BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO

BỘ Y TẾ

TRƯỜNG ĐẠI
DƯỢC
HÀ NỘI
• HỌC
•
•
•

TỐNG THỊ THANH VƯỢNG

NGHIÊN CỨU XÁC ĐỊNH CÁC ĐỘC
TỐ GÂY TIÊU CHẢY ACID OKADAIC,
DIN OPHYSISTOXIN-1,
DINOPHYSISTOXIN-2 TRONG MỘT
X.

~

Ẵ

9

9

9 .

SỐ NHUYỄN THỂ HAI MẢNH VỎ Ở

DINOPHYSISTOXIN-2 TRONG MỘT
SỐ NHUYỄN THỂ HAI MẢNH VỎ Ở
BIỂN VIỆT NAM BẰNG SẮC KÝ LỎNG
KHỐI PHỔ
LUẬN
ÁN TIÉN SĨ DƯỢC
HỌC
•
•
•

CHUYÊN NGÀNH: KIỂM NGHIỆM THUỐC VÀ ĐỘC CHẤT
MÃ SỐ: 9720210

Người hướng dẫn khoa học: TS. Lê Đình Chi
PGS.TS. Lê Thị Hồng Hảo

HÀ NỘI, NĂM 2018


LỜI CAM ĐOAN
Tôi xin cam đoan đây là công trình
nghiên cứu của riêng tôi. Các số liệu, kết
quả nêu trong luận án là trung thực và
chưa từng được ai công bố trong bất kỳ
công trình nào khác.

Tống Thị T hanh Vượng

i

DANH MỤC CÁC HÌNH VẼ, ĐỒ THỊ
ĐẶT VẤN Đ Ề .........................................................................................................

1

CHƯƠNG 1. TỔNG Q U AN ................................................................................

3

1.1. ĐỘC TỐ SINH VẬT BIỂN...............................................................................

3

1.1.1. Nguồn gốc.....................................................................................................

3

1.1.2. Tóm tắt quá trình nghiên cứu một số nhóm độc tố tảo đơnbào gây độc
cho con người......................................................................................

4

1.2. NGUỒN GỐC, CẤU TRÚC HOÁ HỌC, ĐỘC TÍNH VÀ QUY ĐỊNH KIỂM
SOÁT ĐỘC TỐ DSP..................................................................................................

7

1.2.1. Nguồn gốc độc tố D SP.................................................................................

7


18

1.3.1.3. Các phương pháp thuỷ phân mẫu và làm sạch sau thuỷ phân..................

20

1.3.2. Các phương pháp sinh học để phân tích độc tố nhóm acid okadaic..........

21

iii


1.3.2.1. Các phương pháp định lượng sinh học in vivo.........................................

21

1.3.2.2. Các phương pháp định lượng qua gây độc tế bào.....................................

22

1.3.2.3. Các phương pháp hoá sin h .........................................................................

23

1.3.3. Các phương pháp hoá lý để phân tích độc tố nhóm acid okadaic..............

24



29

1.4.1.4. Khối phổ dạng ester của O A .......................................................................

34

1.4.2. Phân tích định tính, định lượng độc tố nhóm OA bằng LC - MS/M S........

36

1.4.2.1. Kỹ thuật ion hoá..........................................................................................

36

1.4.2.2. Lựa chọn phân tích khối.............................................................................

37

1.4.2.3. Điều kiện sắc k ý ..........................................................................................

38

CHƯƠNG 2. NGUYÊN LIỆU, TRANG TH IẾ T BỊ, NỘI DUNG VÀ
PHƯ ƠNG PHÁP NGHIÊN C Ứ U .......................................................................

43

2.1. NGUYÊN LIỆU, TRANG THIẾT BỊ..................................................................



ĐỐI TƯỢNG NGHIÊN CỨU........................................................................

45

2.2.1. Mẫu nhuyễn thể lấy tại các địa phương.........................................................

45

2.2.2. Mẫu thêm chuẩn.............................................................................................

45

2.2.3. Mẫu chuẩn nhuyễn thể có chứa độc tố ..........................................................

45

2.3. NỘI DUNG VÀ PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU..........................................

46

2.3.1. Xây dựng phương pháp định lượng đồng thời OA, DTX1, DTX2 trong
nhuyễn thể..................................................................................................................

46

2.3.1.1. Khảo sát xây dựng điều kiện khối phổ......................................................

46


51

2.3.3.1. Tiến hành phân tích trên mẫu thực.............................................................

51

2.3.3.2. Các tiêu chí đánh giá kết quả phân tích độc tố trong nhuyễn thể.............

52

2.3.3.3. Các hướng biện giải, bàn luận kết quả......................................................

52

v


CHƯƠNG 3. K ẾT QUẢ NGHIÊN C Ứ U ...........................................................

53

3.1. XÂY DỰNG PHƯƠNG PHÁP PHÂN TÍCH OA, DTX1 VÀ DTX2..................

53

3.1.1. Khảo sát thiết lập điều kiện phân tích OA, DTX1 và DTX2 bằng M S......

53

3.1.1.1. Điều kiện của detector M S/M S.................................................................

73

3.1.2.6. Khảo sát thiết lập điều kiện thuỷ phân để phân tích OA, DTX1 và
DTX2 toàn phần trong nhuyễn thể..........................................................................

74

3.1.3. Khảo sát thiết lập điều kiện bảo quản nhuyễn thể.....................................

79

3.1.3.1. Đánh giá độ ổn định của độc tố trong nhuyễn thể ở một số điều kiện
nhiệt độ......................................................................................................................

79

3.1.3.2. Điều kiện bảo quản mẫu nhuyễn thể..........................................................

82

3.2.

THẨM ĐỊNH PHƯƠNG PHÁP PHÂN TÍCH OA, DTX1 VÀ DTX2...........

82

3.2.1. Điều kiện của các phương pháp được thẩm định.........................................

82



3.2.2.5. Độ đúng........................................................................................................

91

3.2.2.6. Độ nhậy........................................................................................................

92

3.2.3. Thẩm định phân tích độc tố tự do và toàn phần trên cột Zorbax.................

94

3.2.3.1. Độ đặc hiệu..................................................................................................

94

3.2.3.2. Độ thích hợp hệ thống................................................................................

96

3.2.3.3. Độ tuyến tính của khoảng nồng độ làm việc.............................................

97

3.2.3.4. Độ chính xác khi phân tích độc tố tự do....................................................

98

3.2.3.5. Độ chính xác khi xác định độc tố toàn phần..............................................


3.3.2.2. Kết quả phát hiện độc tố sau khi thuỷ phân...............................................

111

3.3.3. Sự phân bố các mẫu phát hiện có độc tố ........................................................

113

3.3.3.1. Phân bố các mẫu có độc tố theo loại nhuyễn thể......................................

113

3.3.3.2. Phân bố các mẫu có độc tố theo địa điểm lấy m ẫu....................................

116

vii


3.3.3.3. Phân bố các mẫu có độc tố theo thời điểm lấy m ẫu...................................

119

CHƯƠNG 4. BÀN LU ẬN ......................................................................................

122

4.1. BÀN LUẬN PHƯƠNG PHÁP PHÂN TÍCH ĐƯỢC XÂY DỰNG....................



131

4.3. NGUY CƠ ẢNH HƯỞNG TỚI SỨC KHOẺ VÀ HƯỚNG KIỂM SOÁT ĐỘC
TỐ NHÓM OA TRONG NHUYỄN THỂ TRONG TƯƠNG LAI..............................

140

KÉT LUẬN VÀ KIÉN N G H Ị...............................................................................

142

DANH MỤC CÁC CÔNG TRÌNH CÔNG BỐ
TÀI LIỆU THAM KHẢO
PHỤ LỤC

viii


DANH MỤC KÝ HIỆU, CHỮ VIÉT TẮT
Ký hiệu

Nội dung

ACN

Acetonitril

ADAM


BrDMEQ

3-bromomethyl-6,7-dimethoxy-1-methyl-2(1H)-quinoxalinon

BSA

Huyêt thanh bò (Bovine Serum Albumin)

CA

9-cloromethylanthracen

CI

Ion hoá hoá học (Chemical Ionization)

CE

Năng lượng băn phá ion sơ cấp (Collision Energy)

CEFAS

Trung tâm khoa học môi trường, ngư nghiệp và nuôi trồng hải sản
Anh (Centre for Environtment, Fisheries and Aquaculture Science)

CTX

Ciguatoxin

CXP


EI

Ion hoá điện tử (Electron Ionization)

ELISA

Định lượng băng găn miên dịch liên kêt enzym (Enzym - Linked
ImmunoSorbent Assay)

ESI

Ion phun điện tử (Electrospray Ionization)

EU

Liên minh châu Au (European Union)

FAB

Băn phá nhanh nguyên tử (Fast-Atom Bombardment)

GC

Săc ký khí (Gas Chromatography)

HPLC

Săc ký lỏng hiệu năng cao (High Performace Liquid Chromatograph


Giới hạn phát hiện (Limit of Detection)

LOQ

Giới hạn định lượng (Limit of Quantification)

MBA

Định lượng sinh học trên chuột (Mouse Bioassay)

MEKC

Săc ký điện động mixen (Micellar Electrokinetic Chromatography)

MeOH

Methanol

MRM

Theo dõi đa phản ứng (Multiple Reaction Monitoring)

MU

Đơn vị chuột (Mouse Unit)

NAFIQAD

Cục quản lý chất lượng nông lâm sản và thuỷ sản (National AgroForestry-Fisheries Quality Assurance Department)



SD

Độ lệch chuân (Standard Deviation)

SDS

Sodium DodecylSulfate

SIM

Chê độ chọn lọc ion (Select Ion Monitoring)

S/N

Tín hiệu trên nhiêu nên (Signal/Noise)

SOP

Quy trình thao tác chuân (Standard Operation Procedure)

iii


SPE

Chiêt pha răn (Solid phase extraction)

TCVN



iv


Luận án đầy đủ ở file: Luận án Full