Bảo hiểm hàng hoá chuyên chở đường biển Những vấn đề cơ bản trong bảo hiểm

 Bảo hiểm (Insurance)

Có nhiều định nghĩa khác nhau về bảo hiểm, song định nghĩa sau đây
được thừa nhận một cách rộng rãi. Bảo hiểm là sự cam kết bồi thường của
người bảo hiểm đối với người được bảo hiểm về những tổn thất của đối
tượng bảo hiểm do những rủi ro đã thỏa thuận gây ra với điều kiện người
được bảo hiểm đã thuê bảo hiểm cho đối tượng đó và nộp một khoản tiền
gọi là phí bảo hiểm. Như vậy, bản chất của bảo hiểm là sự phân chia rủi
ro, tổn thất của một hay của một số người cho cả cộng đồng tham gia bảo
hiểm cùng gánh chịu.

 Người bảo hiểm (Insurer)

Là người ký kết hợp đồng bảo hiểm với người được bảo hiểm, nhận rủi
ro tổn về phía mình và được hưởng một khoản phí bảo hiểm. Người bảo
hiểm là các công ty bảo hiểm như Bảo việt, Bảo minh, AIA, VINARE.

 Người được bảo hiểm (Insured)

Là người có quyền lợi bảo hiểm được một công ty bảo hiểm đảm bảo.
Người có quyền lợi bảo hiểm là người mà khi có sự cố bảo hiểm xảy ra
thì dẫn họ đến một tổn thất, một trách nhiệm pháp lý hay làm mất đi của
họ những quyền lợi được pháp luật thừa nhận. Ví dụ, người chủ hàng là
người được bảo hiểm trong bảo hiểm hàng hóa.

 Đối tượng bảo hiểm (Subject matter insured)

bố. Tỷ lệ phí bảo hiểm được tính dựa vào thống kê rủi ro tổn thất trong
nhiều năm. Xác suất xảy ra rủi ro càng lớn thì tỷ lệ phí bảo hiểm càng
cao. Các công ty bảo hiểm thường công bố bảng tỷ lệ phí bảo hiểm cho
từng nghiệp vụ bảo hiểm.

 Rủi ro (Risk)

Là những đe dọa nguy hiểm mà con người không lường trước được, là
nguyên nhân gây nên tổn thất cho đối tượng bảo hiểm. Ví dụ như: Tàu
mắc cạn, đắm, cháy, đâm và, chiến tranh, đình công...

 Tổn thất (Loss, Average, Damage)

Là sự mất mát, hư hại do rủi ro gây nên. Ví dụ: Tàu bị đắm, hàng bị
ướt, tàu đâm phải đá ngầm, hàng bị vỡ...

Bảo hiểm hàng hóa chuyên chở bằng đường biển

Là nghiệp vụ bảo hiểm mà đối tượng là hàng hóa vận chuyển bằng
đường biển. Đây là một trong số các nghiệp vụ bảo hiểm hàng hải đã hình
thành và phát triển từ rất sớm.

 Rủi ro trong bảo hiểm hàng hải

Trong bảo hiểm hàng hóa chuyên chở bằng đường biển có thể nói tới
ba loại rủi ro:

Rủi ro thông thường

Là rủi ro được bảo hiểm trong những điều kiện bảo hiểm hàng

Tổn thất toàn bộ (total loss): Là hàng hóa bảo hiểm bị mất
100% giá trị hoặc gí trị sử dụng. Tổn thất toàn bộ gồm 2 loại:
Loại 1: Tổn thất toàn bộ thực sự (actual total loss)
Là tổn thất mà do hàng hóa bị phá hủy hoàn toàn hay bị
hư hỏng nghiêm trọng không còn là vật phẩm như cũ hoặc người được
bảo hiểm bị tước quyền sở hữu với hàng hóa. Như vậy tổn thất toàn bộ
thực sự có thể là do hàng hóa bảo hiểm bị phá hủy hoàn toàn như cháy
hoặc nổ, hay hàng hóa bị haư hỏng nghiêm trọng như gạo hay ngô bị thối
do ngấm nước hoặc người được bảo hiểm bị tước hẳn quyền sở hữu đối
với hàng hóa như hàng vị mất do mất tích hay do tầu bị đắm.
Loại 2: Tổn thất toàn bộ ước tình (contructive total loss)
Là tổn thất về hàng hóa mà không sao tránh khỏi tổn thất
toàn bộ thực sự hay những chi phí phải bỏ ra để sửa chữa, khôi phục và
đưa hàng hóa về bến đến bằng hoặc vượt quá trị giá hàng hóa.
Tổn thất toàn bộ ước tính gồm 2 dạng:
o Dạng thứ nhất là: Chắc chắn tổn thất toàn bộ thực sự
sẽ xảy ra, ví dụ một lô ngô được chở từ nước ngoài về Việt Nam, dọc
đường ngô bị ngấm nước và bắt đầu thối, nếu cố mang về Việt Nam thì
ngô sẽ thối hết, tổn thất toàn bộ thực sự chắc chắn sẽ xảy ra.
o Dạng thứ 2 là: Xét về tài chính thì coi là tổn thất toàn
bộ, ví dụ vận chuyển sắt thép từ nước ngoài về Việt Nam, dọc đường tàu
hỏng máy buộc phải vào Hồng Kông để sửa chữa. Để chữa tàu phải dỡ sắt
lên bờ, trong thời gian chữa phải lưu kho lưu bãi sắt thép, khi chữa xong
phải tái xếp sắt thép xuống tàu và đưa sắt thép về Việt Nam. Tổng các chi
phí phải bỏ ra trong trường hợp này có thể bằng hoặc lớn hơn trị giá bảo
hiểm của sắt thép.
Khi hàng hóa bị tổn thất toàn bộ ước tính, người được
bảo hiểm có thể từ bỏ hàng hóa. Từ bỏ hàng hóa là từ bỏ mọi quyền lợi
liên quan đến hàng hóa hay là sự tự nguyện của người được bảo hiểm
chuyển quyền sở hữu về hàng hóa cho người bảo hiểm để đòi bồi thường

Phải trả cho người thứ ba trong việc cứu tàu, hàng, cước
phí thoát nạn hoặc chi phí làm cho tàu tiếp tục hành trình. Những chi phí
sau đây được coi là chi phí tổn thất chung; Chi phí tàu ra vào cảng lánh
nạn, chi phí lưu kho lưu bãi tại cảng lánh nạn, chi phí tạm thời sửa chữa
những hư hại của tàu, chi phí tăng thêm về nhiên liệu... do hậu quả của
hành động tổn thất chung.