BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO

BỘ TƢ PHÁP

TRƢỜNG ĐẠI HỌC LUẬT HÀ NỘI

LÊ THỊ MINH NGUYỆT

ĐỀ TÀI
PHIÊN TÒA PHÚC THẨM VỤ ÁN DÂN SỰ THEO QUY
ĐỊNH CỦA BỘ LUẬT TỐ TỤNG DÂN SỰ HIỆN HÀNH

LUẬN VĂN THẠC SĨ LUẬT HỌC

Hà Nội - 2017


BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO

BỘ TƢ PHÁP

TRƢỜNG ĐẠI HỌC LUẬT HÀ NỘI

LÊ THỊ MINH NGUYỆT

ĐỀ TÀI
PHIÊN TÒA PHÚC THẨM VỤ ÁN DÂN SỰ THEO QUY
ĐỊNH CỦA BỘ LUẬT TỐ TỤNG DÂN SỰ HIỆN HÀNH

LUẬN VĂN THẠC SĨ LUẬT HỌC


của mình.
Tôi xin chân thành cảm ơn!
Hà Nội, ngày

tháng

năm 2017

Tác giả luận văn

Lê Thị Minh Nguyệt


DANH MỤC TỪ VIẾT TẮT

BLTTDS

Bộ luật Tố tụng dân sự

BPKCTT

Biện pháp khẩn cấp tạm thời

HĐXX

Hội đồng xét xử

LTCTAND

Luật tổ chức Tòa án nhân dân


Viện kiểm sát

VKSNDTC

Viện kiểm sát nhân dân tối cao


MỤC LỤC
PHẦN MỞ ĐẦU .............................................................................................. 1
Chƣơng 1. MỘT SỐ VẤN ĐỀ LÝ LUẬN VỀ PHIÊN TÒA PHÚC THẨM
VỤ ÁN DÂN SỰ................................................................................................... 5
1.1. Khái niệm, đặc điểm, ý nghĩa phiên tòa phúc thẩm vụ án dân sự .......... 5
1.1.1. Khái niệm phiên tòa phúc thẩm vụ án dân sự .................................. 5
1.1.2. Đặc điểm của phiên tòa phúc thẩm vụ án dân sự ............................. 8
1.1.3. Ý nghĩa của phiên tòa phúc thẩm vụ án dân sự .............................. 14
1.2. Cơ sở xây dựng quy định pháp luật về phiên tòa phúc thẩm vụ án
dân sự .......................................................................................................... 16
1.2.1. Cơ sở lý luận ................................................................................... 16
1.2.2. Cơ sở thực tiễn ................................................................................ 18
1.3. Khái quát lịch sử hình thành và phát triển của pháp luật tố tụng dân
sự Việt Nam về phiên tòa phúc thẩm vụ án dân sự. ........................................ 18
1.3.1. Giai đoạn trước Cách mạng tháng Tám 8/1945 ............................. 18
1.3.2. Giai đoạn từ năm 1945 đến năm 1959 ........................................... 19
1.3.3. Giai đoạn từ 1960 đến năm 1989 ................................................... 20
1.3.4. Giai đoạn từ năm 1989 đến 2005 ................................................... 22
1.3.5. Giai đoạn từ năm 2005 đến 2015 ................................................... 23
1.3.6. Giai đoạn từ năm 2016 đến nay...................................................... 24
1.4. Pháp luật một số nƣớc về phiên tòa phúc thẩm vụ án dân sự................ 25
1.4.1. Pháp luật tố tụng dân sự của Cộng hòa Pháp ................................ 25

3.1. Thực tiễn thực hiện pháp luật về phiên tòa phúc thẩm vụ án dân sự .. 62
3.2. Một số kiến nghị về phiên tòa phúc thẩm vụ án dân sự .......................... 70
3.2.1. Kiến nghị về xây dựng pháp luật .................................................... 70
3.2.2. Kiến nghị về thực hiện pháp luật .................................................... 73
Kết luận chƣơng 3 ......................................................................................... 76
KẾT LUẬN .................................................................................................... 78


1
PHẦN MỞ ĐẦU
1. Tính cấp thiết của việc nghiên cứu đề tài
Nguyên tắc hai cấp xét xử là một trong những nguyên tắc cơ bản của
pháp luật tố tụng dân sự (TTDS), được quy định cụ thể trong pháp luật TTDS.
Việc quy định và thực hiện nguyên tắc này là một tất yếu khách quan phù hợp
với quy luật của nhận thức và thực tiễn xét xử, nhằm đảm bảo cho các vụ án
dân sự được xem xét, giải quyết một cách chính xác, khách quan, giúp Tòa án
đưa ra được những bản án, quyết định đúng đắn nhất. Thực hiện nguyên tắc
hai cấp xét xử, phúc thẩm trong TTDS là việc Tòa án cấp trên trực tiếp xét xử
lại vụ án dân sự mà bản án, quyết định của Tòa án cấp sơ thẩm chưa có hiệu
lực pháp luật bị kháng cáo hoặc kháng nghị.
Để phúc thẩm vụ án dân sự thực sự có hiệu quả, đảm bảo quyền và lợi
ích hợp pháp của các bên đương sự thì quy định về phiên tòa phúc thẩm vụ án
dân sự là rất quan trọng. Trên cơ sở đường lối đổi mới của Đảng về xây dựng
nhà nước pháp quyền, tại kỳ họp thứ 5, Quốc hội khóa XI nước Cộng hòa
XHCN Việt Nam đã thông qua Bộ luật Tố tụng dân sự 2004 (BLTTDS) (có
hiệu lực từ ngày 01/01/2005). BLTTDS 2004 là kết quả của sự pháp điển hóa
quan trọng các quy định pháp luật tố tụng dân sự (TTDS), trong đó có những
quy định về phiên tòa phúc thẩm vụ án dân sự (PTPTVADS). Các quy định
về PTPTVADS trong BLTTDS 2004 đã khắc phục được nhiều điểm bất cập,
chưa hợp lý của các Pháp lệnh Thủ tục giải quyết các vụ án dân sự

đã có rất nhiều công trình nghiên cứu khoa học pháp lý được công bố đề cập
đến các khía cạnh và ở mức độ khác nhau của phúc thẩm, có thể kể đến như:
Luận án tiến sỹ luật học “Phúc thẩm trong tố tụng dân sự Việt Nam” năm
2011 của tác giả Nguyễn Thị Thu Hà; Khóa luận tốt nghiệp “Phiên tòa phúc
thẩm vụ án dân sự” năm 2012 của tác giả Hoàng Tuấn Anh; Khóa luận tốt


3
nghiệp “Phiên tòa phúc thẩm vụ án dân sự - Một số vấn đề lý luận và thực
tiễn” năm 2010 của tác giả Vũ Thị Oanh; Th.s Nguyễn Thị Thu Hà (2010):
“Đình chỉ xét xử phúc thẩm và đình chỉ giải quyết vụ án dân sự ở tòa án cấp
phúc thẩm”, Tạp chí Luật học 07/2010...
3. Đối tƣợng và phạm vi nghiên cứu đề tài
Đối tượng nghiên cứu của luận văn là những vấn đề lý luận về phiên tòa
phúc thẩm vụ án dân sự, nội dung các quy định của pháp luật Việt Nam qua
các thời kỳ cũng như quy định hiện hành của pháp luật Việt Nam và pháp luật
của một số nước trên thế giới về phiên tòa phúc thẩm vụ án dân sự; thực tiễn
thi hành các quy định của pháp luật TTDS về phiên tòa phúc thẩm vụ án dân
sự tại các Tòa án Việt Nam trong những năm gần đây.
Phiên tòa phúc thẩm vụ án dân sự là một vấn đề phức tạp và có nhiều nội
dung khác nhau. Tuy nhiên, trong khuôn khổ một luận văn thạc sỹ luật học
tác giả chỉ tập trung nghiên cứu để làm rõ những nội dung về lý luận, các quy
định của pháp luật tố tụng dân sự Việt Nam hiện hành về phiên tòa phúc thẩm
vụ án dân sự và thực tiễn thực hiện các quy định đó tại các Tòa án Việt Nam
hiện nay để từ đó đề xuất các kiến nghị hoàn thiện pháp luật.
4. Mục đích và nhiệm vụ của việc nghiên cứu đề tài.
Việc nghiên cứu đề tài với mục đích làm rõ những vấn đề lý luận về
phiên tòa phúc thẩm vụ án dân sự; nội dung những quy định của pháp luật tố
tụng dân sự Việt Nam hiện hành về phiên tòa phúc thẩm vụ án dân sự và thực
tiễn thi hành tại Tòa án đồng thời tìm ra những điểm bất cập, hạn chế trong

5
Chƣơng 1
MỘT SỐ VẤN ĐỀ LÝ LUẬN VỀ PHIÊN TÒA PHÚC THẨM
VỤ ÁN DÂN SỰ

1.1.

Khái niệm, đặc điểm, ý nghĩa phiên tòa phúc thẩm vụ án dân sự

1.1.1. Khái niệm phiên tòa phúc thẩm vụ án dân sự
Để làm rõ khái niệm phiên tòa phúc thẩm vụ án dân sự (PTPTVADS) thì
trước hết cần phải làm rõ các khái niệm phúc thẩm và phiên tòa phúc thẩm.
Phúc thẩm là một thủ tục có tính truyền thống lâu đời của TTDS, nó
được áp dụng ngay từ thời La Mã cổ đại. “Theo trình tự tố tụng đặc biệt
(cognitio extraordinaria), các quyết định do các quan tòa cấp dưới đưa ra
không phải lúc nào cũng có hiệu lực, do vậy nếu các bên không thỏa mãn thì
được quyền kháng cáo lên TA cấp trên”1. Cùng với thời gian, thủ tục phúc
thẩm tiếp tục được kế thừa, phát triển và từng bước được khẳng định. Thủ tục
phúc thẩm được áp dụng tương đối phổ biến với nội dung và mức độ khác
nhau trong khoa học luật TTDS ở các nước thuộc hệ thống pháp luật dân sự
cũng như hệ thống pháp luật án lệ.
Ở Việt Nam, về khái niệm phúc thẩm, dưới góc độ ngôn ngữ học, theo
Hán – Việt từ điển thì phúc thẩm không có trong từ điển mà phải ghép nghĩa
của hai từ: “phúc” có nghĩa là “lật lại, úp lại, xét kỹ”2; “thẩm” có nghĩa là
“xử đoán”. Còn trong Từ điển Tiếng Việt thì phúc thẩm là “Tòa án cấp trên
xét xử lại một vụ án do cấp dưới đã xét xử sơ thẩm mà có chống án”3. Theo
cách giải thích này thì phúc thẩm là việc Tòa án cấp trên xét xử lại vụ án mà
bản án, quyết định sơ thẩm của Tòa án cấp dưới chưa có hiệu lực pháp luật
khi có sự chống án.


chưa có hiệu lực pháp luật bị kháng cáo, kháng nghị theo quy định của pháp
luật nhằm khắc phục kịp thời sai lầm của TA cấp dưới, đảm bảo xét xử đúng
đắn, thống nhất, bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp của cá nhân, cơ quan, tổ
chức, lợi ích công cộng và lợi ích Nhà nước.
Dưới góc độ là cấp xét xử, phúc thẩm là cấp xét xử thứ hai, theo đó TA
có thẩm quyền xét xử lại VADS mà bản án, quyết định sơ thẩm chưa có hiệu
4

Viện khoa học pháp lý, Bộ Tư pháp (2006), Từ điển Luật học, Nxb Từ điển Bách khoa, Nxb Tư pháp, Hà
Nội


7
lực pháp luật bị kháng cáo, kháng nghị theo quy định của pháp luật nhằm
khắc phục kịp thời sai lầm của TA cấp sơ thẩm, đảm bảo việc xét xử đúng
đắn, thống nhất, bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp của cá nhân, cơ quan, tổ
chức, lợi ích công cộng và lợi ích Nhà nước.5
Như vậy, phúc thẩm dân sự là việc tòa án cấp phúc thẩm xét xử lại vụ
việc dân sự đã được tòa án cấp sơ thẩm giải quyết bằng bản án, quyết định
chưa có hiệu lực pháp luật nhưng bị kháng cáo, kháng nghị nhằm xác định
tính hợp pháp và tính có căn cứ của bản án, quyết định đó theo những nguyên
tắc và thủ tục nhất định. Sau khi bản án, quyết định sơ thẩm được tuyên thì
bản án, quyết định sơ thẩm chưa có hiệu lực ngay mà còn một thời gian để
các đương sự có thể kháng cáo, Viện kiểm sát có thể kháng nghị. Nếu có
kháng cáo hoặc kháng nghị đối với bản án, quyết định sơ thẩm thì Tòa án cấp
phúc thẩm trực tiếp tiến hành xét xử lại vụ án. Thủ tục xét xử lại vụ án được
gọi là thủ tục phúc thẩm dân sự. Thủ tục phúc thẩm được bắt đầu khi có căn
cứ là kháng cáo của đương sự, kháng nghị của Viện kiểm sát về bản án, quyết
định sơ thẩm trong thời hạn luật định. Về bản chất, phúc thẩm không phải là
lần xét xử đầu tiên đối với một vụ án mà là lần xét xử thứ hai. Thủ tục phúc

đặc thù khác biệt với phúc thẩm trong tố tụng hình sự và phúc thẩm trong tố
tụng hành chính, thể hiện ở các đặc điểm cụ thể như sau:
Thứ nhất, cơ sở tiến hành PTPTVADS là dựa trên kháng cáo kháng nghị
đối với bản án, quyết định sơ thẩm chưa có hiệu lực pháp luật.
Theo quy định của pháp luật TTDS, khi có kháng cáo, kháng nghị đối
với bản án, quyết định sơ thẩm chưa có hiệu lực pháp luật và kháng cáo,
kháng nghị tuân thủ đầy đủ các điều kiện luật định thì VADS được đưa ra xét
xử theo thủ tục phúc thẩm. Như vậy, cơ sở để tiến hành PTPTVADS là dựa
trên kháng cáo, kháng nghị hợp lệ đối với bản án, quyết định sơ thẩm chưa có
hiệu lực pháp luật.
Đặc điểm này cho thấy sự khác biệt giữa cơ sở tiến hành PTPTVADS
với phiên tòa sơ thẩm, giám đốc thẩm, tái thẩm vụ án dân sự. Cơ sở tiến hành
phiên tòa sơ thẩm xuất phát từ việc khởi kiện của đương sự; cơ sở của xét xử
giám đốc thẩm, tái thẩm là kháng nghị bản án, quyết định đã có hiệu lực pháp
7

Viện khoa học pháp lý, Bộ Tư pháp (2006), Từ điển Luật học, Nxb Từ điển Bách khoa, Nxb Tư pháp, Hà
Nội, tr. 620


9
luật của những người có thẩm quyền. Còn đối với việc tiến hành xét xử phúc
thẩm được dựa trên cơ sơ là những kháng cáo của đương sự, kháng nghị của
Viện kiểm sát cùng cấp hoặc cấp trên cấp Tòa án đã tiến hành xét xử sơ thẩm
đối với bản án, quyết định chưa có hiệu lực pháp luật.
Thứ hai, PTPTVADS là phiên họp của Tòa án để xét xử lại một VADS
mà bản án, quyết định sơ thẩm chưa có hiệu lực pháp luật bị kháng cáo hoặc
kháng nghị.
Đây là đặc điểm rất quan trọng để phân biệt phiên tòa phúc thẩm với
phiên tòa sơ thẩm, phiên tòa giám đốc thẩm, tái thẩm vụ án dân sự. Nếu như

phải được tiến hành công khai với sự góp mặt của những người liên quan đến
kháng cáo, kháng nghị như: Người tham gia tố tụng bao gồm các đương sự,
người đại diện của đương sự, người bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp của
đương sự, người làm chứng, người giám định, người phiên dịch và sự tham
gia của đại diện VKS. Do đó, Tòa án cấp phúc thẩm triệu tập người kháng cáo
và những người tham gia tố tụng khác có liên quan đến việc giải quyết kháng
cáo, kháng nghị. Nếu vắng mặt những người đã được triệu tập thì tùy từng
trường hợp, Tòa án cấp phúc thẩm sẽ ra quyết định hoãn, đình chỉ hoặc tiếp
tục xét xử vắng mặt. Đặc điểm này của PTPTVADS cho thấy sự khác biệt của
PTPTVADS với phiên tòa sơ thẩm VADS và phiên tòa giám đốc thẩm, tái
thẩm (thực chất là phiên họp giám đốc thẩm, phiên họp tái thẩm). Phiên tòa sơ
thẩm VADS phải có sự có mặt của tất cả những người tham gia tố tụng; giám
đốc thẩm, tái thẩm là thủ tục tố tụng đặc biệt nên đương sự và những người
tham gia tố tụng khác chỉ được triệu tập khi cần thiết, nếu họ vắng mặt thì
phiên tòa vẫn được tiến hành bình thường.
Thứ tư, thẩm quyền xét xử phúc thẩm VADS do Tòa án cấp phúc thẩm
trực tiếp của Tòa án cấp sơ thẩm đã xét xử sơ thẩm VADS tiến hành.
Pháp luật của một số nước như Cộng hòa Pháp, Liên Bang Nga cũng quy
định về phiên tòa phúc thẩm, theo đó: Điều 538 Bộ luật Tố tụng dân sự mới
của Cộng hòa Pháp quy định: “Các bên đương sự có quyền kháng cáo bản án
chưa có hiệu lực pháp luật của Tòa án cấp sơ thẩm để yêu cầu tòa án cấp


11
phúc thẩm xem xét lại theo thủ tục phúc thẩm”9; Điều 366 Bộ luật tố tụng
dân sự Liên Bang Nga quy định: “Các đương sự, những người tham gia tố
tụng khác có quyền kháng cáo, VKS tham gia tố tụng có quyền kháng nghị
bản án chưa có hiệu lực pháp luật của Tòa án cấp sơ thẩm trừ bản án sơ
thẩm của thẩm phán hòa giải để yêu cầu tòa án cấp trên xem xét lại theo thủ
tục phúc thẩm”10 thì thẩm quyền xét xử phúc thẩm đều do tòa án cấp trên của

định sơ thẩm hợp pháp và có căn cứ; nội dung của việc xét xử tại phiên tòa
giám đốc thẩm, tái thẩm là xét lại tính hợp pháp và tính có căn cứ của bản án,
quyết định đã có hiệu lực pháp luật bị kháng nghị.
Thứ sáu, xét xử phúc thẩm dựa trên kháng cáo, kháng nghị nên phạm vi
xét xử của phiên tòa phúc thẩm là bản án, quyết định sơ thẩm bị kháng cáo,
kháng nghị hoặc những phần bản án, quyết định sơ thẩm có liên quan đến
kháng cáo, kháng nghị.
Khác với phiên tòa sơ thẩm có phạm vi xét xử rất rộng dựa trên yêu cầu
của đương sự, trừ trường hợp pháp luật có quy định khác; giám đốc thẩm, tái
thẩm có thể xem xét phần nội dung vụ án có kháng nghị và có quyền xem xét
phần nội dung vụ án không bị kháng nghị do phần quyết định đó xâm phạm
đến lợi ích của Nhà nước, lợi ích của người thứ ba không phải là đương sự
trong vụ án, còn phạm vi xét xử của PTPTVADS chỉ trong phạm vi kháng
cáo, kháng nghị mà không xét xử đối với yêu cầu mới, có nghĩa rằng chủ thể
chỉ được kháng cáo, kháng nghị về những nội dung đã được giải quyết trong
bản án, quyết định sơ thẩm hoặc những phần của bản án, quyết định sơ thẩm
không bị kháng cáo, kháng nghị nhưng có liên quan đến kháng cáo, kháng
nghị chứ không được kháng cáo, kháng nghị về những vấn đề chưa được giải
quyết ở sơ thẩm. Bởi vì, nếu cho phép TA cấp phúc thẩm xét xử cả những yêu
cầu mới chưa được giải quyết ở TA cấp sơ thẩm thì có nghĩa là đã vi phạm
đến nguyên tắc hai cấp xét xử, không tôn trọng quyền được kháng cáo, kháng
nghị phúc thẩm.
Thứ bảy, bản án, quyết định là kết quả của phiên tòa phúc thẩm được
tuyên sẽ có hiệu lực pháp luật ngay.
Khác với bản án, quyết định sơ thẩm được HĐXX tuyên nhưng chỉ phát
sinh hiệu lực sau một khoảng thời gian nhất định (Theo BLTTDS 2015 thì hết


13
thời hạn quy định tại Điều 273 và Điều 280 nếu không có kháng cáo, kháng

với nhau về việc họ phạm tội gì, mức hình phạt là như thế nào mà tất cả những
vấn đề này đều được các cơ quan tiến hành tố tụng căn cứ quy định của pháp
luật để giải quyết. Việc giải quyết vụ án hình sự là việc giải quyết mối quan hệ
giữa Nhà nước và người thực hiện tội phạm, và bên bị buộc tội (bị can, bị cáo)
có quyền nhưng không có nghĩa vụ chứng minh sự vô tội của mình, trách
nhiệm chứng minh tội phạm trong tố tụng hình sự thuộc về phía các cơ quan
công quyền tiến hành tố tụng đại diện cho quyền lực Nhà nước.
So với phiên tòa phúc thẩm vụ án hành chính, về cơ bản, PTPTVADS có
những điểm giống với phiên tòa phúc thẩm vụ án hành chính. Tuy nhiên, do
bản chất của phiên tòa phúc thẩm vụ án hành chính là giải quyết tranh chấp
giữa cá nhân, cơ quan, tổ chức, với các cơ quan quản lý hành chính Nhà nước
về các quyết định hành chính và hành vi hành chính của các cơ quan này nên
giữa các đương sự trong quan hệ pháp luật hành chính luôn tồn tại mối quan hệ
bất bình đẳng. Do đó, các đương sự tại phiên tòa phúc thẩm vụ án hành chính
cũng không có quyền thỏa thuận với nhau về việc giải quyết vụ án hành chính.
1.1.3. Ý nghĩa của phiên tòa phúc thẩm vụ án dân sự
Về mặt pháp lý: Việc tiến hành phiên tòa phúc thẩm vụ án dân sự có ý
nghĩa quan trọng trong việc kiểm tra, đánh giá được chất lượng hoạt động xét
xử của TA cấp sơ thẩm. Bằng các quyền hạn của mình, TA cấp phúc thẩm có
thể phát hiện và khắc phục kịp thời những sai lầm, vi phạm pháp luật có thể
có trong các bản án, quyết định của TA cấp sơ thẩm. Qua đó có thể chỉ đạo
một cách kịp thời và thống nhất việc áp dụng pháp luật trong hoạt động xét xử
của các tòa án ở địa phương, mặt khác có thể rút kinh nghiệm, hướng dẫn
công tác xét xử, bảo đảm việc áp dụng pháp luật thống nhất trong hoạt động
xét xử tại tòa án; đồng thời ngăn chặn việc đưa ra thi hành những bản án,
quyết định có sai lầm, vi phạm pháp luật; đảm bảo cho quyền và lợi ích hợp


15
pháp của cá nhân cũng như lợi ích công cộng được thực hiện trong thực tế,

công dân thì TA cấp phúc thẩm có trách nhiệm giải quyết lại VADS theo thủ
tục phúc thẩm để bảo vệ các quyền và lợi ích hợp pháp của người dân khi việc
kháng cáo, kháng nghị đáp ứng đầy đủ các điều kiện mà pháp luật quy định.
TA cấp phúc thẩm tạo điều kiện cho đương sự được bình đẳng trong việc thực
hiện các quyền và nghĩa vụ TTDS, thực hiện các biện pháp do pháp luật quy
định để đảm bảo cho mọi người tôn trọng các quyền tố tụng của đương sự.
Với việc xét xử lại vụ án, phiên tòa phúc thẩm góp phần khắc phục thiếu sót
của bản án, quyết định sơ thẩm hoặc khẳng định lại một lần nữa tính đúng đắn
của bản án, quyết định sơ thẩm trên cơ sở những quy định của pháp luật. Đảm
bảo xét xử đúng pháp luật không những giúp bản thân đương sự nhận thức
được những việc mà họ đã thực hiện là phù hợp với quy định pháp luật hay
không mà còn đảm bảo bảo vệ pháp chế xã hội chủ nghĩa, thể hiện sự quan
tâm của Nhà nước đến quyền, lợi ích hợp pháp của các chủ thể, khẳng định
bản chất của Nhà nước ta là Nhà nước của nhân dân, do nhân dân và vì nhân
dân, góp phần nâng cao địa vị chính trị của Nhà nước ta.
1.2.

Cơ sở xây dựng quy định pháp luật về phiên tòa phúc thẩm vụ án

dân sự
1.2.1. Cơ sở lý luận
Hiện nay, xây dựng và hoàn thiện bộ máy nhà nước, hệ thống pháp luật
để góp phần bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp của nhân dân là một trong
những nhiệm vụ quan trọng mà Đảng và Nhà nước ta đang thực hiện. Khoản
6 Điều 103 Hiến pháp năm 2013 đã khẳng định, cụ thể hóa chiến lược của
Nghị quyết số 48/NQ-TW về xây dựng và hoàn thiện hệ thống pháp luật Việt
Nam định hướng đến năm 2020: “Chế độ xét xử sơ thẩm, phúc thẩm được
bảo đảm”11. Trên cơ sở đó, Điều 17 BLTTDS năm 2015 quy định về bảo đảm
11


kháng cáo, kháng nghị bản án, quyết định sơ thẩm của Tòa án theo quy định
của pháp luật tố tụng dân sự để vụ án được xét xử lại tại cấp phúc thẩm.


18
1.2.2. Cơ sở thực tiễn
Trong điều kiện kinh tế - xã hội phát triển và hội nhập quốc tế đã khiến
xã hội Việt Nam có những thay đổi nhất định, một trong số đó là sự gia tăng
các tranh chấp dân sự dẫn đến yêu cầu giải quyết vụ án dân sự tại Tòa án có
xu hướng tăng và phức tạp. Do đó, việc xét xử các vụ án dân sự tại phiên tòa
sơ thẩm không thể tránh khỏi những sai sót. Khi đó, nếu vụ án dân sự không
được tiến hành xét xử lại tại phiên tòa phúc thẩm thì quyền lợi của các đương
sự sẽ không được đảm bảo.
Việc quy định một vụ án dân sự có thể được xét xử tại phiên tòa phúc
thẩm cũng như quy định về việc bản án sơ thẩm có thể bị sửa, bị hủy, quyết
định ở cấp phúc thẩm sẽ kịp thời sửa chữa những sai lầm hoặc các vi phạm
pháp luật mà cấp sơ thẩm đã mắc phải, góp phần nâng cao trách nhiệm của
Hội đồng xét xử sơ thẩm, giúp họ có thái độ thận trọng và trách nhiệm hơn
trước khi đưa ra những phán quyết của mình. Tại phiên tòa phúc thẩm vụ án
dân sự, thông qua Hội đồng xét xử phúc thẩm, Tòa án phúc thẩm kịp thời chỉ
ra những sai lầm, thiếu sót mà Tòa án cấp sơ thẩm đã mắc phải, tự mình sửa
chữa hoặc đề nghị Tòa án sơ thẩm sửa chữa sai lầm của mình. Thông qua việc
xét xử phúc thẩm, Tòa án cấp trên có điều kiện để tổng kết, đúc rút kinh
nghiệm và hướng dẫn kịp thời Tòa án cấp dưới thực hiện thống nhất pháp luật
nhằm nâng cao chất lượng xét xử, bảo vệ tối đa quyền và lợi ích hợp pháp cho
các đương sự.
1.3.

Khái quát lịch sử hình thành và phát triển của pháp luật tố tụng