VIỆN HÀN LÂM
KHOA HỌC XÃ HỘI VIỆT NAM
HỌC VIỆN KHOA HỌC XÃ HỘI

TRẦN VĂN THƢỞNG

CÁC TỘI XÂM PHẠM TÌNH DỤC TRẺ EM
TRÊN ĐỊA BÀN MIỀN ĐÔNG NAM BỘ: TÌNH HÌNH,
NGUYÊN NHÂN VÀ GIẢI PHÁP PHÒNG NGỪA

Ngành: Tội phạm học và phòng ngừa tội phạm
Mã số: 9. 38. 01. 05

LUẬN ÁN TIẾN SĨ LUẬT HỌC

NGƢỜI HƢỚNG DẪN KHOA HỌC: PGS, TS Hồ Sỹ Sơn

HÀ NỘI, 2018


LỜI CAM ĐOAN
Tôi xin cam đoan đây là công trình nghiên cứu của riêng tôi. Các số liệu,
kết quả nêu trong luận án là trung thực. Những kết luận khoa học của luận án
chưa được ai công bố trong bất kỳ công trình nào.
Tác giả luận án

TRẦN VĂN THƢỞNG


MỤC LỤC


2.2. Tình hình các tội xâm phạm tình dục trẻ em trên địa bàn miền Đông
Nam Bộ

35

Chƣơng 3: Nguyên nhân và điều kiện của tình hình các tội xâm
phạm tình dục trẻ em trên địa bàn miền Đông Nam Bộ

63

3.1. Những vấn đề lý luận về nguyên nhân và điều kiện của tình hình các
tội xâm phạm tình dục trẻ em

63

3.2. Những nguyên nhân và điều kiện của tình hình các tội xâm phạm
tình dục trẻ em trên địa bàn miền Đông Nam Bộ

68

Chƣơng 4: Dự báo và các giải pháp phòng ngừa tình hình các tội
xâm phạm tình dục trẻ em trên địa bàn miền Đông Nam Bộ

99

4.1. Dự báo tình hình các tội xâm phạm tình dục trẻ em trên địa bàn miền
Đông Nam Bộ

99


: Trật tự xã hội

TNXH

: Tệ nạn xã hội

HVPT

: Hành vi phạm tội

XHTE

: Xâm hại trẻ em

XPTD

: Xâm phạm tình dục

XPTDTE

: Xâm phạm tình dục trẻ em

HDTE

: Hiếp dâm trẻ em

HSSV

: Học sinh sinh viên


Số vụ, số bị cáo XPTDTE trên diện tích, dân số từ năm
Bảng 2.5 2008 đến năm 2017 của Đông Nam Bộ, Tây Nguyên,
Tây Nam Bộ
Cơ cấu về mức độ của tình hình các tội XPTDTE từ
năm 2008 đến năm 2017 của Đông Nam Bộ, Tây
Bảng 2.6
Nguyên, Tây Nam Bộ xác định trên cơ sở yếu tố dân cư
và diện tích
Hệ số tình hình các tội XPTDTE trên địa bàn
Bảng 2.7
miền Đông Nam Bộ từ năm 2008 đến năm 2017
Tỷ lệ tăng, giảm của tội phạm XPTDTE trên địa bàn
Bảng 2.8
miền Đông Nam Bộ từ năm 2008 đến năm 2017
Cơ cấu của tình hình tội phạm XPTDTE theo tội danh
Bảng 2.9 trên địa bàn miền Đông Nam Bộ từ năm 2008 đến năm
2017
Cơ cấu của tình hình các tội XPTDTE theo hình
Bảng 2.10 phạt trên địa bàn miền Đông Nam Bộ từ năm 2008 đến
năm 2017
Thống kê về lý do phạm tội của tội phạm XPTDTE trên
Bảng 2.11 địa bàn miền Đông Nam Bộ từ năm 2008 đến năm
2017

Trang
phụ lục
1

2


Bảng 2.18
Bảng 2.19

Bảng 2.20

Bảng 2.21

Bảng 2.22

Bảng 2.23

Bảng 2.24

Thống kê về thủ đoạn gây án của tội phạm XPTDTE
trên địa bàn miền Đông Nam Bộ từ năm 2008 đến năm
2017
Thống kê thời gian gây án của tội phạm XPTDTE trên
địa bàn miền Đông Nam Bộ từ năm 2008 đến năm
2017
Thống kê địa điểm gây án của các vụ án XPTDTE trên
địa bàn miền Đông Nam Bộ từ năm 2008 đến năm
2017
Cơ cấu của tình hình các tội XPTDTE từ năm 2008 đến
năm 2017 xác định trên cơ sở số dân của địa bàn miền
Đông Nam Bộ
Cơ cấu của tình hình các tội XPTDTE từ năm 2008 đến
năm 2017 xác định trên cơ sở diện tích của địa bàn
miền Đông Nam Bộ
Cơ cấu của tình hình các tội XPTDTE từ năm 2008 đến
năm 2017 được xác định trên cơ sở kết hợp yếu tố dân


14
15

15

16

16

17

17


DANH MỤC CÁC BIỂU ĐỒ
Số hiệu
Biểu đồ 2.1
Biểu đồ 2.1a
Biểu đồ 2.2
Biểu đồ 2.3

Biểu đồ 2.4
Biểu đồ 2.9
Biểu đồ
2.11
Biểu đồ
2.13
Biểu đồ
2.14

Cơ cấu độ tuổi của bị cáo XPTDTE trên địa bàn miền
Đông Nam Bộ từ năm 2008 đến năm 2017
Cơ cấu trình độ học vấn của người phạm tội XPTDTE
trên địa bàn miền Đông Nam Bộ từ năm 2008 đến năm
2017
Cơ cấu thành phần xã hội, nghề nghiệp của người phạm
tội XPTDTE trên địa bàn miền Đông Nam Bộ từ năm
2008 đến năm 2017
Cơ cấu độ tuổi nạn nhân trong các vụ án XPTDTE trên
địa bàn miền Đông Nam Bộ từ năm 2008 đến năm 2017

Trang
phụ lục
18
18
19

19

20

20
21
21
22
22

23

23

rất nguy hại cho bản thân trẻ em, cho gia đình và xã hội, gây ảnh hưởng lâu dài tới
tâm sinh lý của các em trong suốt quá trình trưởng thành. Đồng thời, những người
xâm phạm tình dục trẻ em thể hiện sự suy đồi về đạo đức, lối sống, sự xuống cấp về
giá trị đạo đức và thuần phong mỹ tục. Gây ảnh hưởng nghiêm trọng đến trật tự an
toàn xã hội, tạo ra tâm lý hoang mang, lo lắng cho người dân.

1


Nhận thức sâu sắc được tính chất nguy hiểm, sự cần thiết trong đấu tranh
phòng chống của các tội xâm phạm tình dục trẻ em. Trong thời gian qua, các cơ
quan bảo vệ pháp luật và các cơ quan ban ngành có liên quan khác trên địa bàn
miền Đông Nam Bộ đã tích cực ban hành, thực hiện nhiều kế hoạch, biện pháp cụ
thể khác nhau để triển khai thực hiện chỉ thị số 20/CT/TW ngày 22/11/2012 của Bộ
chính trị về tăng cường sự lãnh đạo của Đảng đối với công tác chăm sóc, giáo dục
và bảo vệ trẻ em; Luật bảo vệ, chăm sóc và giáo dục trẻ em; Chương trình quốc gia
bảo vệ trẻ em và Đề án “Đấu tranh phòng chống tội phạm xâm hại trẻ em, tội phạm
trong lứa tuổi chưa thành niên” trong Chương trình quốc gia phòng chống tội phạm
nhằm bảo vệ, chăm sóc và giáo dục trẻ em và đã thu được những kết quả khả quan.
Tuy vậy, tình hình các tội này trên địa bàn miền Đông Nam Bộ trong những năm
qua vẫn còn rất phức tạp; số vụ xâm phạm tình dục trẻ em vẫn tăng đều qua các
năm; xảy ra ở hầu hết các địa phương trên địa bàn miền Đông Nam Bộ. Từ năm
2008 đến năm 2017, TAND các cấp trên địa bàn đưa ra xét xử sơ thẩm là 2064 vụ,
với 2122 bị cáo phạm các tội XPTDTE, chiếm tỷ lệ 16,70% về số vụ và 15,90% số
bị cáo về các tội XPTDTE trên phạm vi toàn quốc. Đáng chú ý, trong giai đoạn từ
đầu năm 2008 đến cuối năm 2013 có 3 trong 6 địa phương của miền Đông Nam Bộ
là Thành phố Hồ Chí Minh, Đồng Nai và Bình Dương bị xếp vào danh sách đứng
đầu cả nước về số vụ án xâm phạm tình dục trẻ em. Trong các vụ án xâm phạm tình
dục trẻ em xảy ra trên địa bàn miền Đông Nam Bộ, có rất nhiều vụ xảy ra với tính
chất loạn luân, dã man, gây căm phẫn trong xã hội, như: Bố đẻ hiếp dâm con gái

Để đạt được mục đích nghiên cứu nêu trên, luận án tập trung giải quyết một số
nhiệm vụ sau:
- Tổng quan về tình hình nghiên cứu ở trong nước và ngoài nước về những
vấn đề liên quan đến luận án; đánh giá khái quát những vấn đề đã thống nhất, những
vấn đề còn tranh luận ở những công trình này, xác định những vấn đề cần tiếp tục
nghiên cứu trong luận án.
- Tổng hợp những vấn đề lý luận về tình hình tội phạm, nguyên nhân điều kiện
của tình hình tội phạm, phòng ngừa tình hình tội phạm, từ đó xây dựng hệ thống
những vấn đề lý luận về tình hình các tội XPTDTE.
- Phân tích, đánh giá tình hình các tội XPTDTE trên địa bàn miền Đông Nam
Bộ trong thời gian từ năm 2008 đến năm 2017, cụ thể luận án sẽ nghiên cứu đánh
giá phần hiện của tình hình các tội XPTDTE thông qua các chỉ số phản ánh mức độ,
động thái, cơ cấu, tính chất của tình hình các tội XPTDTE. Cùng với đó là nghiên
cứu, đánh giá phần ẩn của tình hình các tội này.
- Phân tích nguyên nhân và điều kiện của tình hình các tội XPTDTE trên địa
bàn miền Đông Nam Bộ trong thời gian từ năm 2008 đến năm 2017;
- Dự báo tình hình các tội XPTDTE trên địa bàn miền Đông Nam Bộ trong

3


thời gian tới;
- Đề xuất các giải pháp tăng cường phòng ngừa tình hình các tội XPTDTE trên
địa bàn miền Đông Nam Bộ.
3. Đối tƣợng và phạm vi nghiên cứu
3.1. Đối tượng nghiên cứu
Nhằm đạt được mục đích nghiên cứu nên trên, luận án lấy các quan điểm khoa
học của tội phạm học về tình hình tội phạm, về nguyên nhân và điều kiện của tình
hình tội phạm, về phòng ngừa tội phạm, về dự báo tình hình tội phạm; các quy định
của pháp luật hình sự về tội phạm XPTDTE; thực tiễn phòng ngừa tình hình các tội

- Trong chương 2, khi nghiên cứu về tình hình các tội XPTDTE. Luận án sử
dụng phương pháp phân tích, tổng hợp để trình bày những vấn đề lý luận về tình
hình các tội XPTDTE, đánh giá về tình hình các tội xâm phạm tình dục trẻ em trên
địa bàn miền Đông Nam Bộ; Phương pháp thống kê được sử dụng trong việc thống
kê số vụ phạm tội, số người phạm tội trong từng thời gian, ở từng địa phương;
phương pháp so sánh để so sánh tình hình các tội XPTDTE trên địa bàn miền Đông
Nam Bộ với một số địa bàn giáp ranh, với tình hình các tội XPTDTE trên địa bàn cả
nước, so sánh tỷ lệ các tội cụ thể trong nhóm các tội này để đánh giá tính chất, mức
độ của tội phạm; phương pháp chọn mẫu để nghiên cứu về cơ cấu của tình hình các
tội xâm phạm tình dục trẻ em; phương pháp phỏng vấn để trao đổi trực tiếp với một
số trẻ em ở các địa bàn công cộng, phương pháp điều tra xã hội học với phụ huynh
trẻ em để thu thập những thông tin đánh giá độ ẩn của loại tội này trên địa bàn miền
Đông Nam Bộ.
- Trong chương 3, khi nghiên cứu về nguyên nhân và điều kiện của tình hình
các tội XPTDTE. Luận án sử dụng các phương pháp phân tích, tổng hợp để trình
bày những vấn đề lý luận về nguyên nhân và điều kiện của tình hình các tội
XPTDTE; phương pháp thống kê, phân tích được sử dụng trong việc thống kê, phân
tích một số đặc điểm nhân thân người phạm tội; phương pháp nghiên cứu điển hình
được sử dụng khi nghiên cứu các bản án XPTDTE, nghiên cứu một số địa bàn tập
trung nhiều tội phạm XPTDTE; phương pháp khảo sát thực tế được thực hiện bằng
cách làm việc với các cơ quan tiến hành tố tụng, tham dự các phiên tòa xét xử các
tội phạm XPTDTE; phương pháp chuyên gia được sử dụng khi tiếp xúc và trao đổi
trực tiếp với những người trực tiếp tiến hành tố tụng có liên quan đến loại tội
này…Qua đó sử dụng phương pháp phân tích, tổng hợp làm rõ tác động của các yếu
tố tiêu cực khách quan thuộc môi trường sống, các yếu tố tiêu cực chủ quan thuộc
về người phạm tội, các yếu tố tình huống phạm tội và nạn nhân của các tội phạm...
làm phát sinh tình hình các tội XPTDTE trên địa bàn miền Đông Nam Bộ

5


Thứ hai, luận án đã phân tích, làm rõ lý luận và thực tiễn tình hình các tội
XPTDTE trên địa bàn miền Đông Nam Bộ.
Thứ ba, luận án đã phân tích, làm rõ nguyên nhân và điều kiện của tình hình

6


các tội XPTDTE trên địa bàn miền Đông Nam Bộ trong thời gian nói trên.
Thứ tư, luận án đã đề xuất được các giải pháp tăng cường phòng ngừa tình
hình tội các tội XPTDTE có cơ sở khoa học, có tính khả thi và hiệu quả cao.
6. Ý nghĩa khoa học và thực tiễn của Luận án
- Với những kết quả nghiên cứu trên đây, luận án góp phần thống nhất trong
nhận thức lý luận và thực tiễn của tình hình tội phạm, nguyên nhân và điều kiện
của tình hình tội phạm, phòng ngừa tình hình tội phạm...Luận án còn cung cấp
luận cứ, gợi ý cho việc xây dựng và tổ chức thực hiện các biện pháp phòng ngừa
tình hình tội phạm nói chung và tình hình các tội XPTDTE nói riêng. Bởi vậy, kết
quả nghiên cứu của luận án có thể được sử dụng làm tài liệu phục vụ công tác
giảng dạy, học tập và nghiên cứu trong các lĩnh vực tội phạm học, luật hình sự,
luật tố tụng hình sự, luật thi hành án hình sự...
- Cũng với những kết quả nghiên cứu trên đây, đặc biệt là những kiến nghị cụ
thể. Luận án có giá trị thực tiễn cao, nhất là cho công tác phòng ngừa hành vi
XPTDTE trên địa bàn miền Đông Nam Bộ cũng như cho công tác xây dựng và hoàn
thiện các giải pháp phòng ngừa tình hình tội phạm ở nước ta nói chung và địa bàn
miền Đông Nam Bộ nói riêng.
7. Kết cấu của Luận án
Ngoài Mở đầu, Kết luận và Danh mục tài liệu tham khảo, luận án gồm 4
chương:
Chƣơng 1: Tổng quan tình hình nghiên cứu
Chƣơng 2: Tình hình các tội xâm phạm tình dục trẻ em trên địa bàn miền
Đông Nam Bộ

nhau về cách sử dụng thuật ngữ trong tội phạm học, nhưng về cơ bản đã thống nhất
nhiệm vụ của tội phạm học là một ngành khoa học nghiên cứu về bản chất của hiện
tượng xã hội tiêu cực, nghiên cứu về quy luật làm phát sinh, tồn tại và phát triển của
hiện tượng tiêu cực nhằm tìm ra nguyên nhân và điều kiện của nó, để đưa ra các
kiến nghị, các giải pháp mang tính tổng thể, có hệ thống và chủ động, tích cực, hiệu
quả trong đấu tranh phòng, chống tội phạm. Có thể kể ra một số công trình điển
hình mà luận án“Các tội xâm phạm tình dục trẻ em trên địa bàn miền Đông Nam
Bộ: Tình hình, nguyên nhân và giải pháp phòng ngừa” của nghiên cứu sinh đã tiếp
cận và sử dụng nhiều khái niệm, các quan điểm để làm cơ sở nghiên cứu:

8


Giáo trình “Tội phạm học” của GS.TS. Võ Khánh Vinh, tái bản năm 2011.
Đây là cẩm nang lý luận về tội phạm học. Theo đó khái niệm về tội phạm học được
nêu ra rất rõ ràng “Tội phạm học là ngành khoa học pháp lý- xã hội nghiên cứu
nguồn gốc, bản chất, các hình thức biểu hiện và các loại tình hình tội phạm, các quy
luật xuất hiện, tồn tại và thay đổi của tình hình tội phạm, các nguyên nhân, điều
kiện và cơ chế tác động của các nguyên nhân và điều kiện đó đến tình hình tội
phạm; nhân thân người phạm tội, các biện pháp phòng ngừa và khắc phục tình hình
tội phạm xảy ra trong xã hội và những vấn đề khác có liên quan đến công tác đấu
tranh phòng, chống tình hình tội phạm”. Giáo trình chỉ rõ đối tượng và phương pháp
nghiên cứu của tội phạm học. Từ đó có thể hiểu “đối tượng đặc trưng của tội phạm
học là quy luật và tình hình tội phạm dưới tất cả các biểu hiện của nó; các quy luật
về tính quyết định luận và tính nhân quả; các quy luật thể hiện việc tình hình tội
phạm chịu sự tác động của các quá trình và hiện tượng xã hội khác nhau”. Cũng
xuất phát từ khái niệm về tội phạm học này, có thể hiểu tội phạm học nghiên cứu
các vấn đề xã hội, như: Tình hình tội phạm, nguyên nhân và điều kiện của tình hình
tội phạm, nhân thân người phạm tội, phòng ngừa tình hình tội phạm, dự báo tình
hình tội phạm. Trên cơ sở lý luận và nhất là cách tiếp cận nghiên cứu vấn đề dưới

sinh có được những kiến thức khái quát, nền tảng cho việc tiếp cận, nghiên cứu
những vấn đề về tội phạm học, trong đó có đề tài luận án này.
Sách chuyên khảo “Một số vấn đề lý luận về tình hình tội phạm ở Việt Nam”
của PGS.TS Phạm Văn Tỉnh, xuất bản năm 2007. Đây là cuốn sách có nội dung
cung cấp kiến thức cơ bản cho công tác nghiên cứu về tình hình tội phạm ở nước ta,
đồng thời phát triển lý luận về tình hình tội phạm ở mức cụ thể hơn, đáp ứng yêu
cầu về nghiên cứu tội phạm học. Cuốn sách chỉ rõ những khái niệm cơ bản và đặc
điểm của tình hình tội phạm; đi sâu phân tích khái niệm tình hình tội phạm một cách
biện chứng trên cơ sở phương pháp luận của chủ nghĩa Mác- Lênin và đã chỉ ra
khách thể nghiên cứu của tội phạm học là tình hình tội phạm. Theo đó tác giả đưa ra
khái niệm “Tình hình tội phạm là một hiện tượng xã hội tiêu cực mang tính lịch sử
cụ thể và pháp lý hình sự, có tính giai cấp và được biểu hiện thông qua tổng thể các
tội phạm cùng chủ thể thực hiện các tội phạm đó trong một đơn vị hành chính lãnh
thổ nhất định và trong một thời gian cụ thể nhất định”. Ngoài ra, cuốn sách còn đưa
ra khái niệm các thông số của tình hình tội phạm, đó là mức độ của tình hình tội
phạm, động thái của tình hình tội phạm, cơ cấu của tình hình tội phạm, tính chất của
tình hình tội phạm và khái niệm tội phạm ẩn. Những thông số này còn được xem xét
từ khía cạnh định tính và định lượng thông qua các số liệu thống kê tư pháp. Sự lý
giải này trên cơ sở cho rằng tội phạm và tình hình tội phạm thể hiện mối quan hệ
giữa cái riêng và cái chung, do vậy tiếp cận bản chất của tình hình tội phạm với tư
cách là cái được phản ánh thông qua các thông số định tính, định lượng của nó và

10


cần phải xuất phát từ hành vi cụ thể của con người, trong mối quan hệ giữa tồn tại
xã hội và ý thức xã hội. Xác định được tính quyết định luận của tồn tại xã hội đối
với hành vi con người sẽ là cơ sở để có những biện pháp đấu tranh phòng, chống tội
phạm có hiệu quả. Theo đó phần hiện và phần ẩn của tình hình tội phạm là mặt hiện
tượng, là sự phản ánh mặt bản chất bên trong của tình hình đó. Những nội dung này


với hoạt động phòng ngừa các tội xâm hại tình dục trẻ em. Đây là cơ sở để nghiên
cứu sinh đề xuất giải pháp nâng cao hiệu quả quản lý nhà nước, trong đó có việc
nâng cao trách nhiệm của lực lượng Công an trong phòng, chống tội phạm nói
chung, phòng ngừa tội phạm xâm phạm tình dục trẻ em nói riêng.
Ngoài các công trình điển hình nêu trên, còn có một số các công trình nghiên
cứu khác, cũng đã góp phần vào việc hoàn thiện hệ thống lý thuyết về tội phạm học
ở Việt Nam, như: Sách chuyên khảo “Tội phạm học hiện đại và phòng ngừa tội
phạm” năm 2001 và sách “Phòng chống các loại tội phạm ở Việt Nam thời kỳ đổi
mới”, Học viện Cảnh sát nhân dân, xuất bản năm 2005, tác giả GS.TS Nguyễn
Xuân Yêm; Đề tài cấp Bộ “Tội phạm ẩn ở Việt nam- Thực trạng, nguyên nhân và
giải pháp”, Bộ Công an, năm 2003, của tác giả Phạm Tuấn Bình; Bài viết “Khái
niệm tội phạm và tình hình tội phạm dưới góc độ tội phạm học”, Tạp chí nhà nước
và pháp luật, số 12/2007, tác giả PGS. TS. Phạm Văn Tỉnh; Bài viết “Nguyên nhân
và điều kiện của tình hình tội phạm của nước ta hiện nay- Mô hình lý luận”, Tạp
chí nhà nước và pháp luật, số 6/2008, tác giả PGS. TS. Phạm Văn Tỉnh; Bài viết
“Vấn đề định nghĩa khái niệm tội phạm học và vấn đề nâng cao trình độ lý luận tội
phạm học ở nước ta”, Tạp chí nhà nước và pháp luật, số 6/2008, tác giả PGS. TS.
Phạm Văn Tỉnh; Bài viết “Phòng ngừa tội phạm trong tội phạm học”, Tạp chí luật
học, số 6/2007, tác giả GS. TS Nguyễn Ngọc Hoà… Các công trình nghiên cứu này
cũng đã góp phần làm rõ hơn lý luận tội phạm học và phòng ngừa tội phạm về khái
niệm, đối tượng, nhiệm vụ, mục đích, nội dung, phương pháp nghiên cứu…
Có thể nói rằng, các công trình nghiên cứu ở trên đã cung cấp kiến thức cơ sở,
nền tảng tương đối toàn diện về lý thuyết tội phạm học và phòng ngừa tội phạm.
Đồng thời, những công trình này cũng chỉ ra phương pháp nghiên cứu, trang bị cho
nghiên cứu sinh hệ thống các khái niệm và phương hướng nghiên cứu khoa học về
tình hình các tội xâm phạm tình dục trẻ em; nguyên nhân, điều kiện của tình hình
các tội này, cũng như đưa ra được những dự báo, giải pháp phòng ngừa tình hình
các tội xâm phạm tình dục trẻ em trên địa bàn miền Đông Nam Bộ.
- Bên cạnh những công trình nghiên cứu lý thuyết về tội phạm học và phòng

đấu tranh phòng, chống tội phạm này trên địa bàn tỉnh Đồng nai từ năm 1998 đến
năm 2007, trên cơ sở đó đưa ra các giải pháp phòng, chống tội phạm xâm phạm tình
dục trẻ em trên địa bàn tỉnh Đồng Nai. Nội dung của sách chuyên khảo đã đề cập đến
một số vấn đề có liên quan đến luận án như: Trong phần nhận thức, tác giả Đồng
Xuân Thọ đã phân tích một số nét về khái niệm trẻ em, sự điều chỉnh của pháp luật
nước ta về trẻ em, cơ sở pháp lý về tội phạm xâm phạm tình dục trẻ em và quan điểm
của Đảng, Nhà nước và địa phương về đấu tranh với tội phạm xâm hại tình dục trẻ
em. Trong phần thực trạng, tác giả đã khái quát tình hình tội phạm xâm hại tình dục
đối với trẻ em trên địa bàn tỉnh Đồng Nai từ năm 1998 đến năm 2007 như; đặc điểm

13


địa lý, kinh tế, xã hội và dân cư ở tỉnh Đồng Nai ảnh hưởng đến tội phạm xâm hại trẻ
em; khái quát một số đặc điểm tội phạm học, đặc điểm hình sự của tội phạm xâm hại
tình dục trẻ em, qua đó rút ra được ý nghĩa của các đặc điểm đó trong công tác phòng,
chống tội phạm này. Tác giả cũng đã phân tích và đưa ra nguyên nhân và điều kiện
của tình hình tội phạm xâm hại tình dục trẻ em trên địa bàn tỉnh Đồng Nai, như:
nguyên nhân xã hội tác động đến tình hình tội phạm, nguyên nhân xuất phát từ hạn
chế của pháp luật và hoạt động phòng, chống của cơ quan chức năng, nguyên nhân và
điều kiện trực tiếp đến bản thân đối tượng phạm tội xâm hại tình dục trẻ em. Phần dự
báo tình hình và các giải pháp phòng, chống tội phạm xâm hại tình dục trẻ em, tác giả
đã phân tích tình hình chính trị, kinh tế, xã hội của tỉnh và đưa ra dự báo về tình hình
tội phạm xâm hại tình dục trẻ em trong thời gian tới, như: tình hình tội phạm xâm hại
tình dục trẻ em vẫn diễn ra phức tạp và có chiều hướng tăng; tỷ lệ tội phạm cao nhất
vẫn là hiếp dâm trẻ em; địa bàn xảy ra nhiều tội phạm nhất là các khu đô thị và nơi
tập trung nhiều người lao động của các khu công nghiệp, khu chế xuất; địa điểm gây
án tập trung phần lớn ở nhà của nạn nhân, nhà của đối tượng, nhà trọ, khách sạn. Đây
là vấn đề nghiên cứu sinh sẽ tham khảo trong nghiên cứu hoàn thành luận án. Trên cơ
sở phân tích thực trạng, tác giả Đồng Xuân Thọ đã đưa ra hai nhóm giải pháp (nhóm

tội phạm hiếp dâm trẻ em trong đó có sự phối hợp giữa lực lượng Cảnh sát nhân dân
với các cơ quan, tổ chức đoàn thể quần chúng. Đây là những nội dung mà nghiên cứu
sinh sẽ tham khảo trong quá trình hoàn thành luận án.
Luận án tiến sĩ “Đấu tranh phòng, chống tội hiếp dâm trẻ em ở Việt Nam trong
giai đoạn hiện nay” của tác giả Lê Hữu Du, năm 2015 tại Học Viện Khoa Học Xã
Hội. Trong luận án này tác giả Lê Hữu Du thông qua việc phân tích tình hình tội hiếp
dâm trẻ em ở Việt Nam từ năm 2007 đến năm 2013; phân tích những nguyên nhân,
điều kiện phát sinh từ đó đề xuất những biện pháp phòng ngừa tình hình tội này ở
Việt Nam trong giai đoạn hiện nay. Cách tiếp cận nghiên cứu tình hình tội phạm cũng
như nguyên nhân và điều kiện của tình hình tội phạm mà tác giả Lê Hữu Du đã sử
dụng bằng cách nghiên cứu sự tác động qua lại giữa các yếu tố tiêu cực thuộc mội
trường sống ở Việt Nam và các hiện tượng tiêu cực thuộc cá nhân con người mà trong
một tình huống xã hội nhất định dẫn đến việc thực hiện hành vi phạm tội. Cách tiếp
cận này của tác giả đã cung cấp cho nghiên cứu sinh một cách nhìn mới mẻ về
nguyên nhân và điều kiện của tình hình tội phạm nói chung, tội phạm XPTDTE nói
riêng. Cách tiếp cận này sẽ được tác giả tham khảo, kế thừa và phát triển trong quá
trình nghiên cứu các nội dung của luận án.
Ngoài những công trình trên, ở cấp độ luận văn thạc sĩ, việc nghiên cứu tình
hình các tội XPTDTE hoặc tình hình một tội cụ thể của nhóm tội này dưới góc độ tội
phạm học và phòng ngừa tội phạm cũng thu hút đông đảo học viên cao học tham gia.
Có thể kể đến một số luận văn sau: “Điều tra vụ án xâm phạm tình dục trẻ em trên

15


địa bàn thành phố Hồ Chí Minh”, tác giả Nguyễn Xuân Lý, Học viện CSND, 2005;
“Điều tra các vụ hiếp dâm trẻ em trên địa bàn tỉnh Đồng Nai”, tác giả Đặng Văn
Tám, Học viện CSND, 2005; “Thực trạng và giải pháp nâng cao hiệu quả công tác
đấu tranh phòng, chống tội phạm hiếp dâm trẻ em trên địa bàn tỉnh Bình Dương”,
của tác giả Huỳnh Văn Thành, Học viện CSND, năm 2007; “Đấu tranh phòng,


nghiên cứu nêu trên đã góp phần tích cực trong công cuộc phòng ngừa, đấu tranh tình
hình các tội XPTDTE trên địa bàn mà các luận văn đề cập nghiên cứu. Cũng từ kết
quả nghiên cứu của những công trình trên, đã giúp nghiên cứu sinh nhận thức sâu sắc
hơn, có cách tiếp cận nghiên cứu đúng đắn những vấn đề thuộc nội dung nghiên cứu
của luận án“Các tội xâm phạm tình dục trẻ em trên địa bàn miền Đông Nam Bộ:
Tình hình, nguyên nhân và giải pháp phòng ngừa”.
Bên cạnh các nhóm công trình đã nêu, có thể kể đến các bài viết trên các tạp
chí nghiên cứu về việc phòng ngừa, đấu tranh với tội phạm XPTDTE hoặc một loại
tội phạm cụ thể trong nhóm tội phạm này, liên quan đến đề tài luận án, như: “Một
số vấn đề đấu tranh phòng, chống tội phạm xâm phạm tình dục trẻ em trong tình hình
hiện nay”, tác giả Đinh Trọng Hoàn, tạp chí CAND số 2/2003; “Nguyên nhân và giải
pháp nâng cao hiệu quả phòng, chống tội phạm hiếp dâm trẻ em trên địa bàn tỉnh
Đắc Lắc”, tác giả Bùi Thị Lan Hương, tạp chí khoa học CSND, quý 4/2013; “Một số
giải pháp nâng cao hiệu quả phòng ngừa tội phạm xâm hại tình dục trẻ em trên địa
bàn tỉnh An Giang”, tác giả Trịnh Thị Thu Thủy, tạp chí khoa học giáo dục CSND,
số 5/2015; “Nguyên nhân, điều kiện của tình hình tội phạm xâm phạm tình dục trẻ em
trên địa bàn miền tây nam bộ và giải pháp phòng ngừa”, tác giả Nguyễn Ngọc Trai,
tạp chí khoa học giáo dục CSND, số 6/2015; “Tội phạm xâm hại trẻ em- Thực trạng
và giải pháp phòng chống”, tác giả Phạm Minh Chiêu, tạp chí Cảnh sát phòng, chống
tội phạm, số 9/2015; “Đặc điểm nạn nhân trong các vụ án về xâm phạm tình dục trên
địa bàn tỉnh An Giang và giải pháp phòng ngừa”, tác giả Lê Văn Thiệu, tạp chí khoa
học giáo dục CSND, số 9/2015; “Đặc điểm hình sự các vụ án xâm phạm tình dục trẻ
em trên địa bàn thành phố Hồ Chí Minh và giải pháp nâng cao hiệu quả hoạt động
điều tra”, tác giả Nguyễn Phan Trung Anh, tạp chí khoa học giáo dục CSND, số
4/2016... Các bài viết này cũng đã có những đóng góp đáng kể về mặt lý luận và thực
tiễn về tình hình, nguyên nhân và giải pháp phòng ngừa, đấu tranh các tội XPTDTE
trên các địa bàn cụ thể qua từng thời kỳ, từng giai đoạn.
Tóm lại, những công trình nêu trên đã đề cập các góc độ khác nhau về các tội
xâm phạm tình dục trẻ em như: hoạt động phòng, chống tội phạm xâm hại trẻ em;

giáo trình luật hình sự Việt Nam (phần các tội phạm) của tập thể tác giả cũng do
GS.TS. Võ Khánh Vinh chủ biên, xuất bản năm 2014 đã giúp nghiên cứu sinh nhận
thức sâu hơn về các dấu hiệu pháp lý của các tội XPTDTE và các hình phạt được
quy định đối với nó. Ngoài giáo trình này, trong quá trình nghiên cứu, nghiên cứu
sinh còn tham khảo thêm các Sách chuyên khảo, giáo trình khác, như: Sách chuyên
khảo “Cấu thành tội phạm: lý luận và thực tiễn”, nhà xuất bản Tư pháp năm 2009,
tác giả GS. TS Nguyễn Ngọc Hoà; Giáo trình luật hình sự Việt Nam của trường Đại
học luật Hà Nội, do nhà xuất bản Công an nhân dân xuất bản năm 2009; Giáo trình
luật hình sự Việt Nam của trường Đại học luật thành phố Hồ Chí Minh, do nhà xuất

18