Ngày soạn:
Ngày giảng:
Phần I:
Lịch sử thế giới
Lịch sử thế giới cận đại
(Từ giữa thế kỷ XVI đến năm 1917)
Ch ơng I
thời kì xác lập
của chủ nghĩa t bản
(từ giữa thế kỷ XVI đến nửa sau thế kỷ XIX )
Bài 1:
Những cuộc cách mạng t sản đầu
tiên
Tiết 1
I. Mục tiêu bài học
1. Kiến thức
- Giúp HS nắm đợc:
Nguyên nhân, diễn biến, tính chất, ý nghĩa Lịch sử của cách mạng Hà Lan giữa
thế kỷ thứ XVI, cách mạng Anh giữa thế kỷ thứ XVII, chiến tranh giành độc lập của
13 thuộc địa Anh ở Bắc Mỹ và việc thành lập hợp chủng quốc Mỹ (Hoa Kỳ).
- Các khái niệm cơ bản trong bài, chủ yếu là khái niệm cách mạng t sản .
2. T tởng:
Thông qua các sự kiện cụ thể bồi dỡng cho HS:
- Nhận thức đúng về vai trò của quần chúng nhân dân trong cách mạng.
- Nhận thấy Chủ nghĩa T bản có mặt tiến bộ song vẫn là chế độ bóc lột thay
cho Chế độ Phong kiến.
3. Kỹ năng:
Rèn luyện cho HS kĩ năng:
- Sử dụng bản đồ, tranh ảnh.
1
- Độc lập làm việc để giải quyết các vấn đề đợc đặt ra trong quá trình học tập,
xã hội tây âu các thế
kỉ XV XVII Cách mạng
hà lan thế kỷ XVI
1. Một nền sản xuất mới ra đời
- Thế kỉ XV nền sản xuất mới
TBCN tiến bộ ra đời trong lòng
XHPK
2
- Khẳng định: Nền sản xuất mới ra đời trong lòng
xã hội phong kiến đã suy yếu bị chính quyền
Phong Kiến kìm hãm song không ngăn chặn đợc
sự phát triển của nó.
GV: Hỏi: Vì sao nền sản xuất mới (TBCN) không
bị ngăn chặn ?
HS: Suy nghĩ trả lời
GV: Bổ sung: Nền SX mới đem lại năng suất lao
động cao Đó là sự phát triển tất yếu.
* Hoạt động nhóm Cả lớp
Tìm hiểu những biểu hiện của nền sản xuất mới
và sự thay đổi trong xã hội.
? Những biểu hiện nào chứng tỏ nền sản xuất
TBCN phát triển mạnh ở Tây Âu.
HS: Dựa vào sách giáo khoa trả lời.
? cùng với sự ra đời của nền sản xuất mới, xã hội
Tây Âu có sự chuyển biến nh thế nào?
HS: Trả lời: T sản và Vô sản
GV: Bổ sung: Mối quan hệ trong xởng sản xuất là
mối quan hệ chủ thợ. Chủ xởng kiếm đợc lợi
nhuận còn thợ bị bóc lột phải bán sức lao động
nền sản xuất công thơng
- GV trình bày vài nét về tình hình kinh tế xã hội
Nê-Đéc-Lan dới sự thống trị của Tây Ban Nha
- Đó là nguyên nhân cách mạng Hà Lan
- Trình bày diễn biến, sau đó yêu cầu HS trình
bày
HS: trình bày diễn biến của cách mạng Hà Lan
? kết quả của cách mạng Hà Lan nh thế nào?
HS: dựa vào sách giáo khoa trả lời.
? Giải thích khái niệm cộng hòa? Thể chế dân
chủ khác với chế độ chuyên chế tập quyền
chuyên chế.
- Cách mạng Hà Lan diền ra dới hình thức nh thế
nào ?
HS: Suy nghĩ trả lời.
GV: Bổ sung: Đây là cuộc đấu tranh giải phóng
dân tộc lật đổ ách thống trị của phong kiến Tây
Ban Nha, thành lập nớc cộng hòa, là cuộc cách
mạng T sản đầu tiên trên thế giới
? Vì sao cuộc cách mạng Hà Lan là cuộc cách
mạng T sản đầu tiên?
HS: Suy nghĩ trả lời: Cuộc cách mạng đã đánh đổ
đợc chế độ Phong kiến, tạo điều kiện cho Chủ
nghĩa T bản phát triển, xây dựng một xã hội tiến
- Nguyên nhân:
- Diễn biến:
+ 8/1566, nhân dân Nê-Đéc-Lan
nổi dậy.
+ 1581, các tỉnh Miền Bắc thành
lập nớc cộng hòa
dân phải bỏ quê hơng đi nơi khác ?)
HS: Suy nghĩ trả lời:
GV: Kết luận: Quan hệ TBCN ở Anh phát triển
mạnh, xã hội xuất hiện tầng lớp quý tộc mới có
thế lực về kinh tế, nhân dân bị đuổi ra khỏi đất đai
của mình bởi nạn bao chiếm ruộng đất của bọn
quý tộc mới Cừu ăn thịt ngời hình thành nên đội
ngũ vô sản đông đảo.
- Cho HS hiểu về tầng lớp quí tộc mới vị trí, tính
chất của tầng lớp này trong xã hội Anh, trớc cách
mạng là tầng lớp quí tộc đợc T sản hóa có thế lực
II. Cách mạng Anh thế
kỉ XVII
1. S phát triển của Chủ nghĩa
T bản Anh
* Kinh tế:
- Sự phát triển của các công tr-
ờng thủ công, thơng mại, cùng
với nền nông nghiệp kinh doanh
theo lối T bản.
* Xã hội:
- Xuất hiện quý tộc mới
- Đời sống nhân dân nghèo khổ.
5
kinh tế rất mạnh, là tầng lớp đặc biệt gắn quyền
lợi với T sản, có nguyện vọng giống giai cấp T
sản là muốn thoát khỏi sự ràng buộc của chế độ
Phong kiến để tự do chiếm hữu và tự do kinh
doanh, cùng liên minh với T sản để lãnh đạo cuộc
cách mạng t sản Anh
* Giai đoạn 2 (1649-1688):
- 30/1/1649 Sáclơ I bị xử tử
-> Nớc Anh thiết lập chế độ
Cộng hòa.
6
Cộng hòa đợc thành lập mà cách mạng Anh cha
chấm dứt?
HS: Dựa vào SGK trả lời
GV: Trình bày về cuộc đảo chính (12/1688)
- Giải thích: Quân chủ lập hiến
? Vì sao chế độ Cộng hòa ở Anh lại đợc thay bằng
chế độ quân chủ lập hiến ?
HS: Suy nghĩ trả lời
GV: Để chống lại cuộc đấu tranh của nông dân
nhằm đẩy cách mạng đi xa hơn, T sản và quí tộc
mới lựa chọn hình thức thống trị thích hợp để bảo
vệ quyền lợi của mình.
? Vậy thực chất chế độ quân chủ lập hiến là gì
HS: Trả lời thực chất vẫn là chế độ T bản.
GV:?Cuộc cách mạng t sản Anh diễn ra có gì
khác so với các cuộc cách mạng T sản Hà Lan
HS: là cuộc nội chiến giữa T sản, quí tộc mới với
nhà Vua và quí tộc Phong kiến.
- 12/1688, Quốc hội tiến hành
đảo chính -> chế độ quân chủ
lập hiến ra đời.
* Hoạt động 5: Làm việc theo nhóm.
GV: Yêu cầu một HS đọc phần (3) sau đó nêu câu
hỏi, cho HS thảo luận cuộc cách mạng T sản Anh
đã làm đợc gì ? Cách mạng có triệt để không ?
8
Ngày soạn:
Ngày giảng:
Bài: 1 - Tiết 2
III - chiến tranh giành độc
lập của các thuộc địa anh ở bắc mĩ
I. Mục tiêu bài học:
- Đã soạn ở tiết 1 bài 1.
II. Chuẩn bị:
* GV:
- Lợc đồ 13 thuộc địa Anh ở Bắc Mĩ
- Lịch sử thế giới Cận đại (giáo trình CĐ)
* HS: Sc tầm một số t liệu phục vụ bài học: Chân dung và sự nghiệp của Oa-
sinh-tơn
III. Hoạt động dạy - học
1. ổn định tổ chức:
- Sĩ số:
2. Kiểm tra:
? - Tính chất, ý nghĩa của cuộc cách mạng Anh thế kỉ XVII ?
- Là cuộc cách mạng T sản, xóa bỏ quan hệ sản xuất Phong kiến, mở đờng cho
Chủ nghĩa T bản phát triển xác lập quyền thống trị của T sản và quý tộc mới.
3. Bài mới:
Cùng với 2 cuộc cách mạng đã học: cách mạng t sản Hà Lan, cách mạng T sản
Anh, cuộc chiến tranh giành độc lập của các thuộc địa Anh ở Bắc Mĩ, cũng là cuộc
cách mạng T sản, nó ảnh hởng đến phong trào đấu tranh giành độc lập của nhiều nớc
vào cuối Thế kỉ XVIII- đầu thế Thế kỉ XIX. Vậy cuộc chiến tranh bùng nổ do nguyên
nhân nào ? Diễn biến, kết quả ra sao ? ý nghĩa của cuộc cách mạng nh thế nào ?
Hoạt động của thầy - trò Nội dung kiến thức cần đạt
* Hoạt động 1: Cả lớp
1. Tình hình thuộc địa -
hàng hóa cho chính quốc nên đã tìm mọi cách
để ngăn cản kinh tế thuộc địa
=> Thuộc địa mâu thuẫn với chính quốc. Đó là
nguyên nhân bùng nổ cuộc chiến tranh.
* Nguyên nhân của chiến tranh
- Thực dân Anh tìm mọi cách
ngăn cản sự phát triển của KT
thuộc địa
=> thuộc địa >< chính quốc.
=> Cuộc chiến tranh giành độc
lập bùng nổ.
* Hoạt động 2: cá nhân
GV: Yêu cầu HS đọc 3 đoạn đầu mục (2) .
HS: Đọc SGK
GV:Hỏi: Nguyên nhân trực tiếp của cuộc chiến
tranh là gì ?
HS: Dựa vào SGK trả lời.
GV: Khẳng định Ghi bảng: Hành động trả
thù của thực dân Anh đối với nhân dân cảng Bô
-Xtơn (đóng cảng) => mâu thuẫn và căng thẳng.
Trong hội nghị lục địa ở Phi- la- đen- phi- a,
những kiến nghị của đại biểu thuộc địa không đ-
2. Diễn biến cuộc chiến tranh:
- 12/1773, nhân dân Bô-Xtơn tấn
công 3 tàu chở chè của Anh ->
thực dân Anh đóng cảng
- 10/1774, kiến nghị của đại biểu
thuộc địa ở hội nghị Phi-la-đen-
phi-a bị từ chối.
=> Chiến tranh bùng nổ (4/1775)
CĐ).
? chiến thắng Xa-ra-tô-ra có ý nghĩa nh thế nào
đối với chiến tranh giành độc lập ?
HS: trả lời:
GV: Bổ sung: Chiến thắng đã tạo ra đợc bớc
ngoặt của cuộc chiến tranh -> năm 1781, quân
Anh ở Bắc Mĩ phải đầu hàng, 3-9-1783, Anh
phải ký hiệp ớc Véc-sai thừa nhận độc lập của
13 thuộc địa.
- 17/10/1777, chiến thắng Xa-ra-
tô-ga -> Hiệp ớc Véc xai 1783
kết thúc chiến tranh.
11
? Oa-Sinh-Tơn có vai trò nh thế nào trong cuộc
chiến tranh giành độc lập ?
HS: trả lời: ông có vai trò lớn - ngời chỉ huy
quyết định thắng lợi của cuộc chiến tranh -> đợc
chọn làm tổng thống đầu tiên của nớc Mĩ.
* Hoạt động 3:
GV: Hớng dẫn HS theo dõi 2 đoạn đầu và phần
chữ nhỏ (mục 3).
? Cuộc chiến tranh giành độc lập đạt đợc kết
quả gì?
HS: Dựa vào SGK trả lời.
GV: Giảng về thể chế chính trị ở Mĩ theo hiến
pháp quy định.
? Những điểm nào thể hiện sự hạn chế của hiến
pháp năm 1787 ?
HS: Hiến pháp hạn chế quyền bình đẳng của ng-
ời phụ nữ, da đen, da màu
giành độc lập
+ Nhân dân có vai trò quan trọng quyết định thắng lợi.
+ Thắng lợi của các cuộc cách mạng mở ra thời kỳ mới trong Lịch sử.
GV: ? Qua bài học em hãy cho biết những căn cứ nào để xác định là cuộc cách
12
mạng T sản ?
HS: trả lời
+ Thành phần lãnh đạo (T sản) ở Anh quí tộc mới.
+ Mục tiêu, kết quả: Đánh đổ Phong kiến mở đờng cho Chủ nghĩa T bản phát
triển, xác lập sự tồn tại của giai cấp T sản.
V. Hớng dẫn dặn dò- ra bài tập.
* Hớng dẫn bài tập 1 bài 2 (trang 9).
1. Lập niên biểu theo mẫu
`
8. 1642 Nội chiến bùng nổ
2. ý nghiã của các cuộc cách mạng đầu tiên:
Xác lập sự thắng lợi cuả Chủ nghĩa T bản đối với chế độ Phong kiến (ở các
mức độ khác nhau) tạo điều kiện cho sản xuất T bản Chủ nghĩa phát triển (không bị
kìm sự hãm của chế độ Phong kiến). Tuy nhiên các cuộc cách mạng đó cha triệt để
(ở Anh là chế độ quân chủ lập hiến, ở tất cả các cuộc cách mạng T sản đều mang lại
quyền lợi giai cấp T sản (ở Anh có cả quí tộc mới) nhân dân lao động không đợc h-
ởng quyền lợi gì).
* Chuẩn bị bài sau: Cách mạng T sản Pháp (mục I, II).
1. Tình hình nớc Pháp trớc cách mạng.
2. Nguyên nhân cách mạng Pháp bùng nổ (nguyên nhân sâu xa, trực tiếp)
3. Cách mạng T sản Pháp bắt đầu nh thế nào ?
D.Rút kinh nghiệm:
Ngày soạn:
Ngày giảng:
Tiết 3
Tiết 1: Học mục I, II.
I. Nớc pháp trớc cách mạng
Hoạt động của thầy - trò Nội dung kiến thức cần đạt
* Hoạt động1: Cả lớp cá nhân
GV: Yêu cầu HS đọc SGK mục (1).
HS: Đọc SGK
GV: ? Tình hình kinh tế nông nghiệp, công th-
ơng nghiệp nớc Pháp trớc cách mạng nh thế
nào ?
1. Tình hình kinh tế
GV: ? Tính chất lạc hậu của nền nông nghiệp
Pháp phát triển thể hiện ở điểm nào ? Nguyên
- Nông nghiệp lạc hậu.
14
nhân sự lạc hậu này là do đâu ?
HS: Dựa vào, suy nghĩ trả lời.
GV: Bổ sung: Trong thời kì nớc Pháp trớc cách
mạng (nớc Anh đang trên con đờng công nghiệp
hóa TBCN) thì nớc Pháp vẫn là nớc nông nghiệp
lạc hậu, trong khi đó công thơng nghiệp đang
trên đà phát triển nhng lại bị chế độ Phong kiến
cản trở.
- Công thơng nghiệp bị chế độ
Phong kiến kìm hãm.
? Chế độ Phong kiến đã kìm hãm sự phát triển
của công thơng nghiệp ra sao ?
HS: Trả lời
GV: Kết luận: Để tạo điều kiện cho xã hội phát
triển cần xóa bỏ quá trình sản xuất Phong kiến
đã lạc hậu lỗi thời, giải quyết vấn đề này cần
đóng thuế
Nông dân
- Có mọi quyền
Tư sản
Các tầng lớp
nông dân khác
- Không có quyền gì.
- Phải đóng thuế và làm nghĩa vụ với Phong
kiến.
? Nhìn vào sơ đồ, em hãy nêu vị trí, quyền lợi
của ba đẳng cấp ?.
GV: Phân biệt cho HS thấy rõ sự khác nhau giữa
đẳng cấp và giai cấp:
Giai cấp Phong kiến gồm 2 đẳng cấp: Tăng lữ,
Quí tộc; Đẳng cấp thứ ba gồm: T sản, nông dân,
các tầng lớp khác.
- Đẳng cấp: Những tầng lớp xã hội đợc hình
thành dới CĐPK do luật pháp hoặc tục lệ quy
định về vị trí xã hội, quyền lợi và nghĩa vụ khác
nhau.
- Sự khác nhau về vị trí quyền lợi của ba đẳng
cấp đợc minh họa qua (Hình 5). Hớng dẫn HS
quan sát H5 và yêu cầu HS thuyết minh.
HS: Quan sát hình và trình bày
GV: Bổ sung thêm: Một nông dân già; tay
chống chiếc cuốc (tiêu biểu cho nền nông
nghiệp lạc hậu) cõng trên lng quí tộc và tăng lữ
(chịu sự áp bức). Trong túi áo, túi quần của ngời
nông dân có những tờ văn tự vay nợ, cầm cố
ruộng đất. Các hình chim, thỏ nói lên đặc quyền
+ Rút-Xô: Xuất thân từ bình dân.
-Yêu cầu HS đọc thầm phần chữ nhỏ.
? Em hãy nêu điểm chung chủ yếu trong t tởng
của ba ông ?
HS: Suy nghĩ trả lời
GV: Bổ sung Khẳng định ghi bảng sau đó
nêu tiếp câu hỏi:
? Qua t tởng của ba ông, hãy giải thích tại sao
gọi là trào lu triết học ánh sáng ? Vai trò ?
HS: Giải thích
GV: Kết luận: T tởng của ba ông đều chĩa mũi
nhọn tấn công vào chế độ PK đòi thay thế nó
bằng xã hội mới tiến bộ hơn.
Đây là cuộc đấu tranh của giai cấp T sản Pháp
bùng lên chống CĐPK giáo hội trên lĩnh vực
t tởng, đoạn đờng cho cuộc cách mạng bùng
3. Đấu tranh trên mặt trận t t-
ởng:
- Ba nhà t tởng tiêu biểu của giai
cấp T sản
+ Đề xớng quyền tự do của con
ngời và việc đảm bảo quyền tự
do.
+ Thể hiện quyết tâm đánh đổ
PK thống trị và Tăng lữ.
17
nổ ?
Ii. Cách mạng bùng nổ
* Hoạt động 4: cả lớp - cá nhân
HS hiểu đợc sự khủng hoảng của CĐ quân chủ
không có kết quả vì nhà Vua ngoan cố -> cách
mạng bùng nổ.
GV: Trình bày thêm về Hội nghị ba đẳng cấp.
- Hội nghị do Lu-I XVI chủ trì có 1200 đại biểu
đẳng cấp ba, trong Hội nghị nêu biểu biểu quyết
theo đầu ngời -> Đẳng cấp ba luôn thắng, còn bỏ
phiếu theo đẳng cấp thì đẳng cấp ba ở vào thế
yếu trớc 2 đẳng cấp trên. Quí tộc,Tăng lữ ủng hộ
2. Mở đầu thắng lợi của cách
mạng
- Ngày 5/5/1789, Hội nghị ba
đẳng cấp
18
Vua tăng thuế -> làm cho mâu thuẫn lên tới tột
đỉnh không thể điều hòa.
HS hiểu đợc sự kiện ngày 14/7/1789 có ý nghĩa
quan trọng nh thế nào ?
GV: Yêu cầu HS quan sát H9 và đọc cá nhân nội
dung SGK và hỏi:
? Cách mạng đã bùng nổ nh thế nào ?
HS: Quan sát H9, tờng thuật cuộc tấn công pháo
đài- ngục Baxti.
GV: Bổ sung bài tờng thuật (theo sách GV hoặc
t liệu L/sử 8 trang ([14]).
- Yêu cầu HS trao đổi:
? Vì sao việc đánh chiếm pháo đài ngục Baxti
đã mở đầu cho thắng lợi của cuộc cách mạng ?
HS: Trao đổi nhóm trả lời
GV: Kết luận: 14/7, đợc ghi vào Lịch sử của
nhân dân Pháp, trở thành ngày Quốc khánh
20
2. Kiểm tra:
? Nguyên nhân bùng nổ cuộc cách mạng T sản Pháp ?
- Chế độ quân chủ chuyên chế khủng hoảng -> mâu thuẫn trong xã hội Pháp
giữa ba đẳng cấp ngày càng gay gắt, tác động của triết học ánh sáng
3. Bài mới:
* Giới thiệu bài:
Cuộc khởi nghĩa ngày 14/7 thắng lợi đã mở đầu cho những thắng lợi tiếp theo
của cách mạng T sản Pháp. Cách mạng đã phát triển nh thế nào ? ý nghĩa của cách
mạng T sản Pháp ra sao ?
Hoạt động của thầy trò Nội dung kiến thức cần đạt
* Hoạt động 1: cả lớp nhóm.
GV: Hớng dẫn HS đọc phần 1 từ đầu -> tớc
bỏ.
? Thắng lợi ngày 14/7 đa đến kết qủa gì ?
HS: Trả lời
- Phái lập hiến lên cầm quyền.
GV: Giải thích thêm: Trong giai cấp TS
Pháp cũng có sự phân hóa thành nhiều tầng
lớp. Đại t sản tài chính nắm trong tay nhiều
của cải, gần gũi với chế độ PK . T sản công
thơng là những ngời trực tiếp sản xuấtquan
tâm đến những vấn đề dân chủ. Sau 14/7
phái đại TS cầm quyền.
1. Chế độ quân chủ lập hiến (từ
ngày 14/7/1789 đến ngày
10/8/1792).
- Sau ngày 14/7, phái lập hiến của
đại T sản lên cầm quyền.
? Sau khi lên nắm chính quyền, phái đại
Lu-I XVI ? Hậu quả của hành động đó ?
HS: Trả lời
GV: Quần chúng hành động nh thế nào khi
Tổ quốc lâm nguy ?
HS: Trả lời
GV: Quần chúng tiếp tục thúc đẩy cách
mạng Pháp đi lên.
- 10/8/1792, trớc tình hình Tổ quốc
lâm nguy, quần chúng Pari khởi
nghĩa lập đổ phái lập hiến.
* Hoạt động 1: cả lớp cá nhân:
HS hiểu đợc việc thành lập nền cộng hòa ->
cách mạng Pháp đã có bớc phát triển cao
hơn, xóa bỏ chế độ PK.
GV: Hớng dẫn HS theo dõi SGK và nêu câu
hỏi: khởi nghĩa 10/8/1792 đa tới kết quả gì ?
HS: Dựa vào SGK trả lời
GV: Nêu tiếp câu hỏi: Kết quả này có cao
hơn giai đoạn trớc không ?
HS: Kết quả cao hơn giai đoạn trớc: xóa bỏ
đợc chế độ PK, xác lập nền cộng hòa TS, kết
quả đó do quần chúng thúc đẩy ?
GV: Hớng dẫn HS theo dõi tiếp SGK và
H10
2. Bớc đầu của nền cộng hòa (từ
ngày 21/9/1792 đến ngày
2/6/1793):
- Sau khởi nghĩa, T sản công thơng
lên cầm quyền, thành lập Quốc hội
mới. Nền cộng hòa 1 ra đời
- Sau khởi nghĩa 2/6/1793, phái
Gia-Cô-Banh nắm chính quyền,
Quốc hội cử ra ủy Ban cứu nớc,
thi hành nhiều biện pháp, chính
sách tiến bộ, mang lại quyền lợi
cho nhân dân lao động -> động
viên quần chúng tham gia chống
xâm lợc.
GV: Giảng tiếp về cuộc đảo chính của TS
Phản
Cách mạng; sau đó hỏi: Tại sao chính quyền
Gia-Cô-Banh thất bại ?
HS: Trả lời
- Mâu thuẫn trong nội bộ
- Nhân dân không còn ủng hộ
- T sản phản cách mạng chống phá -> đảo
chính lật đổ.
- 27/7/1794, phái Gia-Cô-Banh bị
lật đổ -> TS phản cách mạng nắm
chính quyền -> cách mạng kết
thúc.
* Hoạt động 4:
Nắm đợc kết quả, ý nghĩa của cách mạng TS
Pháp.
GV: Hớng dẫn HS đọc SGK, sau đó nêu câu
?
4. ý nghĩa Lịch sử của cuộc cách
mạng Pháp cuối thế kỉ XVIII:
(SGK )
23
lập trên phạm vi thế giới
Tiết: 5
A. Mục tiêu bài học:
1. Kiến thức: HS biết và hiểu:
- Cách mạng công nghiệp: Nội dung và hệ quả.
- Sự xác lập CNTB trên phạm vi thế giới.
2. T tởng:
- Sự bóc lột, áp bức của CNTB đã gây nên bao đau khổ cho nhân dân thế giới.
25
Copyright: Tài liệu đại học ©