BÔ GIAO DUC VA ĐAO TAO
TRƯƠNG ĐẠI HOC CÔNG NGHÊ TP.HCM

NGUYỄN THỊ PHƯƠNG THẢO

CÁC NHÂN TỐ ẢNH HƯỞNG ĐẾN CHẤT LƯỢNG
DỊCH VỤ KIỂM TOÁN CỦA CÁC CÔNG TY KIỂM
TOÁN ĐỘC LẬP NHỎ VÀ VỪA TẠI THÀNH PHỐ
HỒ CHÍ MINH

LUẬN VĂN THẠC SĨ
Chuyên ngành : Kế toán Mã
số ngành: 60340301

TP. Hồ Chi Minh thang năm 2017


BÔ GIÁO DUC VA ĐAO TAO
TRƯƠNG ĐẠI HOC CÔNG NGHÊ TP.HCM

NGUYỄN THỊ PHƯƠNG THẢO

CÁC NHÂN TỐ ẢNH HƯỞNG ĐẾN CHẤT LƯỢNG
DỊCH VỤ KIỂM TOÁN CỦA CÁC CÔNG TY KIỂM
TOÁN ĐỘC LẬP NHỎ VÀ VỪA TẠI THÀNH PHỐ
HỒ CHÍ MINH

LUẬN VĂN THẠC SĨ
Chuyên ngành : Kế toán Mã
số ngành: 60340301
CÁN BỘ HƯỚNG DẪN KHOA HỌC: PGS.TS. TRẦN

của thầy thì tôi rất khó hoàn thiện được luận văn này.
Mặc dù, tôi đã cố gắng rất nhiều trong suốt quá trình nghiên cứu và thực hiện
luận văn. Nhưng do hạn chế về mặt thời gian cùng với việc thiếu kinh nghiệm trong
nghiên cứu nên đề tài luận văn chắc chắn còn nhiều hạn chế và thiếu sót. Tôi rất
mong nhận được những ý kiến đóng góp quý báu của quý Thầy Cô để luận văn của
tôi được hoàn thiện hơn nữa.
TP. Hô Chi Minh, tháng năm 2017
Tác giả

Nguyễn Thị Phương Thảo


3

TÓM TẮT
Hiện nay ở Việt Nam, hoạt động kiểm toán nhìn chung đã được đổi mới, tuy
nhiên vẫn còn mang tính kinh nghiệm và chưa đảm bảo tính thống nhất. Do vậy,
chất lượng dịch vụ kiểm toán còn nhiều hạn chế, độ tin cậy không cao. Chất lượng
dịch vụ kiểm toán cũng được các nhà khoa học quan tâm nghiên cứu và đề cập
trong các giáo trình, đề tài nghiên cứu khoa học, các bài viết đăng tạp chí,…nhưng
đến nay số lượng vẫn còn khá khiêm tốn và còn nhiều điểm khá khác biệt.
Trước tình hình đó, việc nghiên cứu các nhân tố ảnh hưởng đến CLKT và
đánh giá mức độ ảnh hưởng của các nhân tố này đến CLKT để từ đó đưa ra các giải
pháp nhằm nâng cao CLKT là hết sức cần thiết, đặc biệt là ở TP. Hồ Chí Minh trung tâm kinh tế của Việt Nam, nơi tập trung rất nhiều các công ty sử dụng cũng
như cung cấp các dịch vụ kiểm toán thì việc nghiên cứu các nhân tố ảnh hưởngđến
chất lượng dịch vụ này lại càng cấp thiết.
Tổng hợp các lý luận, thừa kế kết quả từ các nghiên cứu trước đây có liên quan trực
tiếp và gián tiếp đến đề tài, tác giả bước đầu hình thành nên các thang đo lựa chọn
các nhân tố tác động đến chất lượng dịch vụ kiểm toán của các công ty kiểm toán
độc lập nhỏ và vừa tại thành phố Hồ Chí Minh gồm 05 nhân tố: (1) Quy mô công

(2) auditing fee, (3) internal quality control, (4) professional competence, (5)
professional ethics.
Among these five factors, the most significant influence on the quality of
auditing services of small and medium independent auditing firms in Ho Chi Minh
City was the firm size (β = 0.352), followed by The cost factor (β = 0,312), intrinsic
quality control (β = 0.272), professional competence (β = 0.264), and finally
professional ethics (β = 0.214) .
From the above results, the author has proposed some solutions that have
direct impact on the factors affecting the quality of auditing services of small and
medium independent audit firms in Ho Chi Minh City.


5

MỤC LỤC
LỜI CAM ĐOAN ...................................................................................................................
i

LỜI

CẢM

........................................................................................................................ii

ƠN
TÓM

TẮT

.............................................................................................................................iii

5.

Phương pháp nghiên cứu ........................................................................................... 2

6.

Ý nghĩa của đề tài ...................................................................................................... 3

7.

Kết cấu đề tài ............................................................................................................. 4

CHƯƠNG 1.

TỔNG QUAN TÌNH HÌNH NGHIÊN CỨU............................................... 5

1.1.

Đề tài nghiên cứu nước ngoài ................................................................................. 5

1.2.

Các nghiên cứu trong nước ..................................................................................... 7

1.3.

Nhận xét về các công trình nghiên cứu ................................................................... 9

KẾT LUẬN CHƯƠNG I .....................................................................................................
11

Phân loại kiểmtoán......................................................................................... 18

2.1.4.

Đặc điểm của kiểm toán................................................................................. 21

2.2.

Kiểm soát chất lượng dịch vụ kế toán ................................................................... 22

2.2.1.
toán

Trách nhiệm của các đơn vị trong việc kiểm soát chất lượng dịch vụ kiểm
....................................................................................................................... 22


6

2.2.2.

Nội dung kiểm soát chất lượng dịch vụ kiểm toán ........................................ 24

2.2.3.

Các chỉ tiêu đánh giá chất lượng kiểm toán................................................... 25

2.3.

Các nhân tố ảnh hưởng chất lượng dịch vụ kiểm toán .......................................... 28


Lý thuyết hành động hợp lý (TRA) ............................................................... 36

2.5.1.1.
2.5.2.

Lý thuyết hành vi dự định (TPB) ................................................................... 37

2.5.2.1.
CHƯƠNG 3.
3.1.

Nội dung lý thuyết .................................................................................. 36
Nội dung lý thuyết .................................................................................. 37
PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU.............................................................. 39

Thiết kế nghiên cứu............................................................................................... 39

3.1.1.

Nguồn dữ liệu ................................................................................................ 39

3.1.2.

Phương pháp nghiên cứu ............................................................................... 39

3.1.3.

Quy trình nghiên cứu ..................................................................................... 39


Xử lý và phân tích dữ liệu.............................................................................. 46

3.3.3.1.

Phân tích mô tả ....................................................................................... 46

3.3.3.2.

Kiểm định và đánh giá thang đo ............................................................. 46

3.3.3.3.

Phân tích hồi quy bội .............................................................................. 48

3.3.3.4. Xây dựng giả thuyết về các nhân tố ảnh hưởng đến chất lượng dịch vụ
kiểm toán của các công ty kiểm toán độc lập nhỏ và vừa tại thành phố Hồ Chí Minh
49
KẾT LUẬN CHƯƠNG 3 .................................................................................................... 50
CHƯƠNG 4.

KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU ........................................................................ 51


vii

4.1. Thực trạng chất lượng dịch vụ kiểm toán của các doanh nghiệp kiểm toán nhỏ và
vừa trên địa bàn thành phố Hồ Chí Minh ........................................................................ 51
4.2.

Phân tích và đánh giá độ tin cậy của thang đo: ..................................................... 53

62
4.3.

Phân tích hồi quy................................................................................................... 63

4.3.1.
4.4.

Phương trình hồi quy tuyến tính .................................................................... 63

Kiểm định các giả thiết cần thiết trong mô hình phân tích hồi quy ...................... 66

4.4.1.

Kiểm định giả thuyết về ý nghĩa của các hệ số hồi quy................................. 66

4.4.2.

Kiểm định hiện tượng đa cộng tuyến ............................................................. 67

4.4.3.

Kiểm định về phân phối chuẩn của phần dư .................................................. 67

4.4.4.

Kiểm định về tính độc lập của phần dư ......................................................... 68

4.5.



5.2.3.

Kiểm soát chất lượng từ bên trong................................................................. 75

5.2.4.

Năng lực chuyên môn .................................................................................... 76


5.2.5.

vii

Đạo đức nghề nghiệp ..................................................................................... 78


8

5.3.

Hạn chế và hướng nghiên cứu tiếp theo của đề tài ............................................... 79

KẾT LUẬN CHƯƠNG 5 .................................................................................................... 81
TAI LIỆU THAM KHẢO
PHỤ LỤC 1: BẢNG CÂU HỎI KHẢO SÁT
PHỤ LỤC 2: KẾT QUẢ CHẠY MÔ HÌNH


9

TTCK

Thị trường chứng khoán

DNKT

Doanh nghiệp kiểm toán

CMKiT

Chuẩn mực kiểm toán

VAS

Chuẩn mực kiểm toán Việt Nam

KSCL

Kiểm soát chất lượng

NHTM

Ngân hàng thương mại

CTKT

Chất lượng kiểm toán

BCKT


Bảng 2.1: Sự khác biệt giữa các loại hình kiểm toán theo chức năng ........................................ 19
Bảng 2.2: Sự khác biệt giữa các loại hình kiểm toán theo chủ thể ............................................. 21
Bảng 3.1 Thang đo hiệu chỉnh sau nghiên cứu định tính ........................................................... 43
Bảng 4.1. Kết quả độ tin cậy thang đo biến “Giá phí kiểm toán”............................................... 55
Bảng 4.2. Kết quả độ tin cậy thang đo biến “Kiểm soát chất lượng từ bên trong” .................... 55
Bảng 4.3. Kết quả độ tin cậy thang đo biến “Đạo đức nghề nghiệp” ......................................... 56
Bảng 4.4. Kết quả độ tin cậy thang đo biến “Năng lực chuyên môn kiểm toán viên” ............... 57
Bảng 4.5. Kết quả độ tin cậy thang đo biến “Quy mô doanh nghiệp kiểm toán” ....................... 57
Bảng 4.6. Kết quả độ tin cậy thang đo biến “Chất lượng dịch vụ kiểm toán của các công ty
kiểm toán độc lập nhỏ và vừa tại TP.HCM”............................................................................... 58
Bảng 4.7: Hệ số KMO và kiểm định Bartlett các thành phần .................................................... 60
Bảng 4.8:Bảng phương sai trích ................................................................................................. 60
Bảng 4.9. Ma trận xoay............................................................................................................... 61
Bảng 4.10: Hệ số KMO và kiểm định Bartlett các thành phần .................................................. 62
Bảng 4.11: Phương sai trích........................................................................................................ 63
Bảng 4.12: Kiểm tra độ phù hợp của mô hình ............................................................................ 64
Bảng 4.13: Bảng phân tích ANOVA .......................................................................................... 65
Bảng 4.14: Bảng kết quả hồi quy................................................................................................ 65
Bảng 4.15: Kết quả chạy Durbin-Watson ................................................................................... 68
Bảng 5.1: Bảng xắp sếp thứ tự quan trọng theo hệ số Beta của các yếu tố ................................ 73


11

DANH MỤC CÁC HÌNH VẼ
Hình 2.1. Thuyết hành động hợp lý (TRA) ................................................................................ 36
Hình 2.2. Mô hình lý thuyết hành vi dự định TPB ..................................................................... 37
Hình 3.1. Quy trình nghiên cứu .................................................................................................. 41
Hình 4.1: Đồ thị phân tán giữa giá trị dự đoán và phần dư từ hồi quy ...................................... 69
Hình 4.2: Đồ thị P-P Plot của phần dư – đã chuẩn hóa .............................................................. 70



2

Chính vì những lý do nêu trên tác giả chọn đề tài “Các nhân tố ảnh hưởng
đến chất lượng dịch vụ kiểm toán của các công ty kiểm toán độc lập nhỏ và vừa tại
thành phố Hồ Chí Minh” để thực hiện luận văn thạc sĩ của mình.
2. Mục tiêu nghiên cứu
- Mục tiêu chung: Nghiên cứu các nhân tố ảnh hưởng đến chất lượng dịch vụ
kiểm toán của các công ty kiểm toán độc lập nhỏ và vừa tại thành phố Hồ Chí Minh.
- Mục tiêu cụ thể:
+ Xác định các nhân tố ảnh hưởng đến chất lượng dịch vụ kiểm toán của các công
ty kiểm toán độc lập nhỏ và vừa.
+ Đo lường mức độ ảnh hưởng của các yếu tố tác động đến đến chất lượng dịch vụ
kiểm toán của các công ty kiểm toán độc lập nhỏ và vừa.
+ Đề xuất các kiến nghị nhằm nâng cao chất lượng dịch vụ kiểm toán của các công
ty kiểm toán độc lập nhỏ và vừa tại thành phố Hồ Chí Minh.
3. Câu hỏi nghiên cứu
- Các nhân tố nào ảnh hưởng đến chất lượng dịch vụ kiểm toán của các công
ty kiểm toán độc lập nhỏ và vừa tại thành phố Hồ Chí Minh?
- Mức độ ảnh hưởng của các yếu tố đến chất lượng dịch vụ kiểm toán của các
công ty kiểm toán độc lập nhỏ và vừa tại thành phố Hồ Chí Minh thế nào?
- Các giải pháp nào nhằm nâng cao chất lượng dịch vụ kiểm toán của các
công ty kiểm toán độc lập nhỏ và vừa tại thành phố Hồ Chí Minh?
4. Đối tượng và phạm vi nghiên cứu
-Đối tượng nghiên cứu là các nhân tố ảnh hưởng đến chất lượng dịch vụ kiểm toán
của các công ty kiểm toán độc lập nhỏ và vừa.
- Phạm vi nghiên cứu:
+ Về không gian: Đề tài nghiên tại các công ty kiểm toán độc lập nhỏ và vừa tại
thành phố Hồ Chí Minh.

6. Ý nghĩa của đề tài
- Về mặt lý thuyết: Hệ thống hóa các nghiên cứu liên quan đến các yếu tố ảnh
hưởng đến chất lượng dịch vụ kiểm toán của các công ty kiểm toán độc lập nhỏ và
vừa.
- Về mặt thực hành: thông qua kết quả xác định mức độ ảnh hưởng đến chất
lượng dịch vụ kiểm toán của các công ty kiểm toán độc lập nhỏ và vừa, từ đó đề


4

xuất các giải pháp nâng cao chất lượng dịch vụ kiểm toán của các công ty kiểm toán
độc lập nhỏ và vừa tại thành phố Hồ Chí Minh.
7. Kết cấu đề tài
Ngoài phần mở đầu, phụ lục và tài liệu tham khảo, luân văn gôm 5 chương
sau:
-

Chương 1: Tông quan nghiên cưu.

-

Chương 2: Cơ sơ lý thuyêt

-

Chương 3: Phương phap nghiên cứu

-

Chương 4: Kết quả nghiên cứu và bàn luận.

và cộng sự (1999); Pandit (1999); Chen và cộng sự (2001); Francis, 2004; Augus
Duff, (2004); Kym Boon (2007), Kym Boon và cộng sự (2008)… cũng đưa ra các
kết luận về các nhân tố riêng rẽ hoặc từng nhóm nhân tố ảnh hưởng đến chất lượng
kiểm toán.
Defond và Jambalvo, 1993 trong nghiên cứu về các nhân tố tác động đến
chất lượng dịch vụ kiểm toán đã đưa ra quan điểm chất lượng kiểm toán phụ thuộc
vào phí kiểm toán cũng đã được đưa ra. Nghiên cứu này cho rằng, phí kiểm toán
cao sẽ tạo thêm giá trị để KTV phát hiện các lỗi quản lý hoặc các sai phạm bất
thường trong BCTC.


6

Francis và Wilson 1988, Becker và các cộng sự 1998 đã khảo sát các công ty
sử dụng và cung cấp dịch vụ kiểm toán trong nghiên cứu về chất lượng dịch vụ kế
toán. Kết quả nghiên cứu cho thấy các công ty kiểm toán có nhiều khách hàng hơn
sẽ thúc đẩy họ giữ gìn danh tiếng hơn và do vậy sẽ cung cấp chất lượng kiểm toán
tốt hơn.
Trong kết quả nghiên cứu “Dimentions of audit quality” của Angus Duff,
University of Paisley (2004), các nhân tố quyết định tới chất lượng

kiểm toán

BCTC của các doanh nghiệp niêm yết trên TTCK được xem xét theo khía cạnh
chuyên môn (technical) và dịch vụ (service). Kết quả chỉ ra rằng, các nhân tố thuộc
các KTV/nhóm kiểm toán (như tính độc lập, năng lực, kinh nghiệm) và các nhân tố
thuộc về công ty kiểm toán (như danh tiếng, qui mô, khả năng đáp ứng, dịch vụ phi
kiểm toán) đều có ảnh hưởng quan trọng tới chất lượng kiểm toán.
Nghiên cứu về các nhân tố ảnh hưởng đến chất lượng kiểm toán
“Compulsory audit tendering and audit quality evidence from Australian local

của kiểm toán độc lập BCTC
Bài báo “Những yếu tố quyết định chất lượng kiểm toán độc lập của ngân
hàng” (José Alves Dantas và Otavio Ribeiro de Medeiros – R. Cont. Fin. – USP,
São Paulo, v. 26, n. 67, p. 43-56, jan./fev./mar./abr. 2015). Nhóm tác giả đã nghiên
cứu để xác định các yếu tố quyết định chất lượng cuộc kiểm toán độc lập đối với
các tổ chức ngân hàng ở Bazil như việc đo lường chất lượng kiểm toán; Chất lượng
thực sự và chất lượng được cảm nhận; Chất lượng KTV; Chất lượng thông tin;
Trách nhiệm của KTV đối với lợi ích của quản lý; Các chuyên gia kiểm toán; Độ
dài của hợp đồng giữa KTV và các tổ chức tài chính; Sự hiện diện của Ủy ban kiểm
toán; Các phương pháp luận để đo lường chất lượng kiểm toán như mô hình tính
toán chất lượng kiểm toán Proxy...
1.2. Các nghiên cứu trong nước
Luận án Tiến sĩ “Định hướng phát triển ngành KTĐL ở Việt Nam đến năm
2015” (Lê Hoài Phương, 2006). Tác giả Lê Hoài Phương đã đi sâu vào việc phân
tích thực trạng môi trường hoạt động, thực trạng xây dựng và lựa chọn chiến lược
hoạt động của ngành KTĐL ở nước ta. Tác giả cũng chỉ rõ những thành tựu và một


8

số hạn chế của ngành dưới ba phương diện: quản lý nhà nước, phương diện xã hội
và phương diện doanh nghiệp.
Công trình nghiên cứu: “Các giải pháp nhằm nâng cao hiệu quả hoạt động
KTĐL ở Việt Nam” - Đặng Đức Sơn & cộng sự (2011) – Đề tài nghiên cứu khoa
học cấp cơ sở, Đại học Quốc gia Hà Nội.
Công trình nghiên cứu được thực hiện trong bối cảnh hoạt động KTĐL Việt
Nam bước vào giai đoạn phát triển theo chiều sâu, môi trường cạnh tranh trong
ngành Kiểm toán ngày càng cao đòi hỏi các DNKT Việt Nam cần có những
động thái tích cực để có thể có đủ NLCT nhằm đạt mục tiêu tồn tại và phát triển
bền vững.

dụng những am hiểu của KTV về khách hàng, qua đó nâng cao CLKT.
Luận án Tiến sĩ:“Các nhân tố tác động đến chất lượng kiểm toán của các
doanh nghiệp kiểm toán Việt Nam theo định hướng tăng cường năng lực cạnh
tranh trong điều kiện hội nhập quốc tế” – Phan Văn Dũng (2016). Tác giả đã
khám phá các nhân tố CLKT, NLCT và đo lường mức độ tác động của các nhân tố
CLKT đến NLCT của DNKT; Qua đó, đưa ra những giải pháp thích hợp nhằm góp
phần nâng cao CLKT, NLCT của các DNKT Việt Nam là một yêu cầu cấp thiết
của DNKT Việt Nam trong giai đoạn hiện nay.
Về các bài báo đăng trên các tạp chí chuyên ngành liên quan trực tiếp đến
hướng nghiên cứu của luận án như: “Nâng cao chất lượng kiểm toán báo cáo tài
chính của kiểm toán độc lập đối với ngân hàng thương mại Việt Nam trong xu thế
hội nhập”, Nguyễn Thị Minh Tâm, Tạp chí Kiểm toán, số 8, 2010, tr 57-61; “Một số
giải pháp nâng cao chất lượng kiểm toán đối với ngân hàng thương mại, Trương
Đức Thành, Tạp chí Kế toán & Kiểm toán, số 7, 2013, Tr 29-32…Những bài báo
trên đây chỉ đề cập đến một vài khía cạnh cụ thể trong kiểm toán báo cáo tài chính
tại các NHTM, không mang tính toàn diện như mục tiêu nghiên cứu trong luận án
của tác giả
1.3. Nhận xét về các công trình nghiên cứu
Qua các nghiên cứu nước ngoài và tai Viêt Nam, cac tac gia đa hệ thống qua
trinh nghiên cưu vê kiểm toán báo cáo tài chính cũng như các nhân tố tác động đến
chất lượng dịch vụ kiểm toán.


10

Trong các kết quả nghiên cứu, các nhân tố được xác định có thể mang tính kế
thừa và phát triển mới, và mức độ quan trọng của các nhân tố tới chất lượng kiểm
toán có thể khác nhau, tùy thuộc vào nhận thức của đối tượng mà nhà nghiên cứu
thực hiện điều tra, khảo sát, cũng như địa điểm và bối cảnh thời gian của nghiêncứu.
Các nhân tố ảnh hưởng đến chất lượng kiểm toán đã được bàn luận và đánh giá từ

kiểm toán của các công ty kiểm toán độc lập nhỏ và vừa tại thành phố Hồ Chí Minh
trong điều kiện hiện nay vẫn còn là một vấn đề mới, tác giả sẽ kết hợp cả phương
pháp nghiên cứu định tính là định lượng để đề tài sát hơn nữa với thực tiễn.