I H C THÁI NGUYÊN
I H C NÔNG LÂM

LÝ TH
U QU KINH T C A CÁC H

S N XU T CHÈ TRÊN

A BÀN XÃ LÙNG VAI, HUY
T NH LÀO CAI

KHÓA LU N T T NGHI

H

o

: Chính quy

Chuyên ngành

: Khuy n nông

Khoa

: KT&PTNT

Khoá h c

: 2011 - 2015


Khoa

: KT&PTNT

Khoá h c

: 2011 - 2015

Gi

IH C

ng d n : ThS. Bùi Th Thanh Tâm


i

L IC
t nghi
thi u v i m i sinh viên ,

,

t v i th c ti n s n xu
giúp sin

c chuyên môn t

thành m t c nhân n m tr


c ti

ch b o tôi trong su t quá trình th c hi
ban

o, cán b

ng d n,
i

o bà con nhân dân
tôi trong th i gian qua.

, kinh nghi m th c t b n thân có h n ch , th i gian th c t p
không nhi u, khóa lu n không th tránh kh i nh ng thi u sót.Vì v y, r t mong nh n
cs

n c a th y cô giáo, các anh ch cùng v i nh
n i dung khóa lu

c hoàn thi

Tôi xin chân thành c

Sinh viên

Lý Th

i quan


2014 ......................................................................................................41
mm

my

i, thách th c c a xã Lùng Vai ....................46

B ng 4.5. S h tham gia th c hi n tr

a bàn nghiên c

n

2012-T5/2014 ...................................................................................................47
B ng 4.6. Di

t tr ng chè c a các h

Error!

Bookmark

not defined.
B ng 4.7. Tình hình h tr chi phí cho các h nông dânError!

Bookmark

not

defined.

CSHT

h t ng

FAO

:T ch

HQKT

: Hi u qu kinh t

KH

: K ho ch

KT

: Kinh t

LMLM

: L m m long móng

NN

: Nông nghi p

PTNT


PH N 1: M

U...................................................................................................1

tv

............................................................................................................1

1.2. M

uc

tài ...........................................................................2

1.3. M c tiêu ...............................................................................................................2
1.4. Yêu c u c

tài ................................................................................................3

.................................................................................................................3
c t p và nghiên c u khoa h c.................................................3
c ti n .....................................................................................3
PH N 2: T NG QUAN TÀI LI U.........................................................................4
lý lu n ........................................................................................................4
2.1.1. Khái ni m v

..........................4

m v hi u qu và hi u qu kinh t ......................................................4
2.1.3. Gi i thi u chung v cây chè..............................................................................9

P NGHIÊN C U ...33

ng và ph m vi nghiên c u.......................................................................33
m và th i gian ti n hành .........................................................................33
m ..........................................................................................................33
3.2.2. Th i gian .........................................................................................................33
3.3. N i dung nghiên c u ..........................................................................................33
u....................................................................................33


v

3.4.1.Thu th p s li u th c p ...................................................................................33
3.4.2.Thu th p s li

p.....................................................................................34
lý s li u ..........................................................34

3.5. H th ng các ch tiêu nghiên c u .......................................................................34
PH N 4: K T QU NGHIÊN C U VÀ TH O LU N.....................................36
a bàn nghiên c u.............................................................................36
u ki n t nhiên ............................................................................................36
u ki n kinh t - xã h i.................................................................................38
nl

n vi c nâng cao hi u qu

kinh t c a nông h s n xu t chè......................................................................45
4.2. Th c tr ng k t qu s n xu t c a các h s n xu
huy


i dân xã Lùng

Vai ....................................................................Error! Bookmark not defined.
4.3.2. Các y u t

ng t i hi u qu kinh t cây chè ........................................53
ng, m c tiêu nâng cao hi u qu s n xu t kinh doanh chè ..............54
ng .................................................................................................54

4.4.2. M c tiêu ..........................................................................................................54
4.5.

xu t gi i pháp nh m nâng cao hi u qu kinh t c

a bàn....54

4.5.1. Nhóm gi i pháp v kinh t ..............................................................................54
4.5.2. Nhóm gi i pháp v k thu t ............................................................................55
4.5.3. Nhóm gi i pháp v
4.5.4. Gi i pháp v

h t ng ....................................................................56
ng .....................................................................................56

PH N 5: K T LU N VÀ KI N NGH ................................................................58


vi


i,

ng bào s ng trong r ng, g n r ng và ph thu c vào r ng . R ng không

ch cung c p g mà còn cung c
c a hang tri

c s n quý ph c v cho nhu c u cu c s ng

ng bào mi n núi. R

t, ch ng xói mòn, làm s

ng ngu

c, b o v

ng và mang l i giá tr

n. Tuy

nhiên cùng v i s phát tri n c a xã h i, s bùng n c a dân s th gi i, r ng càng b
thu h p v di n tích, gi m sút v ch

ng. Nguyên nhân ch y u c a m t r ng là s

can thi p thi u hi u bi t c

i. V


Chè là cây công nghi p dài ngày có giá tr kinh t cao, nó có v trí quan tr ng
i s ng sinh ho

i s ng kinh t

i,

c tr ng khá

ph bi n trên th gi i, tiêu bi u là m t s qu c gia thu c khu v c ChâuÁ
Trung Qu c, Nh t B n, Vi t Nam... Chè là s n ph m có giá tr xu t kh u r t l n,
c ta chè là m t trong m t hàng nông s n xu t kh u m nh nh
thu ngo i t cao.Theo s li u c a T ng c c Th
kh u c a Vi

t 134.000T v i kim ng

v

giá tr so v i cùng k
iv

c i thi

i s ng kinh t

i ngu n
ng chè xu t

t 179.5 tri


a bàn huy

t chè búp c a huy

ng kho ng 40 - 50 t

n

t s n xu
huy

ng Kh

t 33,5 t

a

ng. S n ph m chè ch y u dành cho xu t kh u.

Nhi u h nh tr

c nghèo, nâng cao thu nh p.[12]

V tr

n k ho ch tr ng m i

250 ha chè t


tài

u qu kinh t cây chè c a các h
huy

a xã Lùng Vai,

n 2013 - 2014 t
ng, gi i pháp nâng cao hi u qu kinh t

a bàn huy n.

1.3. M c tiêu
-

c th c tr ng phát tri n, hi u qu kinh t c

bàn xã Lùng Vai,huy
a bàn huy n.

nh các nhân t

a

nh Lào Cai.
n hi u qu kinh t c a cây chè.

c các gi i pháp nh m nâng cao hi u qu kinh t c a cây chè trên



cho các nghiên c u ti p theo.

c ti n
K t qu nghiên c u c

tài s

qu
ph

, tài li u tham kh o cho các nhà
phát huy th m nh, kh c

m y u còn t n t

gi i quy t nh

nông nghi p ngày càng v ng m nh.

ng i nh m phát tri n


4

PH N 2
T NG QUAN TÀI LI U

lý lu n

2.1.1. Khái ni m v

- Ti
yêu c

c các ch tiêu kinh t d a trên nh ng
c.

ng các d u hi

c v các

t ra, bi u th b ng s li u
- Phân tích, so sánh các thông tin nh

xem xét k t qu

t

c v i các yêu c

ra r

phát huy th m nh, c i ti n, kh c ph

m.

m v hi u qu và hi u qu kinh t
- Hi u qu là vi c t

c



ng kinh t làm xu t

hi n ph m trù hi u qu kinh t .[16]
-Xu t phát t

nghiên c u khác nhau, các nhà kinh t

m khác nhau v hi u qu kinh t .[15]

u


5

m th nh t:
c trong ho

i ta coi hi u qu kinh t là k t qu

ng kinh t

t

m này không còn h p lý, b i vì

n u cùng m t k t qu xu

m này


cs n

xu t ra, t c là giá tr s d ng ch không ph i là giá tr .
m th
phí trong m
c a ho

Hi u qu kinh t là ch tiêu so sánh m

k t qu h u ích và m

ti t ki m chi

ng k t qu h u ích

ng s n xu t v t ch t trong m t th i k , góp ph

i ích

c a xã h i, c a n n kinh t qu c dân.
y, có r t nhi

m v hi u qu

hi u qu c n xu t phát t
thuy t h th

nh khái ni m

m tri t h c Mác x t và nh ng lu


Vi c b o t n và ti p t
c

i s ng xã h

i s ng xã h i.[14]
ng các nhu c u xã h i, nhu c u

i là nh ng y u t khách quan ph n ánh m i liên h nh

nh c a con

i v t ch

ng

iv
gi a s n xu t xã h

ng.

- Ba là: Hi u qu kinh t là m
mà là m

i là m c tiêu cu i cùng

n xuyên su t m i ho

qu là quan h so sánh t


u ki n hi n nay là ph i tho mãn v

ki m th i gian, tài nguyên trong s n xu t mang l i l

ti t

i và b o v môi

ng. Chính vì v y mà hi u qu c a m
di n c ba khía c nh: Hi u qu kinh t , hi u qu xã h i và hi u qu
Khái ni m hi u qu kinh t có th tóm t
* HQKT theo h th
b i t s gi a k t qu

m sau.[1]
m th nh t cho r

nh

n l c, v t l c, ti n v

t k t qu
Hi u qu kinh t =

ng.

c th hi n qua công th c sau:
Q/ C =



m th hai:

t giá s n xu

ng hi u s gi a

ng chi phí b

này th hi

m này

t hi u qu

m

i d ng công th c tính c a nó là.[1]

HQKT = K t qu
Hay H = Q

c

Chi phí b ra

C

:
H Hi u qu kinh t


thêm c a chi phí hay là quan h t s gi a k t qu b sung và chi phí b sung. Theo
c th hi n qua công th c sau:[1]

HQKT =

Ph

k tq

c

Ph
Hay H = DQ/DC

H Hi u qu kinh t
DQ Ph
DC Ph n

a k t qu

c


8

B n ch t c a HQKT[1]
HQKT là m t ph m trù kinh t xã h i, ph n ánh m t ch
ng kinh t .Th c ch t c a HQKT là v


-

u ra c a quá

nh y u t

u vào và

sau:

i v i các y u t

u vào:

u tham gia nhi u l n vào quá trình s n xu
trong nhi

ir

vi c kh u hao và phân b

nh giá tr

u

i và chi phí s a ch a nên

tính toán các ch tiêu hi u qu ch có tính ch t

i.


ng sinh thái,

tái s n xu t k thu t c a doanh nghi p, kh
y HQKT ph

th c hi n các nhu c u c a xã h i.Vi c

nghiên c u HQKT không nh

tìm ra các gi ipháp

phát tri n s n xu t v

a hai k ch

k t qu , chi phí (m i lo i cây con/ m t v / di
vì trong th c ti n k t qu s n xu

ng
b i

c luôn là hi u qu c a chi phí có s n c ng


9

v i chi phí b sung mà

m c chi phí có s n khác nhau thì HQKT c a chi phí b


th ng ch tiêu th ng kê, nh m các m c tiêu c th c a chính sách phù h p v i yêu
c u xã h i. HQKT là m
tiêu xuyên su t trong ho
M

i là m c tiêu cu i cùng mà là m c
ng kinh t .[15]
t gi i pháp HQKT cao là ph i

a k t qu

i và chi phí

các m i quan h gi

nh HQKT ph i

ng trên và th

hoá k t qu và t i thi

it i

c tiêu chu n c a HQKT là t

u ki n ngu n l c có h n nh

nh.[2]


- Chè Trung Qu c lá nh
- Chè Trung Qu c lá to
- Chè Shan
- Chè
-


11

m, yêu c u v

u ki n sinh thái, vai trò c a cây chè trong

cu c s ng và các nhân t

n s n xu t chè

m sinh thái, sinh s n c a cây chè.[6]
a. Th i v
- V Xuân (tháng 3-4): Hái ch a 2 lá và lá cá, t o tán b ng nh ng búp cao
t tán thì hái sát lá cá.
- V Hè Thu (tháng 5 - 10): Hái ch a 1 lá và lá cá, t o tán b ng nh ng búp
t tán thì hái sát lá cá
-V

a lá cá , tháng 12 hái c lá cá

- V i các gi ng chè có d ng thân b
hay hái b



u ki

u s làm cho cây chè b suy
c tu
-

n chè

t cao nh t.

n chè già c i, cây chè suy y u d n, lá nh , búp ít, chóng

mù xoè, hoa qu nhi

u, ch i g c m c nhi

i tr ng chè ph i dùng các bi n pháp k thu

t o tán m i cho c

n tr l i.Th i gian kéo dài tu i th cây chè có th t 5-

n


12

c. Yêu c



u ki

t, nhi

th p,

s n xu t chè có ch t

ng cao trên th gi i.[8]
Nhi
Nhi

ng c a chè là 22-280C, búp chè

không khí thu n l
15-180

ng ch m

i 100C m c r t ch m. Trên 300C chè m c ch m,

trên 400C chè b khô xém n ng lá non.
c
c gi vai trò quan tr ng trong s n xu t nông nghi p và công ngh ch
bi

c là thành ph n ch y u c a ch t nguyên sinh, là nguyên t quan tr
m b o các ho
ng và ch


ng
-

m
m t p trung

s

các b ph

m tham gia vào
m lá chè có màu xanh, quang h p


13

t

ng kho , nhi u búp, búp to.Thi

nh

m ch i lá ít, lá vàng, búp

t th p. B i v

t t 2-2,5 l n so v i không

m quá nhi


tích lu

cc at

t, ch

ch ng b nh, ch u rét cho chè.
Thi u Kali lá chè có v t nâu, r ng lá nhi u, búp nh , lá nh .
- Trun

ng

Theo m t s nhà nghiên c u, tác d ng c a các y u t
hi n rõ nét

ng ch th

i chè nhi u tu i chuyên bón các lo

g

ng

ng g m có: Ca, Mg, S, Al...

2.1.4.

u ki n sinh thái cho s


m

không khí cao, kho ng 85%.
ng t t khi nhi
ng và phát tri

> 10oC. Nhi
ng là 12o

ng t t trong


14

23oC. Nhi

ph m vi 15

quá cao ho c quá th

u

t quá 35oC liên t c kéo dài s d

lu ta-nanh.N

n vi c tích

n cháy lá chè.Nhi


chè

ng và ph m ch t

n phát d c c a cây chè, nên nh ng gi ng

vùng có ánh sáng ban ngày ng

n nh ng vùng có ánh sáng ngày dài

thì s không ra hoa k t qu .
Không khí: Gió nh
Nh

t có l i cho s

mk

ng c a cây chè.

c phát tán khó thì gió nh s làm cho d

c và ch

t ti p t c v n chuy n lên cây.Gió nh

còn có tác d

ng CO2 phân b



nên v n còn nhi u lô b phá ho i n ng.
ng g p.[8]

ch c ,


15

R y xanh: R

ng thành có màu xanh lá m , r y non màu xanh vàng.

R y trích hút nh a làm búp chè c n c i, m
th m.R

ng n sau m
u tra tôi th

tr ng vào cu ng búp chè.
i sâu

ng g p nh t và phá ho i nhi u nh t

c các bác nông dân ph n ánh nhi u nh t trên cây chè, gây

ng rât l n

t và s
: Là lo i sâu h


ng búp.

B nh ph ng lá:B nh h i trên búp và lá non, cành non. V t b nh có hình tròn
lõm xu ng, m t trên lá v t lõm nh n bóng, m

i lá v t b nh ph ng. M

i

v t ph ng ph 1 l p n m màu sang tro ho c tr ng.
m nâu: B nh ch y u h i lá già, cành và qu . Trên lá v t b nh b t

B

u t mép lá, v t b nh có màu nâu, không có hìn dáng nh
nguy t. Trên v t b

ng tâm,

c hình bán

gi a v t b nh lá b khô, có màu

n theo hình g n só

u tr

v y, b ph n b b nh có th b v , tách ra.
Gi

giúp cho chè tránh ánh n ng b c x ( vì cây chè quang
u ki n ánh sang tán x ), ngoài ra vi c tr ng cây che bóng còn

h n ch

ng g c i.

2.1.4.3. Vai trò c a cây chè
V trí c a ngành chè trong n n kinh t qu c dân
Chè là cây công nghi p dài ngày, tr ng m t l n cho thu ho ch nhi
Tu i th c a chè kéo dài 50 -

tn

t có th t

Vi t Nam t

t s cây chè

a L ) có tu i th 300 -

Su i Giàng

u nhà khoa h c cho r ng Vi t Nam là

m t trong nh ng cái nôi c a cây chè.[8]
Chè là th

c u ng có nhi u công c , v a gi i khát, v a ch a b


ng b ng lên các vùng xa xôi h o lánh, góp ph n phát tri n kinh t mi n núi b o v
an ninh biên gi i
S n xu t và xu t kh u chè thu hút m
ng chính k c

ng khá l

ng chính, k c

i v i m c thu nh p

ng ph

ng d ch v là g n

nh và không ng ng

p bình

qu
i/tháng).
Tr

t tr

sinh thái.V
gi mùn gi

ng chè k t h

xu t kh u c

thích h p v i cây chè. Qu
ta m i ch tr

c
ng

n nh ng v trí c

n 10 b c.[8]

S n xu t chè c a ta có nhi u thu n l

c

t Nam xu t

u ki n th

ng, khí h u r t

t tr ng chè l n (kho ng 20 v n ha) trong khi hi n nay

c kho ng 7 v n ha. Bên c
c bi

ng v n là l i th so sánh

ng nông nghi p v i kinh nghi

u, liên t

i thu nh p kinh t
i

nh. T

theo công ngh và cách ch bi n s

t o ra các lo i s n ph
v.v. Chè có nhi u vitamin có giá tr
gi i khát, b
m , gi

su t, s n

chè vàng, chè túi l c
ng và b o v s c kho . Có tác d ng

ng và kích thích h th n kinh trung
c b nh béo phì, ch ng lão hoá Do

u ng ph thông trên toàn th gi i.

t
thành s n ph