các bớc giải một bài toán cho lớp bài toán trên máy vi tính
A Đặt vấn đề
1. Lý do
Hiện nay nớc ta cũng nh các nớc trên thế giới đang cạnh tranh về nghành công
nghệ chế tạo máy cũng nh các sản phần phần mềm giúp ích cho con ngời trên mọi lĩnh
vực. Vậy làm thế nào để làm đợc điều đó : nhờ vào ngành công nghệ thông tin. Ngày xa
xa con ngời không biết đọc, không biết viết đó là một nỗi khỗ vô cùng, còn ngày nay
con ngời không biết sử dụng máy vi tính thì coi nh là không biết đọc, không biết viết.
Vậy khi biết sử dụng máy vi tính rồi chúng ta sẽ làm gì hay chỉ ngồi chơi điện tử, các
trò giải trí, soạn thảo các bài văn bản mà thôi ?
Là một giáo viên tin học một trong các mục tiêu khi đa tin học vào trờng học là
nhằm giúp học sinh không chỉ biết soạn thảo mà còn phải có khả năng phân tích, tổng
hợp, trừu tợng hoá, khái quát hoá vấn đề và đặc biệt là phát triển t duy, sáng tạo. Những
năm qua môn tin học ở THCS cha có sách giáo khoa cụ thể hớng dẫn cho học sinh về
cách phân tích lập trình. Vì vậy học sinh cha có tính độc lập sáng tạo mà phải nhờ vào
giáo viên rất nhiều. Nhng năm nay đã có sách giáo khoa hớng dẫn cho học sinh cụ thể
qui trình lập trình nh thế nào.Vì thế mà tôi sẽ hớng cho học sinh lớp 8 cách để trở thành
một nhà lập trình thì cần phải nắm bớc cơ bản nào?
2. Cơ sở thực tiễn
Trong quá trình dạy tôi nhận thấy ở các em học sinh. Mới đầu các em cũng rất sợ
khi thấy giải một bài toán ở ngoài thì đơn giản và chỉ trong vòng vài giây có thể nhẩm ra
kết quả . Còn ở trong lập trình cũng bài toán đó mà phải làm đến hàng chục phút . Song
bằng những tâm huyết của mình và cũng nh sự yêu thích của học sinh. Nhất là năm nay
nghành giáo dục có phát động phong trào giải toán trên mạng. Điều đó đã thúc đẩy tôi
rất nhiều trong việc dạy học là làm sao đa ra đợc cho các em sự đam mê và phát triển
tài năng của học sinh trong việc đào tạo nhân tài cho đất nớc .
Ngôn ngữ lập trình PASCAL là một phần mềm có cấu trúc và rất đợc nhiều độc
giả quan tâm và cũng chính đó cũng có nhiều cuốn sách do nhiều tác giả viết. Song với
bản thân tôi khi lựa chọn viết đề tài này là muốn đa ra các bớc giải một bài
toán, lớp bài toán trên máy vi tính sử dụng bằng ngôn ngữ lập trình và cụ thể
là ngôn ngữ lập trình pascal.

cho phép biến đổi từ A đến B (Ngôn ngữ của máy tính).
3. Một số ví dụ
Ví dụ 1: Tính diện tích hình chữ nhật có chiều dài là 6 chiều rộng là 4.
Ta cần xác định cho bài toán:
+ Thông tin vào: Chiều dài là cạnh 6, chiều rộng là cạnh 4
+ Thông tin ra: Kết quả diện tích là 6*4
Đối với bài toán tổng quát trên:
Tính diện tích hình chữ nhật có chiều dài là a chiều rộng là b
+ Thông tin vào: Chiều dài là cạnh a, chiều rộng là cạnh b.
+ Thông tin ra: Kết quả diện tích khi đa a,b vào.
+ Các thông tin cần chế biến thông tin nh:
- Lần lợt đa a,b vào ( cho a=6,b=4)
- áp dụng công thức tính diện tích hình chữ nhật: a*b
- Kết quả in ra là 12.
Ví dụ 2: Cho 2 số tự nhiên a, b .Tìm ớc số chung lớn nhất của chúng.
Các bớc các định bài toán:
+ Xác định thông tin vào: hai số tự nhiên a,b
+ Xác định thông tin ra: số tự nhiên d thoả mãn:
d là ớc của a và d là ớc của b
d là số lớn nhất trong tập các ớc chung của a, b
+ Xác định các thao tác chế biến thông tin
Xây dựng hữu hạn các thao tác cho phép tính đợc d từ a và b.
Nhập a =16 b= 24 -> d =8
Ví dụ 3: Tìm tất cả các số nguyên tố trong các số nguyên N đợc nhập vào từ bàn
phím:
+ Xác định thông tin vào:Nhập số nguyên N
+ Xácđịnh thông tin ra: Các số nguyên tố ( chia hết cho nó và số 1)
II- Tìm thuật toán
Thuật toán là một quá trình gồm một dãy hữu hạn các thao tác đơn giản đợc sắp
xếp theo một trình tự xác định sao cho theo đó từ Input của bài toán sẽ tìm ra đợc

- Có hình thoi
thể hiện các thao tác so sánh
- Hình chữ nhật
thể hiện các phép tính toán, các câu lệnh
- Hình ôvan
thể hiện bắt đầu và kết thúc.
- Các mũi tên quy định trình tự các thao tác
Begin
a, b
a=b đúng
sai
Đúng Sai
a<>b
Cách 4: Viết chơng trình hoàn chỉnh (dùng ngôn ngữ pascal)
PROGRAM USCLN;
USES CRT;
VAR
a,b, :integer;
BEGIN
CLRSCR;
WRITE('nhap 2 gia tri m,n=');READLN(a,b);
WHILE m<>n DO
IF a>b THEN a:=a b
else b:=b-a;
WRITELN('uoc so chung lon nhat cua 2 so ,a:5);
READLN
END.
III- Viết chơng trình
Lập trình là dùng ngôn ngữ máy vi tính cụ thể nào (ngôn ngữ Pascal) để diễn tả
thuật toán, cấu trúc dữ liệu thành câu lệnh để máy tính có thể thực hiện đợc và giải