BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO

BỘ TƯ PHÁP

TRƯỜNG ĐẠI HỌC LUẬT HÀ NỘI

DƯƠNG THÁI NGỌC

VAI TRÒ CỦA VIỆN KIỂM SÁT NHÂN DÂN TRONG GIẢI QUYẾT
CÁC VỤ ÁN HÀNH CHÍNH TRONG GIAI ĐOẠN
SƠ THẨM – THỰC TIỄN HOẠT ĐỘNG CỦA VIỆN KIỂM SÁT
TRÊN ĐỊA BÀN HÀ NỘI

LUẬN VĂN THẠC SĨ LUẬT HỌC
Chuyên ngành: Luật Hành chính
Mã số: 60.38.01.02

Người hướng dẫn khoa học: PGS.TS. Nguyễn văn Quang

HÀ NỘI - NĂM 2016


DANH MỤC TỪ VIẾT TẮT
KSV

: Kiểm sát viên

KSVTTPL

: Kiểm sát việc tuân theo pháp luật



1.1. TỐ TỤNG HÀNH CHÍNH VÀ VIỆC THAM GIA CỦA VIỆN KIỂM
SÁT NHÂN DÂN TRONG TỐ TỤNG HÀNH CHÍNH ................................7
1.1.1. Khái quát về tố tụng hành chính..................................................................7
1.1.2. Viện kiểm sát nhân dân – cơ quan tiến hành tố tụng trong tố tụng hành
chính........................................................................................................................9
1.1.3. Ý nghĩa của việc tham gia tố tụng hành chính của Viện kiểm sát nhân
dân ........................................................................................................................12
1.2. NHỮNG YẾU TỐ ẢNH HƯỞNG TỚI HIỆU QUẢ THAM GIA TỐ
TỤNG HÀNH CHÍNH CỦA VIỆN KIỂM SÁT NHÂN DÂN......................12
1.2.1. Đường lối, chủ trương của Đảng về cải cách tư pháp ..............................12
1.2.2. Các quy định pháp luật về sự tham gia tố tụng hành chính của Viện
kiểm sát nhân dân .................................................................................................14
1.2.3. Trình độ, năng lực của đội ngũ kiểm sát viên ...........................................16
1.2.4. Ý thức pháp luật của những người tiến hành tố tụng, những người tham
gia tố tụng .............................................................................................................16
1.3. SỰ CẦN THIẾT KHÁCH QUAN PHẢI NÂNG CAO VAI TRÒ CỦA
VIỆN KIỂM SÁT NHÂN DÂN TRONG TỐ TỤNG HÀNH CHÍNH ...............17
KẾT LUẬN CHƯƠNG 1..............................................................................................21
CHƯƠNG 2...................................................................................................................22
QUY ĐỊNH PHÁP LUẬT VÀ THỰC TIỄNTHAM GIA TỐ TỤNG .........................22
HÀNH CHÍNH TRONGGIAI ĐOẠN XÉT XỬ SƠ THẨM CỦA ..............................22
VIỆN KIỂM SÁTNHÂN DÂN TRÊNĐỊA BÀN THÀNH PHỐ HÀ NỘI..................22

2.1. THAM GIA TỐ TỤNG HÀNH CHÍNH CỦA VIỆN KIỂM SÁT
NHÂN DÂN TRONG GIAI ĐOẠN XÉT XỬ SƠ THẨM THEO QUY
ĐỊNH CỦA PHÁP LUẬT HIỆN HÀNH........................................................22
2.1.1. Kiểm sát thông báo thụ lý vụ án hành chính; kiểm sát thông báo trả lại
đơn khởi kiện, lập hồ sơ vụ án hành chính ...........................................................22
2.1.2. Kiểm sát các bản án, quyết định tố tụng ...................................................27

KẾT LUẬN CHƯƠNG 3..............................................................................................75
KẾT LUẬN CHUNG. ...................................................................................................77


MỞ ĐẦU
1.

Tính cấp thiết của đề tài

Theo quy định của Luật Tố tụng hành chính (TTHC) 2010, vai trò, nhiệm
vụ, quyền hạn của Viện kiểm sát nhân dân(VKSND) trong tố tụng hành chính
tiếp tục được khẳng định rõ: VKSND là cơ quan tiến hành tố tụng hành chính, có
chức năng, nhiệm vụ kiểm sát việc tuân theo pháp luật trong tố tụng hành
chính nhằm bảo đảm cho việc giải quyết vụ án hành chính kịp thời, đúng pháp
luật (Điều 23 và Điều 34).
Theo quy định của pháp luật hiện hành, công tác kiểm sát việc giải quyết
các vụ án hành chính có một số đặc điểm cơ bản sau đây:
- Phạm vi kiểm sát các vụ án hành chính của VKSND là từ khi Tòa án tiến
hành thủ tục thụ lý vụ án cho đến khi kết thúc việc giải quyết vụ án;
- Đối tượng kiểm sát của VKSND trong tố tụng hành chính là sự tuân thủ
pháp luật của Tòa án, Thẩm phán, Hội thẩm nhân dân, Thư ký Tòa án và của
những người tham gia tố tụng;
- Mục tiêu của hoạt động kiểm sát việc giải quyết vụ án hành chính là bảo
đảm việc giải quyết vụ án hành chính đúng pháp luật, kịp thời, qua đó, góp phần
bảo đảm cho pháp luật được chấp hành nghiêm chỉnh và thống nhất.
Thực tiễn thi hành Luật TTHC 2010 trong thời gian qua cho thấy mặc dù
đã có những nỗ lực đáng ghi nhận, công tác kiểm sát việc giải quyết các vụ án
hành chính của VKSNDcòn bộc lộ nhiều hạn chế, bất cập. Giới hạn phạm vi phát
biểu được quy định cho Kiểm sát viên (KSV) và việc thực hiện các quyền kiến
nghị của VKSND là những ví dụ điển hình. Mặc dù KSV đã phải bỏ ra rất nhiều

mình. Việc thực hiện công trình nghiên cứu này góp phần làm sáng tỏ những vấn
đề lý luận và thực tiễn về sự tham gia của VKSND trong tố tụng hành chính từ
công tác kiểm sát án hành chính tại các VKSND trên địa bàn thành phố Hà Nội
đồng thời đề xuất những giải pháp về pháp luật và thực tiễn nhằm nâng cao hiệu
quả của công tác này trên thực tế.
2. Tình hình nghiên cứu đề tài
Vấn đề tham gia của VKSND trong tố tụng hành chính đã được quan tâm
nghiên cứu ở một số công trình, trong đó phải kể đến:
Nhóm các bài viết đăng trên các tạp chí khoa học chuyên ngành trong đó
có:
2


- “Bàn về sự có mặt của Kiểm sát viên tại các phiên tòa, phiên họp trong
Tố tụng hành chính” đăng trên Tạp chí Kiểm sát số 07/2013.
- “Đề xuất, kiến nghị nâng cao chất lượng, hiệu quả công tác kiểm sát
giải quyết các vụ án hành chính”, Tạp chí Kiểm sát số 16/2014 .
- “Luật tố tụng hành chính bước tiến quan trọng về quy định chứng cứ,
chứng minh trong luật tố tụng hành chính năm 2010” của tác giả Nguyễn Thị Thu
Hươngkhoa đào tạo thẩm phán – Học viện tư pháp.
Nhóm các luận văn, luận án, đề tài nghiên cứu khoa học, các sách chuyên khảo:
- “Vai trò của VKSND trong tố tụng hành chính – Qua thực tiễn thành
phố Hải Phòng” của Ths. Trần Thị Thu Hà - Khoa Luật Đại học Quốc gia Hà
Nội, 2014.
- “ Địa vị pháp lý của kiểm sát viên trong tố tụng hành chính ở nước ta
hiện nay” của Ths. Lê Phương Thanh – Học viện Khoa học Xã hội, 2015.
- “Luật tố tụng hành chính 2010 và thực tiễn giải quyết các vụ án hành
chính”- Đề tài nghiên cứu khoa học cấp Trường do TS. Trần Thị Hiền làm chủ
nhiệm, Trường Đại học Luật Hà Nội, 2015.
Tuy nhiên, những công trình này chủ yếu tập trung nghiên cứu các vấn đề

vi nghiên cứu công tác kiểm sát án hành chính ở VKSND và thực tiễn ở một địa
phương. Luận văn có những nghiên cứu, đánh giá tổng quan về việc tham gia tố
tụng hành chính của VKSND nói chung và từ đó lồng ghép phân tích về thực tiễn
thực hiện tại VKSND trong những năm gần đây. Việc xác định giới hạn và định
hướng nghiên cứu này thực sự có ý nghĩa thiết thực và phục vụ trực tiếp cho công
tác kiểm sát án hành chính tại địa phương nơi học viên công tác.
4. Phương pháp luận và phương pháp nghiên cứu
- Phương pháp luận:
Luận văn dựa trên phương pháp luận của chủ nghĩa Mác-Lênin, tư tưởng
Hồ Chí Minh về Nhà nước và pháp luật, các quan điểm đường lối của Đảng Cộng
sản Việt Nam về tăng cường pháp chế, xây dựng Nhà nước pháp quyền của dân,
do dân, vì dân đặc biệt là các quan điểm của Đảng chỉ đạo về cải cách tư pháp.
- Phương pháp nghiên cứu:
Luận văn sử dụng phương pháp của triết học duy vật biện chứng, duy vật
lịch sử Mác xít, trong đó chú trọng các phương pháp kết hợp giữa lý luận và thực

4


tiễn, phương pháp phân tích và tổng hợp, phương pháp lịch sử cụ thể. Ngoài ra
còn sử dụng các phương pháp của bộ môn khoa học khác như thống kê, so sánh.
5. Mục tiêu và nhiệm vụ nghiên cứu
Việc nghiên cứu đề tài nhằm làm rõ một số vấn đề lý luận về việc tham
gia tố tụng hành chính của VKSND trong giai đoạn xét xử sơ thẩm, thực trạng
pháp luật và thực tiễn thực hiện pháp luật tại các VKSND trên địa bàn Thành phố
Hà Nội và từ đó đề xuất giải pháp hoàn thiện các quy định của pháp luật và nâng
cao hiệu quả thực hiện công tác kiểm sát án hành chính của VKSND.
6. Tính mới và những đóng góp của đề tài
- Luận văn là công trình đầu tiên nghiên cứu riêng biệt và chuyên sâu về
việc tham gia tố tụng hành chính của VKSND qua thực tiễn tại các VKSND trên

KIỂM SÁT NHÂN DÂN TRONG TỐ TỤNG HÀNH CHÍNH
CHƯƠNG 2: QUY ĐỊNH PHÁP LUẬT VÀ THỰC TIỄN THAM GIA
TỐ TỤNG HÀNH CHÍNH TRONG GIAI ĐOẠN XÉT XỬ SƠ THẨM CỦA
VIỆN KIỂM SÁT NHÂN DÂN TRÊN ĐỊA BÀN THÀNH PHỐ HÀ NỘI
CHƯƠNG 3: MỘT SỐ KIẾN NGHỊ NHẰM NÂNG CAO VAI TRÒ CỦA
VIỆN KIỂM SÁT NHÂN DÂN TRONG GIẢI QUYẾT CÁC VỤ ÁN HÀNH
CHÍNH Ở GIAI ĐOẠN SƠ THẨM

6


CHƯƠNG 1
MỘT SỐ VẤN ĐỀ LÝ LUẬN VỀ VAI TRÒ CỦA VIỆM KIỂM SÁT
NHÂN DÂN TRONG TỐ TỤNG HÀNH CHÍNH
1.1. TỐ TỤNG HÀNH CHÍNH VÀ VIỆC THAM GIA CỦA VIỆN
KIỂM SÁT NHÂN DÂN TRONG TỐ TỤNG HÀNH CHÍNH
1.1.1. Khái quát về tố tụng hành chính
Quan niệm về tài phán hành chính là quan niệm hết sức phong phú nhưng
đôi khi chưa có sự đồng nhất. Sự không thống nhất trong quan niệm về tài phán
hành chính xuất phát từ sự khác nhau của những hệ thống pháp luật trên thế giới
hệ như hệ thống luật châu Âu lục địa hay hệ thống luật Anh – Mỹ, các nước theo
giải pháp trung gian.
Tài phán hành chính theo nghĩa rộng, đó là sự phán quyết của nhà nước về
các tranh chấp, vụ việc có yếu tố hành chính, bao gồm cả hoạt động giải quyết
tranh chấp hành chính thông qua con đường giải quyết tranh chấp hành chính
thông qua con đường khiếu nại tới cơ quan hành chính hoặc khởi kiện tại tòa án,
vấn đề kiện tụng bồi thường nhà nước và cả hoạt động xử lí vi phạm hành chính
và giải quyết tranh chấp về thẩm quyền xử lí của các cơ quan nhà nước có thẩm
quyền. Theo nghĩa hẹp, khái niệm tài phán hành chính là hoạt động xét xử các
tranh chấp hành chính phát sinh giữa nhà nước (mà đại diện là các cơ quan, nhân

triển. Cùng với việc trao thẩm quyền xét xử hành chính cho tòa án nhân dân,
những quy định pháp luật của nước ta về tố tụng hành chính cũng đã được xây
dựng và ngày càng bảo đảm cho hoạt động xét xử hành chính được tiến hành một
cách có hiệu quả, bảo vệ được các quyền, lợi ích hợp pháp của các cá nhân, tổ
chức trong quản lý hành chính nhà nước. Những quy định này xác định rõ ràng
những hoạt động cần tiến hành theo trình tự về không gian, thời gian từ việc khởi
kiện, thụ lý đến xét xử, bảo đảm cho việc giải quyết các khiếu kiện hành chính
được tiến hành khách quan, công minh, chính xác, kịp thời.
Tố tụng hành chính là toàn bộ hoạt động của Tòa án, Viện kiểm sát,người
tiến hành tố tụng, người tham gia tố tụng, của cá nhân, của cơ quan nhà nước và
tổ chức trong việc giải quyết vụ án hành chính, cũng như trình tự do pháp luật
quy định đối với việc khởi kiện, thụ lý, giải quyết vụ án hành chính và thi hành
bản án.
Tố tụng hành chính có đặc điểm cơ bản sau:
8


Một là, TTHC có mục đích là giải quyết một loại tranh chấp đặc biệt trong
đó một bên là cơ quan nhà nước, chủ yếu là cơ quan hành chính nhà nước, người
có thẩm quyền trong cơ quan hành chính nhà nước (bên bị kiện) và một bên là cá
nhân, tổ chức (bên khởi kiện), trong đó, người khởi kiện yếu thế hơn so với người
bị kiện, vì người bị kiện là người có thẩm quyền ra các quyết định hành chính.
Còn người khởi kiện là người phục tùng, chấp hành quyết định hành chính. Chính
vì đặc điểm này mà nếu như các tranh chấp khác (dân sự, kinh tế, lao động, hôn
nhân, gia đình) được điều chỉnh trong một văn bản pháp luật là Bộ luật tố tụng
dân sự thì các tranh chấp về hành chính được điều chỉnh riêng trong một văn bản
pháp luật là Luật tố tụng hành chính.
Hai là, hoạt động giải quyết các vụ án hành chính (VAHC) được tiến hành
theo Luật TTHC tại cơ quan xét xử, tức tại Tòa án có thẩm quyền. Đây là đặc
điểm rất quan trọng để phân biệt với việc giải quyết các khiếu nại hành chính.

bảo sự nghiêm minh của pháp luật, sự công bằng, bình đẳng, sự tuân thủ pháp
luật của các chủ thể là rất cần thiết.
VKSND có chức năng thực hành quyền công tố và kiểm sát các hoạt động
tư pháp theo quy định của Hiến pháp và pháp luật: “VKSND có nhiệm vụ bảo vệ
pháp luật, bảo vệ quyền con người, quyền công dân, bảo vệ chế độ xã hội chủ nghĩa,
bảo vệ lợi ích của Nhà nước, quyền và lợi ích hợp pháp của tổ chức, cá nhân, góp
phần bảo đảm pháp luật được chấp hành nghiêm chỉnh và thống nhất (2)”.
VKSND kiểm sát việc tuân theo pháp luật trong tố tụng hành chính nhằm
đảm bảo cho việc giải quyết vụ án hành chính kịp thời, đúng pháp luật. Theo đó,
VKSND kiểm sát các vụ án hành chính từ khi thụ lý đến khi kết thúc việc giải
quyết vụ án; tham gia phiên tòa, phiên họp của Tòa án, kiểm sát việc tuân theo
pháp luật trong công tác thi hành án, quyết định của Tòa án: thực hiện các quyền
yêu cầu, kiến nghị, kháng nghị theo quy định của pháp luật.
VKSND thực hiện quyền kiểm sát vụ án hành chính bằng việc kháng nghị các
bản án, quyết định của Tòa án khi giải quyết vụ án hành chính mà chưa có hiệu lực
pháp luật theo thủ tục phúc thẩm hoặc đối với những bản án, quyết định của Tòa án đã
có hiệu lực pháp luật theo trình tự giám đốc thẩm hoặc tái thẩm.
Khi thực hiện chức năng, nhiệm vụ của mình, VKSND có quyền ra quyết
định, kháng nghị, kiến nghị, yêu cầu và chịu trách nhiệm trước pháp luật về các
2. Điều 107 Hiến pháp năm 2013.

10


văn bản đó. Các văn bản trên có hiệu lực bắt buộc đối với các cơ quan, tổ chức,
đơn vị và cá nhân có liên quan.
Theo quy định của pháp luật, VKSND có những nhiệm vụ và quyền hạn sau:
- Kiểm sát việc thụ lý, lập hồ sơ theo quy định của pháp luật. Khi Tòa án
thụ lý vụ án hành chính, Tòa án phải căn cứ vào các điều kiện thụ lý mà pháp luật
đã quy định. Các căn cứ pháp luật này là cơ sở để VKSND tiến hành kiểm sát

thực hiện nhiệm vụ giám sát việc thực thi pháp luật của các cơ quan tư pháp.
Việc tham gia của VKSND góp phần hạn chế, phát hiện và đẩy lùi kịp
thời những hạn chế, tiêu cực thiếu sót trong quá trình giải quyết vụ án hành chính
của Tòa án từ cơ sở, đồng thời góp phần nâng cao tinh thần trách nhiệm của
Thẩm phán trong hoạt động giải quyết vụ án hành chính, hạn chế ở mức thấp nhất
có thể việc quyền lợi của đương sự không được bảo đảm từ cấp sơ thẩm dẫn tới
việc kháng cáo và phải tiến hành phúc thẩm một cách không cần thiết.
Trong TTHC, một bên người bị kiện thường là cơ quan hành chính nhà
nước hoặc người có thẩm quyền trong cơ quan nhà nước ban hành quyết định
hành chính, thực hiện hành vi hành chính bị cho là trái pháp luật; người khởi kiện
là công dân (cá nhân, tổ chức). Khi đó sẽ xảy ra trường hợp người bị kiện là chủ
thể quản lý còn người khởi kiện lại là đối tượng bị quản lý mà trong hoạt động
quản lý hành chính nhà nước thì chủ thể quản lý hành chính được quyền áp đặt ý
chí đơn phương lên đối tượng quản lý. Vậy việc tham gia của VKSND không chỉ
đảm bảo việc giải quyết vụ án hành chính nhanh chóng, khách quan, toàn diện,
đầy đủ và kịp thời mà còn bảo vệ lợi ích của Nhà nước, lợi ích công cộng, quyền
và lợi ích hợp pháp của tổ chức, cá nhân; bảo đảm bản án, quyết định của Tòa án
có căn cứ và đúng pháp luật.
1.2. NHỮNG YẾU TỐ ẢNH HƯỞNG TỚI HIỆU QUẢ THAM GIA
TỐ TỤNG HÀNH CHÍNH CỦA VIỆN KIỂM SÁT NHÂN DÂN
1.2.1. Đường lối, chủ trương của Đảng về cải cách tư pháp
Hiện nay, Đảng và Nhà nước ta chủ trương đẩy mạnh xây dựng Nhà nước
pháp quyền XHCN, mà nội dung cốt lõi chính là sự quản lý nhà nước và xã hội
bằng pháp luật, đòi hỏi sự tuân theo pháp luật triệt để của các cơ quan nhà nước,
các tổ chức và công dân. Trong đó: “Nhà nước ta là Nhà nước pháp quyền
XHCN của nhân dân, do nhân dân, vì nhân dân, Quyền lực Nhà nước là thống
12


nhất; có sự phân công, phối hợp và kiểm soát giữa các cơ quan trong việc thực

3. Cương lĩnh xây dựng đất nước trong thời kỳ quá độ lên chủ nghĩa xã hội (bổ sung, phát triển năm 2011).
4. Kết luận số 79-KL/TW ngày 28/7/2010 của Bộ Chính trị về Đề án đổi mới tổ chức và hoạt động Toà án,
VKSND, Cơ quan điều tra.
5. Nghị quyết số 49-NQ/TW ngày 02/6/2005 của Bộ Chính trị

13


thúc việc giải quyết vụ án. Để hoàn thiện, nâng cao địa vị pháp lý của KSV trong
TTHC thì rất cần sự lãnh đạo của Đảng. Khi Đảng lãnh đạo có chủ trương, nghị
quyết cụ thể nhằm hoàn thiện, nâng cao địa vị pháp lý của VKSND, của KSV
trong tố tụng nói chung, TTHC nói riêng thì đó là tiền đề cơ sở để địa vị pháp lý
của VKSND, của KSV được xác lập theo quy định của pháp luật.
Trong hệ thống cơ quan kiểm sát thì VKSND cấp sơ thẩm là cơ quan
đóng vai trò quan trọng, phần lớn các hoạt động tố tụng hành chính của Toà án
cần phải kiểm sát là hoạt động tố tụng do Toà án thực hiện. Nếu thực hiện tốt
được khâu kiểm sát tố tụng hành chính tại cấp sơ thẩm này thì sẽ hạn chế được
khối lượng công việc phát sinh ở VKSND cấp trên. Vì vậy, đường lối cải cách tư
pháp hành chính với định hướng nâng cao hiệu quả kiểm sát hoạt động tư pháp
hành chính là yếu tố tạo thêm sức mạnh, động lực và quyết tâm của ngành trong
việc tăng cường công tác kiểm sát án hành chính của VKSND.
1.2.2. Các quy định pháp luật về sự tham gia tố tụng hành chính của
Viện kiểm sát nhân dân
Trải qua các giai đoạn phát triển của đất nước, mặc dù chức năng của
VKSND có sự điều chỉnh: Thực hiện chức năng Kiểm sát việc tuân theo pháp luật
(KSVTTPL) và thực hành quyền công tố theo quy định của Hiến pháp 1959,
1980, 1992, 2013, và các Luật Tổ chức VKSND 1960, 1981, 1992, 2002, 2014;
thực hiện chức năng thực hành quyền công tố và kiểm sát các hoạt động tư pháp
theo Hiến pháp 2013 và Luật Tổ chức VKSND năm 2014. Song, yêu cầu kiểm sát
hoạt động tư pháp nói chung và trong lĩnh vực hành chính nói riêng luôn đặt ra và

dẫn thi hành một số quy định về thủ tục giám đốc thẩm, tái thẩm và thủ tục đặc
biệt xem xét lại quyết định của Hội đồng Thẩm phán Tòa án nhân dân tối cao của
Luật tố tụng hành chính.
- Nghị quyết số 02/2011/NQ-HĐTP ngày 29/7/2011 của Hội đồng Thẩm
phán Tòa án nhân dân tối cao hướng dẫn thi hành một số quy định của Luật tố
tụng hành chính năm 2010.
- Quy chế công tác kiểm sát việc giải quyết các vụ án hành chính ban hành
kèm theo Quyết định số 573/2012/QĐ-VKSNDTC-V12 ngày 15/10/2012 của
Viện trưởng VKSND tối cao…

15


Các văn bản quy phạm pháp luật trên là căn cứ pháp lý để VKSND, KSV
tiến hành hoạt động kiểm sát việc giải quyết các VAHC nhằm đảm bảo cho việc
giải quyết VAHC của Tòa án kịp thời, đúng pháp luật.
1.2.3. Trình độ, năng lực của đội ngũ kiểm sát viên
Việc nghiên cứu cho thấy kiểm sát án hành chính là một lĩnh vực khá
phức tạp và nhạy cảm, liên quan trực tiếp đến quyền lợi của dân nên đòi hỏi cán
bộ làm công tác này phải am hiểu sâu sắc về chính sách pháp luật về nhiều lĩnh
vực khác nhau (đặc biệt là xây dựng và đất đai) qua từng thời kỳ lịch sử đồng thời
phải nắm vững quy trình và thủ tục tố tụng. Do vậy, trình độ, năng lực của KSV
là yếu tố có ảnh hưởng không nhỏ đến chất lượng kiểm sát án hành chính. Nếu
các VKSND không coi trọng nhiệm vụ công tác kiểm sát hành chính, không có sự
đầu tư cán bộ bảo đảm năng lực và phẩm chất để thực hiện nhiệm vụ công tác
này, bố trí cán bộ mới vào ngành, ít kinh nghiệm hoặc bố trí cán bộ năng lực hạn
chế để làm công tác kiểm sát hành chính thì chất lượng công tác kiểm sát không
thể đạt yêu cầu.
1.2.4. Ý thức pháp luật của những người tiến hành tố tụng, những
người tham gia tố tụng

năng kiểm sát hoạt động tố tụng nói chung và giám sát việc giải quyết khiếu nại
hành chính. Tuy nhiên do tình hình khiếu nại phức tạp, việc giải quyết khiếu nại
đối với các quyết định hành chính, hành vi hành chính vẫn có nhiều hạn chế như:
chưa công khai, chưa thực sự khách quan cũng như những khiếm khuyết trong
thực tiễn áp dụng pháp luật khiếu nại trên thực tế... đã dẫn đến việc tình hình
khiếu nại đang diễn biến phức tạp, quyền lợi hợp pháp của công dân chưa thực sự
được bảo vệ. Để nâng cao trách nhiệm của các cá nhân, cơ quan, tổ chức trong
quản lý hành chính Nhà nước, tăng cường bảo vệ quyền cho cá nhân, tổ chức.
Ban Chấp hành Trung ương Đảng khóa VII, tại Hội nghị lần thứ 8 đã ra Nghị
quyết về việc: Tiếp tục xây dựng và hoàn thiện Nhà nước Cộng hòa Xã hội Chủ
nghĩa Việt Nam, trọng tâm là cải cách một bước nền hành chính, trong đó chỉ
đạo: Đẩy mạnh giải quyết các khiếu kiện của dân... xúc tiến thành lập tòa án hành
6. Bài viết: Pháp luật về TTHC một số nước và kinh nghiệm tham khảo đối với Việt Nam của Viện nghiên
cứu lập pháp Ủy ban thường vụ Quốc hội.

17


chính để xét xử các khiếu kiện của dân đối với các quyết định hành chính. Thực
hiện tinh thần này, ngày 28/10/1995, Quốc hội đã thông qua Luật sửa đổi, bổ
sung một số Điều Luật Tổ chức tòa án nhân dân năm 1992, trong đó thiết lập Tòa
hành chính như một Tòa chuyên trách của TAND để đảm nhận chức năng xét xử
các khiếu kiện hành chính. Tạo điều kiện cho việc hoạt động của Tòa hành chính,
ngày 21/5/1996, Ủy ban Thường vụ Quốc hội đã thông qua Pháp lệnh Thủ tục
giải quyết các vụ án hành chính, quy định về quyền và nghĩa vụ của các bên khi
tham gia vào quan hệ tố tụng.
Pháp lệnh Thủ tục giải quyết các vụ án hành chính năm 1996 (được sửa
đổi, bổ sung hai lần vào các năm 1998, 2006) quy định VKSND có vai trò kiểm
sát việc tuân theo pháp luật trong quá trình giải quyết vụ án hành chính và là cơ
quan tiến hành tố tụng; KSV là người tiến hành tố tụng. Khi thực hiện chức năng

đảm sự bình đẳng giữa công dân và cơ quan công quyền trước Tòa án, Quốc hội
khóa XII, kỳ họp thứ 8 đã thông qua Luật Tố tụng hành chính vào ngày
07/12/2010 và chính thức có hiệu lực thi hành từ ngày 01/7/2011 (gồm 18 chương
và 265 Điều). Luật Tố tụng hành chính 2010 quy định nhiều nội dung mới cũng
như bãi bỏ nhiều nội dung không còn phù hợp của Pháp lệnh, theo hướng mở
rộng quyền dân chủ công dân khi khởi kiện vụ án hành chính. Đây là một bước
tiến mạnh mẽ theo tinh thần đẩy mạnh cải cách tư pháp trong giai đoạn hiện nay.
Nó cũng là một bước ngoặt quan trọng đánh dấu sự tiến bộ trong tố tụng nói
chung và tố tụng hành chính nói riêng - lần đầu tiên tố tụng hành chính tại Việt
Nam được quy định dưới hình thức là một đạo luật. Luật TTHC 2010 đã kế thừa
và phát triển các quy định của pháp luật về thủ tục giải quyết các vụ án hành
chính ở nước ta từ trước đến nay, thể chế hoá các chủ trương của Đảng về cải
cách tư pháp trong hoạt động giải quyết các vụ án hành chính. Trong đó, tiếp tục
quy định và có nhiều nội dung đổi mới quan trọng liên quan đến vai trò, nhiệm
vụ, quyền hạn của VKSND trong tố tụng hành chính. Theo đó vai trò của
VKSND trong tố tụng hành chính được khẳng định một cách rõ ràng, nặng nề,
quan trọng hơn, bên cạnh đó vai trò của VKSND còn được thể hiện tại Thông tư
liên tịch số 03/2012/TTLT-VKSNDTV-TANDTC ngày 01/8/2012 của VKSND tối
cao và Tòa án nhân dân tối cao hướng dẫn thi hành một số quy định của Luật tố tụng
hành chính và kiểm sát việc tuân theo pháp luật trong tố tụng hành chính.

19


Tuy nhiên, trước sự biến động của nền kinh tế - chính trị - xã hội ngày
một phức tạp, yêu cầu về cải cách tư pháp ngày càng trở nên cấp thiết, Luật
TTHC 2010 bộc lộ những bất cập, hạn chế, tồn tại cần khắc phục. Cùng với đó là
sự ra đời của Hiến pháp 2013 và Luật Tổ chức VKSND 2014 cũng có những nội
dung, quy định quan trọng cần được cụ thể hóa trong Luật Tố tụng hành chính
nhằm tháo gỡ những khó khăn, bất cập trong công tác giải quyết, xét xử các khiếu

Với những nội dung được trình bày trong Chương 1 sẽ là cơ sở, tiền đề
cho việc phân tích, đánh giá luật thực định, thực tiễn về việc tham gia tố tụng hành
chính của VKSNDvà kiến nghị đề xuất nhằm hoàn thiện quy định về thủ tục sơ thẩm
trong Luật tố tụng hành chính.

21