MỤC LỤC
Lời mở đầu........................................................................................................2
Phần I: Quan hệ sản xuất phù hợp với tính chất của lực lượng
sản xuất trong triết học Mác-LêNin..................................................................3
Phần II: Thực trạng của quy luật quan hệ sản xuất phù hợp
với tính chất và trình độ phát triển của lực lượng sản xuất
trong công cuộc đổi mới kinh tế ở Việt Nam .................................................7
1. Nhìn lại những sai lầm về quy luật trước đại hội Đảng IV.......................7
2. Đường lối phát triển quan hệ sản xuất và lực lượng
sản xuất theo định hướng XHCN..............................................................9
Phần III: Quy luật quan hệ sản xuất phù hợp với tính chất và trình độ phát
triển lực lượng sản xuất trong công cuộc đổi mới ở Việt Nam.............12
1. Nguồn lực của lực lượng sản xuất nước ta hiện nay...............................12
2. Một số giải pháp phát triển lực lượng sản xuất. .....................................12
3. Xây dựng quan hệ sản xuất mới theo định hướng XHCN......................13
Phần IV: Sự vận dụng quy luật của Đảng ta trong đường lối
công nghiệp hoá, hiện đại hoá với sự nghiệp xây dựng XHCN
ở nước ta.........................................................................................................15
Kết luận..........................................................................................................18
Tài liệu tham khảo...........................................................................................19
1
LỜI MỞ ĐẦU
Trong thời kỳ công nghiệp hoá, hiện đại hoá hiện nay với sự bùng nổ
của cách mạng khoa học kỹ thuật đã tạo ra cho chúng ta nền sản xuất ngày
càng hiện đại và đạt hiệu quả cao. Việc nghiên cứu quy luật “ quan hệ sản
xuất phù hợp với tính chất và trình độ của lực lượng sản xuất” là một trong
những nội dung quan trọng của công cuộc đổi mới CNXH. Việc xây dựng
CNXH thắng lợi ở nước ta phụ thuộc vào việc vận dụng tốt quy luật này.
Một xã hội phát triển được đánh giá từ trình độ của lực lượng sản xuất
và sự kết hợp hài hoà với quan hệ sản xuất. Từ sản xuất sơ khai là con người
đã biết tận dụng những vật phẩm có sẵn trong tự nhiên là cành cây, tảng đá để

quá trình sản xuất. Lực lượng sản xuất thể hiện năng lực thực tiễn của con
người trong quá trình sản xuất ra của cải vật chất. Lực lượng sản xuất bao
gồm người lao động với kỹ năng lao động của họ và tư liệu sản xuất, trước hết
là công cụ lao động. Trong quá trình sản xuất, sức lao động của con người và
tư liệu sản xuất, trước hết là công cụ lao động, kết hợp với nhau tạo thành lực
lượng sản xuất.
Lực lượng sản xuất được chuyển giao từ thế hệ này sang thế hệ khác.
Mỗi thế hệ dựa trên những lực lượng sản xuất cũ để tạo ra những lực lượng
sản xuất mới. Lực lượng sản xuất vừa mang tính xã hội vừa do các thế hệ nối
tiếp nhau tạo ra, vừa do các cá nhân trong mỗi giai đoạn xã hội bảo tồn và
không ngừng phát triển lên.
Trong mỗi giai đoạn lịch sử xã hội trình độ của lực lượng sản xuất biểu
hiện rõ nhất ở công cụ lao động. Trình độ của công cụ biểu hiện ở phân công
lao động, ở năng xuất lao động. Năng xuất lao động là thước đo trình độ của
lực lượng sản xuất.
Quan hệ sản xuất là toàn bộ những quan hệ giữa người với người trong
quá trình sản xuất và tái sản xuất vật chất của xã hội. Nó được thể hiện ở ba
mặt quan hệ cơ bản sau:
- Quan hệ giữa người với người trong việc ở hữu.
4
- Quan hệ giữa người với người trong việc tổ chức và phân công lao động
xã hội.
- Quan hệ giữa người với người trong việc phân phối sản phẩm xã hội.
Ba mặt của quan hệ sản xuất là một thể thống nhất, có quan hệ chặt chẽ
với nhau trong đó quan hệ sở hữu về tư liệu sản xuất có vai trò quyết định đối
với các mặt quan hệ khác. Trong hệ thống sản xuất xã hội người sở hữu tư
liệu sản xuất quyết định quá trình phân công lao động, phân phối sản phẩm xã
hội vì lợi ích của mình còn người không sở hữu thì phục tùng sự phân công
nói trên.
Lịch sử xã hội loài người đã có hai hình thức sở hữu mà trong đó

hoá là thước đo trình độ phát triển của lực lượng sản xuất.
Sự vận động, phát triển của lực lượng sản xuất quyết định và làm thay
đổi quan hệ sản xuất cho phù hợp với nó. Sự phù hợp của quan hệ sản xuất
với trình độ phát triển của lực lượng sản xuất là một trạng thái mà trong đó
quan hệ sản xuất là “hình thức phát triển” của lực lượng sản xuất.
Sự phát triển của lực lượng sản xuất đến một trình độ nhất định làm cho
quan hệ sản xuất phù hợp trở thành không phù hợp với sự phát triển của
lượng sản xuất. Khi đó, quan hệ sản xuất trở thành “xiềng xích” của lực lượng
sản xuất, kìm hãm lực lượng sản xuất phát triển. Yêu cầu khách quan của sự
phát triển lực lượng sản xuất tất yếu dẫn đến thay thế quan hệ sản xuất cũ
bằng quan hệ sản xuất mới phù hợp với trình độ và phát triển mới của lực
lượng sản xuất để thúc đẩy lực lượng sản xuất tiếp tục phát triển. Thay thế
quan hệ sản xuất cũ bằng quan hệ sản xuất mới có nghĩa là phương thức sản
xuất cũ mất đi, phương thức sản xuất mới ra đời thay thế cho phương thức sản
xuất cũ. C.Mac đã viết: “Tới một giai đoạn phát triển nào đó của chúng, các
lực lượng sản xuất vật chất của xã hội mâu thuẫn với những quan hệ sản xuất
hiện có.... Trong đó từ trước đến nay các lực lượng sản xuất vẫn phát triển. Từ
chỗ là những hình thức phát triển của lực lượng sản xuất, những quan hệ ấy
6
trở thành xiềng xích của các lực lượng sản xuất. Khi đó bắt đầu thời đại một
cuộc cách mạng xã hội”.
Lực lượng sản xuất quyết định quan hệ sản xuất nhưng quan hệ sản
xuất cũng có tính độc lập tương đối và tác động trở lại sự phát triển của lực
lượng sản xuất. Quan hệ sản xuất phù hợp với sự phát triển của lực lượng sản
xuất là động lực thúc đẩy lực lượng sản xuất phát triển. Ngược lại, quan hệ
sản xuất lỗi thời, lạc hậu hoặc “tiên tiến” hơn một cách giả tạo so với trình độ
phát triển của lực lượng sản xuất sẽ kìm hãm sự phát triển của lực lượng sản
xuất. Do đó theo quy luật chung, quan hệ sản xuất cũ sẽ được thay thế bằng
quan hệ sản xuất mới. Tuy nhiên việc giải quyết mâu thuẫn giữa lực lượng
sản xuất và quan hệ sản xuất không phải đơn giản. Nó phải thông qua nhận