HỌC VIỆN KHOA HỌC XÃ HỘI

KHĂM PHON BUN NA DI

HÀ NỘI, năm 2014


HỌC XÃ HỘI VIỆT NAM
HỌC VIỆN KHOA HỌC XÃ HỘI

KHĂM PHON BUN NA DI

:

62.22.80 05

:

HÀ NỘI, năm 2014


L I CAM ĐOAN
Tôi xin cam đoan đây

công trinh nghiên c u cua riêng tôi. Cac sô liêu

trong luân an la trung th c, co nguôn gôc ro rang. Cac kêt luân khoa hoc
cua luân an chưa t ng

c công bô trên bât ky công trinh nao khac.



23
24
25
30

2.2. Tư tưởng Hồ Chí Minh và quan niệm của Đảng cộng sản
Việt Nam tại Đại hội II vềchế độ dân chủ nhân dân……….
2.2.1: Tư tưởng Hồ Chí Minh về chế độ dân chủ nhân dân……….
2.2.2: Quan niệm của Đảng cộng sản Việt Nam tại Đại hội II ……

34
34
38

2.2.3: Một số nội dung chủ yếu của chế độ dân chủ nhân dân
ở Việt Nam ……………………………………………………… 50
2.3. Tư tưởng của Tổng bí thư Kay sỏn Phômvihản về chế độ dân chủ
Nhân dân ở Lào………………………………………………
62


Chương 3:
QUÁ TRÌNH XÂY DỰNG VÀ PHÁT TRIỂN
CHẾ ĐỘ DÂN CHỦ NHÂN DÂN Ở LÀO
3.1. Xây dựng vùng giải phóng quy mô quốc gia và mô hình nhà nước
Dân chủ nhân dân……………………………………….
71
3.2. Nước Cộng hòa dân chủ nhân dân Lào ra đời……………
78

4.2. Nhóm giải pháp về chính trị……………………………
4.3. Nhóm giải pháp về xã hội………………………………
4.4. Nhóm giải pháp về văn hóa…………………………
4.5. Nhóm giải pháp về phát triển con người……………….
6. Nhóm giải pháp về an ninh, quốc phòng và đối ngoại…………
PHẦN ĐÓNG GÓP MỚI CỦA LUẬN ÁN…………………
KẾT LUẬN VÀ KIẾN NGHỊ …………………………
DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO…………………

120
120
128
129
133
138
144
146
149


MỞ ĐẦU
I. Tính cấp thiết củađề tài luận án
Sau chiến tranh thế giới thứ II, dưới sự lãnh đạo của các Đảng cộng
sản, nhiều nước ở Đông Âu và một số nước ở Đông Á, sau khi cách mạng
giành chính quyền về tay giai cấp công nhân và nhân dân lao động, các
nước này đã đi theo con đường xây dựng chế độ dân chủ nhân dân, tạo tiền
đề tiến lên chủ nghĩa xã hội. Từ thực tiễn đó, vấn đề lý luận và thực tiễn về
chế độ dân chủ nhân dân được bàn nhiều ở các nước nói trên, nhất là ở
Trung Quốc và Việt Nam.
Ở Lào, trên tinh thần đổi mới, Đảng Nhân dân Cách mạng Lào đã

Có thể nói, trong những năm qua, công cuộc xây dựng và phát triển
chế độ dân chủ nhân dân của Cộng hoà dân chủ nhân dân Lào đã đạt được
những thành tựu quan trọng trên mọi phương diện của đời sống xã hội, cả
kinh tế và chính trị lẫn văn hoá, xã hội. Sau kế hoạch 5 năm lần thứ 5 (2001
- 2005) đến nay, năng lực và trình độ sản xuất của nhiều ngành kinh tế đã
tăng lên đáng kể; cơ cấu kinh tế đã có sự chuyển dịch tích cực, phát huy
được thế mạnh của từng ngành, từng vùng; chất lượng tăng trưởng đã có sự
cải thiện; các doanh nghiệp và toàn nền kinh tế Lào đang thích nghi ngày
càng tốt hơn với thị trường quốc tế. Thể chế kinh tế thị trường đã bước đầu
hình thành và vận hành có hiệu quả. Những cơ chế, chính sách được thực
hiện trong những năm qua đã đi vào cuộc sống, phát huy tính tích cực, thu
hút cao hơn các nguồn vốn đầu tư toàn xã hội; đặc biệt là bước đầu cho
phép phát huy tối đa nguồn nội lực để chủ động hướng vào các mục tiêu
đầu tư, nhất là đầu tư xây dựng cơ sở hạ tầng, thúc đẩy việc chuyển dịch cơ
cấu kinh tế. Cộng hoà dân chủ nhân dân Lào được thế giới đánh giá là nước
có sự ổn định cao về chính trị, là điểm đến an toàn của các nhà đầu tư.
Tuy nhiên, cũng phải thấy rằng, những khó khăn và thách thức đối
với Cộng hoà dân chủ nhân dân Lào trong tiến trình xây dựng xã hội mới là
hết sức to lớn.Cũng như Việt Nam, điểm xuất phát của Lào khi bước vào
thời kỳ quá độ đi lên chủ nghĩa xã hội là rất thấp. Thực tế cho thấy, quy mô
sản xuất của Lào còn nhỏ bé; thu nhập và tiêu dùng của dân cư chưa đủ tạo
sức bật mới đối với sản xuất và phát triển thị trường; hệ thống tài chính,
tiền tệ còn những yếu kém, bất cập. Kết cấu hạ tầng kinh tế và xã hội chưa
2


đáp ứng yêu cầu phát triển. Trình độ công nghệ nhìn chung còn lạc hậu khá
xa so với các nước trong khu vực. Khả năng hội nhập kinh tế quốc tế và
khu vực của các doanh nghiệp Lào còn thấp so với yêu cầu. Trình độ dân
trí thấp và trình độ phát triển giữa các tộc người không đồng đều. Chất

tiến lên chủ nghĩa xã hội ở Lào hiện nay.
II. Cơ sở lý luận và phương pháp nghiên cứu
2.1. Cơ sở lý luận
Cơ sở lý luậncủa luận án là những quan điểm của C.Mác,
Ph.Ăngghen, V.I.Lênin và Hồ Chí Minh về chủ nghĩa xã hội và con
đường đi lên chủ nghĩa xã hội, nhất là quan điểm đi lên chủ nghĩa xã hội
của những nước tiểu nông kém phát triển như là nước Lào; quan điểm của
KaySỏn Pômvihản và Đảng Nhân dân Cách mạng Lào về chế độ dân chủ
nhân dân ở Lào và con đường xây dựng chế độ đó.
Cơ sở thực tiễn của luận án là kinh nghiệm của Việt Nam và Trung
Quốc trong quá trình xây dựng chủ nghĩa xã hội và thực trạng xây dựng chế
độ dân chủ nhân dân Lào từ khi đổi mới (năm 1986) đến nay.
2.2. Phương pháp nghiên cứu
Luận án sẽ sử dụng các phương pháp chủ yếu sau: phương pháp phân
tích - tổng hợp; Phương pháp lôgíc - lịch sử;phương pháp so sánh; phương
pháp đi từ lý luận đến thực tiễn và các phương pháp điều tra thực tế.
III. Mục đích và nhiệm vụ của luận án
Mục đích của luận án là trên cơ sở làm rõ những tiền đề lý luận và thực
tiễn cho việc xây dựng và phát triển chế độ dân chủ nhân dân Lào, luân án tập
trung nhiên cứu quá trình xây dựng và phát triển chế độ dân chủ nhân dân ở
Lào và một số giải pháp để tiếp tục phát triển chế độ đó.
Để thực hiện mục đích nêu trên, luận án có nhiệm vụ chủ yếu sâu đây:
Thứ nhất, tập trung làm rõ những tiền đề lý luận và thực tiễn của việc
xây dựng và phát triển chế độ dân chủ nhân dân ở Lào.
Thứ hai, nghiên cứu quá trình xây dựng và phát triển chế độ dân chủ
nhân dân ở Lào.
Thứ ba, trình bày một số giải pháp để tiếp tục phát triển chế độ dân chủ
nhân dân ở Lào hiện nay.

4

pháp luật.
Từ cơ cấu kinh tế nói trên, nếu xét trên phương diện của học thuyết về
hình thái kinh tế - xã hội, thì rõ ràng nó sẽ dẫn đến sự thay đổi về cơ cấu xã
hội và chính sách xã hội. Trên cơ sở đó, việc xây dựng và phát triển chế độ
dân chủ nhân dân là một tất yếu và nó phù hợp với cơ cấu kinh tế nhiều thành
phần, nhiều hình thức sở hữu và kinh doanh; phù hợp với trình độ phát triển
của kinh tế - xã hội của Lào trong giai đoạn hiện nay.
Hội nghị Trung ương 7 khoá IV (tháng 2 - 1989) của Đảng Nhân dân
Cách mạng Lào xác định: Cách mạng Lào trong giai đoạn mới là giai đoạn
tiếp tục xây dựng và phát triển chế độ dân chủ nhân dân. Hội nghị đã giải
thích rõ lý do tại sao phải chuyển từ trực tiếp xây dựng và cải tạo xã hội chủ
nghĩa sang tiếp tục xây dựng và phát triển chế độ dân chủ nhân dân như sau:
6


Thứ nhất, xuất phát điểm đi lên của đất nước Lào quá thấp, chưa có
tiền đề để trực tiếp xây dựng chủ nghĩa xã hội.
Thứ hai, do trước đây nhận thức về chủ nghĩa xã hội và con đường đi
lên chủ nghĩa xã hội chưa đúng, nên đã vội vàng tiến hành cải tạo xã hội chủ
nghĩa theo khuôn mẫu cũ, như xóa bỏ sở hữu tư nhân, xóa bỏ chợ, thực hiện
chế độ quản lý theo kiểu tập trung, quan liêu và độc quyền. Bây giờ phải đổi
mới về quan điểm và khẳng định tiến lên chủ nghĩa xã hội từng bước từ chỗ
xây dựng và phát triển chế độ dân chủ nhân dân.
Thứ ba, trong thời kỳ tiến hành cách mạng dân tộc, dân chủ nhân dân
chỉ mới hoàn thành cơ bản về nhiệm vụ giải phóng dân tộc, còn nhiệm vụ dân
chủ thì chưa làm được bao nhiêu; do đó, cần phải tiếp tục tiến hành nhiệm vụ
đó khi chuyển sang giai đoạn cách mạng mới.
Hội nghị lần này đã bàn sâu về nội dung kinh tế - xã hội của chế độ dân
chủ nhân dân ở Lào. Về nội dung kinh tế, Hội nghị cho rằng, cơ sở kinh tế
dưới chế độ dân chủ nhân dân là kinh tế nhiều thành phần, bao gồm: kinh tế

hiện chính sách bình đẳng và đoàn kết giữa các bộ tộc. Kế thừa và phát triển
di sản văn hóa dân tộc và của các bộ tộc, xóa bỏ tập quán lạc hậu, tiếp thu tinh
hoa văn minh của nhân loại một cách có chọn lọc. Quan tâm đến phúc lợi xã
hội và thực hiện công bằng xã hội.
Những luận điểm quan trọng về nội dung kinh tế, chính trị, văn hóa - xã
hội của chế độ dân chủ nhân dân mà Đảng Nhân dân Cách mạng Lào đưa ra ở
Hội nghị Trung ương 7 và Hội nghị Trung ương 10 khóa IV là xuất phát từ
phân tích, đánh giá hiện thực, khách quan; từ đặc điểm tình hình kinh tế - xã
hội cụ thể của Lào, là kết quả của sự vận dụng phương pháp duy vật biện
chứng và duy vật lịch sử trong xem xét, đánh giá các vấn đề thực tế của Lào.
Những luận điểm đó phản ánh thực tế trình độ phát triển của đất nước Lào lúc
bấy giờ và nó đã trở thành cơ sở cho việc hoạch định đường lối, chủ trương,
chính sách tiếp tục xây dựng và phát triển chế độ dân chủ nhân dân, tạo tiền
đề từng bước tiến lên chủ nghĩa xã hội của Cộng hòa dân chủ nhân dân Lào.
Trên cơ sở những luận điểm mà Hội nghị Trung ương 7 và Hội nghị
Trung ương 10 khóa IV đưa ra, đến Đại hội V (1991), Đảng Nhân dân Cách
mạng Lào chính thức khẳng định đường lối tiếp tục xây dựng và phát triển chế
độ dân chủ nhân dân. Nghị quyết Đại hội Đảng V chỉ rõ: Xuất phát từ tình
8


hình thực tế của đất nước, từ thực tiễn xây dựng chế độ mới ở nước ta và từ
kinh nghiệm của các nước, Đảng ta xác định Hiện nay chúng ta đang trong
giai đoạn tiếp tục xây dựng và phát triển chế dộ dân chủ nhân dân, tạo tiền
đề từng bước tiến lên chủ nghĩa xã hội.
Có thể nói được rằng, việc Đảng Nhân dân Cách mạng Lào chuyển từ
trực tiếp cải tạo và xây dựng chủ nghĩa xã hội sang tiếp tục xây dựng và phát
triển chế độ dân chủ nhân dân là một sự lựa chọn con đường phát triển đất
nước đúng đắn, là một sự cải biến mang tính cách mạng và khoa học.
Những quan niệm và luận điểm về chế độ dân chủ nhân dân được đề ra ở

nền kinh tế, là tiếp tục cải cách cơ cấu kinh tế và đổi mới cơ chế quản lý để
hình thành kinh tế thị trường và từng bước phát triển, bảo đảm cho chế độ xã
hội – chính trị dân chủ nhân dân phát triển trên cơ sở một nền kinh tế phủ
hợp. Về xã hội Chủ tịch KaySỏn Phômvihản nhẫn mạnh: vấn đề xã hội là vấn
đề gắn trực tiếp với lợi ích của con người. Đối với chúng ta, việc giải quyết
những vấn đề xã hội càng có ý nghĩa quan trọng, vì nó thuộc về bản chất của
chế độ dân chủ nhân dân: tất cả đều vì con người, vì sự ấm no hạnh phúc của
con người.Chủ tịch KaySỏn Phômvihản nói rõ thêm về vấn đề chính sách xã
hội rằng: 1) sự phát triển kinh tế phải phục vụ giải quyết các vấn đề xã hội,
trước hết phải nhằm đáp ứng yêu cầu cơ bản của nhân dân, như: ăn ở, mặc, đi
lại, học tập, chữa bệnh, nâng cao đời sống văn hóa, giải quyết việc làm....; 2)
mục tiêu của chế độ dân chủ nhân dân là vì sự ấm no hạnh phúc của con
người, nhưng sự ấm no hạnh phúc đó không phải chở đợi người khác mang
cho, mà mối người phải tự phấn đấu vươn lên. Trên cơ sở quan điểm đó, để
giải quyết tốt vấn đề xã hội phải thực hiện tốt phương châm “Nhà nước và
nhân dân cùng làm”: 3) ở nước Lào hiện nây có nhiều vấn đề xã hội phải
giải quyết, nhưng do khả năng có hạn, nên phải lựa chọn ưu tiên giải quyết
những vấn đề cấp bách, trong đó trước hết phải ưu tiên phát triển giáo dục,
nâng cao dân trí; 4) thực hiện tốt chính sách dân tộc và tôn giáo; 5) thực
hiện công bằng xã hội.
Trong tập 4, đi sâu phân tích, lý giải những vấn đề cần nắm vững và
phải tập trung giải quyết trong phát triển chế độ dân chủ nhân dân, như:
Cần nắm vững đặc điểm của đất nước trong giai đoạn đầu xây dựng và phát
triển chế độ dân chủ nhân dân; vấn đề tăng cường hiệu lực của Nhà nước
10


dân chủ nhân dân trong bảo vệ và phát triển chế độ mới; vấn đề quan tâm
phát triển giáo dục, lấy phát triển giáo dục đi trước mọt bước; vấn đề dân
tộc và chính sách đối với các bộ tộc; vấn đề tăng cường vai trò của mặt trận

sự thành bại của sự nghiệp đổi mới; 2) kiên định đường lối lấy dân làm
gốc, phát huy sức mạnh của toàn dân, tất cả vì lợi ích của dân và kiên quyết
chống nạn quan liêu; 3) Thực hiện đổi mới phải bảo đảm ổn định chính trị
và an toàn xã hội, coi đây là nhân tố cơ bản cho sự phát triển; phải tiến
hành đổi mới toàn diện, đồng bộ với các bước đi thích hợp, trên cơ sở 6
nguyên tắc cơ bản; 4) Tăng cường vai trò lãnh đạo của Đảng, đồng thời
nâng cao hiệu lực quản lý của Nhà nước, phát huy quyền làm chủ của nhân
dân; 5) Phát huy nội lực, kết hợp tranh thủ sự ủng hộ, giúp đỡ của bạn bè
quốc tế để làm cho đất nước phát triển không ngừng.
Đề tài: Xây dựng và phát triển chế độ dân chủ nhân dân, giai đoạn tạo
tiền đề từng bước tiến lên chủ nghĩa xã hội ở Lào, là đề tài hợp tác nghiên
cứu giữa Viện khoa học xã hội quốc gia Lào và Viện Hàn lâm khoa học xã
hội Việt Nam (do PGS. TS. Phạm Văn Đức và KhămPhon BUNNAĐI đồng
chủ nhiệm), được xuất bản ở Lào năm 2011. Có thể nói, đây là đề tài đầu tiên
nghiên cứu một cách có hệ thống và sâu sắc về chế độ dân chủ nhân dân ở
Lào. Đề tài này đã khái quát cơ sở lý luận và cơ sở thực tiễn của xây dựng và
phát triển chế độ dân chủ nhân dân ở Lào; phân tích, đánh giá thực trạng xây
dựng chế độ dân chủ nhân dân ở Lào trong gần 30 năm qua: nêu những thành
tựu, hạn chế, những vấn đề đặt ra phải giải quyết và rút ra một số bài học kinh
nghiệm chủ yếu. Đề tài này còn đề ra một số giải pháp cần thiết cho tiếp tục
xây dựng và phát triển chế độ dân chủ nhân dân ở Lào trong giai đoạn tiếp
theo, đồng thời cũng có một số kiến nghị thiết thực.
Phải khẳng định rằng, đề tài nói trên đã thành công trong việc giải quyết
các vấn đề và nhiệm vụ đặt ra. Ở đây, nổi bật là đã làm rõ cở sở lý luận và cở
sở thực tiễn trong xây dựng chế độ dân chủ nhân dân ở Lào. Về cơ sở lý luận,
đề tài dựa trên quan điểm của các nhà kinh điển đề giải thích con đường tiến
lên chủ nghĩa xã hội của các nước tiểu nông, chậm phát triển. Đặc biệt đã
phân tích, nêu rõ quan điểm của V.I.Lênin về con đường quá độ đi lên chủ
nghĩa xã hội của các nước chậm tiến.Đề tài đề cập tới tư tưởng của Gioóc
Đimitrốp về chế độ dân chủ nhân dân, tư tưởng Mao Trạch Đông về “dân

đã hệ thống hóa những tư tưởng, quan điểm của Đảng Nhân dân Cách
mạng Lào về đổi mới kinh tế. Ở đây, những tư tưởng, quan điểm cốt lõi của
Đảng trong phát triển kinh tế là: Phát triển nông nghiệp toàn diện gắn với
13


phát triển công nghiệp và dịch vụ; chuyển nền kinh tế tự nhiên, nửa tự
nhiên sang kinh tế sản xuất hàng hóa; xây dựng cơ cấu kinh tế nhiều thành
phần, nhiều hình thức sở hữu, nhiều hình thức sản xuất kinh doanh, tất cả
các thành phần kinh tế đều bình đẳng trước pháp luật, đổi mới chính sách
kinh tế và cơ chế quản lý kinh tế, xóa bỏ cơ chế tập trung, quan liêu bao
cấp, thiết lập cơ chế hoạch toán kinh doanh có sự quản lý của Nhà nước.
Mở rộng quan hệ kinh tế với nước ngoài….
Đề tài đã tổng kết, đánh giá một cách khách quan, trung thực những
thành tựu và hạn chế của thực hiện đổi mới kinh tế trong 25 năm qua; đồng
thời đề xuất định hướng thúc đẩy phát triển kinh tế của Lào trong những
năm tới như: 1/Lấy phát triển kinh tế làm trọng tâm, nhằm phát triển lực
lượng sản xuất, chuyển kinh tế tự nhiên sang kinh tế hàng hóa, tiến tới phát
triển kinh tế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa; 2/Tiếp tục giải quyết
những vướng mắc trong thủ tục hành chính và cơ chế quản lý, sao cho sản
xuất kinh doanh phát triển; 3/Kiên định đường lối phát triển kinh tế nhiều
thành phần, coi các thành phần kinh tế như là một bộ phận trong sức mạnh
kinh tế quốc gia; 4/Quy hoạch và cơ cấu hóa kinh tế ở 3 địa bàn (miền Bắc,
miền Trung và miền Nam) nhằm phát huy thế mạnh của từng địa bàn; 5/
Phát huy mạnh mẽ tinh thần tự lực, tự cường, dựa vào sức lực của người
Lào và tài nguyên của Lào để đẩy mạnh phát triển;6/Lấy phát triển kinh tế
gắn với phát triển văn hóa – xã hội, giải quyết xóa đói giảm nghèo và giữ
gìn môi trường sinh thái, bảo đảm phát triển bền vững; 7/Mở rộng quan hệ
với nước ngoài, chủ động hội nhập kinh tế quốc tế, tạo điều kiện thuận lợi
cho phát triển đất nước.

xây dựng chế độ dân chủ nhân dân ở Lào như:
- Hội thảo thứ nhất, chủ đề: Phát huy dân chủ trong chế độ dân chủ
nhân dân (tổ chức ngày 30 tháng 8 năm 2010). Hội thảo đã thu hút nhiều
nhà nghiên cứu khoa học trong nước và có 2 học giả Việt Nam tham dự; có
6 bài tham luận được trình bày trước hội thảo. Các tham luận đã đề cập đến
những vấn đề lý luận và thực tiễn về chế độ dân chủ nhân dân ở Lào. Kết
quả của hội thảo đã góp phần làm sáng tỏ cả về mặt lý luận và thực tiễn và
gợi ý những vấn đề cần bổ sung củng cố trong phát triển chế độ dân chủ
nhân dân ở giai đoạn tiếp theo.
15


- Hội thảo thứ hai, chủ đề: Vấn đề xây dựng Nhà nước và pháp luật
trong xây dựng chế độ dân chủ nhân dân ở Lào (tổ chức ngày 29 - 30
tháng 9 năm 2011). Hội thảo đã thu hút nhiều nhà nghiên cứu khoa học
trong nước và có 3 học giả Việt Nam tham dự; có 9 bài tham luận được
trình bày trước hội thảo. Các tham luận đã đề cập đến những vấn đề lý luận
và thực tiễn của xây dựng Nhà nước và pháp luật và sự cần thiết phải xây
dựng Nhà nước dân chủ nhân dân Lào trở thành Nhà nước Pháp quyền của
dân, do dân và vì dân.
Ngoài ra, cần phải đề cập đến hai bài tham luận, là bài của TS. Khăm
Phơi Panmalaythoong Nguyên Chủ tịch Viện Khoa học xã hội Quốc gia
Lào và bài của Khăm Phon Bunnađi, Viện trưởng Viện nghiên cứu chính
trị học đã trình bày tại hội thảo quốc tế, chủ đề “ Mô hình chủ nghĩa xã hội
…” tổ chức tại Đồ Sơn ( Hải Phòng) đầu năm 2011. Bài của TS.Khăm Phơi
đã trình bày khá sâu sắc về suy nghĩ bước đầu của cá nhân ông về tiếp cận
sự phát triển mô hình xây dựng chủ nghĩa xã hội ở Lào. Bài tham luận nêu
rõ: “ ….nếu đem so sánh Lào với mô hình Liên xô và mô hình các nước
phương Tây có thể thấy việc xây dựng chủ nghĩa xã hội ở Lào đang trong
tình trạng đan xen giữa 2 mô hình. Về kinh tế và xã hội có thiên về như các

nhà khoa học đã từng công tác, nghiên cứu, giúp Trung ương Đảng Nhân
dân Cách mạng Lào trong những năm đầu tiến hành đổi mới (thập kỷ 80 –
90 của thế kỷ trước). Bài viết với đầu đề: Sự lựa chọn con đường phát triển
trong quá trình đổi mới ở Cộng hòa dân chủ nhân dân Lào (trong cuốn:
Tìm hiểu lịch sử văn hóa Lào, tập 3, Nhà xuất bản Khoa học xã hội, năm
1997). Bài này đã đề cập cơ sở lý luận và cơ sở thực tiễn, phân tích, lý giải
sâu sắc, khách quan và trên tinh thần đổi mới về việc Đảng Nhân dân Cách
mạng Lào chuyển đường lối phát triển đất nước, từ trực tiếp cải tạo và xây
dựng chủ nghĩa xã hội sang tiếp tục xây dựng và phát triển chế độ dân chủ
nhân dân. Bài viết khái quát quá trình phát triển của Lào sau toàn thắng
1975 và chỉ rõ những hạn chế trong nhận thức và những khuyết điểm trong
hoạt động thực tiễn. Từ đó, bài viết khẳng định đường lối tiếp tục xây dựng
và phát triển chế độ dân chủ nhân dân mà Đảng Nhân dân Cách mạng Lào
đề ra là sự lựa chọn con đường phát triển đúng đắn, phù hợp với tình hình,
đặc điểm và trình độ phát triển của nước Lào; đó là sự sáng tạo trong tìm

17


tòi, là một sự điều chỉnh đường lối phát triển đất nước mang tính cách
mạng và khoa học của Đảng Nhân dân Cách mạng Lào.
Có thể nói, bài viết này có ảnh hưởng và có ý nghĩa quan trọng đối
với việc lựa chọn đề tài luận án này, đồng thời những vấn đề nêu trong bài
viết là tư tưởng, là những gợi ý soi sáng trong thực hiện luận án.
Ở Việt Nam, vấn đề chế độ dân chủ nhân dân, chủ nghĩa xã hội và
con đường quá độ lên chủ nghĩa xã hội,... là những vấn đề lý luận và thực
tiễn quan trọng được nghiên cứu khá sớm từ những năm 60, 70 của thế kỷ
XX. Bước vào thời kỳ đổi mới, các vấn đề trên tiếp tục được nghiên cứu
sâu hơn, kỹ hơn. Trong những năm qua, ở Việt Nam đã có một loạt chương
trình và đề tài khoa học xã hội và nhân văn cấp Nhà nước về chủ nghĩa xã

kinh tế và văn hoá, văn hoá và phát triển, v.v..
Công trình Những quan điểm cơ bản của C.Mác - Ph.Ăngghen V.I.Lênin về chủ nghĩa xã hội và thời kỳ quá độ (GS.PTS. Nguyễn Trọng
Chuẩn, PTS.Phạm Văn Đức, PTS. Hồ Sỹ Quý đồng chủ biên) đề cập đến
ba nội dung chính: những quan điểm cơ bản của C.Mác, Ph.Ăngghen,
V.I.Lênin về chủ nghĩa xã hội, quan điểm của C.Mác, Ph.Ăngghen,
V.I.Lênin về thời kỳ quá độ từ chủ nghĩa tư bản lên chủ nghĩa xã hội và
quan điểm của C.Mác, Ph.Ăngghen, V.I.Lênin về khả năng rút ngắn thời kỳ
quá độ lên chủ nghĩa xã hội, không qua chế độ tư bản chủ nghĩa. Bên cạnh
việc khẳng định những tư tưởng, luận điểm của các nhà kinh điển của chủ
nghĩa Mác đến nay vẫn đúng, vẫn giữ nguyên giá trị, các tác giả cuốn sách
đã làm rõ một số luận điểm cụ thể không còn thích hợp trong điều kiện lịch
sử đã biến đổi. Trên cơ sở đó, các tác giả đã làm sáng tỏ những gì thuộc
chính di sản của C.Mác, Ph.Ăngghen, V.I.Lênin, một số điểm mà chúng ta
hiểu chưa đúng hoặc do thế hệ sau thêm vào. Đồng thời, cuốn sách cũng
nêu lên một số kiến nghị về lý luận xây dựng đất nước trong thời kỳ quá độ
lên chủ nghĩa xã hội phù hợp với thời đại. Một loạt các quan điểm cơ bản
của C.Mác, Ph.Ăngghen, V.I.Lênin về thời kỳ quá độ đã được các tác giả
trình bày một cách hệ thống, khách quan, trung thực, như lý luận cách
mạng không ngừng, nội dung và nhiệm vụ của thời kỳ quá độ, vấn đề sở
hữu, giai cấp và đấu tranh giai cấp trong thời kỳ quá độ, chuyên chính vô
sản trong thời kỳ quá độ.
19


Công trình Chủ nghĩa xã hội: từ lý luận đến thực tiễn - những bài
học kinh nghiệm chủ yếu (GS.Lê Hữu Tầng chủ biên) không chỉ trình bày
quan điểm của C.Mác, Ph.Ăngghen, V.I.Lênin về chủ nghĩa xã hội, mà còn
tập trung phân tích làm sáng tỏ những luận điểm cho đến nay còn có những
cách hiểu hoặc giải thích khác nhau, được nhiều người quan tâm, góp phần
khắc phục những cách hiểu sai về luận điểm này hoặc luận điểm kia. Đặc