ĐẠI HỌC HUẾ
TRƢỜNG ĐẠI HỌC SƢ PHẠM

NGUYỄN HUY CƢỜNG

TỔ CHỨC HOẠT ĐỘNG DẠY HỌC CHƢƠNG “TỪ
TRƢỜNG” VẬT LÍ 11 TRUNG HỌC PHỔ THÔNG THEO
ĐỊNH HƢỚNG PHÁT TRIỂN NĂNG LỰC CÔNG NGHỆ
THÔNG TIN VÀ TRUYỀN THÔNG CHO HỌC SINH

Demo Version - Select.Pdf SDK

LUẬN VĂN THẠC SĨ KHOA HỌC GIÁO DỤC
THEO ĐỊNH HƢỚNG NGHIÊN CỨU

Thừa Thiên Huế, năm 2017


ĐẠI HỌC HUẾ
TRƢỜNG ĐẠI HỌC SƢ PHẠM

NGUYỄN HUY CƢỜNG

TỔ CHỨC HOẠT ĐỘNG DẠY HỌC CHƢƠNG “TỪ
TRƢỜNG” VẬT LÍ 11 TRUNG HỌC PHỔ THÔNG THEO
ĐỊNH HƢỚNG PHÁT TRIỂN NĂNG LỰC CÔNG NGHỆ
THÔNG TIN VÀ TRUYỀN THÔNG CHO HỌC SINH
Chuyên ngành: LÍ LUẬN VÀ PHƢƠNG PHÁP DẠY HỌC BỘ MÔN VẬT LÍ
Mã số: 60140111

Demo Version - Select.Pdf SDK

trƣờng Đại học Sƣ phạm Huế đã tận tình giảng dạy và có những ý kiến
đóng góp quý báu cho đề tài.
Tôi xin chân thành cảm ơn Ban giám hiệu, Phòng Đào tạo Sau Đại học
Trƣờng Đại học Sƣ phạm Huế, đã tạo điều kiện cho tôi học tập và nghiên cứu.
Tôi xin chân thành cảm ơn Ban giám hiệu, quý Thầy, Cô giáo tổ Vật lí
Trƣờng THPT Thuận An, tỉnh Thừa Thiên Huế, đã nhiệt tình giúp đỡ, trao đổi và
tạo điều kiện thuận lợi cho tôi trong quá trình thực nghiệm sƣ phạm.

Demo Version - Select.Pdf SDK
Cuối cùng, tôi xin bày tỏ lòng biết ơn sâu sắc đối với gia đình, ngƣời thân và
bạn bè đã giúp đỡ, động viên tôi hoàn thành luận văn này.
Thừa Thiên Huế, ngày 25 tháng 8 năm 2017
Tác giả

Nguyễn Huy Cƣờng

iii


MỤC LỤC
Trang
TRANG PHỤ BÌA……………….…………..……………………………………………………...……i
LỜI CAM ĐOAN……………………………………………………………...………………………...ii
LỜI CẢM ƠN………………………………………...……………….…………………………………iii
MỤC LỤC ...................................................................................................................1
DANH MỤC CÁC CHỮ VIẾT TẮT .........................................................................5
DANH MỤC BẢNG ...................................................................................................6
DANH MỤC HÌNH, SƠ ĐỒ, BIỂU ĐỒ, ĐỒ THỊ.....................................................8
MỞ ĐẦU .....................................................................................................................9
1. Lí do chọn đề tài ......................................................................................................9

1.2.2. Cấu trúc của năng lực công nghệ thông tin và truyền thông .......................20
1.3. Một số biện pháp phát triển năng lực công nghệ thông tin và truyền thông cho
học sinh trong dạy học vật lí .....................................................................................23
1.3.1. Định hƣớng chung cho việc xây dựng các biện pháp phát triển năng lực
công nghệ thông thông tin và truyền thông cho học sinh trong dạy học vật lí .....23
1.3.2. Các biện pháp phát triển năng lực công nghệ thông tin và truyền thông
trong dạy học vật lí ................................................................................................23
1.3.2.1. Biện pháp 1: Tăng cƣờng ứng dụng công nghệ thông tin hợp lí trong
dạy học ...............................................................................................................23
1.3.2.2. Biện pháp 2: Tạo hứng thú, động cơ của học sinh khi tham gia hoạt
động dạy học có ứng dụng công nghệ thông tin và truyền thông ......................27
1.3.2.3. Biện pháp 3: Thay đổi hình thức kiểm tra đánh giá kết quả học tập của
học sinh theo năng lực ICT ................................................................................29
1.4. Quy trình dạy học theo định hƣớng phát triển năng lực công nghệ thông tin và
truyền thông cho học sinh .........................................................................................31

Version
Select.Pdf SDK
1.4.1. MộtDemo
số yêu cầu
cơ bản-.................................................................................
31
1.4.2. Qui trình thiết kế tiến trình dạy học theo định hƣớng phát triển năng lực
công nghệ thông tin và truyền thông cho học sinh ................................................32
1.4.3. Qui trình tổ chức thực hiện tiến trình dạy học ............................................33
1.4.4. Qui trình tổng kết, đánh giá mức độ năng lực công nghệ thông tin và truyền
thông ......................................................................................................................35
1.5. Đánh giá năng lực công nghệ thông tin và truyền thông ...................................35
1.5.1. Đánh giá theo năng lực ................................................................................35
1.5.2. Đánh giá năng lực công nghệ thông tin và truyền thông ............................37

và truyền- thông
cho họcSDK
sinh trong dạy học chƣơng “Từ
trƣờng”...................................................................................................................48
2.3. Thiết kế một số tiến trình dạy học cụ thể chƣơng “Từ trƣờng” Vật lí 11 trung
học phổ thông theo định hƣớng phát triển năng lực công nghệ thông tin cho học
sinh ............................................................................................................................52
2.3.1. Thiết kế bài dạy: “Từ trƣờng” theo định hƣớng phát triển năng lực công
nghệ thông tin và truyền thông cho học sinh ........................................................52
2.3.2. Thiết kế bài dạy: “Lực từ. Cảm ứng từ” theo định hƣớng phát triển năng
lực công nghệ thông tin và truyền thông cho học sinh..........................................61
2.3.3. Thiết kế bài dạy: “Từ trƣờng của dòng điện chạy trong các dây dẫn có hình
dạng đặc biệt” theo định hƣớng phát triển năng lực công nghệ thông tin và truyền
thông cho học sinh .................................................................................................68
2.4. Kết luận chƣơng 2 ..............................................................................................78

3


CHƢƠNG 3: THỰC NGHIỆM SƢ PHẠM ............................................................79
3.1. Mục đích và nhiệm vụ thực nghiệm sƣ phạm ....................................................79
3.1.1. Mục đích ......................................................................................................79
3.1.2. Nhiệm vụ .....................................................................................................79
3.2. Đối tƣợng và nội dung thực nghiệm sƣ phạm ....................................................80
3.2.1. Đối tƣợng .....................................................................................................80
3.2.2. Nội dung ......................................................................................................80
3.3. Phƣơng pháp tiến hành thực nghiệm sƣ phạm ...................................................80
3.3.1. Chọn mẫu thực nghiệm sƣ phạm .................................................................80
3.3.2. Phƣơng pháp tiến hành ................................................................................81
3.3.2.1 Quan sát, tự đánh giá và đánh giá lẫn nhau ...........................................81


1

CNTT

Công nghệ thông tin

2

DH

Dạy học

3

ĐC

Đối chứng

4

GV

Giáo viên

5

HS

Học sinh


Demo Version - Select.Pdf SDK

5


DANH MỤC BẢNG
STT

Số hiệu

Tên bảng

Trang

1

Bảng 1.1

Cấu trúc năng lực ICT của HS

20

2

Bảng 1.2

So sánh đánh giá năng lực và đánh giá kiến thức, kĩ

36

Kết quả đánh giá thực hiện phiếu học tập số 1 của

83

lớp 11B3
7

Bảng 3.3

Kết quả đánh giá thực hiện phiếu học tập số 1 của

83

lớp 11B4
8

Bảng 3.4

Kết quả đánh giá thực hiện phiếu học tập số 1 của

84

lớp 11B5
9

BảngDemo
3.5 Version
Kết quả đánh
giá thực hiện
- Select.Pdf


lớp 11B5
13

Bảng 3.9

Kết quả đánh giá thực hiện phiếu học tập số 3 của

86

lớp 11B6
14

Bảng 3.10

Tổng hợp kết quả đánh giá thực hiện phiếu học tập

87

số 1 trong dạy học bài "Từ trƣờng" theo tỷ lệ %

15

Bảng 3.11

Tổng hợp kết quả đánh giá thực hiện phiếu học tập

6

87

Bảng thống kê điểm số (Xi) của bài kiểm tra

91

19

Bảng 3.15

Bảng phân phối tần suất

92

20

Bảng 3.16

Bảng phân phối tần suất lũy tích

92

21

Bảng 3.17

Bảng phân loại theo học lực của HS

93

22



Hình 2.2

Từ phổ của nam châm thẳng

50

3

Hình 2.3

Flash về quy tắc bàn tay trái

51

4

Hình 2.4

Video về từ phổ của dòng điện tròn

51

2. Danh mục sơ đồ
STT
1

Tên sơ đồ

Trang


Qui trình tổng kết, đánh giá mức độ năng lực ICT

35

cho HS
5

Sơ đồ 1.5

Quy trình thiết kế thang đo năng lực

39

6

Sơ đồ 2.1

Cấu trúc nội dung chƣơng "Từ trƣờng"

47

3. Danh mục biểu đồ
STT

Số hiệu

Tên biểu đồ

Trang


8


MỞ ĐẦU
1. Lí do chọn đề tài
Bƣớc vào thế kỷ XXI, thế kỷ của nền kinh tế tri thức, của toàn cầu hóa và hội
nhập quốc tế, của sự cạnh tranh về trình độ của nguồn nhân lực…Thực tại đó đặt ra
cho giáo dục các nƣớc nói chung và Việt Nam nói riêng những cơ hội và thách thức
mới. Trong xu thế chung đó, Ngành Giáo dục và Đào tạo nƣớc ta đã và đang đẩy
mạnh đổi mới về mục tiêu, nội dung và phƣơng pháp nhằm đáp ứng những yêu cầu
mới của xã hội. Định hƣớng đổi mới căn bản, toàn diện giáo dục và đào tạo đã đƣợc
xác định từ Nghị quyết 29 Hội nghị Ban chấp hành Trung ƣơng 8 khóa XI nhƣ sau:
“Đối với giáo dục phổ thông, tập trung phát triển trí tuệ, thể chất, hình thành phẩm
chất, năng lực công dân, phát hiện và bồi dưỡng năng khiếu, định hướng nghề
nghiệp cho học sinh. Nâng cao chất lượng giáo dục toàn diện, chú trọng giáo dục lý
tưởng, truyền thống, đạo đức, lối sống, ngoại ngữ, tin học, năng lực và kỹ năng
thực hành, vận dụng kiến thức vào thực tiễn…”. Đối với PPDH, Nghị quyết xác
định: “ Tiếp tục đổi mới mạnh mẽ phương pháp dạy và học theo hướng hiện đại;
phát huy tính
tích cực,
chủ động,
sáng tạo và
vận dụng kiến thức, kỹ năng của
Demo
Version
- Select.Pdf
SDK
người học; khắc phục lối truyền thụ áp đặt một chiều, ghi nhớ máy móc. Tập trung
dạy cách học, cách nghĩ, khuyến khích tự học, tạo cơ sở để người học tự cập nhật

Vì những lý do trên, chúng tôi quyết định lựa chọn đề tài: “Tổ chức hoạt
động dạy học chƣơng “Từ trƣờng” Vật lí 11 Trung học phổ thông theo định

Version
- Select.Pdf
hƣớng phátDemo
triển năng
lực công
nghệ thông SDK
tin và truyền thông cho học sinh.”
2. Lịch sử vấn đề nghiên cứu
2.1. Nghiên cứu nƣớc ngoài
Thế giới đã có nhiều tác giả quan tâm nghiên cứu phát triển năng lực trí tuệ
chung và mối quan hệ giữa năng lực trí tuệ và các đặc điểm khác của con ngƣời,
nhƣ V.A. Cruchetxki [9], N.X. Lâytex [14]...Cuối thế kỉ XX đầu thế kỉ XXI, tiếp
tục có những công trình nghiên cứu và bài viết về tƣ duy sáng tạo và phát triển sáng
tạo của Robert Z.Strenberg và Wendy M.William (1996) [24].
Howard Gardner, Giáo sƣ tâm lý học của đại học Harvard (Mỹ) (1996) đã
đề cập đến khái niệm năng lực qua việc phân tích bảy mặt biểu hiện của trí tuệ
con ngƣời: ngôn ngữ, logic toán học, âm nhạc, không gian, thể hình, giao cảm và
nội cảm. Ông khẳng định rằng: mỗi mặt biểu hiện của trí tuệ đều phải đƣợc thể
hiện hoặc biểu lộ dƣới dạng sơ đẳng hoặc sáng tạo đỉnh cao. Để giải quyết một vấn
đề “có thực” trong cuộc sống thì con ngƣời không thể huy động duy nhất một mặt
của biểu hiện trí tuệ nào đó mà phải kết hợp nhiều mặt biểu hiện của trí tuệ liên

10


quan đến nhau. Sự kết hợp đó tạo thành năng lực cá nhân, H.Gardner đã kết luận
rằng: Năng lực phải được thể hiện thông qua hoạt động có kết quả và có thể đánh


Demo Version - Select.Pdf SDK

5.5. Xây dựng tiến trình DH của một số bài cụ thể trong chƣơng “Từ
trƣờng”, Vật lí 11 theo qui trình thiết kế bài học đã đƣợc xây dựng, góp phần phát
triển năng lực ICT cho HS.
5.6. Tiến hành TNSP tại trƣờng THPT để kiểm tra tính đúng đắn của giả
thuyết khoa học.
6. Đối tƣợng nghiên cứu
Đối tƣợng nghiên cứu của đề tài là hoạt động DH chƣơng “Từ trƣờng”, Vật lí
11 theo định hƣớng phát triển năng lực ICT cho HS.
7. Phạm vi nghiên cứu
Đề tài nghiên cứu việc xây dựng các biện pháp phát triển năng lực ICT của
HS THPT và tổ chức hoạt động dạy học chƣơng “Từ trƣờng”, Vật lí 11 theo định
hƣớng phát triển năng lực ICT cho HS. Tổ chức TNSP tại trƣờng THPT trên địa
bàn tỉnh Thừa Thiên Huế để đánh giá kết quả nghiên cứu.

13


8. Phƣơng pháp nghiên cứu
Đề tài áp dụng các phƣơng pháp nghiên cứu khoa học chủ yếu trong nghiên
cứu khoa học giáo dục.
8.1. Phƣơng pháp nghiên cứu lí thuyết
- Nghiên cứu các văn kiện của Đảng, các chính sách nhà nƣớc, các chỉ thị,
định hƣớng của Bộ Giáo dục và Đào tạo về giáo dục và đổi mới phƣơng pháp DH;
- Nghiên cứu các học thuyết về tâm lí học giáo dục và lí luận về phƣơng
pháp DH;
- Nghiên cứu các công trình nghiên cứu, sách, báo, tạp chí chuyên ngành, về
vấn đề năng lực, phát triển năng lực ICT, chƣơng trình, SGK, sách bài tập, tài liệu


- Xây dựng đƣợc qui trình thiết kế bài DH theo định hƣớng phát triển năng
lực ICT cho HS.
9.2. Đóng góp về mặt thực tiễn
- Thiết kế đƣợc 03 tiến trình dạy học chƣơng “Từ trƣờng”, Vật lí 11 theo định
hƣớng phát triển năng lực ICT cho HS và đã đƣợc tiến hành áp dụng tại trƣờng
THPT;
- Làm cơ sở để GV phổ thông có thể vận dụng vào các phần khác nhau trong
quá trình DH vật lí phổ thông.
10. Cấu trúc của luận văn
Cấu trúc luận văn bao gồm ba phần sau:
Phần I. MỞ ĐẦU
Phần II. NỘI DUNG
Chƣơng 1: CỞ SỞ LÍ LUẬN CỦA VIỆC TỔ CHỨC HOẠT ĐỘNG DẠY
HỌC VẬT LÍ THEO ĐỊNH HƢỚNG PHÁT TRIỂN NĂNG LỰC CÔNG NGHỆ
THÔNG TIN VÀ TRUYỀN THÔNG CHO HỌC SINH

Demo Version - Select.Pdf SDK

Chƣơng 2: XÂY DỰNG TIẾN TRÌNH DẠY HỌC CHƢƠNG “TỪ
TRƢỜNG” VẬT LÍ 11 TRUNG HỌC PHỔ THÔNG THEO ĐỊNH HƢỚNG
PHÁT TRIỂN NĂNG LỰC CÔNG NGHỆ THÔNG TIN VÀ TRUYỀN THÔNG
Chƣơng 3: THỰC NGHIỆM SƢ PHẠM
Phần III. KẾT LUẬN

15