần phải nghiên cứu, xem xét một
cách kỹ lưỡng có nên quy định chủ nợ có bảo đảm có được quyền khởi kiện vụ
án phá sản hay không? Bởi lẽ đây là vấn đề còn nhiều điểm chưa rõ ràng: Khi
chủ nợ có bảo đảm không thu được nợ đúng kỳ hạn, họ có quyền thi hành quyền
lợi bảo đảm của mình (như bán tài sản cầm cố). Vậy quyền yêu cầu bắt đầu thủ
tục phá sản có quan hệ như thế nào với quyền này? Tuy nhiên, chúng ta nên
thống nhất với nhau một vấn đề đã quá rõ ràng: các chủ nợ có bảo đảm cần được
tham gia vào thủ tục tố tụng phá sản khi thủ tục phá sản đã được bắt đầu.
Quyền lợi của chủ nợ có bảo đảm cần được đặc biệt quan tâm trong thủ
tục phá sản, nếu không sẽ rất nguy hại đến hệ thống tín dụng bảo đảm. Một khi
quyền lợi của các chủ nợ có bảo đảm được đặt sau phí phá sản và chi phí cho
các chủ nợ đặc quyền (như lương người lao động, trợ cấp thôi việc, trợ cấp tàn
tật cho lao động, bảo hiểm xã hội), sẽ dẫn đến chủ nợ có bảo đảm sẽ không thể
tính trước được quyền lợi của mình sẽ có giá trị bao nhiêu trong trường hợp con
nợ phá sản. Do đó, ưu thế của tín dụng có bảo đảm, đó là sự an toàn, sẽ bị mất
đi.
2.2. Bổ sung quy định về quyền nộp đơn yêu cầu mở thủ tục phá sản của
một số chủ thể đặc biệt

8

quan quyết định thành lập doanh nghiệp mà không phải là chủ sở hữu nhà nước
của doanh nghiệp thì cần bổ sung vào quy định này là Cơ quan Thi hành án dân
sự cũng có thẩm quyền thông báo doanh nghiệp, HTX lâm vào tình trạng phá
sản.