Chủ đề : Giải thích nguồn gốc của tham nhũng và nguyên nhân tồn tại hiện
tượng tham nhũng trong xã hội hiện nay; nêu tác hại của tham nhũng và xác
định trách nhiệm của bản thân trong công cuộc đấu tranh phòng, chống tham
nhũng.
Bài làm
Tham nhũng là hiện tượng kinh tế - xã hội gắn liền với sự hình thành giai
cấp và sự ra dời và phát triển của bộ máy Nhà nước. Tệ nạn tham nhũng diễn
ra ở tất cả các quốc gia không kể giàu nghèo, đang ở trình độ phát triển như
thế nào. Nó xảy ra ở mọi lĩnh vực kinh tế, xã hội, văn hoá nó tồn tại và phát
triển thường xuyên hàng ngày hàng giờ, nó len lỏi vào mọi mặt đời sống xã
hội và đụng chạm tới lợi ích của hầu hết dân cư. Tham nhũng là một căn bệnh
nguy hiểm, nó gây ra các hậu quả hết sức tai hại về mặt kinh tế, chính trị, văn
hoá, xã hội, nó cản trợ sự phát triển đi lên của xã hội. Và có thể dẫn đến sự
sụp đổ của cả một thể chế. Và nhìn từ góc độ pháp luật, pháp lệnh chống tham
nhũng quy định "Tham nhũng là hành vi của người có chức vụ, quyền hạn và
lợi dụng chức vụ quyền hạn đó để tham ô, hối lộ hoặc cố làm trái ý với pháp
luật vì động cơ vụ lợi, gây thiệt hại cho tài sản nhà nước và cá nhân, xâm
phạm hoạt động đúng đắn của cơ quan, tổ chức Những năm gần đây tình hình
tham nhũng ở nước ta diễn biến hết sức phức tạp. Đảng và Nhà nước ta đã
ban hành nhiều Nghị quyết, chính sách pháp luật để đấu tranh kiên quyết với
hiện tượng này, song tham nhũng cũng chưa có nhiều thuyên giảm.
Để đấu tranh có hiệu quả với tình trạng này, một trong các vấn đề được
quan tâm hàng đầu đó là tìm được các nguồn gốc làm phát sinh tham nhũng
và tìm các biện pháp khắc phục, loại trừ những nguyên nhân đó. Trước hết
phải khẳng định ràng, hệ thống pháp luật và cơ chế áp dụng nó có ảnh hưởng
rất lớn đến tình trạng tham nhũng. Hay nói cách khác tình trạng tham nhũng ở
một quốc gia tại một thời điểm xác định phản ánh mức độ hoàn thiện của hệ
thống pháp luật cũng như thực trạng áp dụng pháp luật. Từ đó ta có thể nhìn
ra các nguồn gốc sau: Nguồn gốc đầu tiên có tính sâu xa, bản chất là do chế
độ người bóc lột người sinh ra. Chủ tịch Hồ Chí Minh đã nói: "Tham ô, lãng
phí, quan liêu là những xấu xa của xã hội cũ. Nó do lòng tự tư tự lợi, ích kỷ



pháp - cơ chế - chính sách chứa đựng rất nhiều bất ổn đang phải ra sức sửa
chữa, tháo gỡ. Đó là:
Thứ nhất, hệ thống tổ chức bộ máy cồng kềnh, tầng nấc, quan liêu nặng nề.
Quan liêu cũng là một vấn nạn không kém gì so với tham nhũng. Cải cách
hành chính và cải cách tư pháp không triệt để, mục tiêu xây dựng một nền
hành chính công minh bạch, phục vụ người dân và doanh nghiệp không đạt
được như mong muốn, nhất là cải cách thủ tục hành chính.
Thứ hai, hệ thống thể chế luật pháp và tổ chức thực hiện, thi hành luật pháp
không đồng bộ, chất lượng thấp, hiệu lực yếu, hiệu quả kém. Vừa bị “rừng
luật” cản trở vừa bị “luật rừng” thao túng. Chức năng phục vụ dân sinh xã hội
của Nhà nước không được phát huy lành mạnh. Các quan hệ Dân chủ -Pháp
luật, kỷ cương; Công dân - Nhà nước; công chức, viên chức với công dân
không rành mạch, sáng tỏ do thiếu công khai, minh bạch, thiếu vắng trách
nhiệm và chế độ trách nhiệm.
Thứ ba, chính sách lạc hậu, đặc biệt là chính sách tiền lương lại thêm tác
động của lợi ích nhóm dẫn tới tiêu cực trong hoạch định và thực thi chính
sách. Tình huống đã xuất hiện: chính sách phục vụ dân hay phục vụ lợi ích
nhóm? Bất bình, phản ứng của dân xoay quanh vấn đề này. Tham nhũng trong
chính trị, trong chính sách làm quyền lực chân chính bị tha hóa, suy thoái,
hư hỏng ngày càng trầm trọng trong một bộ phận quan chức, công chức, viên
chức gây tổn hại tới lợi ích và cuộc sống của dân.
Thứ tư, kiểm soát quyền lực chậm trễ, không rõ ràng cả trong nhận thức và
hành động. Dân chủ biến thành “quan chủ” đúng như điều mà Hồ Chí Minh
đã cảnh báo. Phản biện, tư vấn, kiểm tra, giám sát yếu kém vừa làm cho dân
chủ chậm phát triển, vừa không ngăn chặn được tham nhũng, tiêu cực ngay
trong bộ máy.
Thứ năm, đội ngũ công chức thiếu tính chuyên nghiệp. Hoạt động điều
hành quản lý thiếu tính hiện đại. Văn hóa từ chức, văn hóa xin lỗi chậm hình

hỏng sự nghiệp đổi mới và các mục tiêu phát triển của nước ta.
Đạo đức xã hội, đạo đức gia đình, đạo đức cá nhân rơi vào trạng thái suy
đồi. Các giá trị tinh thần nền tảng bị xem nhẹ, bệnh vô cảm tràn lan, niềm tin,
lòng tin của dân giảm sút.
Kinh tế chậm phát triển, tái lạm phát tiềm tàng và khủng hoảng có nhiều
dấu hiệu tăng lên. Nợ xấu, nợ công gia tăng, tới giới hạn nguy hiểm. Tham
nhũng có thể làm hỏng cả vị thế và uy tín Việt Nam trên trường quốc tế, làm
giảm sút nghiêm trọng đầu tư nước ngoài vào Việt Nam, gây thiệt hại lớn cho
phát triển tiềm lực quốc gia. Làm suy yếu Đảng và Nhà nước, đe dọa tới sinh
mệnh của Đảng và sự tồn vong của chế độ, như Nghị quyết Trung ương
4 (khóa XI) của Đảng đã chỉ ra.
Tham nhũng có thể gây ra rất nhiều hậu quả nghiêm trọng trên tất cả các
lĩnh vực của đời sống xã hội. Có thể khái quát những tác hại chủ yếu của
tham nhũng ở những điểm chính sau:
4


1. Tác hại về chính trị
Tham nhũng là trở lực lớn đối với quá trình đổi mới đất nước và làm xói
mòn lòng tin của nhân dân đối với Đảng, Nhà nước, đối với sự nghiệp xây
dựng đất nước, tiến lên chủ nghĩa xã hội. Hiện nay, tình hình tham nhũng
ở nước ta đã ở mức nghiêm trọng, đáng báo động. Tham nhũng không chỉ
xảy ra ở cấp Trung ương, ở những chương trình, dự án lớn mà còn xuất
hiện nhiều trong các cấp chính quyền cơ sở - cơ quan tiếp xúc với nhân
dân hằng ngày, giải quyết những công việc liên quan trực tiếp đến lợi ích
của nhân dân. Văn kiện Hội nghị lần thứ chín Ban Chấp hành Trung ương
khoá IX chỉ rõ: “... Điều làm cho nhân dân còn nhiều bất bình, lo lắng, bức
xúc nhất hiện nay là tình trạng quan liêu, tham nhũng, lãng phí, suy thoái
về tư tưởng, chính trị và phẩm chất đạo đức, lối sống của một bộ phận cán
bộ, đảng viên vẫn còn rất nghiêm trọng.... Tác hại nguy hiểm của tệ tham

nhiều thời gian, công sức, tiền bạc để có thể thực hiện được công việc của
mình như: xin cấp các loại giấy phép, giấy chứng nhận, hoặc các loại giấy
tờ khác... Nếu xét từng trường hợp một thì giá trị vật chất bị lãng phí có
thể không quá lớn, nhưng nếu tổng hợp những vụ việc diễn ra thường
xuyên, liên tục trong đời sống hằng ngày của nhân dân thì con số bị thất
thoát đã ở mức độ nghiêm trọng.
3.Tác hại về xã hội
Tham nhũng xâm phạm, thậm chí làm thay đổi, đảo lộn những chuẩn
mực đạo đức xã hội, tha hoá đội ngũ cán bộ, công chức nhà nước. Trước
những lợi ích bất chính đã hoặc sẽ có được khi thực hiện hành vi tham
nhũng, nhiều cán bộ, công chức đã không giữ được phẩm chất đạo đức của
người cán bộ cách mạng, không phục vụ nhân dân mà hướng tới các lợi
ích bất chính, bất chấp việc vi phạm pháp luật, làm trái công vụ, trái lương
tâm, đạo đức nghề nghiệp. Vì vậy, tham nhũng không chỉ phát sinh ở trong
các lĩnh vực kinh tế, tài chính, ngân hàng, đầu tư, xây dựng cơ bản, quản
lý đất đai… mà còn có xu hướng lan sang các lĩnh vực từ trước tới nay ít
có khả năng xảy ra tham nhũng như: văn hoá, y tế, giáo dục, thể dục, thể
thao... Thậm chí, cả những lĩnh vực lẽ ra không thể có tham nhũng, cả
dưới góc độ đạo đức và pháp luật, như lĩnh vực phúc lợi xã hội hay bảo vệ
6


pháp luật. Hành vi tham nhũng xảy ra không ít trong các chương trình trợ
cấp cho thương binh, liệt sĩ, các gia đình chính sách; tham nhũng tiền,
hàng hoá cứu trợ xã hội, trong cả xét duyệt công nhận di tích lịch sử, văn
hoá, thi đua khen thưởng. Thậm chí tham nhũng còn xảy ra trong các cơ
quan bảo vệ pháp luật. Điều đáng báo động là việc tham nhũng dường như
đã trở thành bình thường trong quan niệm của một số cán bộ, công chức.
Đó chính là biểu hiện của sự suy thoái, xuống cấp về đạo đức một cách
nghiêm trọng. Hơn thế, tham nhũng còn xâm phạm những giá trị đạo đức

7