Ý nghĩa cuộc sống
Albert Einstein (Nguyễn Định và Alpha
books dịch)
Tạp chí Tia Sáng
Cuộc đời của mỗi con người trên trần thế chỉ là tạm
thời, và người ta sống vì cái gì không ai có thể biết
được, mặc dù thỉnh thoảng ta vẫn tự cho là mình có
cảm thấy được ý nghĩa đó. Nếu nhìn nhận từ cuộc
sống hằng ngày mà không đi sâu hơn, ta có thể cho
rằng ta sống vì những người xung quanh ta, vì đồng
loại mà trước tiên là những người mà nụ cười và cuộc
sống đầy đủ của người ấy là niềm hạnh phúc của ta,
tiếp đến là những người mà ta không biết cụ thể
nhưng số mệnh của ta gắn với họ bằng niềm cảm
thông.
Hằng ngày tôi thường tự nhủ cả trăm lần rằng cuộc
sống nội tâm và ngoại tâm của tôi là nhờ vào thành
quả lao động của biết bao người, những người đang
sống và cả những người đã chết, và rằng tôi phải nỗ
lực để cho đi một cách thỏa đáng với những gì tôi đã
được hưởng và vẫn đang được hưởng. Tôi thực sự
muốn sống một cuộc sống đơn giản, và hay bị dằn vặt
bởi suy nghĩ mình đang được hưởng quá nhiều từ
đồng loại. Tôi coi sự phân biệt giai cấp là trái với lẽ
công bằng, mà suy cho cùng là do sức mạnh quyền lực
tạo ra. Tôi cũng cho rằng một cuộc sống giản dị là một
cuộc sống tốt đẹp cho tất cả mọi người cả về thể chất
lẫn tinh thần.
Xét theo bình diện triết học thì tôi là một người hoàn
toàn hoài nghi về Tự do của con người. Mọi người
chúng ta hành động không chỉ do những yêu cầu từ

nhiệm xã hội luôn đối lập với việc tự do vùi dập nhu
cầu giao tiếp trực tiếp với người khác, với cộng đồng
người khác Tôi tự đi trên lối của riêng mình, trái tim
tôi chưa bao giờ hoàn toàn thuộc về đất nước tôi, quê
hương tôi, bạn bè tôi, và ngay cả cái gia đình nhỏ của
riêng tôi, và trong tất cả những mối quan hệ gắn bó ấy
tôi chưa bao giờ từ bỏ ý định ngoan cố sống tách rời,
muốn được sống cô độc - những ý nghĩ cứ lớn dần
theo năm tháng. Một người luôn tỉnh táo sắc sảo nhận
ra hạn chế của khả năng hiểu và thông cảm lẫn nhau
mà không bao giờ ân hận. Một người như vậy chắc
chắn có đánh mất lòng tốt và sự ngây thơ theo một
cách nào đó, nhưng mặt khác con người ấy không bị
ảnh hưởng bởi quan điểm, thói quen và những phán
xét của người khác, tránh được sự cám dỗ phải xoay
theo những cơ sở không có gì là chắc chắn ấy.
Lý tưởng chính trị của tôi là nền Dân chủ. Hãy tôn
trọng tất cả mọi người, không nên có việc người này
được tôn sùng còn người kia lại bị hạ thấp. Chớ trêu
thay, chính tôi là người nhận được một lời tán dương
và kính trọng quá đáng từ những người xung quanh
không phải cho những lỗi lầm hay công lao của tôi.
Nguyên nhân Của vấn đề hẳn là ở mong muốn (mong
muốn này khó thực hiện đối với nhiều người) có thể
hiểu được một. hoặc hai điều trong các công trình của
tôi mà sức mạnh không cụ thể của những điều ấy tôi
có được từ những cuộc đấu tranh không ngừng nghỉ.
Tôi hoàn toàn nhận thức được rằng, điều cần thiết đối
với bất kỳ thành công của một công việc phức tạp nào
là chủ nhân của nó phải thực hiện được những ý tưởng

xúc.
Nhân đây tôi muốn đề cập đến cái quái thai kinh tởm
nhất của bản tính bầy đàn: hệ thống quân đội mà tôi
căm ghét. Chỉ cần kẻ nào cảm thấy thích thú khi đứng
vào đoàn duyệt binh trong tiếng quân nhạc, tôi đã coi
thường rồi, anh ta được trời phú nhầm cho bộ não lớn
hơn, bởi với anh ta, chỉ cần cột xương sống thôi là đã
quá đủ. Vết nhục này của nền văn minh cần bị loại bỏ
càng sớm càng tốt. Chủ nghĩa anh hùng phục tùng
mệnh lệnh, bạo lực mù quáng, trò hề ái quốc tởm lợm,