MỤC LỤC

1

1


A. PHẦN MỞ ĐẦU
Xây dựng môi trường giáo dục trong trường mầm non là một nhiệm vụ hết sức quan
trọng và có ý nghĩa đối với sự phát triển của trẻ ở lứa tuổi này. Môi trường tạo cơ
hội cho trẻ tìm tòi, khám phá, phát hiện nhiều điều mới lạ, hấp dẫn trong cuộc sống,
trẻ được tự lựa chọn hoạt động cá nhân hoặc theo nhóm một cách tích cực, qua đó
kiến thức và kỹ năng ở trẻ dần được hình thành. Môi trường đó phải đảm bảo an
toàn về thể chất, tâm lý cho trẻ vừa có tác dụng giáo dục, có tính thẩm mỹ và phải
được xây dựng trong suốt quá trình thực hiện chương trình chăm sóc giáo dục trẻ.
Trong thực tế hiện nay, đa số giáo viên đã biết cách xây dựng môi trường giáo dục
cho trẻ hoạt động, trẻ tích cực tham gia vào các hoạt động giáo dục do cô tổ chức.
Tuy nhiên, vẫn còn một số hạn chế: môi trường cho trẻ hoạt động chưa phong phú,
còn mang tính áp đặt, cách bố trí các góc hoạt động chưa linh hoạt, chưa khai thác
hiệu quả sử dụng của các góc, các mảng tường, đồ dùng đồ chơi
Môi trường giáo dục đa dạng, phong phú sẽ kích thích tính tích cực chủ động của
trẻ từ việc tự lựa chọn góc chơi, đồ chơi đến việc tự quyết định và tìm cách giải
quyết nhiệm vụ. Trẻ sẽ dần biết tự chịu trách nhiệm với hành động của mình và biết
đánh giá những thành công hay thất bại trong quá trình chơi, trẻ sẽ dần rút ra những
bài học cho bản thân mình. Trong quá trình hoạt động, trẻ sẽ phối hợp chơi cùng
nhau như cùng xây dựng, cùng chơi gia đình, bác sĩ, … trên cơ sở đó giúp trẻ tái
hiện lại các mối quan hệ gia đình, cộng đồng. Qua đó, trẻ học được cách làm việc
với người khác, học cách lắng nghe và chia sẻ suy nghĩ của bản thân với bạn bè.
Đây là cơ sở hình thành tính tập thể và đoàn kết ở trẻ.
Môi trường giáo dục phù hợp, đa dạng, phong phú sẽ gây hứng thú cho trẻ và cả
giáo viên, góp phần hình thành và nâng cao mối quan hệ thân thiện, tự tin giữa giáo

Môi trường như người giáo viên thứ 2 trong công tác tổ chức, hướng dẫn trẻ
hoạt động nhằm thỏa mãn nhu cầu vui chơi và hoạt động của trẻ, thông qua đó,
nhân cách trẻ được hình thành và phát triển toàn diện.
3

3




Thúc đẩy sự phát triển nhận thức.



Thúc đẩy sự phát triển vận động.



Thúc đẩy sự phát triển tình cảm, xúc cảm.



Thúc đẩy sự phát triển giao tiếp xã hội.



Thúc đẩy sự phát triển tính tự lực.




dục trẻ.

4

4


Ở mọi lúc, mọi nơi, trong mọi tình huống cuộc sống, nhà trường người lớn,
giáo viên đều có thể bảo ban, dạy dỗ trẻ. Việc nuôi và dạy trẻ trong môi trường tâm
lý- xã hội nhà trường cần được kết hợp một cách khéo léo và tự nhiên
Môi trường tâm lý- xã hội cần đa dạng, phong phú để kích thích sự phát triển
của trẻ.
Trong môi trường phong phú các mối quan hệ ở những thế hệ, độ tuổi khác
nhau này, trẻ có nhiều cơ hội để giao tiếp, học hỏi, mở rộng kiến thức cũng như rèn
luyện các kỹ năng sống cần thiết
1.3.2. Môi trường tâm lý- xã hội phải thuận lợi để hình thành các kỹ năng xã
hội:
Nguyên liệu đa dạng nhằm mở rộng cơ hội học tập, hỗ trợ nhiều hoạt động
chơi của trẻ.
Môi trường tâm lý-xã hội phản ánh kinh nghiệm, văn hoá của địa phương....
nhằm cung cấp cho trẻ những hiểu biết về nền văn hoá địa phương.
Môi trường tâm lý- giáo dục phải có không gian, cách sắp xếp phù hợp, gần
gũi, quen thuộc với cuộc sống thực hàng ngày của trẻ.
Trang thiết bị, đồ dùng, đồ chơi có màu sắc, hình dạng, kích thước, chức năng
sử dụng phù hợp, hứng thú đối với trẻ.
Tận dụng và khai thác triệt để tác dụng giáo dục của môi trường xây dựng,
tránh tình trạng lãng phí công sức, thời gian.
Luôn thay đổi không gian môi trường giáo dục tâm lý- xã hội tạo ra sự hấp
dẫn mới lạ đối với trẻ.
Tôn trọng nhu cầu, sở thích và có tính đến khả năng của mỗi trẻ.


Giáo viên – Cha mẹ trẻ.



Trẻ - Trẻ.
1.4.1.2.Hành vi giao tiếp bằng ngôn ngữ:



Ngôn ngữ nói phải chuẩn( phát âm, sử dụng từ ngữ, sử dụng câu, diễn đạt
mạch lạc)
6

6


Ngôn ngữ nói phải truyền cảm ( tạo cảm xúc tích cực )



1.4.1.3.Hành vi giao tiếp bằng phương tiện phi ngôn ngữ , đặc biệt là phương
tiện xúc giác:
Những hành vi giao tiếp xúc giác tạo cho trẻ sự thoải mái, dễ chịu, tin tưởng:



bế bồng, ôm ấp, vuốt ve, vỗ vai…
Không được thực hiện những hành vi như dúi, ấn, kéo, đẩy, ,lôi… trong



Lắng nghe, chia sẻ



Tự tin



Cởi mở, Tự do



Bình đẳng với bạn



Có cơ hội tích cực giao tiếp, hoạt động

7

7


-

Tạo tâm lý tin cậy, mong muốn chia sẻ:




-

Chú trọng phát triển các kỹ năng xã hội trong các hoạt động nhóm:



Kiên nhẫn với trẻ. Tránh thúc ép, căng thẳng khi luyện tập các kỹ năng cho
trẻ. Biết chờ đợi.



Chấp nhận sự khác biệt, tôn trọng ý kiến cá nhân, tránh áp đặt, từ đó hình
thành thói quen suy nghĩ 1 cách độc lập.



Không định kiến với trẻ.



Chỉ cấm đoán những việc không an toàn.



Hạn chế mệnh lệnh, tăng cường khích lệ

8

8


Cô giáo yêu thương trẻ thì trẻ mới có tình cảm yêu quý với cô, trẻ yêu cô
mới nghe lời cô, trên cơ sở đó cô mới giáo được trẻ



Trẻ còn rất nhỏ cần sự chăm sóc của người lớn, thời gian trẻ ở trường với cô
nhiều, những thông tin, hiểu biết, nhận thức, về con người sự vật, hiện tượng
chủ yếu do cô giáo mầm non xây dựng cho trẻ. Thời gian này, cô phải làm
sao để trẻ được sống trong gia đình của mình. Có như vậy trẻ mới phát triển
bình thường về thể xác, xúc cảm, tình cảm, trí tuệ. Do đó cô phải có trách
nhiệm thay người mẹ chăm sóc trẻ



Cô giáo phải yêu thương thì phụ huynh mới tin tưởng giao con của mình cho
cô giáo

-

Giao tiếp, ứng xử với trẻ bằng sự thành tâm, thiện ý



Thành tâm, thiện ý là một phẩm chất đạo đức cần thiết của con người. Cô
giáo mầm non cần có phẩm chất này thì mới có thể sáng tạo ra nhiều biện
pháp, phương pháp tiếp cận với trẻ để vừa chăm sóc, vừa giáo dục trẻ nên
người
9

9


Không định kiến trẻ



Chỉ cấm đoán những việc không an toàn



Kiên nhẫn với trẻ. Biết chờ đợi. Tránh thúc trẻ, tránh tạo cho trẻ tâm lý căng
thẳng



Chấp nhận sự khác biệt, Tôn trọng ý kiến cá nhân ( dạy trẻ phát triển ý kiến).
Tránh áp đặt.



Rất cẩn trọng trong việc đánh giá trẻ



Thái độ, hành vi, ngôn ngữ ứng xử phải đáp ứng theo nhu cầu của giáo dục



Thỏa mãn hợp lý các nhu cầu cơ bản của trẻ



Trẻ rất thích được động viên, khi cô dỗ dành trẻ sẽ tích cực hoạt động

1.4.2. Yêu cầu đối với việc lựa chọn trang thiết bị, đồ dùng, đồ chơi:


An toàn, vệ sinh



Thẩm mĩ



Màu sắc tươi sáng



Hình dáng ngộ nghĩnh



Đảm bảo tính mục đích



Dễ sử dụng.



Đa dạng, phong phú, kích thích sự phát triển của trẻ:




Tạo cảm giác mới lạ, hấp dẫn với trẻ



Tạo cơ hội cho trẻ giao tiếp và hợp tác



Tạo cơ hội cho trẻ hoạt động tích cực



Phù hợp với chủ đề GD

1.5. Quy trình xây dựng môi trường tâm lý- xã hội trong giáo dục:
1.5.1. Xác định môi trường tâm lý- xã hội cần xây dựng:
Xây dựng môi trường chung trong trường mầm non (MT ngoài trời): Đây là
môi trường sẵn có xung quanh trường,lớp; MT để tổ chức các HĐ ngoài trời.
Xây dựng môi trường trong nhóm lớp: môi trường tổ chức các hoạt động học
tập (hoạt động tạo hình, âm nhạc, vận động…) môi trường tổ chức vui chơi… phù
hợp theo từng chủ đề.
Cô giáo mầm non cần tạo ra môi trường tâm lý- xã hội với các mối quan hệ
tích cực, thân thiện để trẻ:
Chơi, hợp tác, thân thiện, nhường nhịn với tất cả các bạn
Chủ động kết bạn: biết chơi với bạn, biết đề nghị được mượn đồ chơi, cùng
chơi, cùng thực hiện
Kính trọng, lễ phép với người lớn

Ngoài trời: Nên quy định rõ diện tích sân chơi, dựa trên tổng diện tích của
trường.

13

13


Trong lớp: Nên phân bố khoảng không gian hợp lý giữa các khu vực. Cần đảm
bảo đủ ánh sáng cần thiết. Đối với góc chơi mà trẻ cần tập trung chú ý suy nghĩ phải
đảm bảo yên tĩnh. Sắp xếp góc chơi tạo sự hấp dẫn, mới lạ đối với trẻ.
2. Cơ sở thực tiễn
Để thực hiện tốt các mục tiêu của ngành, nhiệm vụ trọng tâm của Phòng giáo
dục . Ban giám hiệu trường Mầm non Hoa Cúc tiến hành các nhiệm vụ như giáo
dục trẻ mầm non theo hướng “Lấy trẻ làm trung tâm” nhằm phát triển toàn diện cho
trẻ. Tạo điều kiện cho trẻ tự do tìm tòi khám phá theo ý tưởng riêng của trẻ mà
không bị gò bó bởi sự áp đặt của cô giáo. Để có được môi trường học tập đáp ứng
được nhu cầu của thời kỳ Công nghiệp hóa – Hiện đại hóa đòi hỏibản thân giáo
viên phải có những hiểu biết khi xây dựng môi trường giáo dục cho trẻ không
những đa dạng, phong phú về hình thức, nội dung mà còn phải an toàn, thân thiện
đối với trẻ. Trên thực tế do một số giáo viên chưa dành thời gian hợp lí cho các hoạt
động, chưa đi sâu nghiên cứu tìm ra cách trang trí, xây dựng môi trường giáo dục
trẻ theo hướng mở nên hiệu quả chưa cao.
Là một giáo viên được phân công phụ trách lớp 5-6 tuổi tôi nhận thức đầy đủ
và sâu sắc tầm quan trọng của việc đề ra những biện pháp để lựa chọn những hoạt
động, nội dung bài tập phong phú đa dạng và an toàn tuyệt đối cho trẻ để trẻ có
nhiều cơ hội hoạt động và trải nghiệm thực tế đạt hiệu quả cao giúp trẻ hoạt động
tích cực”
2.1. Thực trạng của vấn đề.
2.1.1 Thuận lợi:

Chưa dành thời gian hợp lí cho các hoạt động của trẻ, chưa đi sâu nghiên cứu
tìm ra cách trang trí, xây dựng môi trường giáo dục trẻ theo hướng mở nên hiệu quả
hoạt động của trẻ chưa cao.
Nhiều trẻ còn hiếu động khi ra sân hoạt động.
15

15


2.2. Nguyên nhân thực trạng:
Từ những khó khăn trên phần nào đánh giá được thực trạng đối với môi
trường giáo dục của lớp, nhà trường và cũng đặt ra cho tôi những băn khoăn làm thế
nào để một môi trường giáo dục an toàn, thân thiện- học sinh tích cực qua đó nhằm
nâng cao hiệu quả giáo dục trẻ một cách toàn diện.
Với thực trạng như vậy tôi luôn sát xao đến vấn đề xây dựng môi trường học
tập thế nào để cho các con được hoạt động một cách tích cực nhất và được an toàn
nhất đối với trẻ nên tôi đã mạnh dạn đưa ra những biện pháp sau:
2.3. Những biện pháp và các kiến nghị, đề nghị
2.3.1 Biện pháp 1: Xây dựng môi trường giáo dục thân thiện, đảm bảo an toàn
tuyệt đối cho trẻ trong trường mầm non
Đây là một trong những nhiệm vụ quan trọng của giáo dục mầm non năm học
2017 - 2018 mà BộGiáo dục và Đào tạo yêu cầu các cơ sở giáo dục mầm non.
Muốn trẻ tích cực hoạt động, sáng tạo theo cách riêng của trẻ thì không phải
cô giáo cứ bày nhiều đồ dùng, đồ chơi ra để trẻ tự do hoạt động mà điều quan trọng
hàng đầu là trẻ phải được ở trong một môi trường tuyệt đối an toàn để trẻ cảm thấy
yên tâm, tích cự khám phá và cô giáo phải là người gần gũi, hướng dẫn trẻ.
Vì vậy tôi đã thực hiện như sau:
Xây dựng môi trường giáo dục thân thiện, đảm bảo an toàn tuyệt đối về thể
chất và tinh thần cho trẻ.
 Đối với môi trường giáo dục trong lớp học

vườn và diện tích các khu vực bổ trợ cho hoạt động ngoài trời của trẻ. Nhà trường
có thể bố trí các khu vực cho trẻ hoạt động vui chơi, sinh hoạt, học tập ngoài trời
một cách khoa học và phù hợp hơn. Phân chia các khu vực có đủ đồ dùng dụng cụ
để tạo môi trường cho trẻ hoạt động trải nghiệm.
Ảnh trẻ chăm sóc

cây
xanh

18

18


Bổ sung thêm một số bảng biểu, một số khẩu hiệu về tình yêu thương để tạo
môi trường thân thiện

Ngoài ra cần đẩy mạnh các giải pháp xây dựng trường, lớp xanh, sạch, đẹp;
Lồng ghép các nội dung giáo dục văn hoá truyền thống, giáo dục kỹ năng sống vào
các hoạt động giáo dục phù hợp với điều kiện cụ thể của nhà trường, địa phương và
chương trình giáo dục.

2.3.2 Biện pháp 2. Bồi dưỡng nâng cao chuyên môn nghiệp vụ cho bản thân
Môi trường cho trẻ hoạt động là nơi có các nguồn thông tin phong phú,
khuyến khích tính độc lập và hoạt động tích cực của trẻ. Muốn làm tốt điều đó bản
thân tôi phải luôn nắm vững được tâm sinh lý của trẻ để có phương pháp tổ chức
các hoạt động trải nghiệm cho trẻ ở trong lớp lẫn ngoài trời, không để trẻ nhàm
chán, im lặng, phải giúp trẻ hoạt động tích cực, gây hứng thú và sự chú ý cho trẻ.
Để xây dựng được môi trường có nội dung phong phú cho trẻ hoạt động,tích
cực sáng tạo vì vậy bản thân tôi học hỏi một số trường bạn trong quận ngoài ra

-

Bản thân tôi biết cách sắp xếp phân mảng các góc chơi hợp lý, khoa học.

-

Biết lựa chọn nguyên liệu để trang trí màu sắc có màu sắc nhã nhặn, hài hòa.

-

Tích cực tìm kiếm, sưu tầm bài tập cho trẻ hoạt động ở các góc đa dạng, phong phú
về nội dung và hình thứcphát huy được tính tích cực của trẻ.
* Đối với môi trường ngoài lớp học:

-

Phối hợp với Ban giám hiệu trong việc tạo môi trường bên ngoài lớp học cho trẻ
hoạt động.
20

20


-

Thường xuyên cho trẻ ra hoạt động, vui chơi ngoài trời để trẻ được phát triển toàn
diện.

-


-

Trang bị thêm trang thiết bị, cơ sở vật chất đồ chơi hoạt động ngoài trời.

C. KẾT LUẬN
Xây dựng môi trường tâm lý- xã hội giáo dục phù hợp, đa dạng, phong phú sẽ
gây hứng thú cho trẻ và cả giáo viên, góp phần hình thành và nâng cao mối quan hệ
21

21


thân thiện, tự tin Chính vì vậy, việc xây dựng môi trường tâm lý- xã hội trong giáo
dục trong trường mầm non vô cùng cần thiết và đặc biệt quan trọng. Nó được ví
như người giáo viên thứ hai trong công tác tổ chức, hướng dẫn trẻ nhằm thỏa mãn
nhu cầu vui chơi và hoạt động của trẻ, thông qua đó nhân cách của trẻ được hình
thành và phát triển toàn diện.
Để xây dựng được môi trường tâm lý- xã hội an toàn lành mạnh trong trường
mầm non, tạo điều kiện thuận lợi cho sự phát triển của trẻ cần có sự chỉ đạo của các
cấp lãnh đạo, sự quan tâm cộng đồng và đặc biệt là sự tích cực, chủ động của đội
ngũ giáo viên mầm non
Những năm qua, trường Mầm non Hoa Cúc đã tích cực trong công tác xây
dựng trường lớp xanh, sạch, đẹp, đặc biệt chú trọng xây dựng cảnh quan nhà
trường; xây dựng nhà vận động , khu vực chơi ngoài trời cho trẻ; vườn trường được
xây dựng bằng đường đi lối lại, vừa tạo cảnh quan trường sạch, đẹp, đồng thời giúp
trẻ tìm hiểu, khám phá thế giới giữa giáo viên với trẻ và giữa trẻ với nhau.
Từ những việc làm trên bản thân tôi tự rút ra cho mình bài học kinh nhệm sau:
Muốn tạo môi trường xung quanh lớp phong phú và có hiệu quả đòi hỏi phải
tìm tòi các phương pháp, thích hợp có khoa học, sáng tạo linh hoạt.
Nắm vững đặc điểm tâm sinh lý và khả năng nhận thức và kỹ năng hoạt động