PHN M U
Vì trình đ đàn guitar và cn bn lý thuyt âm nhc ca mi ngi đu khác
nhau, vit mt bài ch dn tng quát cho mi trình đ là điu không d. Do đó
tôi s trình bày 1 khung hình (framework) ri t đó tùy trình đ ca mình mà
các bn s t tìm hiu thêm. PHN MT :
K THUT TAY TRÁI
1
Cách tìm các hp âm dùng trong mt bài nhc Vit
Trc ht nhìn vào 1 bn nhc thì có hai trng hp: hoc bài y đã có ghi sn
các hp âm (chords), hoc không ghi hp âm nào c. Nu có ghi sn hp âm
thì tt, vì vn đ cho bàn tay trái đã đc gii quyt xong và bn ch còn cn
tìm cách làm sao đ chy các ngón tay phi. Tuy nhiên thông thng thì các
bn nhc Vit không ghi kèm các hp âm, và rt nhiu trng hp tuy có ghi
hp âm nhng nghe không xuôi tai cho lm!

Do đó trc khi cm ly cây đàn, vic đu tiên m
à các bn cn nm vng là
nên bit cách tìm các hp âm dùng trong bài . Ba vn đ chính thuc bàn tay
trái là:

1: Tìm ch âm ca bài nhc
2: Tìm các hp âm trong bài nhc
3: Ðt các hp âm vào bài nhc.

1 : Tìm ch âm ca bài nhc

Hãy nhìn vào b khóa  đu bài nhc, ta s thy có 3 trng hp xy ra


#) và bài này cng có th thuc ch
âm Fa thng th ( F#m )b) B khóa có 2 du gim: 2 du gim này là Si (B), Mi (E). Du gim
trc cui cùng là Si (B), nên ch âm bài này có th là Si gim trng (Bb
major) hay Sol th (Gm)Ðn đây thì bn đã tìm ra đc bài nhc này có th thuc mt trong 2 ch âm.
Ðiu này tng t nh bit đc tên ngi cha (trng) và ngi m (th)
trong gia đình này nhng cha bit ai là ngi ... “cm quyn” trong nhà ?

Bc k tip là tìm xem ch âm nào là chính? Mun vy bn ch cn nhìn vào
nt cui cùng trong bài nhc. Nó là mt trong 2 nt này và đó là tên ch âm
ca bài

Thí d:

a) B khóa có 2 du thng (Fa# và Do#) và tn cùng bng ni Si (B) : Bài
này thuc cung Si th (B minor) và âm giai tng ng là Re trng (D). Nói
mt cách khác, trong gia đình này thì ngi v (Bm) cm quyn (!) và ngi
chng (D) ch đóng vai trò th yu. Bài nhc  cung th thng có âm hng
bun
http://kimcokynhan.wordpress.com

b) B khóa có 3 du gim (Si b, Mi b, La b) và tn cùng bng nt Mi b ( Eb)
: Bài này  cung Mi gim trng (Eb major) và âm giai tng ng là Do th (
Cm ). Trong “gia đình” này thì ngi chng (Eb) cm quyn, và ngi v
(Cm) gi vai trò th yu. Bài nhc  cung trng có âm hng vui ti, mnh

này là A-B-C-D-E-F-G#-A, Tên ca cô con gái th nht bt đu  nt th 4
(đm La Si Do “Re” ) Hp âm Re có 3 nt chng lên nhau là Re Fa La ( D F A)
và nt Fa không có du thng . Quãng D-F là quãng 3 th , nên cô con gái th
nht tên là Re th ( Dm ) . Trong khi đó tên ca cô con gái th hai bt đu 
bc 5 (đm La Si Do Re “Mi”) . Chng 3 nt lên nhau  Mi (E) s có E – G# -
B (đ ý G# trong âm giai La th) và vì quãng E G# là quãng 3 trng, nên cô
con gái th hai s mang tên Mi trng (E )
Cha có thì gi tìm hiu sâu xa thì nu mun tìm 6 hp âm chính cho bài nhc,
http://kimcokynhan.wordpress.com
ta ch cn ghi nh lut 1 – 4 – 5 . Ði khái ( nên nh ch là “đi khái”) là:

a) Ba hp âm theo ch âm trng (cha & 2 con trai) : 1 – 4 –5 (tt c đu
trng)
b) Ba hp âm theo ch âm th (m & con 2 gái) : 1 th - 4 th - 5 trng
Thí d: Tìm 6 hp âm dùng trong bài nhc có 1 du thng  b khóa:

a) Bài này có th thuc Sol trng (G) hay Mi th (Em)
b) Dùng lut 1-4-5 theo nhánh G s có 3 hp âm G, C, D
c) Dùng lut 1-4-5 theo nhánh Em s có Em, Am, B

6 hp âm này là G – C – D – Em –Am – B

Ðây là 6 hp âm cn bn ca mt bài nhc ph thông mà ngi mi chi đàn
cn phi nm vng. T 6 hp âm “gc” này mà ngi ta bin báo, thêm “mm

nhp , đi  phách 1 và 3.2) Bài nhc bt đu bng ch âm và kt  ô nhp cui bng ch âm3) Tùy theo ch âm nào ( trng hay th) mà nhng hp âm ca phe cha
hay phe m nm đa s. Mt bài bt đu  cung La th (Am) thì hu nh 2 cô
con gái (Dm và E7) s theo sau m mà ... ln lt trong ngôi nhà này! Sau khi
bà m và 2 cô con gái hát đã đi các hp âm Am-Dm-E7 ri thì ông cha và 2
con trai (C-F-G7) lúc y mi đc ... lên ting ... ch đ thay đi không khí!
Tuy nhiên vì ch âm là La th nên làm gì đi na thì cui cùng, phe bà m cng
dành li ch quyn. Do đó tt c li phi tr v cm Am-
Dm-E7 đ chm dt 
ch âm La th (Am)
Thông thng nu bit đc tên các nt trong mi ô nhp và thy chúng ging
nh tên các nt ca hp âm nào thì đó chính là hp âm dùng cho ô nhp này.
Trong trng hp hc đm đàn theo li “cp tc” này thì ta ch còn cách là
phi dùng tai nghe mà chn ...“mò" nh sau :

1) Tìm mt bn ghi các hp âm cn bn cho guitar - ch cn mt trang tóm
lc ghi vài chc hp âm là đ
2) Dùng cây guitar đánh tri 6 hp âm cn bn cho tht nhuyn và quen tai
3) Bt đu vi c
h âm  ô nhp đu tiên, hát ô nhp k tip và so vi 6 hp
âm trên nghe xem hp âm nào thun tai nht
4) Nên nh theo đúng 3 li khuyên ghi  phn này và tránh đng chuyn đi

đn v gi là “na cung” 2. Cung và na cung: Nhìn trên phím đàn guitar, bn đ ý là t nt Mi lên
Fa và Si lên Do ch cách nhau có 1 phím, còn gia các nt khác thì cách nhau 2
phím. Khong cách mt phím nh vy là “na cung” và 2 phím là “1 cung” 3. Âm giai Do trng: Hãy dùng cây guitar đ đàn 8 nt Do - Re – Mi – Fa
– Sol – La –Si – Do và đ ý đn khong cách cung (c) và na cung (nc) gia
các nt. Ta s thy các khong cách này là: c,c,nc, c , c,c,nc hay đ cho d
nh thì đc là : 1, 1, ½ , 1, 1, 1, ½ . Tám nt này có th xem là gm 2 nhóm
4 nt "Do Re Mi Fa” và “Sol La Si Do” cách nhau bi 1 cung ( gia Fa và
Sol). Mi nhóm 4 nt này có cu trúc 1, 1, ½ ging nhau.4. Cn bn âm giai trng: Chui 8 nt xp theo th t tên nt liên tip
nh trên gi là 1 "âm giai", và chui 8 nt bt đu t nt Do nói trên nghe rt
thun tai. Ngi ta dùng chui 8 nt vi khong cách gia các quãng nh th (
1, 1, ½ - 1 - 1, 1, ½ ) làm mu ca mt “âm giai trng”

5. To 1 âm giai trng t các nt khác: Th to 1 âm giai trng bt
đu t nt Re. Hãy dùng cây guitar thì s thy ngay lp tc
a. Re – Mi : 1 cung > OK
b. Mi - Fa : na cung > không đc, phi tng lên Fa# đ có 1 cung
c. Fa# - Sol : na cung > OK
d. Sol – La : 1 cung > OK
http://kimcokynhan.wordpress.com
e. La – Si : 1 cung > OK
f. Si - Do : na cung > không đc, phi tng lên Do# đ có 1 cung

trng Re Fa# La nghe vui hn) Ch cn thay đi quãng 3 t trng ra th (
bt đi na cung) mà bn cht ca hp âm s đi ngay t vui ra bun.

9. Hai câu thn chú: Trên đây ch là nhng lý thuyt ht sc cn bn m
à
tôi đã thâu gn li. Mi đc qua thì s thy khó hiu nhng thc s thì không
đn ni nào!

Nu mun có thêm vài lut “b túi” đ tìm xem mt hp âm gm có nhng nt
gì thì các bn nên hc thuc lòng 2 câu … “thn chú” sau đây :

Fa Do Sol Re La Mi Si

http://kimcokynhan.wordpress.com
và đc ngc li là:

Si Mi La Re Sol Do Fa

10. Nhng bc k tip: C dn dn ri chúng ta s bàn đn các loi hp âm khác, không nên vi vã.
Hin ti chúng ta ch mi bt đu vi 2 loi hp âm "trng" và "th". K tip
s đn "tng" aug (augmented), "gim"dim (dimínished) ri s đn "6th", "sus"
v.v..

iu quan trng là các bn cn phi cm nhn đc cái cm giác mà mi loi
hp âm to ra . Hin ti chúng ta ch mi bt đu vi hai loi hp âm
và phân
loi ra rng h hp âm trng thì nghe vui mà hp âm th thì nghe bun. Tuy

Tìm các hp âm đ đm bài MA HNG Bài này thuc cung Do trng ( ch âm là C). Theo nguyên tc “ gia đình 4
con ‘ và áp dng ... “lut gia đình” 1 – 4 – 5 nh đã nói  nhng bài trc, bn
s tìm ra đc 6 hp âm đ đm cho nhng bài thuc cung Do trng ( hay La
th ) nh bài này.

Trong túi “bu bi” ca bn s có 6 hp âm :

Do trng (1) – Fa trng (4) – Sol 7 (5)
La th (1) – Re th (4) – Mi th (5)

Vi 6 hp âm này (C , F , G7 , Am, Dm và Em) bn có th ch dùng tai mình
nghe theo bài nhc mà lp các hp âm này vào bài. Xin nhc li mt vài quy
lut nh sa
u:

1. Ði hp âm  phách đu tiên, ngha là nt đu tiên ngay sau vch nhp.
Ðây là nhng ch vit HOA trong bài
2. Hp âm đu tiên trong bài là ch âm ,  đây là Do ( C )
3. Bài nhc tn cùng bng cách v li ch âm (C)
4. Trc khi v li ch âm, thng dùng nht là hp âm bc 5 ( G7)

Ði khái gin d ch có vy thôi. Bn th hát bài MA HNG và c đn
nhng ch HOA là đi hp âm
. Không cn đ ý cách đàn tay mt vi, ch cn
đánh tri (arpeggio) tht nh nhàng là đ. Sau khi nm vng phn đm cn bn này, chúng ta s có th bàn thêm
v
nhng ch có th thay đi hp âm đ cho bài đm nghe ...“tình” hn, cng nh
cách vit câu do đàn và câu kt

4
Cách dùng CAPO Vi 6 hp âm cn bn này, các bn ch cn dùng tai mình đ nghe và lp các
hp âm sao đ sao nghe cho thun tai. Tuy nhiên nên nh đng nhy ... lung
tung t hp âm này qua hp âm khác mt cách ... t do quá, vì có nhiu
chuyn đng nghe rt chi tai . Khi hc v hòa âm thì bn s bit có mt s
điu “cm k”, có dp tôi s ghi ra nhng chi tit này cho ai mun nghiên cu
sâu xa hn

Nm vng đc bu bi gm 6
hp âm cn bn này, bn cm thy an tâm bc
ra sân khu ... Cha bt đu do đàn thì cô ca s đã quay li nói nh rng “ Anh
i, cung Do trng thp quá, anh đàn cho em cao hn,  cung Mi trng đc
không?”
http://kimcokynhan.wordpress.com

Ngay lp tc bn dùng “b lut gia đình 1-4-5” và tìm ra ngay 6 hp âm trong
bài này là : E, A,B7 và C#m, F#m và Gm . Th nhng nguy quá vì my cái
hp âm “quái đn” này ... cha bit bm  đâu c vì mình ... cha hc !

Ðang khi bi ri, cô ca s li thay đi ý kin “ Hay là anh xung cho em 2 tông
Chiêu th hai:
Dùng cái CAPO

“Capo” là mt cái kp đàn rt thông dng khi đm đàn ( và dùng trong
Flam
enco guitar) nhng không dùng trong guitar c đin
http://kimcokynhan.wordpress.com

Nu mun đm nhc cho mình và nht là cho ngi khác hát thì nht đnh là
bn phi tìm mua 1 cái Capo  các tim nhc.

Kp cái Capo t phím 1 và nhích dn lên 6 thì tuy vn đàn 6 hp âm trong cung
Do trng, bn đã có th đm cho cas hát  các cung t C# (Db) đn F#
trng hay Gb trng

Tng t, nu đàn  cung Sol trng (G) và kp Capo t phím 1 đn phím 4,
bn có th đm cho các bài nhc t cung Sol thng trng (hoc La gim t
h)
đn Si trng

(Chú ý “ Dùng Capo  phím 5 mà đàn nhng hp âm ca gia đình G thì cng
tng t nh đm bài hát  cung Do trng . Tuy nhiên các hp âm đàn  v
trí này s cao hn nu đàn cung C không dùng Capo. Trong trng hp có 2
guitar cùng đm cho 1 ca s thì 1 cây đm  Do trng không Capo , còn cây
kia đm  Sol trng vi Capo  bc 5, nghe s rt hay)

Nói chung li thì ch cn nm 6 hp âm trong gia đình cung Do trng và thêm
vào 3 hp âm

2. Nu ca s cho rng Do trng quá thp và đòi lên cao thì ch vic dùng
Capo. Gin d quá !
3. Nu ca s đòi hát thp hn thì chuyn qua cung Sol trng , do 6 hp âm

trong “gia đình G” ri dùng Capo nu cn! Cho đn gi , chúng ta vn còn bàn v lý thuyt cho bàn tay trái, ngha là làm
sao đ tìm hp âm cho 1 bài nhc Vit gin d. Có l nh vy cng tm đ đ
bt đu bc qua phn k thut cn bn cho tay mt.

5
Hp âm 7 và sus 4
Tôi xin vit tip v 2 loi hp âm cho bàn tay trái đ các bn có thêm vài “bu
bi” na, trc khi chuyn qua mc k thut cho bàn tay mt.

A. Hp âm 7 :

Trong nhng bài trc các bn đã bit dùng lut 1-4-5 tìm 6 hp âm cn bn đ
đm các bài nhc Vit ph thông. Vi mt bài nhc  cung (ch âm) Do
trng (C) thì 6 hp âm này là C, F, G , Am, Dm, E . Ðây là nhng hp âm
đc to bi 3 nt  bc 1,3,5 ( hp âm C gm có Do, Mi, Sol, hp âm F có
Fa, La, Do v.v…) .Nay nu thêm 1 nt  bc 7 thì ta s có 1 hp âm to bi 4
nt, thí d G7 gm Sol, Si, Re, Fa .

Tính cht ca hp âm 7 này ra sao và khi nào thì ta nên mang ra dùng trong bài
nhc? Nghe mt hp âm 7, ta s có cm giác không thun tai, dng nh có

trong nhng th nhc tr hin đi và có rt nhiu loi nh Major 7th, Minor 7th,
Minor/major 7th, Major 7th flat 5th, Major 7th sharp 5th, 7th flat 5th,7th sharp
5th, Minor 7th flat 5th, Diminished 7th v.v... mà chúng ta tm thi cha cn
bàn đn B. Hp âm sus4:

Hôm trc có bn hi v sus4 nên nhân tin tôi s mang ra bàn  đây luôn.
Ch “sus” là ch vit tt ca “suspension” ngha là “treo l lng”. Ly mt
hp âm
3 nt gm các nt  bc 1-3-5 , ri thay vì dùng nt  bc 3 mà chuyn
thành nt  bc 4 thì có hp âm sus4. Thí d C (Do-Mi-Sol) thì Csus4 là Do-
Fa-Sol.

Thông thng sau khi đàn 1 hp âm sus4 thì ngay sau đó bn cn v li vi hp
âm gc. Chng hn nh  cui 1 bài nhc cung Do trng, bn có th đàn
Csus4 ri mi kt thúc bng ch âm C.

Ngoài ra khi đm nhc Vit, bn cng c
ó th dùng sus4  bc 5, đ thay th cho
hp âm bc 5  cui mt phn ca đon nhc.  đây sus4 s to mt cm giác
l lng, ch đi trong trí ngi nghe, trc khi bn quay v vi ch âm  phn
http://kimcokynhan.wordpress.com
sau ca câu nhc. Mun rõ điu này, bn có th tìm nghe bài “Hn Hò” ca
Phm Duy mà tôi đã chuyn son cho guitar (trong website
http://hanvota.com/nhac
). Bài này tôi son  cung Am, và đã dùng Esus4 
cui phn đàn chm, trc khi chuyn sang Am  phn sau là mt bin khúc
(variation) đàn nhanh hn ...

nhiêu “phách”, tc là s đa tay đánh nhp (hoc ly chân đp nhp) bao nhiêu
ln trong mi ô nhp.

Các con s  di (mu s) nh 4,8,16 v.v…cho bit mi ln đp nhp nh
vy (mi phách) thì có giá tr là bao nhiêu lâu. Ly nt tròn làm đn v và
mang ra chia 2, 4, 8 s thy 1 tr
òn = 2 trng = 4 đen = 8 móc đn . S 4 có
ngha là nt đen, và 8 là nt móc đn v.v...
http://kimcokynhan.wordpress.com

Nh vy, nhp 2/4 có ngha là mi ô nhp có 2 nt đen , 9/8 có ngha là mi ô
nhp có 9 nt móc đn và 12/8 s có 12 móc đn trong 1 ô nhp. Tuy nhiên
trong thc t thì không ai đp nhp ht 6, 9, hay 12 ln trong mi ô nhp vì nh
vy s … mi tay và r chân lm! Do đó ngi ta ch ly tay đánh nhp 2, 3
hay 4 ln trong mi ô nhp mà thôi. Nhng bài nhc có s 2,3,4 ( nh 2/4 , 3/8
, 4/4 ) đu thuc loi này và đc gi c
hung là “nhp đn”

Vi nhng bài mà s nhp có t s ln hn 2,3 hay 4 ( nh 6/8, 9/8 , 12/8) thì
đây là nhng “nhp kép”, và mun tìm “nhp đn tng ng” thì dùng lut
“trên chia 3, di chia 2” . Thí d, vi nhp 6 / 8 thì 6 chia 3 bng 2 >>> 2
phách , và 8 chia 2 bng 4 >>> nt đen. Bài này có 2 phách, mi phách có giá
tr 1 nt “đen chm” ( 1 đen + 1 móc đn hay bng 3 nt móc đn) . Ch đ ý
đn t s thì bài nhc 6/8 thuc nhp 2, và tng t 9/8 thuc nhp 3 , 12/8
thuc nhp 4 phá
ch

Tóm tt : Bc đu tiên là cn tìm xem bài nhc (hay đon nhc) thuc nhp 2,
3, hay 4.


Tóm tt: vi mt bài nhp hai, bn có th “khy” 2 , 4 hay 6 ln trong mt ô
nhp . Tng t, vi nhp ba thì có th khy 3,6,9 ln trong 1 ô nhp, và vi
nhp 4 thì có th khy 4,8,12 ln

Nhng bài nhp 2 thng là nhng hành khúc và li đm tay mt rt gin d
nh đã trình bày  thí d trê
n

Nhng bài nhp 3 thuc loi luân v (valse) và cách đm tay mt cng rt gin
d nh ta s thy trong thí d phn đm cho bài THU VÀNG ca Cung Tin s
trình bày sau

Nhng bài thuc nhp 4 rt đa dng và gm hu ht nhng th loi thông dng
mà ta s ln lt bàn đn trong nhng bài k tip.

Ð kt thúc bài đu tiên trong phn k thut tay mt này, tóm tt thì bn cn
nh các đim sau đây:
1. Trc khi đm, hãy nhìn xem bài nhc thuc nhp 2, 3 hay 4
2. Mi nhp s có 3 cách đm t chm đn nhanh ( không đi, nhân 2, nhân
3) vi s “khy” trong mi ô nhp tng t bng s phách (không đi) lên gp
đôi (nhân 2) hoc gp ba (nhân 3)
3. Khi đm mt bài nhc thì cn thay đi li đm theo 1 trong 3 cách nói
trên cho linh đng. Thng nên bt đu bài vi cách chm (không đi) ri dn
dn đi lên nhanh hn ( nhân 2 hoc nhân 3) khi qua đip khúc và tr li chm
đ ht.

Ta hãy nhìn vào thí d đm bài THU VÀNG là mt bài nhp 3 (valse)  phn
sau
Ðon 4 a
Chiu hôm qua lang thang trên đng
Nh nh bun bun vi chán chng

Ðon 4 b
Chiu hôm nay tri nhiu mây vng
Có mùa thu vàng bao nhiêu là hng Phn B : Hp âm cho tay trái - Ch âm Sol trng ( G )

Ðon 1
G – G – G – G
G – G – G – D
G – G – G – G
D – D – D – G – G

http://kimcokynhan.wordpress.com
Ðon 2
G – G – G – G
G – G – G – D
G – G – G – G
D – D – D7 – G – G

Ðon 3
C - C – G – G
D – D – G – G
C – C – G – G
A – A7 – D – D7