TRƢỜNG ĐẠI HỌC CẦN THƠ
KHOA NÔNG NGHIỆP VÀ SINH HỌC ỨNG DỤNG

VÕ THỊ NGỌC MAI

THIẾT KẾ CẢNH QUAN TRƢỜNG TIỂU HỌC
TRÀ NÓC 4 PHƢỜNG TRÀ NÓC - QUẬN
BÌNH THỦY - THÀNH PHỐ CẦN THƠ

LUẬN VĂN TỐT NGHIỆP ĐẠI HỌC
Ngành: HOA VIÊN VÀ CÂY CẢNH

Cần Thơ - 2012


TRƢỜNG ĐẠI HỌC CẦN THƠ
KHOA NÔNG NGHIỆP VÀ SINH HỌC ỨNG DỤNG

LUẬN VĂN TỐT NGHIỆP ĐẠI HỌC
Ngành: HOA VIÊN VÀ CÂY CẢNH

THIẾT KẾ CẢNH QUAN TRƢỜNG TIỂU HỌC
TRÀ NÓC 4 – PHƢỜNG TRÀ NÓC – QUẬN
BÌNH THỦY – THÀNH PHỐ CẦN THƠ

Cán bộ hướng dẫn

Sinh viên thực hiện

PGS.TS. LÊ VĂN BÉ




Hội đồng chấm luận văn đã chấp nhận luận văn tốt nghiệp chuyên ngành
Hoa Viên Cây Cảnh với đề tài:
“THIẾT KẾ CẢNH QUAN TRƢỜNG TIỂU HỌC TRÀ NÓC 4
PHƢỜNG TRÀ NÓC, QUẬN BÌNH THỦY, THÀNH PHỐ CẦN THƠ ”
Do sinh viên VÕ THỊ NGỌC MAI thực hiện và bảo vệ trƣớc hội đồng
ngày….. tháng…… năm 2012.
Luận văn tốt nghiệp đƣợc hội đồng đánh giá ở mức: ………………………………..
Ý kiến của hội đồng chấm luận văn tốt nghiệp: ………………………………….......
………………………………………………………………………………………...
………………………………………………………………………………………...
………………………………………………………………………………………...
Cần Thơ, ngày…..tháng…..năm 2012
Hội đồng

………………………

………………………
Duyệt khoa

Trƣởng khoa NN & SHƢD

ii

………………………


LỜI CAM ĐOAN
Tôi xin cam đoan đây là công trình nghiên cứu của bản thân. Các số liệu, kết

LỜI CẢM ƠN
Con xin cảm ơn Ba Mẹ đã hết lòng nuôi dạy con khôn lớn đến ngày hôm nay.
Em xin chân thành cảm ơn:
Thầy Lê Văn Bé đã hƣớng dẫn em tận tình trong suốt thời gian học tập và làm luận
văn.
Các thầy cô trong khoa Nông Nghiệp đã tận tâm dìu dắt và giúp đỡ em trong 4 năm
học đã qua.
Các thành viên của lớp Hoa Viên và Cây Cảnh khóa 34, anh Trƣơng Hoàng Ninh
lớp Hoa Viên và Cây Cảnh khóa 33 đã động viên và giúp đỡ tôi trong suốt thời gian
học tại trƣờng.
Tuy nhiên, dù đã cố gắng hết sức, luận văn này vẫn không thể tránh những sai sót
trong quá trình viết bài. Mong nhận đƣợc sự thông cảm và góp ý chân thành từ phía
ngƣời đọc để tôi có thể bổ sung và trao dồi kiến thức chuyên môn của mình.

Võ Thị Ngọc Mai

v


MỤC LỤC
Nôi dung
LỜI CAM ĐOAN
TIỂU SỬ CÁ NHÂN
LỜI CẢM TẠ
MỤC LỤC
DANH SÁCH HÌNH
DANH SÁCH BẢNG
TÓM LƢỢC
MỞ ĐẦU
Chƣơng 1 LƢỢC KHẢO TÀI LIỆU

3.2.2 Phân tích hƣớng
3.2.3 Đề xuất quy hoạch chung
3.3 CÁC PHƢƠNG ÁN THIẾT KẾ
3.3.1 Phƣơng án 1: phối cảnh theo phong cách hiện đại, bố
vi

Trang
iii
iv
v
vii
viii
ix
x
1
2
2
2
2
2
3
3
3
5
6
6
6
7
12
12


35
38
57
59
59


DANH SÁCH HÌNH
Hình

Tên hình

Trang

3.1A Hiện trạng khu vực thiết kế

14

3.1B Bảng vẽ mặt bằng đã đƣợc trƣờng duyệt
Phân tích hƣớng nắng, hƣớng gió tác động lên công trình và
3.2
phân chia khu chứa năng
3.3 Mặt bằng tổng thể phƣơng án 1

15
17
19

3.4


Phối cảnh khu B2 – khu vực vƣờn rau

26

3.10

Khu trò chơi

28

3.11

Sân tập thể dục

29

3.12

Phối cảnh khu D phƣơng án 1

31

3.13

Phối cảnh sân trƣờng phƣơng án 1 góc nhìn 1

32

3.14


Phối cảnh khu A, phƣơng án 2 ( góc nhìn 2 )

43

3.20

Mặt cắt hồ phun nƣớc

44

3.21

Phối cảnh khu B phƣơng án 2

45

3.22

Phối cảnh khu B phƣơng án 2 ( góc nhìn 1 )

46

3.23

Phối cảnh khu B phƣơng án 2 ( góc nhìn 2 )

47

3.24


DANH SÁCH BẢNG
Bảng
1

Tên bảng
Danh sách một số cây cảnh có khả năng làm thuốc trong nhà
trƣờng

Trang
8

3.2

Danh sách cây xanh đƣợc sử dụng trong phƣơng án 1

35

3.3

Bảng dự toán chi phí phƣơng án 1

36

3.4

Danh sách cây xanh đƣợc sử dụng trong phƣơng án 2

55


quanh năm tạo vẻ đẹp lâu dài cho công trình.

x


MỞ ĐẦU
Theo Quyết định số 1221/2000/QĐ-BYT ngày 18/4/2000 của Bộ Y tế, diện
tích trồng cây xanh ở trƣờng học phải từ 20-40%. Sân trƣờng với nhiều cây xanh
giúp cho học sinh có thể tham gia thảo luận, học nhóm, vui chơi, đặc biệt là các
buổi học ngoại khóa ở ngoài trời, giúp các em gần gũi hơn với thiên nhiên, biết yêu
thiên nhiên và có ý thức hơn trong việc bảo vệ môi trƣờng. Cây xanh còn giúp cải
thiện điều kiện khí hậu, giảm thiểu ô nhiễm do khói, bụi…; tạo môi trƣờng học tập
trong lành, gián tiếp làm giảm thiểu chi phí y tế, nâng cao chất lƣợng dạy và học.
Tại quận Bình Thủy , trƣờng tiểu học Trà Nóc 4 đang đƣợc khởi công xây dƣ̣ng lại
hoàn toàn. Nhận thấy tầm quan trọng trên , đề tài “ Thiết kế cảnh quan trƣờng tiểu
học Trà Nóc 4 phƣờng Trà Nóc, quận Bình Thủy, thành phố Cần Thơ ” đƣợc thực
hiện nhằm tạo cảnh quan xinh đẹp, hài hòa với công trình.

1


CHƢƠNG 1
LƢỢC KHẢO TÀI LIỆU
1.1 SƠ LƢỢC VỀ THIẾT KẾ CẢNH QUAN
1.1.1Khái niệm về thiết kế cảnh quan
Thiết kế cảnh quan (hoa viên) là một môn học nghệ thuật, đòi hỏi có nhiều
kỹ năng và sự khéo léo khác nhau khi thực hiện, là một hoạt động xử lý và giải
quyết các vấn đề liên quan đến đất đai, công trình xây dựng trên đất đai và ý muốn
của ngƣời sử dụng đất (Chế Đình Lý, 1998).
Thiết kế cảnh quan là thiết kế không gian bên ngoài. Đối tƣợng thiết kế cảnh

một tiêu chuẩn bảo dƣỡng cao cấp. Ngoài ra, ngƣời thiết kế cần ƣ ớc tính chi phí để
bảo đảm sự khả thi của đề án, đề ra các chỉ dẩn thi công về chất lƣợng và sự lƣu ý
để làm dễ dàng sự bảo dƣỡng trong quá trình thiết kế. Đó là nh ững cách mà nhà
thiết kế có thể góp phần vào sự thành công của hoa viên. Hỗ trợ các thông tin cần
thiết đối với khách hàng về trình tự bảo dƣỡng cho hoa viên cũng là bổn phận của
nhà thiết kế (Chế Đình Lý, 1998).
1.1.4 Tiến trình thiết kế
Tiến trì nh thiết kế một hoa viên gồm phân tích hiện trƣờng thiết kế và phân
tích nhu cầu sử dụng của con ngƣời.
Phân tích hiện trường thiết kế:







Theo Lê Đàm Ngọc Tú (2006), phân tí ch gồm các bƣớc:
Nghiên cứu các công trình lân cận và trong phạm vi khu đất.
Đo đạc, định vị khu đất và các công trình trong khu đất
Đo đạc, ghi nhớ những đặc điểm của công trình, vị trí cửa sổ, cửa chính, chỗ
lồi lõm của công trình. Xác định vị trí của các thiết bị nhƣ vòi nƣớc, chỗ
thoát nƣớc, công tƣa điện…
Xác định hƣớng nắng, hƣớng gió, góc nhìn đẹp
Kiểm tra phân tích lớp đất, độ sâu, độ phì nhiêu…

Phân tích nhu cầu sử dụng:
Nhu cầu sử dụng ở mỗi không gian khác nhau tùy thuộc vào chức năng
không gian và sở thích của con ngƣời. Do đó, nhà thiết kế cần phải nắm rõ sở thích
của gia chủ, ngƣời sử dụng nhƣ phong cách vƣờn nào, những đặc điểm nào… đƣợc

phố có tác dụng hƣớng luồng cho sự di chuyển không khí từ ngoại thành vào
nội thành (Chế Đình Lý, 1997).
 Cây xanh có tác dụng làm tăng độ ẩm cho môi trƣờng xung quanh. Trong
những giờ có nhiệt độ cao nhất trong ngày, nhiệt độ không khí dƣới cây xanh
thấp hơn nhiệt độ ở chổ không cây từ 1 – 3 với độ ẩm lớn hơn 5 – 8%.
 Cây xanh có vị trị rất to lớn trong việc điều hòa khí hậu, giảm thiểu ô nhiễm
môi trƣờng, cân bằng hệ sinh thái. Với chức năng đặc biệt của mình, cây
xanh có ý nghĩa lớn trong việc cải thiện khí hậu: điều hòa nhiệt độ khi trời
nắng, tạo bầu không khí trong lành, hạn chế xói lở, ngăn cản và định hƣớng
gió…
Giảm thiểu ô nhiễm không khí
 Hấp thụ CO2, SO2 và các khí độc khác thông qua quang hợp. Hệ thống cây
xanh là thành phần duy nhất trong hệ sinh thái đô thị trả lại Oxy cho khí
quyển.
 Bụi ô nhiễm qua tàn cây bị giữ lại 30% - 50% bám vào lá cây và trở về đất
theo nƣớc mƣa.
 Vỏ cây, tán cây, thảm cỏ đều có tác dụng nhƣ vật liệu xốp, có tác dụng làm
giảm tiếng động khoảng 30%. Đƣờng phố có cây xanh sẽ giảm tiếng ồn từ 56 lần so với đƣờng không có cây xanh (Trƣơng Hoàng Ninh, 2011).
Kiểm soát thoái hóa đất đai, bảo vệ lưu vực tích thủy:
4


Ở những khu vực đất dốc và mực thủy cấp sâu, việc trồng cây phân tán và tập
trung có tác dụng rất lớn trong việc chống xói mòn, rửa trôi và bảo vệ lƣu vực tích
thủy, giữ nƣớc và điều tiết nƣớc ngầm.
Bảo vệ chống gió và sự di chuyển của không khí
Cây xanh kiểm soát gió bằng cách:
 Cản trở
 Định hƣớng
 Làm lệch hƣớng

hợp đƣ́ng độ c lập giƣ̃a một không gian nhất đị nh , nhƣng cũng có cây chỉ nổi bật khi
đƣợc tổ hợp thành nhóm, mảng cùng những yếu tố tạo cảnh khác.
Hình d áng cây tƣơng phản với công trì nh sẽ mang lại cảm giác sinh động
hơn, thƣờng đƣợc sƣ̉ dụng để nhấn mạnh khu trung tâm chí nh của công trì nh . Ví dụ:
công trì nh theo phƣơng ngang thì sƣ̉ dụng cây tán tròn hay tháp nhọn mang lại hiệu
quả gần gũi.
Phối kết theo mùa, khí hậu
Cây xanh luôn thay đổi và phát triển theo mùa. Do đó , cần dƣ̣a trên nhƣ̃ng
đặc điểm sinh lý của thƣ̣c vật để xây dƣ̣ng một khu vƣờn sinh động với nhƣ̃ng cây
thay đổi theo mùa tạo sƣ̣ đa dạng cho khu vƣờn.
Phối kết theo tỷ lệ
Việc phối kết theo tỷ lệ tạo sƣ̣ cân xƣ́ ng, thăng bằng giƣ̃a điểm nhấn , giƣ̃a
các cây với công trình xung quanh . Khi chọn cây trồng cần tí nh toán đến tỉ lệ giƣ̃a
cây xanh với công trì nh là điều cần thiết để tạo sƣ̣ hài hòa.
Ngoài ra , ngƣời thiết kế cần chú ý đến tỷ lệ giữa các cây với nhau khi sử
dụng khóm cây làm điểm nhấn . Thành phần của khóm cây có thể là cây thân gỗ ,
cây bụi hay hỗn hợp hai loại trên . Cây của khóm có thể khác nhau về độ lớn , ngoại
hình nên sẽ tạo đƣợc không gian phong phú và đa dạng (Hàn Tất Ngạn, 1999).
Phối kết theo vị trí
Kiểu phối kết này là sƣ̣ phân phối cây sao cho hài hòa đồng thời vẫn tạo
đƣợc sƣ́c hút về nhƣ̃ng điểm trung tâm . Ngoài ra , để tạo sức hút cho điểm nhấn ,
chúng ta không chỉ cần sử dụng đến khối lƣợng cây mà có thể thay thế bằng yếu tố
màu sắc, hình dáng hay khoảng cách . Phối kết theo vị trí cần dùng các nguyên tắc
đóng mở cảnh để tạo nên góc nhì n đẹp cho các tiểu cảnh, điểm cảnh đó.
1.3 SƠ LƢỢC QUYẾT ĐỊ NH CỦA BỘ TRƢỞNG BỘ Y TẾ VỀ VẤN ĐỀ VỆ
SINH TRƢỜNG HỌC
1.3.1 Nhƣ̃ng quy đị nh chung
Điều 1. Phạm vi điều chỉnh về vệ sinh trƣờng học bao gồm vệ sinh môi trƣờng học
tập; vệ sinh các phƣơng tiện phục vụ học tập của trƣờng học và vệ sinh nhà ở, nhà
ăn ở các trƣờng có học sinh nội trú, bán trú; quy định về kiểm tra, thanh tra, xử lý

 Diện tích để trồng cây xanh từ 20% đến 40%.
 Diện tích để làm sân chơi, bãi tập… từ 40% đến 50%.
Điều 6. Sân trƣờng phải bằng phẳng, rộng rãi, có rãnh thoát nƣớc khi trời
mƣa. Sân đƣợc lát bằng gạch, láng xi măng hoặc nền chặt. ( )
1.4 MỘT SỐ CÂY CẢNH CÂY THUỐC TRONG NHÀ TRƢỜNG
Trồng cây cảnh trong gia đình hay nơi công sở là nét đẹp văn hóa, vì nó tạo ra
không gian đẹp cho tâm hồn và cuộc sống. Thế giới cây cảnh hiện nay vô cùng
phong phú. Có cây cho lá, hoa đẹp, co cây cho dáng vẻ đẹp. Có loại cây cảnh mà
hoa lá của nó tỏa hƣơng gây dị ứng cho cơ thể chúng ta nhƣ mẩn ngứa, hắt hơi liên
tục… Nhƣng cũng có nhiều cây cảnh cho hoa, lá, trái, thân, rễ để làm thuốc chữa
bệnh hoặc làm nƣớc giải khát. Do đó, ta cần chú ý đến điều đó trƣớc khi đƣa một

7


loại cây trồng vào nơi ta ở, đặc biệt là các công trình công cộng nhƣ trƣờng học,
bệnh viện…(Nguyễn Hữu Đảng, 2003).
Sau đây là một số loại cây cảnh có thể đƣợc trồng trong trƣờng học, có tác dụng làm
thuốc, cung cấp kiến thức bổ ích cho học sinh:
STT

Tên loài cây

Tên khoa học

Công dụng

1

Cúc áo hoa vàng Spilanthes


Trong trƣờng học trồng cây làm cảnh để
học sinh quan sát một loại cây trong họ
Cà phê.
Hạt dành dành dùng làm thuốc chữa
nhức đầu hoặc ho ra máu.

4

Dâm bụt

Hibiscus rosa
sinensis L.

Chữa bệnh phụ nữ kinh nguyệt không
đều, chữa bệnh khó ngủ, hồi hộp, nƣớc
tiểu đỏ.
Ở trƣờng học, cây dâm bụt đƣợc trồng
làm cảnh để học sinh quan sát cây thuộc
họ bông.

5

Dứa Mĩ

Agave
amerinana L.
var. marginata
Baill.



Cây thân gỗ, mọc trƣờn, leo, có gai
thẳng. ở trƣờng học, hoa giấy đƣợc trồng
làm cảnh và để học sinh quan sát cây
thuộc họ Hoa phấn.
Cây hoa giấy có vị đắng tính ấm, tác
dụng điều hòa khí huyeeys, chữa bệnh
xích bạch đới của phụ nữ, bệnh kinh
nguyệt không đều, mụn nhọt.

8

Hoa hồng

Rosa chinensis
Jacq.

Cây thân gỗ nhỏ, có ruột, thân cành có
gai cong. Hoa hồng cho hoa quanh năm.
ở trƣờng học thƣờng trồng hồng trong
chậu cảnh giúp học sinh quan sát.
Hoa hồng vị ngọt, tính bình, có tác dụng
chữa các bệnh nhƣ: ho, ho ra máu, miệng
lƣỡi lở loét, chữa mụn nhọt sƣng tấy.

9

Huyết dụ

Cordyline

Mƣời giờ

Portulaca pilosa Trong trƣờng học trồng hoa mƣời giờ
L.
góp phần làm đẹp cảnh quan giúp học
sinh quan sát họ rau sam.
Mƣời giờ có vị chua, tính bình, có tác
dụng hoạt huyết, giảm đau, tiêu viêm,
tiêu sƣng, dùng chữa bệnh đinh nhọt,
viêm da, ghẻ, ngứa, bỏng.

12

Ngọc lan trắng

Michelia alba
DC.

Cây cao to 10-20m. Hoa thơm, mùa hoa
từ tháng 4 – 6. Lá rễ đƣợc dùng làm
thuốc . hoa dùng chế nƣớc hoa trị viêm
phế quản, ho gà, đau đầu, chóng mặt đau
ngực... Lá trị viêm phế quản mạn tính và
bệnh đƣờng tiết niệu…

13

Si

Ficus


Sống đời

Kalanchoe
pinnata ( Lam. )

Cây Sống đời là một loại thân cỏ đặc
biệt, thân mềm, mọng nƣớc, cây già ở
gốc có xơ. Cây thuốc bỏng đƣợc dùng

10


16

Trang đỏ

Pers.

làm thuốc chữa bệnh trong trƣờng học.
Cây thuốc bỏng có vị nhạt, chua chát,
tính mát, tiêu sƣng, giảm đau, chữa vết
bỏng, sƣng lỡ, còn đƣợc dùng chữa bệnh
ngứa, trĩ nội đi ngoài ra máu và bệnh lị.

Ixora coccinea
L.

Cây thân gỗ, cao 1 – 2m. trong trƣờng
học, cây trang đỏ đƣợc trồng trong chậu


CHƢƠNG 2
PHƢƠNG TIỆN VÀ PHƢƠNG PHÁP
2.1. PHƢƠNG TIỆN
Thời gian: từ tháng 1/2012 đến tháng 6/2012.
Địa điểm: trƣờng tiểu học Trà Nóc 4, đƣờng Lê Hồng Phong, Phƣờng Trà Nóc,
quận Bình Thủy, thành phố Cần Thơ.
Vật liệu, dụng cụ:
 Hồ sơ thiết kế bản vẽ thi công kiến trúc công trình Trƣờng tiểu học Trà Nóc
4.
 Sách, giáo trình về thiết kế cảnh quan, cây xanh, kiến trúc phong cảnh.
 Máy ảnh, máy vi tính, viết chì, viết mực, sổ ghi chép…
 Phần mềm sử dụng: Autocad 2007, Sketchup Pro 8, Photoshop CS5.
2.2 PHƢƠNG PHÁP
2.2.1 Phân tích hiện trạng thiết kế







Định vị trí khu vực cần thiết kế.
Xác định hƣớng nắng, hƣớng gió.
Đo đạc và ghi nhận các đặc điểm trong công trình.
Khảo sát cảnh quan xung quanh khu vực thiết kế, các công trình lân cận.
Điều tra hiện trạng cây xanh trong hiện trƣờng thiết kế.
Xác định ƣu khuyết điểm của khu vực thiết kế

2.2.2 Phân tích nhu cầu của ngƣời sử dụng




Chi phí mua nguyên, vật liệu: cây xanh, chậu hoa, đá...
Chi phí vận chuyển
Chi phí nhân công
Chi phí bảo dƣỡng
Một số chi phí khác

13