Quỹ BHXH trong hệ thống tài chính ở Việt Nam

Nguồn: tapchibaohiemxahoi.org.vn

Hoạt động tài chính diễn ra rất đa dạng và phong phú ở bất kỳ lĩnh vực nào của đời
sống xã hội... ở mỗi lĩnh vực hoạt động, các hoạt động tài chính có cùng một tính
chất, đặc điểm, vai trò; gắn liền với một chủ thể; có những quỹ tiền tệ đặc thù
được hình thành và sử dụng để đáp ứng các nhu cầu và lợi ích khác nhau của đời
sống xã hội, thì ở đó hình thành một khâu tài chính độc lập. Các khâu tài chính tồn
tại một cách độc lập, nhưng giữa chúng có những mối quan hệ ràng buộc, phụ
thuộc lẫn nhau trong quá trình tạo lập và sử dụng quỹ tiền tệ, do đó chúng không
thể tách rời nhau mà cùng nhau hợp thành một hệ thống tài chính thống nhất của
mỗi quốc gia.
Hiện nay, hệ thống tài chính ở Việt Nam bao gồm các khâu tài chính sau:
1. Ngân sách Nhà nước.
2. Tài chính doanh nghiệp.
3. Bảo hiểm.
4. Tín dụng.
5. Tài chính các tổ chức xã hội và tài chính hộ gia đình.
Bảo hiểm là một khâu trong hệ thống tài chính của Việt Nam. Là một dịch vụ tài
chính, bảo hiểm được hình thành với mục đích bù đắp những tổn thất. Có nhiều
hình thức bảo hiểm, mỗi một hình thức có một cách thức tạo lập và sử dụng quỹ
cũng như tính chất bồi hoàn khác nhưng chúng có chung một mục đích là các quỹ
bảo hiểm được tạo lập và sử dụng để bù đắp tổn thất cho những người tham gia
bảo hiểm góp phần hạn chế những rủi ro nhằm ổn định xã hội. Theo mục đích hoạt
động, hiện nay ở Việt Nam có hai loại hình bảo hiểm là bảo hiểm thương mại và
BHXH.
Bảo hiểm thương mại hoạt động kinh doanh với mục đích kiếm lời trên cơ sở huy
động các nguồn tài lực thông qua việc thu phí bảo hiểm của những người tham gia
bảo hiểm để tạo lập quỹ và sử dụng chúng để bồi thường tổn thất cho các đối
tượng tham gia bảo hiểm khi xẩy ra rủi. ở Việt Nam, Bảo hiểm thương mại đang

động; trang cấp dụng cụ cho người bị TNLĐ
3. Chi trợ cấp ốm đau, thai sản, BNN
4. Tiền tuất (định xuất cơ bản và nuôi dưỡng) và mai táng phí
5. Chi nghỉ dưỡng sức và phục hồi sức khoẻ
6. Đóng BHYT theo quy định
7. Lệ phí chi trả
8. Các khoản khác nếu có
9. Thanh toán chi phí khám chữa bệnh nội, ngoại trú cho đối tượng tham gia
BHYT bắt buộc, tự nguyện gồm tiền khám, chẩn đoán và điều trị, xét nghiệm,
chiếu chụp X quang, thăm dò chức năng, thuộc trong danh mục theo quy định của
Bộ Y tế, máu, dịch truyển, các thủ thuật, phẫu thuật, sử dụng vật tư, thiết bị y tế và
giường bệnh.
Trong quá trình vận động, Quỹ BHXH có thể quan hệ trực tiếp với các khâu tài
Ngân sách Nhà nước, tài chính doanh nghiệp, tài chính tín dụng, tài chính các tổ
chức xã hội và hộ gia đình qua việc tạo lập quỹ dưới hình thức thu BHXH, BHYT
và sử dụng quỹ dưới hình thức chi trả các chế độ BHXH, BHYT. Mặt khác thông
qua thị trường tài chính, Quỹ BHXH có quan hệ gián tiếp với các khâu tài chính
khác trong hệ thống tài chính khi nguồn tài chính của quỹ này tạm thời nhàn rỗi
được sử dụng giống như các quỹ tín dụng khác.
1. Quan hệ với ngân sách Nhà nước:
Ngân sách Nhà nước (NSNN) là khâu tài chính đóng vai trò chủ đạo trong hệ
thống tài chính quốc gia. Hoạt động của NSNN gắn liền với chủ thể là Nhà nước.
ở khâu này, các nguồn tài chính từ các khâu tài chính khác được hút một cách
mạnh mẽ để hình thành nên quỹ tiền tệ tập trung của Nhà nước - quỹ ngân sách.
Với quyền lực của mình, Nhà nước đã ban hành Điều lệ BHXH, Điều lệ BHYT,
Quy chế quản lý tài chính đối với hệ thống BHXH Việt Nam trong đó quy định
việc tạo lập và sử dụng Quỹ BHXH. Quỹ BHXH trong thời gian tạm thời nhàn rỗi
đã trở thành nguồn tài chính được hút vào Quỹ Ngân sách dưới hình thức các
khoản cho NSNN vay. Từ những khoản cho vay này, NSNN có quyền sử dụng,
thông qua chức năng phân phối để tạo lập các quỹ tiền tệ nhỏ ở các khâu tài chính

nộp BHXH theo tỷ lệ quy định cho cơ quan BHXH, doanh nghiệp sẽ phải sử dụng
tiền từ nguồn vốn kinh doanh của mình làm chuyển dịch nguồn tài chính của
doanh nghiệp vào quỹ BHXH. Các khoản trích nộp BHXH, BHYT khi chưa đến
hạn phải nộp sẽ được doanh nghiệp khai thác, huy động và sử dụng tạm thời để
đảm bảo có đủ nguồn tài chính cho hoạt động sản xuất, kinh doanh và như vậy
gián tiếp quỹ BHXH đã được bổ sung các quỹ tiền tệ của doanh nghiệp.
Mặt khác khi tham gia BHXH, trong trường hợp người lao động nữ nghỉ sinh con,
người lao động không may bị ốm, bị tai nạn không tham gia được vào quá trình
sản xuất tạo ra sản phẩm cho doanh nghiệp lúc này người lao động sẽ được quỹ
BHXH chi trả các chế độ BHXH ốm đau, thai sản, nghỉ dưỡng sức, tai nạn lao
động- BNN. Như vậy bằng cơ chế sử dụng quỹ của mình, Quỹ BHXH đã trực tiếp
tạo nên nguồn thu cho khâu tài chính hộ gia đình và gián tiếp tham gia vào khâu
tài chính doanh nghiệp.
3. Quan hệ với tín dụng:
Tín dụng là khâu quan trọng trong hệ thống tài chính. Quỹ tín dụng được tạo lập
bằng cách huy động các nguồn vốn tạm thời nhàn rỗi trong dân cư, các tổ chức
kinh tế, vốn tự có và sử dụng để cho vay, đầu tư chứng khoán, trả lãi theo nguyên
tắc hoàn trả có thời hạn và có lợi tức.
Cơ chế quản lý tài chính của BHXH cho phép BHXH Việt Nam được thực hiện
các hoạt động bảo toàn và tăng trưởng quỹ. Trong thời gian nhàn rỗi chưa sử dụng
đến, quỹ BHXH được phép cho các Ngân hàng thương mại nhà nước, Ngân hàng