TIỂU LUẬN LỊCH SỬ ĐẢNG
Đề tài: "Sự lãnh đạo của Đảng cộng sản trong cuộc đấu tranh xây
dựng và bảo vệ chính quyền 1945-1946"
“ Khi Pháp đã cố ý gây chiến tranh, chúng ta không thể nhịn nữa
thì cuộc kháng chiến toàn quốc bắt đầu” .
(1)

Cuộc kháng chiến của nhân dân cả nước ta bùng nổ khi những khả
năng đàm phán hoà bình với thực dân Pháp không còn nữa, khi thực dân
Pháp buộc nhân dân ta phải đứng dậy bảo vệ nền độc lập, tự do vừa mới
giành được.
Sau khi đánh chiếm thành phố Hải Phòng và thị xã Lạng Sơn(2011-1946), gây ra hai vụ thảm sát tàn khốc đồng bào ta ở hai phố Yên
Ninh, Hàng Bún( ngày 17 và 18-12-1946)...chính phủ Pháp ngày càng
lao sâu vào con đường gạt bỏ mọi khả năng thương lượng để xâm lược
Đông Dương bằng vũ lực. Chủ trương gây chiến ở Hà Nội một lần nữa
nói lên mưu đồ chiến lược của thực dân Pháp quyết tâm cướp lại toàn bộ
nước ta,sau khi đã chiếm đóng một phần phía nam tổ quốc ta. Cuối tháng
12 năm 1946, đầu tháng 1 năm 1947, bộ trưởng thuộc địa Mu-tê thay
mặt chính phủ Pháp, sang Đông Dương điều tra tình hình, Mu-tê đã cự
tuyệt lời đề nghị gặp gỡ và đàm phán của chủ tịch Hồ Chí Minh. Ngay từ
ngày 18-12-1946, đại diện của chính phủ Pháp ở Hà Nội đã cắt đứt mọi
liên hệ với đại diện chính phủ ta.
Mưu đồ xâm lược toàn bộ nước ta, sau đó được đại biểu Pháp phát
biểu công khai và trắng trợn trong cuộc hội kiến giữa đại diện Pháp với
chủ tịch Hồ Chí Minh và bộ trưởng Hoàng Minh Giám ngày 11-5-1947.
Hồ Chí Minh: Báo cáo chính trị tại đại hội đại biểu toàn quốc làn thứ II
của Đảng (2-1951)
(1)

1




Vì thế, nhân dân ta không những không bị bất ngờ trước cuộc tiến
công xâm lược của thực dân Pháp, mà còn có thể chủ động phá âm mưu
của chúng.
Cuộc kháng chiến của dân tộc ta chống thực dân Pháp xâm lược
tiến hành trong điều kiện nước ta vốn là một thuộc địa và nửa phong
kiến, đất không rộng người không đông, với một nền kinh tế nông
nghiệp lạc hậu, lại bị chiến tranh thế giới thứ hai tàn phá. Khi ấy nước ta
còn bị chủ nghỉa đế quốc bao vây bốn phía. Pháp là một nước đế quốc có
nền công nghiệp hiện đại, có quân đội chính quy gôm 100.000 quân viễn
chinh đóng tại một số vị trí chiến lược trên đất nước ta. Chúng đủ vũ khí,
phương tiện hiện đại, có cán bộ chỉ huy thành thạo, có kinh nghiệm
chiến tranh xâm lược thuộc địa, có nhiều thủ đoạn, âm mưu xảo quyệt và
đã quen với chiến trường Việt Nam lại được bọn đế quốc Anh, Mỹ giúp
sức. Vì thế, cuộc kháng chiến của nhân dân ta phải lâu dài, gian khổ.
Nhưng cuộc kháng chiến toàn quốc của ta bắt đầu khi nhân dân ta
giành được quyền làm chủ của mình trên toàn quốc. Dưới chế độ mới,
nhân dân ta đã được hưởng những quyền lợi chính trị, kinh tế và xã hội
trước đây chưa bao giờ có. Nhân dân ta quyết tâm bảo vệ đến cùng chủ
quyền và chế độ mới. Dân tộc Việt Nam có truyền thống chống xâm lược
rất vẻ vang và đã có kinh nghiệm chống thực dân Pháp ở Nam Bộ. Lực
lượng vũ trang của ta mới được xây dựng. Nhưng là những chiến sĩ xuất
thân từ công nhân, nông dân và những người lao độngcó lòng yêu nước
nồng nàn và chí căm thù giặc sâu sắc, được toàn dân ủng hộ. Lực lượng
cách mạng của ta là lượng có tổ chức. Quân và dân ta chiến đấu ngay
trên đất nước ta. Đảng ta tuy hoạt động bí mật nhưng vẫn nắm vững
quyền lãnh đạo cách mạng, lãnh đạo Nhà nước, có kinh nghiệm hơn 15

3


nào khác hơn là cả nước phải đứng dậy tiến hành cuộc kháng chiến
chống xâm lược, bảo vệ tổ quốc.
Căn cứ vào sự đánh giá một cách khoa học lực lượng so sánh giữa
ta và địch lúc ấy, Hội nghị khẳng định cuộc kháng chiến của ta là cuộc
kháng chiến trường kỳ, gian khổ nhưng nhất định thắng lợi.
Hội nghị vạch ra đường lối cơ bản của cuộc kháng chiến. Đường
lối đó được ghi trong chỉ thị Toàn dân kháng chiến của Trung ương
Đảng ngày 22 tháng 12 năm 1946. Đường lối kháng chiến của Đảng
trước hết vạch rõ mục đích của cuộc kháng chiến chống thực dân Pháp
xâm lược là giành độc lập và thống nhất. Đường lối chung chỉ đạo toàn
bộ cuộc kháng chiến là: toàn dân, toàn diện,trường kỳ, tự lực cánh sinh.
Đường lối chung dược quán triệt về các mặt chính trị, quân sư kinh tế,
văn hoá.
Ngày 21-12, Hồ Chủ tịch lại ra lời kêu gọi nhân dân Việt Nam,
nhân dân Pháp và nhân dân các nước Đồng minh, vạch trần bộ mặt bội
ước và dã tâm xâm lược củan thực dân Pháp, nói rõ mục đích chiến đấu
chính nghĩa của nhân dân ta.
Hồ Chủ Tịch khẳng định:
“ Cuộc kháng chiến rất lâu dài và gian khổ. Dù phải hy sinh bao
nhiêu và thời gian kháng chiến đến bao giờ, chúng ta cũng nhất định
chiến đấu đến cùng, đến bao giơ đất nước Việt Nam được hoàn toàn độc
lập và thống nhất”(1) .

Hồ Chí Minh: Gửi nhân dân Việt Nam, nhân dânPháp, nhân dân các
nước Đồng minh
(1)

5


Trường Chinh: Kháng chiến nhất định thắng lợi.

(1)(2)

6


Tác phẩm “ Kháng chiến nhát định thắng lợi” đã trình bày chủ
trương thực hiện từng bước chính sách ruộng đấtvới nội dung cụ thể là
lấy ruộng đất của đế quốc và bọn Việt gian chia cho dân cày nghèo, chia
ruộng công, giảm tô giảm tức, tiến lên thực hiện cải cách ruộng đất.
Trong cuộc kháng chiến này nhân dân Việt Nam không đấu tranh
cho riêng mình, nhân dân Việt Nam vừa đấu tranh để tự cứu mình ,vừa
đấu tranh cho hoà bình thế giới.
“ Cho nên cuộc kháng chiến của nhân dân Việt Nam là một cuộc
chiến tranh tiến bộ vì tự do, độc lập, dân chủ và hoà bình...Trong đó lửa
kháng chiến Việt Nam mới đang được rèn đúc: nước Việt Nam độc lập,
thống nhất, dân chủ và giàu mạnh”(2) .
Đường lối kháng chiến của Đảng về mặt chính trị là đoàn kết toàn
dân chống Pháp xâm lược. Bên trong, phải củng cố liên minh công nông,
trên cơ sở đó đoàn kết toàn dân, làm cho mặt trận dân tộc thống nhất
chống Pháp xâm lược ngày càng vững chắc và rộng rãi. Bên ngoài, phải
cô lập kẻ thù, tranh thủ thêm nhiều bạn, làm cho nhân dân Pháp và nhân
dân các thuộc địa Pháp tích cực ủng hộ ta ,chống lại thực dân Pháp; làm
cho các lực lượng hoà bình và dân chủ trên khắp thế giới bênh vực ta, tán
thành mục đích kháng chiến của ta.
Cuộc kháng chiến của ta là cuộc chiến tranh nhân dân, do nhân dân
tiến hành. Vì vậy phải làm cho toàn đân tham gia chiến đấu và phục vụ
chiến đấu. Tăng cường công tác tuyên truyền, giáo giục chính trị, chăm
lo cải thiện đời sống cho nhân dân, mở rộng quyền dân chủ cho nhân dân

và tiêu diệt của nó. Trong toàn bộ cuộc kháng chiến và trong cả nước, du
kích chiến là cách đánh phổ biến nhất. Dần dần vận động chiến được áp
dụng nhiều hơn cho tới lúc chiếm ưu thế. Cuộc kháng chiến lâu dài của
nhân dân ta sẽ trải qua ba giai đoạn: phòng ngự, cầm cự, tổng phản công.
Trong quá trình kháng chiến có thể “ có những cuộc đàm phán mới xen
vào”(2). “ Đấy cũng là một trong những đặc điểm của nó”(3).

8


Muốn kháng chiến lâu dài và giành thắng lợi, phải xây dựng lực
lượng vũ trang nhân dân hùng hậu. Lực lượng ấy sẽ bao gồm: quân chủ
lực, bộ đội dịa phương và nhân dân. Quân đội ta là quân đội nhân dân,
cho nên phải hết sức coi trọng công tác chính trị, thực hiện cán bộ và
binh sĩ nhất trí, quân với dân là một, đồng thời coi trọng công tác vận
động binh lính địch.
Căn cứ vào kinh nghiệm kháng chiến miền nam và kinh nghiệm
mấy tháng đầu của cuộc kháng chiến toàn quốc, đồng chí Trường Chinh
nêu lên một số phương thức và hình thái của chiến tranh nhân dân. Cuộc
chiến tranh của ta đã là chiến tranh nhân dân , thì vấn đề đặt ra là làm
thế nào để huy động toàn dân đánh giặc. Muốn vậy, không những chỉ
giác ngộ mà tổ chức nhân dân còn phải có phương thức tác chiến thích
hợp để động viên lực lượng toàn dân vào công tác chiến đấu, “ làm sao
cho giặc đụng vào đâu cũng gặp sức kháng chiến của toàn đân Việt Nam
cầm vũ khí trong tay chống lại chúng, thà chết không chịu làm nô lệ !”(1).
Do cuộc chiến tranh của ta là chiến tranh toàn dân, đất nước của ta
hẹp và dài, nhân dân ta yêu nước và căm thù giặc, Đảng ta gắn liền với
nhân dân thành một khối, cho nên cuộc chiến tranh sẽ diễn ra dưới nhiều
hình thái phong phú: chiến tranh cài răng lược, chiến tranh lộn ẩu, chiến
tranh không mặt trận, chiến tranh bao vây, chiến tranh tiêu thổ...Phương

dân, nô dịch và xâm lược của thực dân Pháp; xây dựng nền văn hoá mới
của nước Việt Nam, dựa trên nguyên tắc dân tộc, khoa học và đại chúng.
Mọi hoạt động văn hoá lúc này phải nhằm vào khẩu hiệu: “Yêu nước và
căm thù giặc”. Nhiệm vụ của mặt trận văn hoá kháng chiến là bằng mọi
hình thức động viên toàn dân gia chiến đấu “ làm cho nhân dân hiểu vì
sao phải đánh, đánh để làm gì, làm thế nào để đánh thắng, đánh nhất định
khổ, nhưng nhất định thắng lợi”(2). Thực hiện khẩu hiệu người có tiền
giúp tiền, kẻ có sức giúp sức, người có tài trí giúp tài trí, không một sức
nào bỏ phí, không một sức nào đứng ngoài cuộc chiến đấu, không một
(

1),(2),(3)

Trường Chinh: Kháng chiến nhất định thắng lợi.

10


sức nào thừa.”(3). Chống nạn mù chữ, phát triển giáo dục, vận động đời
sống mới, tổ chức công tác vệ sinh phòng bệnh trong nhân dân, quét sạch
tàn tích nô lệ thực dân trong văn hoá, tiếp thu có chọn lọc nền văn hoá cổ
truyền và văn hoá nước ngoài.
“ Cuộc chiến tranh này là một cuộc đảo lộn lớn. Nó giúp ta “ cách
mạng hoá” văn hoá một cách táo bạo...Thành thị nơi trung tâm văn hoá
trước đây, bây giờ bị địch chiếm, biến thành đen tối, dã man, đầy rẫy văn
hoá trụy lạc, ngu dân. Trái lại, thôn quê trước đây là nơi tối tăm hủ lậu,
bây giờ đang trở thành những vùng văn minh, tiến bộ...Trong cuộc chiến
tranh vĩ đại này, ai không đuổi kịp phong trào, ai không thích ứng với
hoàn cảnh tiến triển nhanh chóng nhất định sẽ bị đào thải.” (1).
Lời kêu gọi toàn quốc kháng chiến của chủ tịch Hồ Chí Minh, chỉ

lượng để chiến thắng mọi kẻ thù xâm lược.

12