1Phần mở đầu
Nghị quyết Đại hội VIII của Đảng cộng sản Việt Nam nêu rõ: “Đảng làm
giàu trí tuệ của mình bằng cách không ngừng nâng cao trình độ lý luận, nắm
vững và vận dụng sáng tạo những luận điểm cơ bản và phương pháp luận của chủ
nghĩa Mác-Lênin và tư tưởng Hồ Chí Minh, đồng thời phải không ngừng tổng kết
kinh nghiệm thực tiễn sinh động, từ phong trào cách mạng của quần chúng”.
Đối với Đảng ta, kiên trì vận dụng sáng tạo và phát triển chủ nghĩa MácLênin có tính nguyên tắc số một. Trung thành với chủ nghĩa Mác-Lênin có nghĩa
là nắm vững bản chất cách mạng và khoa học của chủ nghĩa Mác-Lênin, vận
dụng một cách đúng đắn, phù hợp với điều kiện nước ta, góp phần phát triển chủ
nghĩa Mác-Lênin một cách sáng tạo.
Là một trong ba bộ phận cấu thành nên chủ nghĩa Mác, được Lênin phát
triển, Đảng cộng sản Việt Nam vận dụng sáng tạo trên thực tiễn sinh động Việt
Nam, triết học Mác-Lênin đã tạo ra vũ khí tinh thần sắc bén cho cuộc đấu tranh
giải phóng dân tộc, thống nhất Tổ quốc, xây dựng đất nước tiến lên chủ nghĩa xã
hội.
Triết học Mác-Lênin là một môn học hết sức quan trọng, nó đã và đang
được cán bộ, đảng viên và toàn dân ta đón nhận nhiệt tình và say mê học tập,
nghiên cứu nghiêm túc.
Tuy nhiên, triết học Mác-Lênin mặc dù là một cuộc cách mạng trong lịch
sử triết học, nhưng nó là một tất yếu lịch sử, một hiện tượng hợp quy luật. Nó là
kết tinh tất cả những tinh hoa, giá trị cao quý của tư duy triết học, văn học, khoa
học của lịch sử nhân loại. Có thể nói sự ra đời của triết học Mác-Lênin vừa là
bước ngoặt cách mạng, là đỉnh cao trong sự phát triển lý luận triết học, vừa là sự
tiếp thu, kế thừa biện chứng những di sản triết học và khoa học của nhân loại.
Trong lịch sử phát triển của xã hội loài người, lần lượt trải qua các phương
thức sản xuất. Khi mâu thuẫn giữa lực lượng sản xuất phát triển với quan hệ sản
xuất cũ lỗi thời lạc hậu, tất yếu sẽ có sự đấu tranh để loại bỏ quan hệ sản xuất cũ
để thiết lập một phương thức sản xuất mới tiến bộ hơn. Do đó về xã hội từ khi
1





đẹp hơn. Chính vì thế, bài viết này chủ yếu đi sâu nghiên cứu, phân tích những
nguyên lý cơ bản của chủ nghĩa cộng sản trong tác phẩm “Tuyên ngôn của
đảng cộng sản”
Cấu trúc của bài viết này bao gồm:
- Phần mở đầu.
- Hoàn cảnh ra đời của tác phẩm.
- Những nguyên lý của chủ nghĩa cộng sản trong tác phẩm.
- ý nghĩa của tác phẩm.
- Phần kết luận.

HOÀN CẢNH RA ĐỜI CỦA TÁC PHẨM
3


Tác phẩm “Tuyên ngôn của Đảng cộng sản” do C.Mác và Ph.Ăngghen soạn
thảo vào cuối năm 1847 và được xuất bản vào tháng 3 năm 1848. Mục đích của
tác phẩm được C.Mác và Ph.Ăngghen chỉ rõ: “Hiện nay, đã đến lúc những người
cộng sản phải trình bày trước toàn thế giới những quan điểm, mục đích, ý đồ của
mình; và phải có một tuyên ngôn của Đảng mình để đập lại câu chuyện hoang
đường về bóng ma cộng sản”.
Vào những năm 40 của thế kỷ XIX, phong trào vô sản đã phát triển mạnh
mẽ, mâu thuẫn giữa lực lượng sản xuất và quan hệ sản xuất mà biểu hiện về mặt
xã hội giữa giai cấp vô sản và tư sản ngày càng gay gắt. Giai cấp vô sản trở thành
một lực lượng xã hội to lớn đóng vai trò quan trọng trong đời sống chính trị- xã
hội. Phong trào vô sản mang tính chất tự phát như phong trào hiến chương ở Anh,
khởi nghĩa công nhân ở Pháp, ở Đức... đòi hỏi quyền lợi cho giai cấp vô sản. Lúc
này các phong trào chịu ảnh hưởng của các học thuyết xã hội khoa học không
tưởng chứ chưa có một lý luận thực sự khoa học và cách máng soi đường. Năm

với phương thức sản xuất TBCN là một phát triển lớn trong lịch sử nhân loại.
Việc xác lập chế độ TBCN dẫn tới sự phát triển chưa từng thấy của lực lượng sản
xuất, sự tiến bộ về kinh tế và sự phát triển mạnh mẽ về khoa học và văn hoá.
Nhưng tới một giai đoạn phát triển nhất định cũng như các phương thức sản xuất
trước đây bắt đầu xuất hiện mâu thuẫn giữa quan hệ sản xuất sở hữu tư nhân về
tư liệu sản xuất và lực lượng sản xuất phát triển mà biêủ hiện về mặt xã hội là
mâu thuẫn giai cấp giữa tư sản và vô sản. Giai cấp tư sản làm cho sản xuất mang
tính xã hội. Nhưng chế độ tư hữu tư bản chủ nghĩa lại mâu thuẫn không thể điều
hoà được với tính chất xã hội của nền sản xuất ấy. Giai cấp vô sản bao gồm
những người lao động làm thuê cho các nhà tư bản, không có tư liệu sản xuất,
phải bán sức lao động để kiếm sống hàng ngày. Họ không những là nô lệ của giai
cấp tư sản mà còn là nô lệ của máy móc, giai cấp vô sản là sản phẩm của nền đại
công nghiệp, đại diện cho lực lượng sản xuất tiên tiến do vậy chỉ có giai cấp vô
sản mới thực sự là giai cấp triệt để cách mạng nhất trong tiến trình giải phóng sức
lao động, giải phóng nền sản xuất khỏi sự kìm hãm của quan hệ sản xuất tư nhân
tư bản chủ nghĩa. Chỉ có đến C.Mác và Ph.Ăngghen mới chỉ rõ cuộc đấu tranh
giai cấp giữa tư sản và vô sản là động lực chính của sự vận động đi lên của xã
hội, và bản chất của cuộc đấu tranh đó lại nằm trong đời sống kinh tế giữa người
làm ra của cải vật chất và người được sở hữu.
Phong trào vô sản là phong trào của đại đa số quần chúng lao động. Mục đích của
nó không như các phong trào khác là thay thế chế độ tư hữu này bằng chế độ tư
hữu khác mà nhằm xoá bỏ hoàn toàn chế độ tư hữu cùng với những cái gắn liền
nó xác lập mối quan hệ sản xuất mới công bằng, dân chủ.
Cùng với sự phát triển của nền đại công nghiệp, giai cấp tư sản không thể khẳng
định mãi được vị trí bóc lột của mình, bởi quan hệ sản xuất lỗi thời. Giai cấp vô
sản ngày càng lớn mạnh và sự đoàn kết công nhân ngày càng tăng lên, phát triển
rộng ra. Do đó chế độ làm thuê sẽ không còn cơ sở để tồn tại. “Như vậy sự phát
triển của đại công nghiệp đã phá sập, dưới chân của giai cấp tư sản, chính ngay
6




Trong quá trình đấu tranh giành lại quyền sở hữu công hữu về tư liệu sản
xuất cho giai cấp mình. Đảng cộng sản không cho phép chấp nhận bất cứ sự thoả
hiệp nào. Đảng không cho phép chủ nghĩa xã hội tiểu tư sản muốn duy trì chế độ
sản xuất nhỏ và chế độ sở hữu nhỏ. Lập trường của giai cấp vô sản, của Đảng
cộng sản là tư tưởng cách mạng không ngừng là tinh thần cách mạng triệt để.
Thái độ của những người cộng sản đối với các Đảng đối lập cũng được C.Mác và
Ph.Ăng ghen chỉ rõ: “Đảng cộng sản cần thiết phải liên hợp với các đảng dân chủ
vì mục đích trước mắt. Nhưng đồng thời Đảng cộng sản phải luôn giữ tính độc
lập về tư tưởng về chính trị và mục đích chiến lược, mặc dù trong thực tế đấu
tranh có những bước đi gần đúng với các cuộc cách mạng dân chủ khác, nhưng
không được quên mục đích cuối cùng là xoá bỏ hoàn toàn chủ nghĩa tư bản, luôn
có ý thức rõ rệt về sự đối kháng giai cấp không thể dung hoà giữa tư sản và vô
sản”.
Trong điều kiện lịch sử của những năm 40 thế kỷ XIX, những người cộng
sản ủng hộ tất cả các phong trào cách mạng chống lại trật tự chính trị- xã hội hiện
có và phấn đấu cho sự đoàn kết và liên hợp với các đảng dân chủ ở tất cả các
nước. Nhưng người cộng sản không vì thế mà giấu giếm ý định của mình “Họ
công khai tuyên bố rằng mục đích của họ chỉ có thể đạt được bằng cách dùng bạo
lực lật đổ toàn bộ trật tự xã hội hiện có...”. Cuối cùng những người cộng sản
khẳng định niềm tin sắt đá vào thắng lợi tương lai của giai cấp vô sản quốc tế và
chủ nghĩa cộng sản với khẩu hiệu chiến đấu:
“Vô sản tất cả các nước đoàn kết lại.
ý nghĩa của tác phẩm
Tác phẩm “Tuyên ngôn của Đảng cộng sản” có ý nghĩa lịch sử vô cùng to lớn. Từ
khi giai cấp vô sản còn là tự phát nhỏ lẻ, hoạt động theo xu hướng dân chủ. Đây
là lần đầu tiên có một cương lĩnh (Cả về lý luận và thực tiễn) của Đảng cộng sản,
soi sáng cho giai cấp công nhân tất cả các nước con đường đấu tranh thoát khỏi
8

bóc lột, mà thực tế xã hội vẫn là giai cấp tư sản và vô sản. Vấn đề đặt ra là mâu
9


thuẫn giữa hai giai cấp tư sản và vô sản ở mức độ nào chứ không phải là có hay
không có mâu thuẫn này như một vài ý kiến. Chúng ta khẳng định là vẫn có mâu
thuẫn giai cấp giữa CNTB một bên là vô sản một bên là tư sản.
Song ngày nay giai cấp tư sản đã tác động để giảm bớt mức độ của giai cấp
này. Giai cấp công nhân mà đặc biệt là vai trò của các Đảng cộng sản phải nhìn rõ
bản chất không thay đổi của giai cấp tư sản và những biến tướng của quan hệ sản
xuất sở hữu tư nhân tư liệu sản xuất. Đảng cộng sản ở các nước trên nguyên tắc
của Tuyên ngôn không ngừng mài sắc ý chí và quyết tâm của những người cộng
sản kiên quyết đấu tranh giành quyền làm chủ cho đại bộ phận quần chúng lao
động. Tất nhiên phải vận dụng Tuyên ngôn của Đảng cộng sản một cách sáng tạo
và tuân theo quy luật phát triển của lịch sử.
Nhìn lại quả trình phát triển của lịch sử cách mạng Việt nam, từ sau khi
chủ tịch Hồ Chí Minh tìm ra con đường giải phóng dân tộc mình. Hồ Chủ Tịch
người có công đầu trong việc truyền bá những tư tưởng Mácxít chân chính và
thành lập Đảng cộng sản của giai cấp công nhân Việt nam. Ngay từ khi thành lập
Đảng đã nhận rõ con đường giải phóng dân tộc là làm cuộc cách mạng dân tộc
dân chủ đánh đổ đế quốc và thực dân phong kiến xây dựng nước Việt nam đi theo
con đường XHCN. Và thực tế trong suốt chiều dài lịch sử Đảng đã lãnh đạo nhân
dân ta đánh thắng hai kẻ thù lớn: thực dân Pháp và đế quốc Mỹ. Không lúc nào từ
bỏ hoặc xa rời con đường giải phóng dân tộc giành lại quyền làm chủ cho nhân
dân lao động. Đảng ta kiên trì và sáng tạo trong vận dụng những nguyên lý của
Tuyên ngôn vào thực tiễn cách mạng Việt nam theo chiều dài lịch sử. Ngày nay,
khi cuộc khủng hoảng của hệ thống chủ nghĩa xã hội diễn ra, các thế lực phản
động quốc tế đang dùng mọi thủ đoạn để tấn công vào chủ nghĩa Mác. Hơn lúc
nào hết những người cộng sản Việt nam phải nghiên cứu sâu sắc chủ nghĩa Mác
chắt lọc những tư tưởng cách mạng và khoa học trong đó không ngừng củng cố

tộc đã dắt dẫn nhân dân ta làm cuộc cách mạng giải phóng dân tộc thành công.
Ngày nay, sau khi giành được chính quyền, nhiệm vụ của Đảng cộng sản Việt
Nam- đội tiên phong của những người cộng sản là phải lãnh đạo dân tộc giữ được
chính quyền, xây dựng phát triển đất nước theo con đường Xã hội chủ nghĩa, xây
dựng đất nước giàu mạnh, công bằng và văn minh. Kiên định với mục tiêu
XHCN trong điều kiện hệ thống XHCN khủng hoảng, nền kinh tế nước ta còn
thấp kém, quả là một bài toán khó khi lựa chọn kinh tế hàng hoá nhiều thành
phần có sự quản lý của nhà nước. Trong giai đoạn hiện nay vấn đề là ở chỗ sự
quản lý của nhà nước đến mức độ nào và nền kinh tế hàng hoá cho phát triển đến
mức độ nào? Đảng phải nắm bắt được những mâu thuẫn nảy sinh và phải luôn có
sách lược, chiến lược phù hợp để giải quyết mâu thuẫn, nhưng không thủ tiêu
hoàn toàn mâu thuẫn, để tạo ra thế và lực phát triển đất nước trên tất cả các lĩnh
vực: Kinh tế- chính trị- văn hoá- xã hội...

Tài liệu tham khảo
1.

Giáo trình triết học T2. Nhà xuất bản Chính trị quốc gia. 1993.

2.

Tuyên ngôn của Đảng cộng sản. Tuyên ngôn Khoa học và cách mạng. Nhà

xuất bản Chính trị quốc gia 1984.

12


13