TIỂU LUẬN MÔN
LÝ LUẬN QUẢN LÝ CÔNG

CHỦ ĐỀ
NHỮNG KHÓ KHĂN, THÁCH THỨC TRONG VIỆC ÁP DỤNG CÁC
MÔ HÌNH CẢI CÁCH KHU VỰC CÔNG Ở NƯỚC TA HIỆN NAY VÀ
CÁC GIẢI PHÁP KHĂC PHỤC

TP. Hồ Chí Minh - năm 2017


MỞ ĐẦU
Quản lý công mới(New Public Managerment) và quản trị nhà nước tốt
(Good Governance) đều có bản chất là hướng tới xây dựng một nền hành chính
minh bạch, tinh gọn, năng động và hiệu quả, nó hướng đến phục vụ công dân
thay vì cai trị nhân dân như trong mô hình hành chính công truyền thống.
Đây là những xu hướng cải cách hành chính đã xuất hiện khoảng 30 năm
trở lại đây trên thế giới và ngày càng mở rộng như là xu thế tất yếu của thời đại.
Nếu quản lý công mới nhấn mạnh đến sự tham gia của khu vực tư vào khu vực
công, vận dụng những nguyên tắc của thị trường vào hoạt động cuả chính phủ,
phi tập trung hóa và phi quy chế hóa, khoa học hóa quy trình quản lý, các quyết
sách chính trị-hành chính để hướng đến một nền hành chính năng động, hiệu
quả. Thì mô hình quản trị nhà nước tốt (Good Governance) hướng đến các giá
trị: Mở rộng sự tham gia của công dân vào hoạt động quản lý nhà nước
(participatory), Hoạch định chính sách trên nguyên tắc đồng thuận xã
hội(consensus

oriented),

xây


là hết sức khó khăn, phải căn cứ vào đặc điểm và điều kiện cụ thể của từng
nước. Áp dụng mô hình quản lý công mới vào Việt Nam cũng gặp nhiều khó
khăn, thách thức, cụ thể bao gồm:
- Cải cách hành chính là một công việc phức tạp, khó khăn vì nó động
chạm đến bộ máy, đến cá nhân, đến quan điểm của cá nhân và các nhóm lợi ích.
- Phương thức lãnh đạo của Đảng đối với Nhà nước chưa được nghiên
cứu một cách thấu đáo, chưa đề ra được các nội dung lãnh đạo thật sự cụ thể,
hiệu quả, hoặc là Đảng còn bao biện, làm thay đổi công việc của Nhà nước, hoặc
là Đảng buông lỏng lãnh đạo đối với Nhà nước.
- Pháp luật không đầy đủ, thực hiện pháp luật không nghiêm.
- Bộ máy hành chính nhà nước từ trung ương đến địa phương còn cồng
kềnh, hoạt động kém hiệu lực, hiệu quả.
- Trong các cơ quan nhà nước còn tồn tại khá phổ biến tình trạng thiếu
dân chủ; tệ quan kiêu, hách dịch, cửa quyền, lãng phí, tham nhũng vẫn còn
nhiều.
- Tình trạng liên tục gia tăng biên chế trong các cơ quan, tổ chức tạo áp
lực lớn cho ngân sách nhà nước.
- Quản lý tài chính công kém hiệu quả.
- Tiền lương của cán bộ, công chức thấp là nguyên nhân dẫn đến tình
trạng thờ ơ, vô trách nhiệm và những công chức giỏi xin ra khỏi các cơ quan nhà
nước. Tình trạng suy thoái về đạo đức, lối sống, hối lộ, tham nhũng (vật chất,
thời gian), mua quan bán chức không được ngăn chặn, đẩy lùi…


- Hệ thống đánh giá cán bộ, công chức được xác định đúng, không dân
chủ và thiếu khách quan.
- Cán bộ lãnh đạo, quản lý thiếu trình độ, năng lực và các kỹ năng, không
biết sử dụng các yếu tố tạo động cơ làm việc cho cán bộ, công chức.
- Văn hóa làng xã, bè phái, tưtưởng “một trăm cái lý không bằng một tí
cái tính”; “phép vua thua lệlàng”, bệnh hình thức, sính bằng cấp còn khá

chạp. Cho đến nay, các Bộ ngành vẫn đang nắm giữ nhiều việc cụ thể của chính
quyền địa phương làm hạn chế tính chủ động, sáng tạo của địa phương. Các Bộ
vẫn được tổ chức theo mô hình Bộ đơn ngành, đơn lĩnh vực, cơ cấu tổ chức bên
trong của các Bộ, số lượng cơ quan chuyên môn của UBND cấp tỉnh, cấp huyện
lại đang có xu hướng tăng thêm đầu mối. Bộ máy cồng kềnh, nhiều đầu mối như
hiện nay tất yếu dẫn đến tình trạng chồng chéo, trùng lắp về chức năng, thẩm
quyền và sức ỳ, sự trì trệ, quan liêu của bộ máy là không thể tránh khỏi.
- Phương thức quản lý điều hành của bộ máy hành chính các cấp vẫn theo
chế độ làm việc tập thể, quyết định theo đa số có nhiều hạn chế nhưng chậm
được thay đổi. Hoạt động quản lý điều hành hành chính, cũng như các dạng
quản lý điều hành khác, đòi hỏi phải theo chế độ thủ trưởng, phải đề cao vai trò
và trách nhiệm của người đứng đầu thì mới đảm bảo nhanh nhạy, hiệu lực, hiệu
quả.
- Chất lượng đội ngũ cán bộ, công chức còn nhiều mặt chưa đáp ứng được
yêu cầu đổi mới, phát triển đất nước. Công tác kiểm tra, thanh tra công vụ và xử
lý cán bộ, công chức có vi phạm pháp luật tiến hành chưa nghiêm minh, chưa
thường xuyên, thiếu khách quan, công bằng dẫn đến kém hiệu quả, ít tính giáo
dục, răn đe, làm gương…Do vậy đạo đức công vụ, trách nhiệm của công chức
chậm được nâng cao. Một bộ phận cán bộ, công chức sa sút về phẩm chất đạo
đức, tham nhũng, vô cảm, thiếu trách nhiệm trước yêu cầu của dân, của xã hội.
- Về thực hiện yêu cầu hiện đại hóa nền hành chính còn chậm, chưa có sự
thay đổi cơ bản trong phương thức lề lối làm việc của cơ quan hành chính và
phong cách thực thi công vụ của cán bộ, công chức mà vẫn mang nặng dấu ấn
của cơ chế cũ. Khả năng sử dụng công nghệ thông tin trong quản lý hành chính
còn nhiều hạn chế làm cho năng suất lao động, hiệu quả công tác của công chức


thấp, trình độ ngoại ngữ và tin học của đội ngũ cán bộ, công chức còn yếu kém,
nhất là trước yêu cầu hội nhập quốc tế.
- Sự can thiệp hành chính của các cơ quan nhà nước vào hoạt động sản

sách nhiễu và gây khó khăn cho nhân dân và doanh nghiệp vừa là phương tiện
vừa là mục đích của công cuộc cải cách hành chính ở nước ta. Trong những năm
qua, với những nỗ lực đáng kể từ cải cách thể chế, thủ tục, bộ máy cho đến hoàn
thiện đội ngũ công chức, nước ta đã đạt được một số kết quả đáng ghi nhận về
phương diện này, điển hình là việc thực hiện Luật Doanh nghiệp và việc áp dụng
thí điểm cơ chế “một cửa” tại nhiều địa phương. Tuy nhiên, tình trạng người dân
và doanh nghiệp bị gây khó dễ, sách nhiễu bởi các quy định, quy trình, thủ tục
phiền hà cùng với nạn quan liêu, hách dịch, thiếu trách nhiệm, tiêu cực của một
bộ phận cán bộ, công chức vẫn còn khá phổ biến, có chiều hướng gia tăng hoặc
thành thông lệ, ảnh hưởng xấu, thậm chí nghiêm trọng, đến tình hình kinh tế và
xã hội. Cho đến nay chi phí và thời gian gia nhập thị trường của các doanh
nghiệp Việt Nam vẫn ở mức cao nhất so với các nước trong khu vực; trong quá
trình sản xuất, kinh doanh, các doanh nghiệp cũng gặp phải rất nhiều rào cản từ
những can thiệp gây khó dễ của các cơ quan nhà nước, nhất là tình trạng trùng
lặp, chồng chéo trong hoạt động của các cơ quan thanh tra, kiểm tra, kiểm soát
đối với doanh nghiệp.
II. Những giải pháp khắc phục
2.1. Đối với mô hình Quản lý công mới
Cải cách hành chính phải bắt nguồn từ thực tiễn của mỗi quốc gia, phụ
thuộc vào chế độ chính trị, trình độ phát triển kinh tế - xã hội và cả những yếu tố
khác như truyền thống, văn hóa, lịch sử… của các quốc gia đó. Tuy nhiên, việc
học tập, nghiên cứu kinh nghiệm cải cách của các nước để từ đó rút ra những bài
học kinh nghiệm là việc làm rất cần thiết đối với Việt Nam hiện nay.
Mô hình quản lý công mới xuất hiện trong môi trường các nước phát triển
phản ánh một cách rõ nét những gì cần phải làm ở các nước này. Tuy nhiên, việc
ứng dụng mô hình này vào các nước đang phát triển nói chung và Việt Nam nói
riêng vẫn còn là vấn đề phải tiếp tục nghiên cứu không chỉ trong giới học thuật
mà cả trong số các nhà quản lý hành chính thực tiễn.




- Trình độ của đội ngũ cán bộ, công chức các cấp còn thấp, chưa đáp ứng
được yêu cầu, nhiệm vụ, nhất là năng lực lãnh đạo, quản lý và các kiến thức về
pháp luật, kinh tế, tin học… Điều này cản trở rất nhiều khi thực hiện chủ trương
phân cấp của trung ương cho chính quyền địa phương.
Dù sao, khi nghiên cứu các nội dung của mô hình quản lý công mới chúng
ta nhận thấy Việt Nam có thể tiếp tục đẩy mạnh cải cách theo các nội dung sau:
Thứ nhất, đẩy mạnh phân cấp giữa trung ương và địa phương
Cần phân cấp mạnh hơn giữa chính quyền trung ương với chính quyền địa
phương và giữa các cấp chính quyền địa phương với nhau, thực hiện nguyên tắc
“tự quản địa phương”, cho phép các địa phương phát huy hết tiềm năng của
mình, tự quyết định các vấn đề liên quan tới công việc của địa phương mình,
tránh tình trạng nhà nước can thiệp quá mức cần thiết vào công việc của các địa
phương.
Nhà nước cần phân cấp mạnh trong việc quản lý nhân sự và quản lý
nguồn lực tài chính cho các cơ quan, tổ chức. Việc phân cấp được gắn liền với
trách nhiệm của cơ quan, đơn vị, tạo điều kiện để họ chủ động, linh hoạt, khuyến
khích họ áp dụng các biện pháp quản lý để đạt được mục tiêu của cơ quan, tổ
chức,.
Thứ hai, đẩy mạnh tư nhân hóa trong cung ứng dịch vụ công
Đồng thời với việc tăng cường tư nhân hóa cung ứng dịch vụ công, cần
tăng cường trách nhiệm của nhà nước trong việc kiểm tra, giám sát, chống tham
nhũng chính trị. Nhà nước thực hiện ký hợp đồng cung ứng dịch vụ công dựa
trên cơ sở kết quả đấu thầu công khai và công bằng.
Các yếu tố cạnh tranh được đưa vào hoạt động của các cơ quan, tổ chức
cung ứng dịch vụ công khiến cho dịch vụ công được cung cấp rẻ hơn, tốt hơn,
bộ máy nhà nước cũng trở nên gọn nhẹ hơn và tiết kiệm hơn.
Trong những năm gần đây, nhà nước đã cho tư nhân mở dịch vụ công
chứng, xây dựng trường học, bệnh viện tư, xây dựng đường sá, nhà máy thủy
điện… Nhưng nhìn chung, theo đánh giá của các chuyên gia thì nhà nước ta vẫn

- Các nhà quản lý được chủ động trong việc tuyển dụng, sa thải, thăng
tiến, thuyên chuyển, duy trì và trả lương cán bộ, công chức. Việc trả lương cán
bộ, công chức gắn chặt với năng lực và kết quả làm việc của cán bộ, công chức.


- Thực hiện mô hình nhân sự theo chức nghiệp đối với viên chức nhà
nước và theo chế độ theo việc làm đối với công chức lãnh đạo, quản lý. Tuyển
dụng và đề bạt công chức lãnh đạo trên cơ sở cạnh tranh và tài năng.
- Thuê mướn nhân lực trên cơ sở hợp đồng thay thế cho việc bổ nhiệm
theo nhiệm kỳ ở các cơ quan hành chính sự nghiệp và các doanh nghiệp nhà
nước.
- Tính toán chế độ tiền lương, tiền thưởng cho cán bộ, công chức theo
mức tăng của khu vực tư.
Thứ năm, tăng cường sự tham gia của nhân dân
- Tạo điều kiện để công dân và tổ chức tiếp cận thông tin một cách dễ
dàng, chính xác và kịp thời. Đơn giản hóa thủ tục hành chính và hiện đại hóa
nền hành chính. Tất cả các giao dịch hành chính đều thông qua cổng thông tin
điện tử; mọi cơ quan hành chính nhà nước đều được đưa lên mạng.
- Đề cao vai trò của công dân, tổ chức trong việc hoạch định chính sách,
ra quyết định quản lý và đánh giá chất lượng hoạt động của các cơ quan nhà
nước bằng hình thức đối thoại trực tiếp và trưng cầu ý dân.
Thứ sáu, cải cách quản lý tài chính công
- Áp dụng mô hình quản lý tài chính công mới thay cho mô hình cấp phát
ngân sách hằng năm như trước đây. Thực hiện việc cấp phát theo chương trình,
dự án cụ thể (trừ những chỉ tiêu tất yếu và ổn định) nhằm tăng cường hiệu quả,
tiết kiệm ngân sách nhà nước.
- Việc cấp phát ngân sách được kiểm tra chặt chẽ, bảo đảm những quy tắc
tài chính và coi trọng tính hiệu quả…
2.2. Đối với mô hình Quản trị nhà nước tốt
Sự thay đổi mạnh mẽ của đất nước trong giai đoạn tới cùng với nhũng

mạnh mẽ sự tham gia của người dân vào quản lý nhà nước, đòi hỏi phải đảm bảo
tính công khai, minh bạch trong thể chế, chính sách, thủ tục hành chính cũng
như trong thực thi công vụ, đòi hỏi các cơ quan Nhà nước và các công chức
trong bộ máy hành chính phải thích ứng cả về nội dung lẫn phương thức hoạt
động.


- Sự phát triển nhanh của tiến bộ khoa học, công nghệ, đặt ra yêu cầu cao
về hiện đại hóa nền hành chính quốc gia. Yêu cầu về xây dựng Chính phủ điện
tử, hiện đại hóa nền hành chính xây dựng được phương thức thanh toán có kiểm
soát (qua tài khoản, thẻ tín dụng…thay vì thanh toán chủ yếu bằng tiền mặt như
hiện nay) nâng cao trình độ của đội ngũ công chức hành chính đang tác động
mạnh mẽ đến mọi cấp. Trong khi đó ảnh hưởng của cơ chế quản lý tập trung
quan liêu bao cấp trước đây, sức ỳ của nền hành chính cũ đang in đậm trong nếp
nghĩ, cách làm của đội công chức trong bộ máy và đang là trở ngại, thách thức
lớn đối với công cuộc cải cách hành chính nhà nước hiện nay. Nếu không có một
quyết tâm cao, cũng như các giải pháp mạnh, có tính cách mạng thì sẽ dẫn đến
tình trạng “bình mới rượu cũ” trong nội dung và phương thức hoạt động của bộ
máy hành chính.
- Sự lúng túng, chưa đủ rõ về mặt lý luận đối với những vấn đề rất cơ bản,
rất hệ trọng trong đường lối, chủ trương phát triển nền kinh tế thị trường định
hướng XHCN, trong xây dựng nhà nước pháp quyền XHCN của dân, do dân và
vì dân, trong phát triển khu vực xã hội dân sự cũng là những thách thức đáng kể
đối với việc hoạch định các chủ trương, phương hướng tổng thể cho công cuộc
cải cách hành chính nhà nước ở nước ta theo mô hình “ Hành chính phát triển”
trong giai đoạn tới.


KẾT LUẬN
Trong quá trình áp dụng các mô hình quản lý công mới và quản trị nhà