LỜI CAM ĐOAN
Tôi cam đoan đây là công trình nghiên cứu của riêng tôi.
Các số liệu, kết quả nêu trong luận văn là trung thực và chưa từng được
ai công bố trong bất kỳ công trình nào khác.
Tác giả luận văn

Nguyễn Phan Thu Thủy


MỤC LỤC
DANH MỤC CÁC KÝ HIỆU, CÁC CHỮ VIẾT TẮT............................................iii
DANH MỤC CÁC BẢNG BIỂU.............................................................................iv
DANH MỤC CÁC HÌNH VẼ, ĐỒ THỊ....................................................................v
MỞ ĐẦU................................................................................................................... 1
CHƯƠNG 1............................................................................................................... 8
CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ TỔ CHỨC CÔNG TÁC KẾ TOÁN TRONG DOANH
NGHIỆP.................................................................................................................... 8
CHƯƠNG 2............................................................................................................. 37
THỰC TRẠNG TỔ CHỨC CÔNG TÁC KẾ TOÁN TẠI......................................37
TỔNG CÔNG TY CỔ PHẦN Y TẾ DANAMECO................................................37
DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO...............................................................101
QUYẾT ĐỊNH GIAO ĐỀ TÀI LUẬN VĂN (Bản sao)
PHỤ LỤC


ii


iii

DANH MỤC CÁC KÝ HIỆU, CÁC CHỮ VIẾT TẮT


DANH MỤC CÁC BẢNG BIỂU
Số hiệu
bảng
2.1.
2.2.

Tên bảng

Trang

Kết quả tình hình hoạt động kinh doanh năm 2009-2011
Tình hình quản lý và cơ cấu nguồn nhân lực năm 2009-

38
39

2.3.

2011
Một số danh mục chứng từ kế toán sử dụng tại Tổng công

2.4.
2.5
2.6.

ty
Danh mục hệ thống sổ kế toán sử dụng tại Tổng công ty
Chính sách kế toán chung áp dụng tại Tổng công ty
Danh mục biểu mẫu báo cáo nội bộ sử dụng tại Tổng


TÊN HÌNH VẼ
hình vẽ
1.1.
Sơ đồ mô hình tổ chức kế toán tập trung

Trang
15

1.2.

Sơ đồ mô hình tổ chức kế toán phân tán

16

1.3.

Sơ đồ mô hình kế toán vừa tập trung vừa phân tán

17

1.4.
2.1.
2.2.

Quy trình luân chuyển chứng từ
Sơ đồ kênh phân phối trực tiếp
Sơ đồ kênh phân phối gián tiếp

18

Sơ đồ kết hợp công việc của kế toán quản trị và kế toán
tài chính
Sơ hoàn thiện tổ chức bộ máy kế toán tại Tổng công ty

83

3.2.
3.3.

89
90


1

MỞ ĐẦU
1. TÍNH CẤP THIẾT CỦA ĐỀ TÀI
Trước sự biến động của nền kinh tế thế giới, sự linh hoạt của nền kinh tế
thị trường, hoạt động sản xuất kinh doanh ngày càng được mở rộng, càng
mang tính chất đa dạng, phức tạp thì nhu cầu thông tin càng trở nên bức thiết
và quan trọng. Để quản lý một cách có hiệu quả và tốt nhất đối với các hoạt
động sản xuất kinh doanh, các doanh nghiệp đều phải sử dụng hàng loạt các
công cụ quản lý kinh tế khác nhau trong đó kế toán được coi như một công cụ
có hiệu quả, cần phải được nghiên cứu, tổ chức hợp lý và khoa học, vận dụng
vào thực tiễn đạt hiệu quả cao nhất. Đặc biệt là trong lĩnh vực kế toán, Luật kế
toán và hệ thống chuẩn mực kế toán Việt Nam đã được ban hành và đi vào
cuộc sống là cơ sở pháp lý cao nhất về kế toán.
Để phục vụ cho nhu cầu quản lý của các đối tượng bên trong và bên
ngoài tổ chức doanh nghiệp thì việc tổ chức công tác kế toán có vai trò rất lớn
trong bối cảnh cạnh tranh. Có thể nói chính chất lượng và hiệu quả của công

Thứ hai, tìm hiểu và phân tích thực trạng tổ chức công tác kế toán tại
Tổng công ty cổ phần y tế DANAMECO. Qua đó, đề xuất ra những giải pháp
phù hợp nhằm hoàn thiện hơn nữa tổ chức công tác kế toán theo đặc thù của
Tổng công ty.
3. ĐỐI TƯỢNG VÀ PHẠM VI NGHIÊN CỨU
Đối tượng nghiên cứu: Nghiên cứu cơ sở lý luận về tổ chức công tác
kế toán và thực tiễn về tổ chức công tác kế toán tại Tổng công ty cổ phần y tế
DANAMECO. Từ đó, vận dụng những lý luận đã nghiên cứu, đưa ra các giải
pháp nhằm hoàn thiện tổ chức công tác kế toán tại Tổng công ty.
Phạm vi nghiên cứu:
Về nội dung, luận văn chỉ tập trung nghiên cứu tổ chức công tác kế toán
tại Tổng công ty cổ phần y tế DANAMECO.


3

Về thời gian, đề tài sử dụng các số liệu được nghiên cứu trong giai đoạn
từ 2009-2011 tại Tổng Công ty cổ phần y tế Danameco.
Về không gian, đề tài tập trung nghiên cứu và đề xuất các giải pháp để
hoàn thiện tổ chức công tác kế toán tại Tổng Công ty cổ phần y tế Danameco.
4. PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU
Để thực hiện được mục tiêu nghiên cứu trên đề tài sử dụng các phương
pháp nghiên cứu sau đây:
- Phương pháp thống kê, phương pháp so sánh, tổng hợp để đánh giá và
phân tích các vấn đề thực tiễn một cách logic, khoa học về công tác kế toán
tại đơn vị.
- Phương pháp thu thập dữ liệu:
+ Nguồn dữ liệu sơ cấp: tiến hành phỏng vấn nhân viên kế toán, kế toán
trưởng tại Tổng công ty; đơn vị thành viên để làm rõ các đặc thù trong tổ chức
công tác kế toán.

công ty liên kết.
Trong đề tài này tác giả đã đi sâu vào mục đích nghiên cứu một cách có
hệ thống những vấn đề thuộc về cơ sở lý luận của tổ chức công tác kế toán
trong doanh nghiệp. Nghiên cứu thực trạng tổ chức công tác kế toán tại Công
ty cổ phần Tập đoàn Hòa Phát, từ đó rút ra những ưu điểm và những mặt còn
tồn tại trong tổ chức công tác kế toán
Vận dụng lý luận và thực tiễn đề xuất những quan điểm có tính nguyên
tắc cho việc hoàn thiện tổ chức công tác kế toán và đưa ra những giải pháp cơ
bản nhằm hoàn thiện tổ chức công tác kế toán tại Công ty cổ phần Tập đoàn
Hòa Phát
Những dự kiến đóng góp của luận văn:
Trên cơ sở hệ thống, khái quát hoá những vấn đề lý luận chung về tổ
chức công tác kế toán, làm sáng tỏ đặc thù của công tác kế toán, thông qua


5

khảo sát, đánh giá thực trạng tổ chức công tác kế toán tại Công ty cổ phần Tập
đoàn Hòa Phát, dự kiến luận văn sẽ có những đóng góp chủ yếu sau:
+ Thứ nhất, làm rõ mặt lý luận cơ bản về tổ chức công tác kế toán tại
công ty
+ Thứ hai, phân tích, đánh giá xác đáng thực trạng tổ chức công tác kế
toán tại Công ty cổ phần Tập đoàn Hòa Phát.
+ Thứ ba, đưa ra phương hướng và giải pháp khắc phục những tồn tại,
góp phần hoàn thiện tổ chức công tác kế toán tại Công ty cổ phần Tập đoàn
Hòa Phát.
Qua tham khảo đề tài nghiên cứu “Hoàn thiện tổ chức công tác kế toán
tại Công ty cổ phần Tập đoàn Hòa Phát” của tác giả Lý Thị Ngạn (năm
2008), tôi đã rút ra được kết quả sau: Tập đoàn Hòa Phát là một công ty cổ
phần lớn, niêm yết trên sàn chứng khoán, mặc dù vậy nhưng công tác tổ chức

chức các bộ phận trong bộ máy kế toán của công ty mẹ cần tương ứng với quy
mô công tác kế toán và khối lượng công việc kế toán cần thực hiện.
Hoàn thiện tổ chức hệ thống chứng từ kế toán: Để phục vụ thu nhận
thông tin kế toán tài chính và kế toán quản trị các tập đoàn cần hoàn thiện trên
tất cả các khâu như: xây dựng, thiết kế, tổ chức hạch toán ban đầu cũng như
kiểm tra và luân chuyển chứng từ kế toán.
Hoàn thiện tổ chức hệ thống tài khoản kế toán: Căn cứ vào hệ thống tài
khoản kế toán đã ban hành để lựa chọn, bổ sung, chi tiết hoá các tài khoản
phục vụ cho kế toán tài chính và kế toán quản trị.
Hoàn thiện tổ chức hình thức sổ kế toán: Các tập đoàn cần quy định
thêm những sổ kế toán để phục vụ cho quá trình hợp nhất báo cáo tài chính.
Hoàn thiện tổ chức lập và công khai báo cáo kế toán: Báo cáo tài chính
và báo cáo kế toán quản trị là loại báo cáo cung cấp thông tin phục vụ việc
quản lý trong tập đoàn. Tổ chức công tác phân tích báo cáo tài chính hợp nhất
để cung cấp thêm thông tin một cách toàn diện phục vụ yêu cầu quản lý.


7

Luận án kiến nghị với Nhà nước cũng như các tập đoàn kinh tế Việt Nam
những điều kiện để thực hiện các giải pháp.
Qua các tài liệu trên đã phản ánh được tổ chức công tác kế toán ở những
lĩnh vực đặc thù khác nhau, riêng trong lĩnh vực thiết bị, vật tư y tế thì việc
nghiên cứu này trước đây còn ít nghiên cứu chưa đề cập đến. Việc áp dụng
một cơ sở dữ liệu kế toán - tài chính thống nhất còn là tiền đề để kết nối thông
tin kế toán - tài chính với toàn bộ số liệu thông tin về các lĩnh vực khác trong
Tổng công ty, phục vụ khai thác hiệu quả tối đa thông tin kế toán cho việc ra
các quyết định kinh doanh, quản lý công ty. Đây là hướng phát triển vươn tới
của rất nhiều công ty lớn tại Việt Nam hiện nay - về xây dựng một hệ thống
tích hợp thông tin nguồn lực doanh nghiệp. Chính vì vậy, tác giả đi vào vấn

của người tiêu thụ. Như vậy, nhờ kế toán mà người quản lý tính được hiệu quả
công việc mình làm, điều hành trôi chảy các hoạt động của đơn vị, nhờ đó tạo
cho sự quản lý lành mạnh, tránh những hiện tượng thâm lạm tài sản, thực hiện
việc kiểm soát nội bộ đồng thời cũng qua đó vạch ra hướng hoạt động cho
tương lai.
Kế toán cung cấp tài liệu cho doanh nghiệp là cơ sở để giải quyết tranh
tụng khiếu tố, được tòa án chấp nhận; là bằng chứng về hành vi thương mại
đồng thời kế toán cho biết một kết quả tài chính rõ rệt không ai chối cãi được.
Đối với Nhà nước: Thông qua kế toán, Nhà nước theo dõi được sự
phát triển của các ngành sản xuất kinh doanh, để từ đó tổng hợp được sự phát


9

triển của nền kinh tế quốc gia. Nhờ số liệu kế toán, Nhà nước làm trọng tài
giải quyết sự tranh chấp về quyền lợi giữa các doanh nghiệp; tìm ra cách tính
thuế tốt nhất, hạn chế thất thu thuế, hạn chế sai lầm trong chính sách thuế.
Qua kết quả tổng hợp các báo cáo tài chính của ngành, chính quyền có
thể biết được tình hình thịnh suy của nền kinh tế nước nhà, biết được sự thành
công hay thất bại của các ngành, các doanh nghiệp, đồng thời biết được nguồn
lợi về thuế sẽ thu được cho Ngân sách Nhà nước.
b. Nhiệm vụ của kế toán
Để cung cấp thông tin đáp ứng nhu cầu quản lý và các đối tượng khác,
kế toán cần thực hiện tốt các nhiệm vụ sau:
+ Thu thập, xử lý thông tin, số liệu kế toán theo đối tượng và nội dung
công việc kế toán, theo chuẩn mực và chế độ kế toán.
+ Kiểm tra giám sát các khoản thu, các nghĩa vụ thu, nộp, thanh toán
nợ; kiểm tra việc quản lý và sử dụng tài sản, nguồn hình thành tài sản; phát
hiện và ngăn ngừa các hành vi vi phạm pháp luật về tài chính, kế toán.
+ Phân tích thông tin, số liệu kế toán, tham mưu, đề xuất các giải pháp

yêu cầu đó cũng phù hợp với thông lệ quốc tế.
1.2. CÁC NGUYÊN TẮC VÀ Ý NGHĨA CỦA TỔ CHỨC CÔNG TÁC
KẾ TOÁN TRONG DOANH NGHIỆP
1.2.1. Khái niệm về tổ chức công tác kế toán trong doanh nghiệp
Tổ chức công tác kế toán là tổ chức việc thực hiện các chuẩn mực và
chế độ kế toán để phản ánh tình hình kinh tế tài chính và kết quả hoạt động
sản xuất kinh doanh, tổ chức kiểm tra kế toán, tổ chức việc thực hiện chế độ
bảo quản lưu trữ tài liệu kế toán, thực hiện cung cấp thông tin tài liệu kế toán
và các nhiệm vụ khác của kế toán.[8]
Để tổ chức công tác kế toán trong một doanh nghiệp được khoa học và
hợp lý cần căn cứ vào quy mô hoạt động, đặc điểm của ngành và lĩnh vực
hoạt đông; địa điểm về tổ chức sản xuất và quản lý cũng như tính chất của


11

quy trình sản xuất trong doanh nghiệp đồng thời phải căn cứ vào các chính
sách, chế độ, luật lệ được Nhà nước ban hành. Tổ chức công tác kế toán phù
hợp với tình hình hoạt động của doanh nghiệp không chỉ tiết kiệm được chi
phí mà còn đảm bảo cung cấp thông tin nhanh chóng, đầy đủ, có chất lượng
phù hợp với các yêu cầu quản lý khác nhau.
Như vậy, với chức năng tổ chức thực hiện khối lượng công tác kế toán
và sắp xếp nhân sự kế toán, tổ chức công tác kế toán ảnh hưởng trực tiếp đến
chất lượng và hiệu quả của công tác kế toán nói riêng và công tác quản lý nói
chung.
1.2.2. Vai trò của tổ chức công tác kế toán trong doanh nghiệp
Trong quản lý doanh nghiệp, tổ chức công tác kế toán là một trong
những nội dung quan trọng. Với chức năng cung cấp thông tin và kiểm tra các
hoạt động kinh tế - tài chính nên công tác kế toán ảnh hưởng trực tiếp đến
hiệu quả và chất lượng của công tác quản lý doanh nghiệp. Thêm vào đó, nó

Bảo đảm tính thống nhất về các nghiệp vụ sử dụng trong kế toán
(phương pháp kế toán hàng tồn kho, phương pháp kế toán tính giá thành,...).
b. Nguyên tắc phù hợp
Phù hợp với quy mô, đặc điểm tổ chức sản xuất kinh doanh; Phù hợp
với đặc điểm về tổ chức quản lý của doanh nghiệp; Phù hợp với các quy định
của chuẩn mực kế toán và luật kế toán; Phù hợp với quy định hiện hành của
Nhà nước, bộ, ngành; Phù hợp với khả năng, trình độ của các kế toán viên;
Phù hợp với thông lệ quốc tế; Phù hợp với khả năng trang bị các phương tiện
kỹ thuật phục vụ cho công tác kế toán trong doanh nghiệp,
c. Nguyên tắc hiệu quả
Đảm bảo thu nhận, hệ thống hóa thông tin và cung cấp thông tin hiệu
quả về toàn bộ hoạt động kinh tế tài chính của doanh nghiệp. Tính toán sao
cho chi phí ít nhất vẫn đảm bảo được công việc kế toán đạt hiệu quả cao nhất.


13

1.2.4. Ý nghĩa của việc tổ chức công tác kế toán trong doanh nghiệp
Tổ chức công tác kế toán là một hệ thống các yếu tố cấu thành bao
gồm: tổ chức vận dụng các phương pháp kế toán, tổ chức chức vận dụng các
chế độ thể lệ kế toán, tổ chức bộ máy kế toán, ứng dụng các phương tiện kỹ
thuật tính toán... mối liên hệ và sự tác động qua lại giữa các yếu tố với mục
đích tạo điều kiện cho việc phát huy tối đa chức năng của hệ thống các yếu tố
đó. Trong tổ chức công tác, những con người hiểu biết về kế toán là yếu tố
quan trọng có tính quyết định, là trung tâm của các mối liên hệ giữa các yếu
tố của hệ thống.
Tổ chức công tác kế toán là công việc phức tạp và phụ thuộc vào nhiều
yếu tố như: loại hình tổ chức hoạt động của đơn vị, yêu cầu quản lý, trình độ
của đội ngũ nhân viên kế tóan, trang bị kỹ thuật xử lý thông tin... Tổ chức
công tác kế toán phải đảm bảo tính khoa học, không ngừng đổi mới, luôn

trong một hệ thống quản lý dựa trên cơ sở quy hoạch thông tin ở mỗi cấp, cấp
công ty, cấp đơn vị trực thuộc...). Trong đó, cơ sở để quy hoạch thông tin cho
mỗi cấp là phân cấp quản lý tài chính được xác định cho cấp đó. Từ quan hệ
về phân phối công tác kế toán này này sẽ là cơ sở hình thành nên bộ máy kế
toán để đảm nhận khối lượng công tác kế toán ở mỗi cấp. [5; tr.10]
b. Các mô hình tổ chức công tác kế toán
Để xác lập mô hình tổ chức kế toán cần dựa vào một số căn cứ như:
quy mô, thời điểm sản xuất kinh doanh, địa bàn bố trí các đơn vị cơ sở, trình
độ của quản lý ở các đơn vị cơ sở. Tất cả những căn cứ trên có ảnh hưởng đến
phân cấp quản lý tài chính ở đơn vị tức là các căn cứ đó có ảnh hưởng đến sự
chia sẻ về quyền lực giữa các cấp trong doanh nghiệp.
Trong một DN mức độ phân cấp quản lý tài chính như thế nào sẽ quyết
định mô hình tổ chức kế toán tương ứng.
Mô hình tập trung: Theo mô hình này toàn bộ công tác kế toán của
DN chỉ tập trung ở phòng kế toán trung tâm (cấp trên) và do vậy tổ chức bộ


15

máy kế toán cũng chỉ được hành thành tập trung DN (cấp trên). Bộ máy này
đảm nhận nhiệm vụ tổ chức, xử lý và cung cấp thông tin kế toán cho toàn DN.
KẾ TOÁN TRƯỞNG

Bộ phận
kế toán
…

Bộ phận
kế toán


tập trung, có mức độ phân cấp quản lý tài chính thấp hoặc không có.
Mô hình phân tán: Công tác kế toán được phân phối chủ yếu ở đơn vị
cấp dưới từ việc tổ chức thu thập thông tin ban đầu thông qua việc tiếp nhận
hoặc lập chứng từ đến việc tổ chức xử lý và cung cấp thông tin kế toán không
chỉ phục vụ cho quản lý ở đơn vị mà còn được nộp lên cho bộ máy kế toán
cấp trên, phục vụ cho việc tổng hợp ở kế toán cấp trên.


16

ĐƠN VỊ KẾ TOÁN CẤP TRÊN
Kế ToánTrưởng
Bộ phận kế toán hoạt động kinh
tế tài chính ở đơn vị cấp trên

Bộ phận kế
toán tổng hợp

Bộ phận kiểm
tra kế toán

KẾ TOÁN TRƯỞNG CÁC ĐƠN VỊ CẤP DƯỚI
Đơn vị 1

Bộ
phận kế
toán
.....
…


tổng hợp

Các nhân viên kế toán ở các đơn vị phụ thuộc, đơn vị cấp
dưới
Hình 1.2: Sơ đồ mô hình tổ chức kế toán phân tán

Ưu điểm: Công tác kế toán gắn liền với hoạt động SXKD ở đơn vị cấp
dưới. Do vậy việc kiểm tra kiểm soát tại chỗ có thuận lợi và có hiệu quả cung
cấp kịp thời thông tin phục vụ cho quản lý và điều hành ở đơn vị cấp dưới.
Nhược điểm: Bộ máy kế toán cồng kềnh, việc tổng hợp và kiểm tra đối
chiếu của bộ phận kế toán cấp trên chậm trễ phụ thuộc vào việc nộp báo cáo
của cấp dưới. Do đó, phần nào ảnh hưởng đến tính kịp thời của thông tin kế
toán. Đơn vị cấp trên khó chỉ đạo sát sao công tác kế toán.
Điều kiện áp dụng: Đơn
mô hình
áp dụng đối với DN lớn, tổ chức
vị kếnày
toánđược
cấp trên
kinh doanh phức tạp, địa bàn hoạt động rộng, phân tán, có nhiều đơn vị phụ
Kế toán trưởng

thuộc ở xa và hoạt động tương đối độc lập.
Mô hình hỗn hợp (mô hình vừa tập trung, vừa phân tán): Đây là mô

Bộ phận

Bộ phận kế toán hoạt động kinh tế tài chính ở
Bộ phận
đơn vị kế toán cấp trên



17

được tổ chức ở văn phòng trung tâm, vừa được tổ chức ở các đơn vị phụ
thuộc có phân cấp quản lý tài chính và thực hiện hạch toán kinh doanh, cung
cấp thông tin phục vụ cho việc điều hành đơn vị. Còn đối với đơn vị trực
thuộc khác, chưa đạt đến mức công tác kế toán hoàn chỉnh sẽ không thiết lập
bộ máy kế toán riêng, mà công việc kế toán được thực hiện tập trung ở phòng
kế toán trung tâm.

Đơn vị kế toán cấp trên
Kế toán trưởng

Bộ phận
kế toán
tổng hợp

Bộ phận kế toán hoạt động kinh tế tài
chính ở đơn vị kế toán cấp trên
Bộ phận Bộ phận
Bộ phận Bộ phận
kế toán… kế toán… kế toán… kế toán…

Kế toán trưởng các đơn vị cấp cơ sở
Bộ phận Bộ phận
kế toán… kế toán…

Bộ phận Bộ phận
kế toán… kế toán..

pháp khoa học của kế toán, phù hợp với chính sách, chế độ quản lý kinh tế
quy định, phù hợp với đặc điểm tình hình cụ thể của doanh nghiệp để phát
huy chức năng, vai trò quan trọng của kế toán trong công tác quản lý vĩ mô
nền kinh tế.
Những nội dung cơ bản của tổ chức công tác kế toán bao gồm:
a. Tổ chức hệ thống chứng từ kế toán
Chứng từ kế toán là cơ sở để ghi chép vào sổ kế toán. Chất lượng ghi
chép chứng từ ban đầu quyết định chất lượng của toàn bộ công tác kế toán.

 Khái niệm về chứng từ kế toán: Căn cứ điều 4 khoản 7 Luật kế toán
trích dẫn như sau: “ Chứng từ kế toán là những giấy tờ và vật mang tin phản
ánh nghiệp vụ kinh tế, tài chính phát sinh và đã hoàn thành, làm căn cứ ghi sổ
kế toán ”. [11]

 Trình tự xử lý và luân chuyển chứng từ kế toán
Quy trình luân chuyển chứng từ được thể hiện sau
Lập hoặc thu nhận chứng từ
Kiểm tra chứng từ
Sử dụng ghi sổ kế toán
Bảo quản, lưu trữ, hủy
Hình 1.4. Quy trình luân chuyển chứng từ


19

Lập và luân chuyển chứng từ: Chứng từ kế toán được lập hoặc thu
nhận từ bên ngoài, sau đó nó được chuyển đến bộ phận kế toán của đơn vị có
liên quan, nó sẽ được kiểm tra và sử dụng làm căn cứ ghi sổ. Lập chứng từ kế
toán còn là một phương pháp ghi nhận thông tin đầu tiên của kế toán về
nghiệp vụ kinh tế phát sinh vừa hoàn thành.