VIỆN HÀN LÂM
VIÊV
KHOA HỌC XÃ HỘI VIỆT NAM
HỌC VIỆN KHOA HỌC XÃ HỘI

NGÔ KHÁNH SƠN

GIẢI QUYẾT KHIẾU NẠI QUYẾT ĐỊNH
PHONG TỎA TÀI KHOẢN CỦA NGƯỜI
PHẢI THI HÀNH ÁN TRONG THI HÀNH ÁN
DÂN SỰ TỪ THỰC TIỄN TỈNH BÌNH ĐỊNH

LUẬN VĂN THẠC SĨ LUẬT HỌC

HÀ NỘI, năm 2018


VIỆN HÀN LÂM
VIÊV
KHOA HỌC XÃ HỘI VIỆT NAM
HỌC VIỆN KHOA HỌC XÃ HỘI

NGÔ KHÁNH SƠN

GIẢI QUYẾT KHIẾU NẠI QUYẾT ĐỊNH
PHONG TỎA TÀI KHOẢN CỦA NGƯỜI
PHẢI THI HÀNH ÁN TRONG THI HÀNH ÁN
DÂN SỰ TỪ THỰC TIỄN TỈNH BÌNH ĐỊNH

Chuyên ngành: Luật Hiến pháp và Luật Hành chính
Mã số: 838.01.02

CHƯƠNG 2. THỰC TRẠNG GIẢI QUYẾT KHIẾU NẠI QUYẾT
ĐỊNH PHONG TỎA TÀI KHOẢN CỦA NGƯỜI PHẢI THI HÀNH
ÁN TRONG THI HÀNH ÁN DÂN SỰ TRÊN ĐỊA BÀN TỈNH BÌNH
ĐỊNH .............................................................................................................. 36
2.1. Khái quát tình hình khiếu nại quyết định phong tỏa tài khoản của
người phải thi hành án trong thi hành án dân sự tại tỉnh Bình Định ............... 36
2.2. Phân tích thực trạng giải quyết khiếu nại quyết định phong tỏa tài
khoản của người phải thi hành án trong thi hành án dân sự tại tỉnh Bình
Định ................................................................................................................. 51
2.3. Nhận định giải quyết khiếu nại quyết định phong tỏa tài khoản của
người phải thi hành án trong thi hành án dân sự tại tỉnh Bình Định ............... 58
CHƯƠNG 3. PHƯƠNG HƯỚNG, GIẢI PHÁP BẢO ĐẢM GIẢI
QUYẾT KHIẾU NẠI QUYẾT ĐỊNH PHONG TỎA TÀI KHOẢN
CỦA NGƯỜI PHẢI THI HÀNH ÁN TRONG THI HÀNH ÁN TỪ
THỰC TIỄN TỈNH BÌNH ĐỊNH ................................................................ 63


3.1. Phương hướng bảo đảm giải quyết khiếu nại quyết định phong tỏa tài
khoản của người phải thi hành án trong thi hành án dân sự từ thực tiễn tỉnh
Bình Định ........................................................................................................ 63
3.2. Giải pháp bảo đảm giải quyết khiếu nại quyết định phong tỏa tài khoản
của người phải thi hành án trong thi hành án dân sự từ thực tiễn tỉnh Bình
Định ................................................................................................................. 65
3.3. Các giải pháp riêng cho Bình Định .......................................................... 74
KẾT LUẬN .................................................................................................... 77
TÀI LIỆU THAM KHẢO


DANH MỤC VIẾT TẮT


5

THA

Thi hành án

6

THADS

Thi hành án dân sự

7

TNPL

Trách nhiệm pháp lý

8

XHCN

Xã hội chủ nghĩa


DANH MỤC CÁC BẢNG
Bảng 2.1: Tổng số việc áp dụng biện pháp PTTK của người phải thi hành án
trong thi hành án dân sự từ năm 2012-2016 tại tỉnh Bình Định ..................... 40
Bảng 2.2: Kết quả giải quyết đơn khiếu nại quyết định PTTK của người phải
thi hành án trong thi hành án dân sự từ năm 2012 đến năm 2016 của tỉnh Bình

pháp nhằm bảo đảm quyền làm chủ của nhân dân, qua đó bảo vệ, khôi phục
các quyền và lợi ích hợp pháp của họ khi bị xâm hại, đồng thời xử lý kịp thời,
chính xác, nghiêm minh các hành vi trái pháp luật, thể hiện đúng bản chất tốt
đẹp của Nhà nước ta - Nhà nước của nhân dân, do nhân dân và vì nhân dân.
Làm tốt công tác tiếp dân và giải quyết khiếu nại, tố cáo là một hình thức thể
hiện trực tiếp của mối quan hệ giữa nhân dân với Nhà nước. Do đó, việc quan

1


tâm làm tốt công tác tiếp dân, giải quyết khiếu nại, tố cáo là thể hiện bản chất
dân chủ, là biện pháp củng cố mối quan hệ giữa dân với Đảng và Nhà nước.
Xuất phát từ tư tưởng “lấy dân là gốc”, từ bản chất chính trị của chế độ dân
chủ nhân dân, ngay từ khi mới thành lập chính thể mới, cùng với việc thiết lập
chính quyền các cấp, Đảng, Bác Hồ và Chính phủ đã khẳng định quyền làm
chủ của nhân dân, quan tâm đến việc kiểm soát hoạt động của bộ máy nhà
nuớc, việc giải quyết khiếu kiện của dân, chống phiền hà, nhũng nhiễu dân,
đặc biệt là các quyết định hành chính, quyết định tư pháp có ảnh hưởng trực
tiếp đến quyền và lợi ích của nhân dân, của người có quyền và nghĩa vụ liên
quan.
Khiếu nại và giải quyết khiếu nại về THADS và giải quyết khiếu nại
quyết định phong tỏa tài khoản của người phải THA là một trong các phương
thức để đương sự, người có quyền lợi, nghĩa vụ liên quan (nhân dân) thực
hiện quyền kiểm tra, giám sát và thực hiện quyền làm chủ của mình, hướng
tới bảo vệ quyền, lợi ích hợp pháp của tổ chức, cá nhân và bảo đảm pháp luật
được thực thi nghiêm minh, bảo đảm pháp chế xã hội chủ nghĩa nhằm xây
dựng nhà nước pháp quyền.
Người phải thi hành án là cá nhân, cơ quan, tổ chức phải thực hiện
nghĩa vụ trong bản án, quyết định được thi hành.
Phong tỏa tài khoản là một trong các biện pháp đảm bảo thi hành án

biệt là trong thực thi các biện pháp đảm bảo thi hành án dân sự và quyết định
phong tỏa tài khoản của người phải thi hành án có những khó khăn nhất định
như: Sự phối hợp hỗ trợ của các cơ quan, tổ chức thiếu hiệu quả; trách nhiệm
phối hợp của các ngân hàng, tổ chức tín dụng trong việc cung cấp thông tin về
tài khoản, số dư tài khoản của người phải thi hành án chậm chễ dẫn tới việc
phong tỏa tài khoản không kịp thời; hoặc cá nhân, tổ chức từ chối không nhận
quyết định phong tỏa tài khoản … tất cả những vướng mắc này một mặt gây
3


ra việc không hiệu quả trong thi hành án, một mặt gây ra những khiếu nại đối
với quyết định phong tỏa tài khoản. Theo thống kê kết quả áp dụng biện pháp
đảm bảo thi hành án từ 01/10/2012 đến 30/9/2017, cho thấy: số việc áp dụng
biện pháp phong tỏa tài khoản là 760 việc, trong đó tỉnh Bình Định có 10
việc, tương đương với 10 quyết định phong tỏa tài khoản, trong đó 02 quyết
định phong tỏa bị khiếu nại.
Vậy, từ những lý do nêu trên, tác giả quyết định chọn vấn đề “Giải
quyết khiếu nại quyết định phong tỏa tài khoản của người phải thi hành án
trong thi hành án dân sự từ thực tiễn tỉnh Bình Định” làm đề tài luận văn thạc
sĩ luật học của mình.
2. Tình hình nghiên cứu đề tài
Đây là một nội dung hoàn toàn mới được quy định trong Luật thi hành
án dân sự. Trước khi Luật thi hành án dân sự được ban hành, pháp luật thi
hành án dân sự chưa quy định vấn đề này. Đặc biệt, đối với biện pháp phong
tỏa tài khoản của người phải thi hành án, trước đây được pháp lệnh thi hành
án dân sự năm 2004 quy định là biện pháp cưỡng chế thi hành án. Chỉ đến khi
Luật thi hành án dân sự được ban hành thì chế định các biện pháp đảm bảo thi
hành án mới được quy định một các đầy đủ, cụ thể. Do đó, cho đến nay chỉ có
một số ít công trình nghiên cứu khoa học pháp lý đề cập đề tài này, như:
- “Luật Thi hành án dân sự Việt Nam những vấn đề lý luận và thực

3. Mục đích và nhiệm vụ nghiên cứu
3.1. Mục đích nghiên cứu
Mục đích của Luận văn là đề xuất các giải pháp nhằm bảo đảm giải
quyết khiếu nại quyết định phong tỏa tài khoản của người phải thi hành án
trong thi hành án dân sự nói chung tại tỉnh Bình Định nói riêng.
3.2. Nhiệm vụ nghiên cứu
- Phân tích cơ sở lý luận về giải quyết khiếu nại trong thi hành án dân
5


sự; giải quyết khiếu nại quyết định phong tỏa tài khoản tại ngân hàng của
người phải thi hành án trong thi hành án dân sự.
- Phân tích cơ sở lý luận về giải quyết khiếu nại trong thi hành án dân sự
nói chung và giải quyết khiếu nại quyết định phong tỏa tài khoản tại ngân
hàng của người phải thi hành án trong thi hành án dân sự từ thực tiễn tỉnh
Bình Định nói riêng để làm sáng tỏ tính pháp quy của giải quyết khiếu nại
trong thi hành án; giải quyết khiếu nại quyết định PTTK tại ngân hàng của
người phải thi hành án trong thi hành án dân sự và qua phân tích những kết
quả đạt được, điểm yếu kém, hạn chế trong thực tiễn giải quyết khiếu nại
quyết định PTTK nhằm nâng cao hiệu quả công tác giải quyết khiếu nại trong
thi hành án dân sự.
- Đánh giá đúng đắn, đích thực về thực trạng hiệu quả công tác giải
quyết khiếu nại quyết định PTTK của người phải thi hành án trong thi hành án
dân sự từ đó đi sâu phân tích những kết quả đã đạt được và những hạn chế,
tồn tại trong việc nâng cao hiệu quả công tác giải quyết khiếu nại trong thi
hành án dân sự, đặc biệt là giải quyết khiếu nại quyết định PTTK của người
phải thi hành án trong thi hành án dân sự ở tỉnh Bình Định và làm rõ nguyên
nhân của thực trạng đó.
- Xây dựng những quan điểm, giải pháp có tính lâu dài, thường xuyên
liên tục để đảm bảo cho việc nâng cao hiệu quả công tác giải quyết khiếu nại

5.2. Phương pháp nghiên cứu
Luận văn sử dụng nhiều các phương pháp khác nhau để làm rõ lý luận và
thực tiễn trong quá trình giải quyết khiếu nại quyết định PTTK tại ngân hàng của
người phải thi hành án trong thi hành án dân sự.
Trong Chương 1: Tác giả sử dụng phương pháp phân tích và tổng hợp.
Quan phân tích các khái niệm giải quyết khiếu nại, quy định về giải quyết
khiếu nại; phân tích khái niệm PTTK của người thi hành án trong thi hành án
7


dân sự; phân tích quy định giải quyết khiếu nại quyết định PTTK của người
phải thi hành án trong thi hành án dân sự .. qua đó, tổng hợp được các yêu cầu
trong quá trình giải quyết khiếu nại quyết định PTTK của người phải thi hành
án trong thi hành án dân sự.
Trong Chương 2: Tác giả sử dụng phương pháp thống kê, phân tích,
tổng hợp để phân tích thực trạng việc giải quyết khiếu nại quyết định PTTK
tại tỉnh Bình Định để nhận định những điểm tích cực, hạn chế và nguyên nhân
của hạn chế tồn tại trong thực tiễn giải quyết khiếu nại quyết định PTTK tại
ngân hành của người phải thi hành án trong thi hành án dân sự.
Trong Chương 3: Tác giải dùng phương pháp tổng hợp, phân tích để
đối chiếu thực tiễn thực hiện với căn cứ pháp lý về giải quyết khiếu nại quyết
định PTTK của người phải thi hành án trong thi hành án dân sự để đề xuất các
giải pháp về hoàn thiện pháp luật; thực hiện pháp luật trong giải quyết khiếu
nại quyết định PTTK tại ngân hàng của người phải thi hành án trong thi hành
án dân sự.
6. Ý nghĩa lý luận và thực tiễn của luận văn
6.1. Ý nghĩa lý luận
Luận văn đã đề xuất các giải pháp để hoàn thiện pháp luật về phong tỏa
tài khoản tại ngân hàng của người phải thi hành án trong thi hành án dân sự;
hoàn thiện pháp luật về giải quyết khiếu nại trong thi hành án dân sự. Đây là

NHỮNG VẤN ĐỀ LÝ LUẬN VÀ PHÁP LUẬT VỀ GIẢI QUYẾT
KHIẾU NẠI QUYẾT ĐỊNH PHONG TỎA TÀI KHOẢN CỦA
NGƯỜI PHẢI THI HÀNH ÁN DÂN SỰ TRONG THI HÀNH ÁN
DÂN SỰ
1.1. Quyết định phong tỏa tài khoản của người phải thi hành án
dân sự trong thi hành án dân sự
1.1.1. Khái niệm quyết định phong tỏa tài khoản của người phải thi
hành án dân sự trong thi hành án dân sự
1.1.1.1. Khái niệm phong tỏa tài khoản của người phải thi hành án
trong thi hành án dân sự
Xã hội ngày càng phát triển, nhu cầu xã hội đòi hỏi ngày càng cao theo
đó nhu cầu tiêu xài của con người cũng tăng theo như: dịch vụ tài khoản, các
nhu cầu mua sắm, tiêu xài liên quan đến tiền ngày càng được chú trọng; mà
việc mua sắm, tiêu xài mọi lúc mọi nơi thì việc mang tiền bên mình rất khó
khăn, phiền hà và có nhiều vấn đề rủi ro xảy ra xung quanh như: cướp giật,
trộm cắp... Khó khăn cho việc cất giữ với số tiền khá lớn khi đi du lịch xuyên
quốc gia, nhu cầu đầu tư,… chính vì vậy, vấn đề tài khoản được ưu tiên chú
trọng và được sử dụng ngày càng phổ biến hơn trên tất cả các quốc gia trên
thế giới trong đó có Việt Nam chúng ta.
Do nhu cầu thực tế như vậy nên ngân hàng có nhiều hoạt động dịch vụ
như: gửi giữ tiền, thanh toán qua tài khoản, chuyển khoản… từ đó hoạt động
mở tài khoản ra đời, ngày càng phát triển rộng khắp và đa dạng trong xã hội
như ngày nay, đa số mọi thành phần trong xã hội đều sử dụng tài khoản trong
tất cả các lĩnh vực của đời sống như mua bán hàng hóa quốc tế, kinh doanh, kể
cả hoạt động trả lương cho cán bộ, công nhân, viên chức, người lao động... Xã
10


hội phát triển như vậy việc sử dụng tài khoản càng phổ biến nên mọi người
đều mở tài khoản riêng của mình trong ngân hàng để sử dụng. Khi có những

* Điều kiện áp dụng biện pháp Phong tỏa tài khoản:
- Người ra quyết định phong tỏa tài khoản: Chấp hành viên trực tiếp giải
quyết vụ việc thi hành án dân sự.
- Điều kiện áp dụng biện pháp: Chấp hành viên có quyền tự mình áp
dụng hoặc theo yêu cầu của đương sự.
- Tính chất của đối tượng hướng đến: Tài khoản bị phong tỏa chắc chắn
phải thuộc sở hữu của người phải thi hành án.
1.1.1.2. Quyết định phong tỏa tài khoản của người phải thi hành án
trong thi hành án dân sự
Khoản 2 Điều 67 Luật thi hành án dân sự quy định: “.... Trong thời hạn
24 giờ kể từ khi lập biên bản, Chấp hành viên phải ra quyết định phong tỏa tài
khoản, tài sản. Cơ quan, tổ chức, cá nhân đang quản lý tài khoản, tài sản phải
thực hiện ngay yêu cầu của Chấp hành viên về phong tỏa tài khoản, tài sản.
Biên bản, quyết định phong tỏa tài khoản, tài sản trong trường hợp này phải
được gửi ngay cho Viện kiểm sát nhân dân cùng cấp” [19]. Với quy định này,
thực tế áp dụng việc phong tỏa tài khoản bắt buộc Chấp hành viên phải thể
hiện dưới dạng quyết định cá biệt đối với cả hai loại quyết định thi hành án là:
Chủ động và theo yêu cầu.
(1) Loại quyết định thi hành án chủ động chủ yếu thi hành cho ngân
sách Nhà Nước thì Chấp hành viên chủ động xác minh điều kiện thi hành án
và khi đủ thông tin cần thiết về tài khoản của người phải thi hành án; Chấp
hành viên kịp thời ra ngay quyết định phong tỏa tài khoản của người phải thi
hành án giao ngay cho cơ quan, tổ chức, cá nhân đang quản lý tài khoản để
thực hiện (loại án này khá thuận lợi trong tổ chức thi hành).

12


(2) Loại thứ hai là quyết định thi hành án theo yêu cầu của đương sự:
dạng thứ hai này chủ yếu thi hành cho cơ quan, tổ chức, cá nhân nhưng chỉ

thi hành án dân sự.
Như vậy, căn cứ quy định và thực tiễn tổ chức thực hiện việc phong tỏa
tài khoản của người phải thi hành án, cho thấy: Điểm xuất phát là sau khi có
thông tin về tài khoản của người phải thi hành án, để ngăn chặn việc tẩu tán,
hủy hoại tài sản, trốn tránh việc thi hành án của người phải thi hành án, Chấp
hành viên tự mình hoặc theo yêu cầu của người được thi hành án, người phải
thi hành án ra quyết định phong tỏa tài khoản. Chấp hành viên là người duy
nhất có thẩm quyền ra quyết định phong tỏa tài khoản và quyết định này được
giao cho cơ quan, tổ chức đang quản lý tài khoản của người phải thi hành án để
thực hiện công việc còn lại đó là khấu trừ tiền trong tài khoản, thực hiện đầy
đủ nghĩa vụ được cơ quan có thẩm quyền mà đại diện ở đây là Chấp hành viên
đã được Tòa án ra quyết định được ghi nhận trong bản án.
Quyết định phong tỏa tài khoản phải đúng mẫu do Bộ Tư Pháp quy
định, cần ghi rõ thông tin liên quan đến chủ tài khoản, số tài khoản, số tiền bị
phong tỏa và căn cứ của việc phong tỏa, thời hạn phong tỏa và hậu quả pháp
lý xảy ra nếu cá nhân, cơ quan, tổ chức quản lý tài khoản đó không thực hiện
các yêu cầu của Chấp hành viên; Pháp luật ghi nhận là như vậy nhưng cơ chế
xử lý cụ thể từng vụ việc thì rất khó áp dụng và không khả thi trên thực tế đối với những trường hợp nơi quản lý tài khoản không hợp tác hoặc chậm hợp
tác với Chấp hành viên trong việc xác minh, không nhận văn bản quyết định
của Chấp hành viên cũng như không thực hiện Quyết định phong tỏa tài
khoản. Đặc biệt, hiện nay sự phát triển công nghệ thông tin nhanh chóng
ngày càng được áp dụng rộng rãi trong lĩnh vực tài chính, ngân hàng...
Khoản 1 Điều 6 Thông tư liên tịch số: 02/2014/TTLT ngày 14/01/2014 của
Bộ Tư Pháp-Bộ Tài Chính-Ngân hàng Nhà NướcViệt Nam-Bộ Lao Động14


Thương Binh &Xã Hội quy định thời hạn cung cấp thông tin đến 03 ngày làm
việc, việc tẩu tán tiền trong tài khoản chỉ diễn ra trong tích tắc là xong một
giao dịch, đây là một điển hình cho sự lỗi thời tạo kẻ hở không đáng có thể
dẫn đến người được thi hành án bị thiệt hại, bức xúc, khiếu kiện đối với Chấp

có thẩm quyền về những việc làm trái pháp luật của cơ quan, tổ chức, cá
nhân.
2. Cơ quan, tổ chức, cá nhân có thẩm quyền phải tiếp nhận giải quyết
khiếu nại, tố cáo. Người bị thiệt hại có quyền được bồi thường về vật chất,
tinh thần và phục hồi danh dự theo quy định của pháp luật.
3. Nghiêm cấm việc trả thù người khiếu nại, tố cáo hoặc lợi dụng
quyền khiếu nại, tố cáo để vu khống, vu cáo làm hại người khác [21].
Việc ghi nhận quyền khiếu nại của công dân trong Hiến pháp 2013 đã
tạo cơ sở pháp lý cho công dân thực hiện quyền cơ bản của mình. Và thông
qua việc thực hiện quyền này, công dân đã góp phần tích cực vào hoạt động
quản lý nhà nước và xã hội, đồng thời bảo vệ quyền lợi chính đáng của mình.
Trong quá trình tổ chức THADS, hoạt động của cơ quan THADS trực tiếp tác
động đến người được thi hành án, người thi hành án và người có quyền và
nghĩa vụ liên quan để giáo dục, thuyết phục họ tự nguyện thực hiện các nghĩa
vụ theo nội dung bản án, quyết định hoặc cưỡng chế buộc họ thực hiện các
nghĩa vụ đó. Nghĩa là hoạt động THADS trực tiếp tác động trực tiếp đến
quyền và lợi ích không những của người phải thi hành án mà cả người được
thi hành án và những người có quyền lọi và nghĩa vụ liên quan.
Xét về mặt tâm lý, mặc dù phải thi hành về các khoản tiền đã được xác
định rõ trong bản án, quyết định của Tòa án nhưng người phải thi hành án
luôn có tâm lý không muốn thi hành, thi hành không đầy đủ hoặc dây dưa kéo
dài việc thi hành. Còn người được thi hành án thì luôn mong muốn được nhận
tiền càng sớm càng tốt; bất cứ một hành vi hay quyết định nào của cơ quan thi
16


hành án, CHV làm chậm quá trình được nhận tiền hoặc chỉ nhận được tiền ít
hơn so với họ mong đợi đều dẫn đến tâm lý cho rằng cơ quan THADS và
CHV làm trái pháp luật hoặc bênh vực phía người phải thi hành án.
Bên cạnh đó, hoạt động giải quyết khiếu nại quyết định PTTK là hoạt