Tự Học Sáng Tác Ca Khúc.
A- Mở Đầu. Chúng ta ai cũng đã hơn một lần tự hỏi:
Làm thế nào có thể sáng tác một ca khúc, hay, nổi tiếng?
Câu hỏi trên đây có 3 phần: 1-Làm thế nào có thể sáng tác một ca khúc? 2-Làm thế nào có
thể sáng tác một ca khúc hay? 3-Làm thế nào có thể sáng tác một ca khúc nổi tiếng?
Trả lời câu hỏi phần 1: Làm thế nào có thể sáng tác một ca khúc? Trước tiên, bạn
cần có một ít thơ văn trong ngôn từ, biết làm thơ, gieo vần... để đặt lời hát. Thứ nhì,
bạn phải biết rung cảm, xúc động trước những gì xảy ra, dù vui dù buồn cũng khiến
bạn phải suy nghĩ, để tìm đề tài sáng tác, và thêm tình tiết cho ca khúc…Thứ ba, bạn
phải biết hát, bạn phải là người rất thích hát và đã từng hát những ca khúc của bá
tánh, dù bạn hát không hay, không lôi cuốn người nghe cũng không sao. Thứ tư, bạn
phải biết một ít kỹ thuật sáng tác…Nếu bạn có 4 điều này, bạn có thể sáng tác và
hoàn thành một ca khúc dễ dàng. Trong những phần sau của tài liệu này, Quốc Toản
sẽ trình bày một số kỹ thuật sáng tác ca khúc, đế giúp các bạn có thể sắp xếp các câu
nhạc, các đoạn nhạc, các cách mở đầu, chuyển đoạn, kết thúc một đoạn, một ca
khúc.., nhờ đó các bạn có thể tự hoàn chỉnh một ca khúc, không còn áy náy, nghi ngờ
là đúng hay sai luật sáng tác.
Ủa, sao không nhắc tới nhạc lý và nhạc cụ? Nhạc lý và nhạc cụ là những phương
tiện rất tốt, có thể giúp bạn tìm những âm điệu, tiết điệu mới, giúp bạn thêm nhiều
phương cách để sáng tác và nhất là giúp bạn hoàn thành ca khúc nhanh và gọn.
Như vậy ta có thể sáng tác khi chưa học nhạc lý và không biết chơi một nhạc cụ?
Đúng, chưa học nhạc lý và không biết chơi nhạc bạn vẫn có thể sáng tác ca khúc.
Sáng tác một ca khúc gần giống như sáng tác một bài thơ, hay một bài văn ngắn, rồi
thêm âm điệu và nhịp điệu cho lời thơ, lời văn thành một ca khúc. Trong những phần
sau, Quốc Toản sẽ trình bày một phần tối thiểu về nhạc lý, và những kỹ thuật sáng tác
cần thiết, giúp các bạn có khả năng làm việc với âm điệu và nhịp điệu cho ca khúc
của bạn. Nếu bạn sáng tác một bài thơ rồi giao cho một nhạc sĩ phổ nhạc, sẽ là một
bài thơ phổ nhạc, nhạc phẩm thuộc về 2 người. QuốcToản đã làm hòa âm và thực
hiện nhiều CD nhạc gồm những ca khúc rất hay, được sáng tác bởi những người chưa
học nhạc lý và không biết chơi một nhạc cụ nào. Nếu bạn đã học nhạc lý, đã học ký
âm..., bạn có thể tự mình chép bài hát ra giấy, nếu không, bạn có thể hát ca khúc mới

như: tâm tư tình cảm, nguyện vọng cũng như những khát vọng của con người, tức là
những thính giả của không gian và thời gian trong lúc ca khúc ra đời. Giọng hát đầu
tiên đã chuyên chở ca khúc tới người nghe, với một lối luyến láy nào đó, chắc chắn đã
giúp một phần lớn cho ca khúc được nổi tiếng. Phần hòa âm đầu tiên, dù đơn sơ hay
cầu kỳ vĩ đại, cũng góp một phần không nhỏ, chắp cánh cho ca khúc vươn tới đại
chúng.. v.v…Người ta chỉ có thể sáng tác một ca khúc, một ca khúc hoàn hảo, một ca
khúc hay, nhưng không ai chắc chắn có thể sẽ sáng tác một ca khúc nổi tiếng. (ha ha
ha, nếu biết tại sao mỗi khi túng tiền không sáng tác vài bài, kiếm một mớ tiền xài
chơi?)
============================================================
=====
B- Lời khuyên cho ai đang chuẩn bị sáng tác.
1)-Đơn giản là rất tốt. Nghe như ngược đời, nhưng đúng như vậy. Các bạn hãy nhớ
lại, nghe lại những ca khúc đã nổi tiếng, nhạc đương thời, nhạc thời chiến, nhạc
tiền chiến, hầu như bài nào cũng đơn giản. Ngôn từ đơn giản, âm điệu đơn giản,
tiết điệu đơn giản…dễ hát, dễ hiểu và dễ nhớ. Các bạn có thấy bài nào lời hát khó
hiểu, rắc rối, âm điệu trúc trắc, khó hát….trong số những nhạc phẩm nổi tiếng
không? Thưa không. Vậy thì bạn không nên dùng những từ ngữ rắc rối, trừu
tượng không rõ ý nghĩa….không nên dùng những âm điệu lên rất cao rồi tuột
xuống rất thấp, v.v vượt khỏi sức lực (nơi cổ họng) của con người…
2)-Tìm cách làm cho nhiều người thích nhạc phẩm của mình. Nếu tìm được một
âm điệu mới lạ (nghe không giống nhạc phẩm nào), lồng trong một vài câu nói
đang có trên môi của nhiều người đương thời, đơn giản, dễ hát, để người nghe có
thể hát theo mấy câu, thì nhạc phẩm sẽ dễ lưu lại trong đầu người nghe ngay khi
mới nghe lần đầu. Được như vậy bạn đã thành công nhiều lắm rồi. Nếu nhạc
phẩm của bạn lại có một tiết nhịp có thể làm cho người nghe muốn nhịp nhịp bàn
chân, búng búng ngón tay khi nghe, thì đúng là bạn đang nhập cuộc. Bạn đang trở
thành một “người của quần chúng”, một "public figure". Very cool.
3)-Tìm cách làm cho người nghe xúc động. Những câu chuyện buồn, vui, hài hước,
có thể biến thành những ca khúc được nhiều người thích. Những hoàn cảnh éo le,

toàn không giống nhau: A + B + C. Thỉnh thoảng chúng ta cũng thấy một nhạc
phẩm, ngoài cấu trúc căn bản, hoặc biến đổi, có thêm một đoạn (extra) ở phần
cuối cùng, như là phần kết luận của bài luận văn. Gọi tên là CODA (đọc là Kô-
Đa).
Lời khuyên của Quốc Toản: Các bạn không cần chú ý nhiều tới các hình thức cấu
trúc của bài nhạc. Nếu có nhiều ý và từ hoặc có nhiều điểu phải nói ta sẽ làm một
nhạc phẩm với nhiều đoạn. Nếu trong một nhạc phẩm, bạn chỉ muốn nói tới một
vài điều, (cũng có thể bạn bị bí, bị hạn hẹp ngôn từ...) ta chọn cấu trúc đơn giản,
chỉ cần một hoặc hai đoạn cũng được.
2)-Tìm âm điệu cho một ca khúc. Đây là phần hướng dẫn tối thiểu về nhạc lý, cần
thiết để sáng tác ca khúc, nhờ đó bạn có thể tạo được một âm điệu hay cho một
nhạc phẩm. Những điều Quốc Toản trình bày sau đây đã được loài người tìm ra
và đã được phát triển qua cả thế kỷ rồi. Tuy nhiên, nếu sau này bạn không dùng
tới, thì ít nhất bây giờ bạn cũng nên biết, vì nó có thể giúp bạn trong bước đầu
sáng tác ca khúc.
a)-Âm điệu: Ta chỉ có thể đọc được lời của bài hát, chưa hát được, nếu không có âm
điệu. Do đó, sau khi đã có đề tài (subject) và một vài câu cho lời nhạc (lyrics),
hoặc cả bài nhạc, bạn phải nghĩ ngay tới việc tìm một âm điệu (melody) để hát
những lời nhạc, đúng không? Thỉnh thoảng bạn có thể bắt gặp cả 2 lời và âm điệu
trong một lúc. Tuy nhiên bạn cũng cần đọc tiếp sau đây để có thể hoàn tất được
bài nhạc dễ dàng hơn.
Nguyên tắc: Nếu đề tài và lời nhạc vui tươi, bạn nên chọn âm điệu vui, tức là Âm
điệu Trưởng (melody in major mode). Nếu đề tài và lời nhạc buồn bã, bạn nên
chọn âm điệu buồn, tức là Âm điệu Thứ (melody in minor mode). Muốn biết
Trưởng và Thứ là gì? và Trưởng với Thứ khác nhau ra sao? mời bạn xem tiếp sau
đây.
b)-Âm điệu Trưởng và Âm điệu Thứ: Âm điệu được xây dựng trên một Âm giai
(scale). Âm giai Trưởng là gốc của Âm điệu Trưởng, Âm giai Thứ là gốc của Âm
điệu Thứ.
c)-Âm giai: là một chuỗi âm thanh liền nhau, gồm 7 nốt chính của âm nhạc, từ thấp