BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO
BỘ LAO ĐỘNG - THƯƠNG BINH VÀ XÃ HỘI
TRƯỜNG ĐẠI HỌC LAO ĐỘNG – XÃ HỘI
BÙI THỊ NGỌC TRÂM
HOÀN THIỆN TỔ CHỨC CÔNG TÁC KẾ TOÁN TẠI
TRƯỜNG LÊ DUẨN
LUẬN VĂN THẠC SĨ KẾ TOÁN
HÀ NỘI - 2017
BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO
BỘ LAO ĐỘNG - THƯƠNG BINH VÀ XÃ HỘI
TRƯỜNG ĐẠI HỌC LAO ĐỘNG – XÃ HỘI
BÙI THỊ NGỌC TRÂM
HOÀN THIỆN TỔ CHỨC CÔNG TÁC KẾ TOÁN TẠI
TRƯỜNG LÊ DUẨN
Chuyên ngành: Kế toán
Mã số : 60340301
LUẬN VĂN THẠC SĨ KẾ TOÁN
Học viên
Bùi Thị Ngọc Trâm
.
I
MỤC LỤC
DANH MỤC TỪ VIẾT TẮT ......................................................................... IV
DANH MỤC BẢNG BIỂU.............................................................................. V
CHƯƠNG 1: TỔNG QUAN VẤN ĐỀ NGHIÊN CỨU .................................. 1
1.1. Lí do lựa chọn đề tài .................................................................................. 1
1.2. Tình hình nghiên cứu liên quan đến đề tài ............................................... 2
1.3.1. Nhiệm vụ nghiên cứu và mục đích nghiên cứu: ........................................ 6
1.3.2. Câu hỏi nghiên cứu ................................................................................... 7
1.4. Đối tượng và phạm vi nghiên cứu ............................................................. 7
1.4.1. Đối tượng nghiên cứu: .............................................................................. 7
1.4.2. Phạm vi nghiên cứu: ................................................................................. 7
1.5. Phương pháp nghiên cứu .......................................................................... 7
1.6. Kết cấu của luận văn ................................................................................. 8
CHƯƠNG 2:CƠ SỞ LÝ THUYẾT VỀ TỔ CHỨC CÔNG TÁC KẾ
TOÁN TẠI CÁC ĐƠN VỊ SỰ NGHIỆP CÔNG LẬP.................................. 10
2.1. Tổng quan về đơn vị sự nghiệp công lập ................................................ 10
2.1.1. Khái niệm đơn vị sự nghiệp công lập ...................................................... 10
2.1.2. Phân loại đơn vị sự nghiệp công lập ....................................................... 11
2.1.3. Đặc điểm quản lý và đặc điểm hoạt động hoạt động đơn vị sự nghiệp
công lập. ........................................................................................................... 12
2.1.4. Đặc điểm quản lý tài chính trong đơn vị sự nghiệp công lập ................... 14
2.2. Yêu cầu, nguyên tắc của tổ chức công tác kế toán:................................ 25
3.3. Đánh giá thực trạng tổ chức công tác kế toán tại Trường Lê Duẩn. .... 94
3.3.1. Những ưu điểm trong tổ chức công tác kế toán tại Trường Lê Duẩn ....... 94
3.3.2. Những tồn tại trong tổ chức công tác kế toán và ảnh hưởng của nó đến
quản lý tài chính. .............................................................................................. 97
CHƯƠNG 4:CÁC GIẢI PHÁP HOÀN THIỆN TỔ CHỨC CÔNG TÁC
KẾ TOÁN TẠI TRƯỜNG LÊ DUẨN......................................................... 103
4.1. Phương hướng phát triển của Trường Lê Duẩn trong những năm
tiếp theo. ........................................................................................................ 103
4.2. Yêu cầu và nguyên tắc hoàn thiện tổ chức công tác kế toán tại
Trường Lê Duẩn đáp ứng yêu cầu quản lý. ................................................ 104
4.3.1. Hoàn thiện tổ chức bộ máy kế toán ...................................................... 106
III
4.3.2. Tổ chức hệ thống chứng từ kế toán ....................................................... 106
4.3.3.Hoàn thiện tổ chức hệ thống tài khoản kế toán ...................................... 107
4.3.4. Hoàn thiện tổ chức hệ thống sổ kế toán ................................................ 109
4.3.5. Tổ chức kiểm tra kế toán ...................................................................... 109
4.3.6. Tổ chức ứng dụng công nghệ thông tin trong tổ chức công tác kế toán. 110
4.4. Những điều kiện thực hiện giải pháp ................................................... 111
4.4.1. Từ phía Trường Lê Duẩn. ..................................................................... 111
4.1.2. Từ phía Thành đoàn Hà Nội và các sở ban ngành có liên quan. ............ 111
IV
DANH MỤC TỪ VIẾT TẮT
TỪ VIẾT TẮT
Công cụ dụng cụ
Giá trị gia tăng
Thu nhập doanh nghiệp
Thu nhập cá nhân
Thương mại Cổ phần
Ban chấp hành
Bảo hiểm xã hội
Bảo hiểm y tế
Kinh phí công đoàn
BHTN
Bảo hiểm thất nghiệp
V
DANH MỤC BẢNG BIỂU
TRANG
Bảng 3.1:
Bảng tổng hợp số thu năm 2016 tại Trường Lê Duẩn.
65
Bảng 3.2:
Bảng tổng hợp tình hình sử dụng kinh phí năm 2016
CHƯƠNG 1:
TỔNG QUAN VẤN ĐỀ NGHIÊN CỨU
1.1. Lí do lựa chọn đề tài
“Trong điều kiện kinh tế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa ngày
càng phát triển, cùng với quá trình hội nhập của nền kinh tế, các hoạt động sự
nghiệp ngày càng phong phú và đa dạng, góp phần quan trọng vào sự phát
triển kinh tế - xã hội. Tuy nhiên, để các hoạt động sự nghiệp thực sự vận hành
theo cơ chế thị trường thì phải có phương hướng và giải pháp phát triển phù
hợp. Một trong những biện pháp được quan tâm đó là hoàn thiện tổ chức công
tác kế toán tại các đơn vị”[14, D1-4].
Tổ chức công tác kế toán phù hợp với quy mô, đặc điểm hoạt động và
đáp ứng yêu cầu quản lý cụ thể sẽ góp phần quan trọng vào việc nâng cao
hiệu quả trong công tác quản lý tài chính tại các đơn vị sự nghiệp công lập.
Điều này, giúp lãnh đạo đơn vị đưa ra những quyết định đúng đắn và kịp thời,
có ảnh hưởng đến kết quả sử dụng các nguồn lực nhằm hoàn thành tốt các
chức năng, nhiệm vụ được giao của các đơn vị sự nghiệp.
Trường Lê Duẩn là một đơn vị sự nghiệp công lập trực thuộc Đoàn
Thanh niên Cộng sản Hồ Chí Minh thành phố Hà Nội (sau đây gọi tắt là
Thành đoàn Hà Nội), có chức năng đào tạo, bồi dưỡng nghiệp vụ công tác
Đội cho cán bộ phụ trách, cán bộ Đội của Thành phố Hà Nội. Là một đơn vị
sử dụng chủ yếu nguồn kinh phí ngân sách Nhà nước cấp để thực hiện nhiệm
vụ, Trường Lê Duẩn luôn nhận thức rõ vai trò và trách nhiệm của mình trong
việc thực hiện nhiệm vụ chung của Thành đoàn Hà Nội và của Thành phố.
Trong công tác quản lý tài chính, Ban Giám hiệu Nhà trường luôn nêu
cao tinh thần trách nhiệm trong việc lãnh đạo, chỉ đạo sử dụng tiết kiệm, hiệu
quả các nguồn lực hiện có của đơn vị và nguồn kinh phí do Ngân sách nhà
2
số công trình và viết cuốn sách nổi tiếng với tiêu đề là “Kế toán Nhà nước và
các tổ chức phi lợi nhuận”(Accounting for Governmental and Nonpofit
Entities). Đây có thể coi là một công trình nghiên cứu khá công phu về các
khía cạnh khác nhau hoạt động của các đơn vị HCSN nói chung. Các nội
dung nghiên cứu trong cuốn sách bao gồm các nguyên tắc kế toán chung được
chấp nhận, hướng dẫn cách thức ghi nhận các sự kiện, cách thức lập báo cáo
tài chính cuối kỳ. Nghiên cứu cũng đi sâu vào phân tích đặc thù hoạt động của
một số lĩnh vực sự nghiệp đặc thù như tổ chức kế toán trong các trường học,
bệnh viện, các đơn vị lực lượng vũ trang.
*Các công trình nghiên cứu trong nước:
Luận án Tiến sĩ Kinh tế: “Tổ chức kế toán ở các trường Đại học trực
thuộc Bộ Giáo dục và Đào tạo” của tác giả Nguyễn Thị Minh Hường (2004),
Trường Đại học Kinh tế Quốc dân. Trong công trình này tác giả đã trình bày
những vấn đề lý luận cơ bản về tổ chức công tác kế toán nói chung áp dụng
cho mọi đơn vị kế toán mà không đi vào tìm hiểu tổ chức công tác kế toán
trong các đơn vị sự nghiệp. Các kiến nghị và giải pháp chủ yếu đề cập đến
vấn đề quản lý tài chính chứ không đi sâu vào việc hoàn thiện tổ chức công
tác kế toán ở các trường đại học.
Luận văn thạc sĩ: “Hoàn thiện tổ chức công tác kế toán tại các trường
đại học thuộc đại học Thái Nguyên”(2011) của tác giả Trần Thị Bích Thảo.
Luận văn đã đề cập thực trạng tổ chức công tác kế toán tại các trường đại học
thuộc đại học Thái Nguyên. Luận văn đã khái quát cơ sở lý thuyết của tổ chức
công tác kế toán tại đơn vị sự nghiệp có thu. Luận văn đã nêu ra thực trạng về
các nội dung trong tổ chức công tác kế toán như: tổ chức bộ máy kế toán tại
các đơn vị, tổ chức hệ thống chứng từ kế toán, hệ thống tài khoản kế toán, hệ
thống sổ sách kế toán, hệ thống báo cáo kế toán và công tác tổ chức kiểm tra
4
5
xuất giải pháp, tác giả luận văn đã chỉ ra những tồn tại trong cơ chế quản lý
tài chính, tuy nhiên chưa được ra được những giải pháp nhằm khắc phục
những tồn tại ấy.
Bên cạnh đó còn nhiều tác giả khác cũng lựa chọn đề tài hoàn thiện tổ
chức công tác kế toán tại các đơn vị sự nghiệp công lập như: Tác giả Trần Thị
Thanh Định với Luận văn Thạc sĩ Quản trị kinh doanh “Hoàn thiện tổ chức kế
toán tại trường Cao đẳng Thương mại” (2011) trong công trình nghiên cứu
này, tác giả chủ yếu đề cập đến việc hoàn thiện tổ chức kế toán với một số nội
dung còn khiếm khuyết về: Hệ thống chứng từ kế toán, hệ thống tài khoản và
cách ghi chép; hệ thống sổ sách kế toán, Báo cáo tài chính, tăng cường
ứng dụng công nghệ thông tin….Từ đó tác giả đề xuất một số kiến nghị đối
với Nhà nước và các cơ quan quản lý về một số vấn đề như: Sửa đổi chế độ
kế toán phải kịp thời và tình hình thực tế, phân loại tài khoản trong hệ thống
tài khoản cho phù hợp liên quan đến nhóm TK loại 3 - Thanh toán. Tác giả
Hoàng Thị Thanh Tú với Luận văn Thạc sĩ QTKD “Hoàn thiện công tác hạch
toán kế toán tại các đơn vị dự toán cấp 3 thuộc Học viện Chính trị - Hành
chính Quốc gia Hồ Chí Minh” (2012). Tác giả đề cập đến thực trạng tổ chức
công tác kế toán và công tác hạch toán kế toán tại đơn vị, tác giả chỉ ra những
hạn chế trong việc vận dụng hệ thống chứng từ, hệ thống số sách, báo cáo,….
Đặc biệt, đối với công tác hạch toán kế toán, tác giả đã phân tích rõ việc hạch
toán sai tài khoản kế toán và vận dụng chưa đúng ở 1 số tài khoản như TK
113, 336, 005,…so với quy định. Từ đó tác giả đưa ra một số giải pháp có thể
khắc phục và áp dụng tại đơn vị. Tác giả Trần Thị Thuận - Đại học Đà Nẵng
với luận văn : “Hoàn thiện công tác kế toán tại trường Cao đẳng nghề Đà
Nẵng”(2014), tác giả Đặng Thị Thảo Nguyên - Đại học Đà Nẵng với luận văn
“Hoàn thiện công tác kế toán tại các đơn vị sự nghiệp thuộc Sở xây dựng Đà
Nẵng” (2015)
7
1.3.2. Câu hỏi nghiên cứu
- Cơ sở lý luận về tổ chức công tác kế toán tại đơn vị sự nghiệp công
lập như thế nào?
- Tổ chức công tác kế toán tại Trường Lê Duẩn được thực hiện ra sao,
đã đáp ứng được yêu cầu quản lý chưa?
- Tổ chức công tác kế toán Trường Lê Duẩn cần phải thực hiện như
thế nào để đáp ứng được yêu cầu quản lý ?
1.4. Đối tượng và phạm vi nghiên cứu
1.4.1. Đối tượng nghiên cứu:
- Các vấn đề lý thuyết tổ chức công tác kế toán tại các đơn vị sự
nghiệp công lập.
- Tổ chức công tác kế toán tại Trường Lê Duẩn
1.4.2. Phạm vi nghiên cứu:
- Về mặt nội dung: Luận văn nghiên cứu những vấn đề liên quan đến tổ
chức công tác kế toán tại Trường Lê Duẩn dưới góc độ kế toán tài chính.
- Về mặt không gian: Đề tài nghiên cứu được thực hiện tại Trường Lê
Duẩn.
- Về mặt thời gian: Luận văn tập trung nghiên cứu các vấn đề trong tổ
chức công tác kế toán tại Trường Lê Duẩn năm 2016.
1.5. Phương pháp nghiên cứu
Để thực hiện các nội dung và mục tiêu nghiên cứu đã nêu, tác giả sử
dụng tổng hợp các phương pháp nghiên cứu như sau:
+ Phương pháp nghiên cứu tài liệu: Nghiên cứu và tổng hợp tài liệu từ
giáo trình, các nghiên cứu có liên quan đã được công bố. Thu thập các dữ liệu
thứ cấp là các quyết định, các chứng từ và sổ kế toán, báo cáo kế toán có liên
quan đến tổ chức công tác kế toán năm 2016 từ Phòng Tài chính- Kế toán tại
9
Kết luận chương 1
Trong chương 1 Luận văn đã đưa ra tổng quan về vấn đề nghiên
cứu. Xuất phát từ lí do lựa chọn đề tài, tình hình nghiên cứu liên quan đến đề
tài, tác giả đã xác định mục đích, nhiệm vụ và câu hỏi nghiên cứu, từ đó xác
định đối tượng nghiên cứu, phạm vi nghiên cứu và phương pháp nghiên cứu.
Ở chương I, tác giả đã đưa ra kết cấu chung của luận văn. Tác giả đã có cái
nhìn tổng quan về vấn đề cần nghiên cứu, đây là một cơ sở quan trọng để thực
hiện triển khai cụ thể luận văn ở những chương tiếp theo.
10
CHƯƠNG 2
CƠ SỞ LÝ THUYẾT VỀ TỔ CHỨC CÔNG TÁC KẾ
TOÁN TẠI CÁC ĐƠN VỊ SỰ NGHIỆP CÔNG LẬP
2.1. Tổng quan về đơn vị sự nghiệp công lập
2.1.1. Khái niệm đơn vị sự nghiệp công lập
Theo Điều 2 nghị định 16/2015/NĐ- CP của Chính phủ ban hành ngày
14/02/2015 “Quy định về cơ chế tự chủ của đơn vị sự nghiệp công lập”,“đơn
vị sự nghiệp công lập do cơ quan có thẩm quyền của Nhà nước thành lập theo
quy định của pháp luật, có tư cách pháp nhân, cung cấp dịch vụ công, phục
vụ quản lý nhà nước”[3, tr1]
Theo Giáo trình “Quản trị tài chính đơn vị hành chính sự nghiệp”,đơn
vị sự nghiệp công lập là “đơn vị được Nhà nước thành lập để thực hiện các
nhiệm vụ quản lý hành chính, đảm bảo anh ninh, quốc phòng, phát triển kinh
tế xã hội, các đơn vị này được Nhà nước cấp kinh phí và hoạt động theo
cấp một phần cho hoạt động thường xuyên của đơn vị.
- Đơn vị sự nghiệp công do Nhà nước bảo đảm toàn bộ chi phí hoạt
động: là những đơn vị sự nghiệp có nguồn thu sự nghiệp thấp hoặc không có
nguồn thu, kinh phí hoạt động thường xuyên theo chức năng , nhiệm vụ do
ngân sách nhà nước bảo đảm toàn bộ kinh phí hoạt động.
Căn cứ theo lĩnh vực hoạt động, các đơn vị sự nghiệp được phân
thành:
- Các đơn vị sự nghiệp giáo dục gồm: các trường học từ mầm non đến
đại học (không bao gồm các trường tư)
- Các đơn vị sự nghiệp y tế bao gồm: Các bệnh viên, các cơ sở khám
chữa bệnh, các trung tâm y tế dự phòng (không bao gồm các bệnh viện tư)
12
- Các đơn vị sự nghiệp văn hóa, thể thao: bao gồm các viện nghiên cứu
về văn hóa, trung tâm chiếu phim, thư viện, đài phát thanh truyền hình, báo
chí xuất bản, các trung tâm huấn luyện thể dục thể thao, các viện bảo tàng,...
- Các đơn vị sự nghiệp kinh tế: bao gồm các viên nghiên cứu kinh tế,
các trung tâm nghiên cứu giống cây trồng, vật nuôi,...
Căn cứ theo phân cấp quản lý tài chính tại đơn vị sử dụng NSNN, theo
giáo trình kế toán hành chính sự nghiệp trường Đại học Lao động xã
hội[12,tr13], các đơn vị sự nghiệp công lập được chia thành:
- Đơn vị dự toán cấp I: là đơn vị trực tiếp nhận và quyết toán kinh phí
với cơ quan quản lý ngân sách trung ương như các Bộ, Ủy ban Nhân dân các
tỉnh, thành phố trực thuộc trung ương,... Các đơn vị dự toán cấp I được giao
nhiệm vụ trực tiếp quản lý và cấp phát ngân sách cho các đơn vị dự toán cấp
II.
- Đơn vị dự toán cấp II: là các đơn vị nhận và quyết toán kinh phí được
ngân sách cấp với các đơn vị dự toán cấp I và trực tiếp quản lý ngân sách của
nghĩa là luôn có một người đứng đầu mỗi đơn vị.
Người đứng đầu đơn vị sự nghiệp công lập được pháp luật trao rất
nhiều nhiệm vụ, quyền hạn quan trọng, quyết định về tài chính, nhân sự, điều
hành hoạt động thường xuyên của đơn vị.
Tùy thuộc vào loại hình, phân cấp và chức năng nhiệm vụ được giao
mà các đơn vị sự nghiệp công lập có cơ cấu tổ chức bộ máy quản lý khác
nhau. Một số kiểu cơ cấu tổ chức bộ máy quản lý tại các đơn vị sự nghiệp
công lập như sau:
- Cơ cấu trực tuyến: Cơ cấu trực tuyến là một mô hình tổ chức, quản
lý, trong đó nhà quản trị ra quyết định và giám sát trực tiếp đối với cấp dưới
và ngược lại, mỗi người cấp dưới chỉ nhận được sự điều hành và chịu trách
nhiệm trước một người lãnh đạo trực tiếp cấp trên.
14
- Cơ cấu chức năng: Cơ cấu theo chức năng là loại hình cơ cấu tổ chức
trong đó từng chức năng quản lý được tách riêng do một bộ phận, một cơ
quan đảm nhận. Cơ cấu này có đặc điểm là những nhân viên chức năng phải
là người am hiểu chuyên môn và thành thạo nghiệp vụ trong phạm vi quản lý
của mình.
- Cơ cấu trực tuyến - chức năng: Cơ cấu này là sự kết hợp của cơ cấu
theo trực tuyến và theo cơ cấu chức năng. Theo đó, mối quan hệ giữa cấp
dưới và cấp trên là một đường thẳng còn các bộ phận chức năng chỉ làm
nhiệm vụ chuẩn bị những lời chỉ dẫn, những lời khuyên và kiểm tra sự hoạt
động của các bộ phận trực tuyến.
- Cơ cấu trực tuyến - tham mưu: Cơ cấu này có đặc điểm là người lãnh
đạo ra mệnh lệnh và chịu hoàn toàn trách nhiệm về quyết định của mình, khi
gặp các vấn đề phức tạp, người lãnh đạo phải tham khảo ý kiến của các
chuyên gia ở bộ phận tham mưu giúp việc.
Phần để lại từ số thu phí, lệ phí cho đơn vị sử dụng theo quy định của
Nhà nước.
Các khoản thu từ hoạt động sản xuất kinh doanh: Các đơn vị sự nghiệp
được tận dụng cơ sở vật chất, nguồn nhân lực sẵn có để thực hiện cung cấp
hàng hóa, dịch cụ theo quy định của pháp luật.
Các khoản thu từ nhận viện trợ, biếu tặng, các khoản thu khác không
phải nộp ngân sách theo chế độ. Đây là những khoản thu không thường
xuyên, không dự tính trước được chính xác nhưng có tác dụng hỗ trợ đơn vị
trong quá trình thực hiện nhiệm vụ.
Lãi được chia từ các hoạt động liên doanh liên kết, lãi tiền gửi ngân
hàng.
Các khoản huy động vốn từ các tổ chức tín dụng, vốn duy động từ các
cá nhân,...phục vụ cho hoạt động sản xuất kinh doanh mà đơn vị được phép
thực hiện.
16
Nguồn vốn liên doanh liên kết của các tổ chức cá nhân trong và ngoài
nước theo quy định.
- Nhiệm vụ chi:
Nhiệm vụ chi tại các đơn vị sự nghiệp công lập là các khoản chi được
quy định cụ thể phù hợp với loại hình, nhiệm vụ của từng đơn vị sự nghiệp
công lập để đơn vị đạt được mục tiêu đã được đặt ra.
Căn cứ vào tính chất các khoản chi trong đơn vị sự nghiệp công lập,
các khoản chi có thể được chia thành:
Các khoản chi thường xuyên: là các khoản chi phục vụ cho việc duy trì
bộ máy, các khoản chi thực hiện chức năng, nhiệm vụ được giao và các khoản
chi phục vụ cho hoạt động thu phí, lệ phí,...
Các khoản chi không thường xuyên: là các khoản chi nhằm tăng cường