BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO
ĐẠI HỌC HUẾ
TRƯỜNG ĐẠI HỌC SƯ PHẠM

NGUYỄN THỊ QUỲNH DUNG

CỔ MẪU ANH HÙNG: TỪ TRUYỀN THUYẾT DÂN GIAN
ĐẾN TRUYỆN TRUYỀN KÌ TRUNG ĐẠI
Demo Version - Select.Pdf SDK

LUẬN VĂN THẠC SĨ VĂN HỌC VIỆT NAM
THEO ĐỊNH HƯỚNG NGHIÊN CỨU

HUẾ, 2018


BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO
ĐẠI HỌC HUẾ
TRƯỜNG ĐẠI HỌC SƯ PHẠM

NGUYỄN THỊ QUỲNH DUNG

CỔ MẪU ANH HÙNG: TỪ TRUYỀN THUYẾT DÂN GIAN
ĐẾN TRUYỆN TRUYỀN KÌ TRUNG ĐẠI

Chuyên ngành: Văn học Việt Nam
Demo Version - Select.Pdf SDK
Mã số: 8 22 01 21

LUẬN VĂN THẠC SĨ VĂN HỌC VIỆT NAM


sâu sắc tới TS Nguyễn Thị Kim Ngân đã tận tâm hướng
dẫn tôi hoàn thành luận văn này.
Tôi xin trân trọng cảm ơn Ban Giám Hiệu cùng toàn
thể Thầy Cô giáo Trường Đại học Sư phạm- Đại học Huế
đã truyền đạt, trang bị cho tôi những kiến thức và kinh
nghiệm quý giá trong suốt hai năm học vừa qua.
Cuối cùng, tôi xin chân thành cảm ơn gia đình và
bạn bè, đồng nghiệp những người đã luôn tạo mọi điều
kiện thuận
lợiVersion
giúp đỡ,
cổ vũ vàSDK
động viên tôi trong suốt
Demo
- Select.Pdf
thời gian thực hiện luận văn.
Xin chân thành cảm ơn!

ii


DANH MỤC TỪ VIẾT TẮT
STT

Ký hiệu

1

NXB



u v thể loại truy n thuyế

3 Đ

p ạ

n truy

................................... 6

u ........................................................................ 10

31 Đ

u ........................................................................................ 10

3.2. Phạm vi .............................................................................................................. 10
4 P

ơ

p p

5 Đ

u ...................................................................................... 10

p
ú


ổ mẫu .............................................................................................. 15

ẫ

ù

q

............................................................................................ 21
q

ể

122 T
123 Ả

b

n ......................................................................................................... 12

1 1 3 Cổ
1.2. Tổ

p

ờ

ạ .... 24



2 1 2 Đặ

ơ bản .............................................................................................. 36
ể ổ

2.2. C
2.2.1. A

ù

222 A

ù

223 A

ù

224 A

ù

ẫ

ù

ế ........................................... 38

p

3.2. Q
321 Q
3 2 2 Đặ

ại ................................................ 58

c v thể loại truy n truy

ếp b ế

ổ ẫ

ù

ừ

ế

ỳ ........ 61

Demo Version - Select.Pdf SDK

ếp b ế .......................................................................................... 61

ể

3.3 C

ể



ù

............................................................................. 82

...................................................................... 71

PHẦN KẾT LUẬN ................................................................................................. 87
TÀI LIỆU THAM KHẢO ...................................................................................... 90

v


DANH MỤC BẢNG BIỂU, HÌNH VẼ
Số hiệu bảng
H

3 1: Cấ

Tên bảng
ú

ò

ờ ơ bả

Trang
ù

Demo Version - Select.Pdf SDK


ã ở
p

ơ

ờ

q

ả

ở

ĩ

ời
ấ q

c biểu hi
e

ã

ú

ế
ĩ

ỡ … ừ thuở

T

ă

V t Nam, truy n thuyế
p ả

s c s ng bở
biể

ả

ể hiển th

Demo
- Select.Pdf
ời Version
ngỡ
linh di SDK

ế

ă

:“

ý

ờ


ă

c, ngh thu

h th

ỡ

e C

ng. Cổ mẫ

í

ng biể

ột tấ

CGJ

th y ấ

í

n thoạ

n kể. Từ

ớc mơ


p ả
ởi d

”

ă

ù

í

bắt ngu n từ

ớ

ớ Đ

ằm thỏ

ã

ớ

í
ộ

ng

ất hi n trong rất nhi u
c t p thể ớ

ã ội trong thời

phong kiến.
ù

Tiếp biến từ h th ng truy n kể
thuyế
ă

ến truy n truy

ộ q
ă

ế thừ

c viết. Cổ mẫ

1

ạ

ừ truy n
ể

a

ển từ h th ng folklore




ù

í

ã ỗl

ù

c t p thể v
í

... trong thời kỳ trung

ừ trong truy n thuyế

c, vừ
ể

q
ến truy n
í

thu

ạ

Đ

ý

q

ý

ổ mẫ

b
p

ơ

ũ

ột s c

ý

ế

ng d ng

:
Đại di
ể
1961)

ớ
ă

f


ý

ộ p
ă

th c với ch

ổ
ĩ

c

b

ổ mẫ

ã
ũ

ng

:

q

ả
í ể

ý

c t p thể.

ớ

ý

ộ

í

ế p

ể

n, cảm nh n, phẩ

ộng thần kinh nằ
ý

ất sắc c

CG J

ế kỷ XX

ễn ra trong thế giớ

q

ế p


hoạ

C

ời Th y Sỹ Ô

c s 3 (2017)
l

ớ

ng thu t ng cổ mẫu

Cổ mẫu trong nghiên cứu truyện kể dân gian ă

ă

c một s

b

e

Demo Version - Select.Pdf SDK

ý
Tạp

p

ă

“ ết í

ạn l ch s
í

i cổ”

ơ

ời ch

c chia sẻ bởi tất cả

ời.
n Về quan hệ của tâm lý học phân tích đối với sáng

C thể
tạo nghệ thuật, Jung viế : “
ù

q ỷ
í

bấ

ng (archetypes) hay cổ mẫ

ời hay biến c ở

n thoạ

cả

n thấy trong
a kh i kinh nghi m
ột kiể ” .

J

ú

cổ mẫ

- Select.Pdf
Đ Demo
ể Version
ổ mẫu mẹ,
cổ mẫu cha,SDK
cổ mẫ

ế, từ q

ể suy lu n rằng: ng với mỗi trạ
… Lí

mẫu l a, cổ mẫ

ế



ết quả c

n th
nh

Ô

u quan tr ng

ạ

ời sẽ
ù

ổ mẫ

ột
ớc, cổ

ú

u ki

ả

ểm c a

c
ù


ú

ổ mẫu anh ù
ả

ạ

Lịch sử vận động nội tại) c

ổ mẫ

ến giải v huy n thoạ
ột trong nh

n kể
ù

ờng
ổ
ơ ở

ù

ảo: Archetype: A Natural History of the Self (Cổ mẫu:
ả Anthon S e e

3

ả


ả thuyết v cổ

ời; cổ mẫu kinh nghi m...

mẫu; cổ mẫ
ú

ò

ảR

mẫu) c
ă

ếp c n Archetypal Explorations (Khám phá cổ

MG

T

ơ ở ể

ni m v cổ mẫ

R

ểu s

MG

í

Song song với nh
c ng d
ũ

b

b

ổ mẫ

ã

u khoa h c. Nổi b

ct p

chuyể

e T

ế p

u c thể trong th c tiễ
b

f

ý


pe

f

a bảng từ

ắp…

a

ển Motif – index of Folk –

Literature, A Classification of Narrative Elements in Folk – Tale, Ballads, Myths,
f ă

Fables, Medieval Romances, Exempla, Local Legends (Bả
gian – p

ạ

ếu t t s trong truy n cổ í

ại, truy n ng
ơ ế

truy n ngắn thời trung cổ, tiểu thuyết exempla, truy
truy n thuyế
minh h a s


n: The Myth of the Birth of the Hero Psychologycial
ời c

Interpretation of Mythology (1959) (Huy n thoại v s
ý

ù : Một

c huy n thoại.

Lord Raglan vớ

The Hero: A study in Tradition, Myth and Drama

(Nhân vật người anh hùng: một nghiên cứu truyền thống, huyền thoại và kịch (1956))
J ep C

pbe

(1956) ã
kỳ ò

ới The Hero with a Thousand Faces (Người anh hùng muôn mặt

ấp nh

ờ

ời c


í

ổ mẫu anh

th ng folklore.
Ở Vi t Nam, nh

thuyế p

b

C

b

ổ mẫ

b

q
ảĐ

C

-ùSelect.Pdf
SDK
úDemo
ý ế Version
p ạ
ộ

ấp tri th c khoa h

ế

ổ mẫ

u c thể C ú

ng d
p

q

c p ế

ng thờ

ý

ể kể ến bao g m:

“Phê bình huyền thoại”

ặc bi

ế

ảĐ
ớng tiếp c n


nh
mẫu từ

ả Đỗ L
ể giả

ă
ă

ĩ

c th c hi
ú

ặ

T ú

ổ mẫu hoặ
ộc.

5

ã

ỉ ra nh ng ng d
p

ế giớ
c lạ

ổ mẫ

b

ểu, ng
ă

ú

Ba mươi thuật ngữ nghiên cứu văn hóa, Nxb Khoa h
ả Bù Q

T ắng ch b

Cấm kỵ (4); T

ổ (18); V t tổ

ã

ấp nh

p ần: Biể

ế p

ò

b



Tạp

Tại

ếp c n

b b

q

:

(2007) Đi tìm cổ mẫu trong văn học Việt Nam,

c, 1- 2007.

+ Nguyễn Quang Huy, Thử dẫn vào nghiên cứu văn học từ góc nhìn cổ mẫu,
/>+Đ

C

ơ

– Môtíp cổ mẫu ông lão trong ba truyện ngắn của Anton

Chekhov, Ernest Hemingway và Nam Cao.
o/index.php/JSTD/article/viewArticle/5631

Demo

e

í

ời c

p

ơ

ầ

p p

ấp nh ng chỉ dẫn quan tr
ă bả f

thầ

ớ

n
ế giới

Germanic Mythology (huyền thoại Đức) c a Jakov Grimm.

Đ

ngu


ũ

ă

ể
ể é

ại.

6

p

ơ

p p

í

uh

ất c a một n

V t Nam. Từ
ẩ

í

ơ ở


ã

ă

ới t

loại văn học dân gian T

ả ã

ời Vi

truy n thuyết l ch s
ểm c a truy n thuyế
ạ

ỉ ra nh

ặ

ng g i dẫ

q

ả

p

n ngh thu t



ă bản folklore.
C

ể kể ế

Truyền thống anh hùng dân tộc trong thể loại dân
Vă

gian (1971) do Vi

b

c tổ ch

ạn, Gs Ki u Thu Hoạ

viết Truyền thuyết anh hùng trong thời kì phong kiến
ểm c

ù

nghi tế thần ở

ù

C

ặc



n thuyết

C

ù

”

n Những vấn đề chung về truyền thuyết c

p ạ

H

ộ
ả

P

e

ả: Đại h c

bản tr c tuyến: ã

ời c a truy n thuyế

Ă


ng c

ẽ

ờ

ầ

ời mộ

ễn Hu Chi với tuyển t p Truyện truyền kì Việt Nam

th

g m 3 t p (1999) –
truy n truy

ý

V

V truy n truy

cho thời

ộ

ù

u ki n bộc lộ phẩm chấ

ạ

é ằ

ờng gắn vớ

cc

b b

bG
p ỏng truy

XIV ến thế kỉ XX

D c Vi

Đ
ă

ộ

200

c Vi t Nam trong 7 thế kỉ, từ thế kỉ
ts

7

p ẩm tuyển t p

ặ

ể
ạ

p

ểm c a thể
ển c a thể

ũ

ầ

ơ

ểm c a thể loạ

Cù

ới Nguyễn Hu C

ến truy

ả Vũ T

ới nhi

ờ


Nh ng vấ

ă

ch s

c Vi t Nam thế kỉ X – XIX -

í lu n, NXB GD, 2007)

l ch s

T

Vă

Vai trò chuyện kể dân gian đối với việc hình thành thể loại tự

sự trong Văn học Việt Nam (1989) – Nxb Khoa h
ã ừng khẳ

Thu Hoạ
ởng to lớ

: “K

ến s

Xã ộ



ã

u Trần Th An, trong Đặc trưng thể loại và việc văn bản hóa

Vớ

truyền thuyết dân gian (2014) – Nxb Khoa h
ơ
ă
V

ế giớ

bắ

ă

Cù

q

ép ă
e

ểm
c
ớng

ểm với Trần Th A

ă

s Vi t Nam tiếp nh

ă bả
T

ại Vi t Nam vẫ

ớ

c viế
ă

Xã ội, cho rằng: Mặc dầ

ă

i muộ

gi ng vớ

Đă

ơ”

é

ặ


T

T

c u Mối liên hệ giữa Truyền kì tân phả và lễ hội dân gian ã
í

ớ

Đ

T

í

Để

ã ạo d

ới vấ
ỉ

c lu ng sinh

p ẩm c

ỡng thờ mẫu, thờ tổ

… ếp



từ góc độ “Dịch chuyển không gian” trong truyện cổ tích và truyện truyền kì –Nxb
Đại h c qu
í

H

ộ C

ã

f

m i quan h gi

e

f ừ truy n cổ í

cổ mẫ

q
ă

ớ
ũ

c viế

u

Select.Pdf
SDK
trung đại từDemo
góc nhìn
folklore,- Tạp
í Nghiên
cứu văn học, Vi
H

L

K

Vă

c- Vi n

Xã ội Vi t Nam, s 4/2014.

+ Nguyễn Th K

(2014) “Thế giới siêu hình trong giấc mơ từ truyện

kể dân gian đến truyện truyền kỳ trung đại - S

P

c vớ

ă

ờ

Đại h c Vinh.

+ Nguyễn H

Sơ (2009) Tương đồng mô hình cốt truyện dân gian và những

sáng tạo trong Truyền kì mạn lục (T
h

u

nt

6 2009)

9

ờ

ĐHKHXH V K

Vă


q

ếp c


truyền thuyết dân gian đến truyện truyền kì trung đại Việt Nam” hy v ng sẽ phần
ả

th

ã ổ mẫ

ù

ừ truy n thuyế

ến truy n truy

3. Đối tượng và phạm vi nghiên cứu
3.1. Đối tượng nghiên cứu
- Lý

ế p

b

ổ mẫu

- Truy n thuyế

ại

n truy n kỳ

3.2. Phạm vi


SDK
+ TổngDemo
t p tiểuVersion
thuyết ch- Select.Pdf
H V t Nam
, t p 1 – Trầ
ất bản thế giớ

ă

1997

Việt điện u linh tập

truy

ép

ời Vi t (Quyển 1,2,3,4,5,6) – Ki u Thu Hoạch

+ Truy n thuyế
(ch b

ểu cổ mẫ

yếu t p
ả Lý Tế X

Trần Thế P p Thánh Tông di thảo

-P

ơ

p p

-P

ơ

p p

-P

ơ

p pp

ạ

– l ch s

ạ
í

5. Đóng góp của đề tài
- Lu
ù

ă


ấp

ù

th ng v cổ mẫ

truy n thuyế

ại.

n truy

6. Cấu trúc luận văn
p ần Mở ầu, Kết lu n, phần Nội dung lu
b

ă

c triể

ơ
C

ơ

1 Tổ

q


ổ

ẫ

ế
ù

V
ạ

Demo Version - Select.Pdf SDK

11

ừ