HỌC VIỆN NÔNG NGHIỆP VIỆT
NAM

NGUYỄN VĂN TƯỞNG

ĐÁNH GIÁ CÔNG TÁC BỒI THƯỜNG, HỖ
TRỢ
VÀ TÁI ĐỊNH CƯ DỰ ÁN XÂY DỰNG ĐƯỜNG VÀNH ĐAI
2
TRÊN ĐỊA BÀN QUẬN TÂY HỒ, THÀNH PHỐ HÀ
NỘI

Chuyên ngành:

Quản lý đất đai

Mã chuyên ngành:

60.85.01.03

Người hướng dẫn khoa học:

PGS.TS. Đỗ Nguyên Hải

NHÀ XUẤT BẢN ĐẠI HỌC NÔNG NGHIỆP - 2016


LỜI CAM ĐOAN
Tôi xin cam đoan đây là công trình nghiên cứu của riêng tôi, các kết quả nghiên
cứu được trình bày trong luận văn là trung thực, khách quan và chưa từng dùng để
bảo vệ lấy bất kỳ học vị nào.

Một lần nữa tôi xin trân trọng cảm ơn!

Hà Nội, ngày

tháng

năm 2016

Tác giả luận văn

Nguyễn Văn Tưởng

ii


MỤC LỤC
Lời

cam

đoan

.................................................................................................................i Lời cảm
ơn

...................................................................................................................

ii

Mục

Phần

1.

Mở

đầu

...........................................................................................................1
1.1.
Tính
cấp
...................................................................................1

thiết

của

đề

tài

1.2.

Mục đích nghiên cứu .......................................................................................2

1.3.

Phạm vi nghiên cứu .........................................................................................2


thường,

Một số nguyên tắc và những yếu tố ảnh hưởng đến công tác bồi
hỗ trợ và tái định cư khi Nhà nước thu hồi đất..................................................8

2.2.
ở

Chính sách bồi thường, hỗ trợ và tái định cư khi nhà nước thu hồi đất
một số nước và một số tổ chức trên thế giới ...................................................
13

2.2.1.

Trung Quốc ................................................................................................... 13
3


2.2.2.

Hàn Quốc ...................................................................................................... 14

2.2.3.

Australia ........................................................................................................ 15

2.2.4.
đất

Chính sách bồi thường, hỗ trợ và tái định cư khi Nhà nước thu hồi

Cơ sở pháp luật hiện hành về bồi thường,và hỗ trợ tái định cư khi
Nhà nước thu hồi đất...................................................................................... 23

2.4.

Tình hình thực hiện chính sách bồi thường, hỗ trợ và tái định cư khi
Nhà nước thu hồi đất...................................................................................... 26

2.4.1.

Khái quát tình hình thu hồi đất trên địa bàn cả nước....................................... 26

2.4.2.

Tình hình thực hiện chính sách bồi thường, hỗ trợ khi thu hồi đất .................. 28

2.4.3.

Khái quát tình hình thực hiện bồi thường, hỗ trợ và tái định cư khi
Nhà nước thu hồi đất trên địa bàn thành phố Hà nội .......................................
29

Phần 3. Nội dung và phương pháp nghiên cứu ........................................................ 34
3.1.

Địa điểm nghiên cứu...................................................................................... 34

3.2.

Thời gian nghiên cứu ..................................................................................... 34


Phương pháp nghiên cứu ............................................................................... 35

3.5.1.
35

Phương pháp điều tra thu thập số liệu thứ cấp ................................................

3.5.2.

Phương pháp điều tra số liệu sơ cấp ............................................................... 35

3.5.3.

Phương pháp tổng hợp, phân tch và xử lý số liệu .......................................... 36

3.5.4.

Phương pháp so sánh ..................................................................................... 36

2.3.5

Phương pháp minh họa bằng hình ảnh (bản đồ, sơ đồ) ................................... 36

3.5.6.

Phương pháp tham khảo ý kiến chuyên gia .................................................... 36

Phần 4. Kết quả và thảo luận ....................................................................................
37


Tình hình quản lý đất đai trên địa bàn quận Tây Hồ ....................................... 48

5


4.2.3.

Tình hình thực hiện bồi thường, giải phóng mặt bằng khi Nhà nước thu
hồi đất trên địa bàn quận Tây Hồ, thành phố Hà Nội ...................................... 50

4.2.4.

Trách nhiệm của các cấp, các ngành trong công tác bồi thường,
giải phóng mặt bằng....................................................................................... 53

4.3.

Đánh giá thực trạng công tác bồi thường, hỗ trợ và tái định cư tại dự án
nghiên cứu ..................................................................................................... 53

4.3.1.

Quy mô dự án ................................................................................................ 53

4.3.2.

Các văn bản pháp lý có liên quan đến dự án ................................................... 55

4.3.3.

Nhóm giải pháp về tổ chức thực hiện ............................................................. 78

Phần 5. Kết luận và kiến nghị ................................................................................... 80
5.1.

Kết luận ......................................................................................................... 80

5.2.

Kiến nghị ....................................................................................................... 81

Tài liệu tham khảo....................................................................................................... 82
Phụ lục ...................................................................................................................... 84

5


DANH MỤC CHỮ VIẾT TẮT

Chữ viết tắt

Nghĩa tiếng Việt

BTGPMB

: Bồi thường giải phóng mặt bằng

BTHT

: Bồi thường, hỗ trợ


: Ủy ban nhân dân

USD

: Đô la mỹ

6

:


DANH MỤC BẢNG
Bảng 4.1. Tình hình dân số và lao động quận Tây Hồ giai đoạn 2013-2015 ............... 43
Bảng 4.2. Hiện trạng sử dụng đất năm 2014 của quận Tây Hồ ................................... 46
Bảng 4.3. Biến động sử dụng đất đai quận Tây Hồ, thành phố Hà Nội giai đoạn
2010 - 2014 ............................................................................................... 47
Bảng 4.4. Khái quát về dự án nghiên cứu .................................................................. 54
Bảng 4.5. Xác định đối tượng được bồi thường, hỗ trợ về đất tại dự án nghiên cứu ... 58
Bảng 4.6. Mức hỗ trợ với diện tích đất nông nghiệp bị thu hồi .................................. 59
Bảng 4.7. Giá đất ở trung bình của các phường ......................................................... 59
Bảng 4.8. Đơn giá bồi thường về đất ở tại dự án nghiên cứu...................................... 60
Bảng 4.9. Kết quả bồi thường, hỗ trợ về đất tại dự án nghiên cứu .............................. 62
Bảng 4.10. Xác định đối tượng được bồi thường, hỗ trợ về tài sản trên đất tại dự án
nghiên cứu ................................................................................................ 63
Bảng 4.11. Kết quả bồi thường về tài sản tại dự án nghiên cứu .................................... 65
Bảng 4.12. Đối tượng đủ điều kiện được hưởng các chính sách hỗ trợ khác ................. 66
Bảng 4.13. Mức thưởng tến độ bàn giao mặt bằng ...................................................... 69
Bảng 4.14. Tổng hợp các khoản hỗ trợ tại dự án nghiên cứu ........................................ 69
Bảng 4.15. Giá bán căn hộ tái định cư nhà CT13 và CT14 khu đô thị Nam Thăng

đất Dự án xây dựng đường Vành đai 2 trên địa bàn quận Tây Hồ, thành phố Hà
Nội;
- Đề xuất một số giải pháp góp phần nâng cao hiệu quả công tác bồi
thường, hỗ trợ và tái định cư khi Nhà nước thu hồi đất xây dựng đường
giao thông trên địa bàn thành phố Hà Nội.
Phương pháp nghiên cứu:
- Phương pháp điều tra thu thập số liệu thứ cấp;
- Phương pháp điều tra số liệu sơ cấp;
- Phương pháp tổng hợp, phân tch và xử lý số liệu;
- Phương pháp tham khảo ý kiến chuyên gia.
Kết quả chính và kết luận:
- Điều kiện tự nhiên, kinh tế - xã hội quận Tây Hồ, thành phố Hà Nội;
- Tình hình quản lý đất đai và thực hiện chính sách bồi thường, hỗ trợ và tái
định cư khi Nhà nước thu hồi đất trên địa quận Tây hồ, thành phố Hà Nội;
- Đánh giá thực trạng công tác bồi thường, hỗ trợ và tái định cư tại dự án
nghiên cứu;
- Đề xuất một số giải pháp nâng cao hiệu quả công tác bồi thường, hỗ trợ và
tái định cư cho dự án xây dựng đường Vành đai 2 trên địa bàn quận Tây Hồ,
thành phố Hà Nội.
Quận Tây Hồ Tây Hồ là quận thuộc khu vực trung tâm thành phố Hà Nội, có
vị trí đặc biệt quan trọng và dần khẳng định thành một trung tâm du lịch - dịch
9


vụ của thủ đô Hà Nội. Trong những năm qua, kinh tế - xã hội của quận có những
bước phát triển mạnh mẽ và ảnh hưởng nhiều tới tình hình sử dụng đất của quận.

10




Code: 60.85.01.03

Educational organization: Vietnam National University of Agriculture
(VNUA)
Research Objectives:
- Evaluate the compensaton, support and resettlement when the State
recovers project land for building Ring Road 2 in Tay Ho District, Hanoi;
- Propose some solutons to contribute to improving the effectveness of
compensation, support and resettlement when the State recovers land for
building roads in Hanoi City.
Research Methods:
- Method of secondary data collecton and survey;
- Method of primary data survey;
- Method of synthesis, analysis and processing of data;
- Method of expert consultancy.
Main findings and conclusions:
- Natural, economic - social conditons in Tay Ho District, Hanoi;
- The situaton of land management and the implementation of policies for
compensation, support and resettlement when the State recovers land in Tay Ho
District, Hanoi;
- Assess the status of compensaton, support and resettlement in the
research project;
- Propose some solutions to improve the efectiveness of compensaton,
support and resettlement for the project to build Ring Road 2 in Tay Ho District,
Hanoi.
Tay Ho District is in the central area of Hanoi, which is particularly important
positon and gradually asserted to be tourism - service center of Hanoi. In recent
11


xii


PHẦN 1. MỞ ĐẦU
1.1. TÍNH CẤP THIẾT CỦA ĐỀ TÀI
Đất đai là nguồn tài nguyên vô cùng quý giá, là tư liệu sản xuất không thể
thay thế được, là thành phần quan trọng của môi trường sống, là địa bàn phân
bố khu dân cư, xây dựng cơ sở kinh tế, văn hóa, an ninh, quốc phòng, là yếu tố
cấu thành lãnh thổ của mỗi quốc gia.
Thực hiện Nghị quyết của Đảng, Nhà nước là phát triển kinh tế nhiều thành
phần theo định hướng xã hội chủ nghĩa để đưa đất nước tến lên theo hướng
công nghiệp hóa, hiện đại hóa đất nước. Từ khi đất nước đổi mới đến nay nhiều
khu đô thị mới, khu công nghiệp, khu kinh tế, khu du lịch, nhiều tuyến
đường... được hình thành. Dựa trên nguồn vốn nội lực cùng với ngoại lực trợ
giúp, Việt Nam đang dần chuyển mình thay đổi với rất nhiều dự án được xét
duyệt và thi công. Một trong những những vấn đề được quan tâm hàng đầu
là vấn đề bồi thường, giải phóng mặt bằng khi Nhà nước thu hồi đất để thực
hiện dự án. Làm thế nào để đảm bảo lợi ích giữa Người dân - Nhà nước - Nhà
đầu tư và sự phát triển bền vững của quốc gia.
Việc bồi thường, hỗ trợ và tái định cư để giải phóng mặt bằng là lĩnh vực
hết sức nhạy cảm và phức tạp. Nó liên quan trực tiếp đến quyền lợi của chủ
sử dụng đất, chủ sử dụng tài sản, nó tác động đến mọi mặt của đời sống kinh tế chính trị - xã hội hiện nay.
Trong điều kiện quỹ đất ngày càng hạn hẹp, nhận thức của người dân ngày
một cao, giá trị sinh lời của đất ngày càng tăng cùng với tốc độ phát triển kinh
tế thì việc giải phóng mặt bằng để tạo ra quỹ đất sạch triển khai dự án theo
đúng tiến độ ngày càng trở nên cấp thiết và quan trọng bởi không có đất sạch thì
không thể triển khai dự án theo đúng tiến độ đề ra. Tuy nhiên, vì quyền lợi
của người dân và vì nhận thức luôn phải có lợi cho mình của người dân lúc
nào cũng đòi hỏi phải được bồi thường thỏa đáng nhưng nếu việc giải phóng
mặt bằng không theo quy định của pháp luật, không tuân theo đúng chế độ

1.2. MỤC ĐÍCH NGHIÊN CỨU
- Đánh giá công tác bồi thường, hỗ trợ và tái định cư khi Nhà nước thu hồi
đất Dự án xây dựng đường Vành đai 2 trên địa bàn quận Tây Hồ, thành phố Hà
Nội;
- Đề xuất một số giải pháp góp phần nâng cao hiệu quả công tác bồi
thường, hỗ trợ và tái định cư khi Nhà nước thu hồi đất xây dựng đường
giao thông trên địa bàn thành phố Hà Nội.
1.3. PHẠM VI NGHIÊN CỨU
- Phạm vi dự án: Dự án xây dựng đường Vành đai 2 qua địa bàn quận Tây
2

Hồ với diện tch thu hồi 210.942 m .
- Thời gian: Thời gian thực hiện dự án nghiên cứu từ năm 2008 đến năm
2015; thời gian hoàn thiện đề tài từ tháng 01/2015 3/2016.
3


1.4. Ý NGHĨA KHOA HỌC VÀ THỰC TIỄN CỦA ĐỀ TÀI
- Việc đánh giá công tác bồi thường, hỗ trợ và tái định cư tại Dự án xây

4


dựng đường Vành đai 2 trên địa bàn quận Tây Hồ, thành phố Hà Nội có ý nghĩa
thiết thực góp phần tìm ra giải pháp nhằm hỗ trợ giải quyết các vấn đề tồn
tại, đảm bảo lợi ích của người dân có đất bị thu hồi và đẩy nhanh tến độ
công tác giải phóng mặt bằng tại dự án.
- Kết quả nghiên cứu của đề tài là cơ sở thực tễn, có thể dùng làm tài liệu
tham khảo cho các sinh viên, học viên cao học cũng như những nhà quản lý,
đơn vị thi công trong việc học tập, nghiên cứu, ban hành và thực hiện chính sách

nước trả lại giá trị QSDĐ đối với diện tch đất bị thu hồi cho người bị thu hồi đất”.
Theo Điều 3, Luật Đất đai 2013: “Bồi thường về đất là việc Nhà nước trả
lại giá trị quyền sử dụng đất đối với diện tch đất thu hồi cho người sử dụng đất”.
2.1.1.3. Hỗ trợ khi Nhà nước thu hồi đất
Theo từ điển Tiếng Việt: “Hỗ trợ là việc giúp thêm, góp thêm vào” (Viện
Ngôn ngữ học, 2002).
Theo Luật đất đai 2003: “Hỗ trợ khi Nhà nước thu hồi đất là việc Nhà nước
giúp đỡ người bị thu hồi đất thông qua đào tạo nghề mới, bố trí việc làm mới,
cấp kinh phí để di dời đến địa điểm mới”.
6


Theo Điều 3, Luật Đất đai 2013: “Hỗ trợ khi Nhà nước thu hồi đất là việc Nhà
nước trợ giúp cho người có đất thu hồi để ổn định đời sống, sản xuất và phát
triển”.
2.1.1.4. Tái định cư
Theo Từ điển Tiếng Việt: Tái định cư được hiểu là đến một nơi nhất định
để sinh sống lần thứ hai (lại một lần nữa) (Viện Ngôn ngữ học, 2002).
Mặc dù thuật ngữ tái định cư được pháp luật đất đai đề cập nhưng lại
chưa có quy định nào giải thích cụ thể nội hàm của khái niệm này. Luật Đất đai
năm
2003 chỉ quy định: “Ủy ban nhân dân tỉnh, thành phố trực thuộc Trung ương
lập và thực hiện các dự án tái định cư trước khi thu hồi đất để bồi thường bằng
nhà ở, đất ở cho người bị thu hồi đất mà phải di chuyển chỗ ở,… Trường hợp
không có khu tái định cư thì người bị thu hồi đất được bồi thường bằng tiền
và được ưu tiên mua hoặc thuê nhà ở thuộc sở hữu Nhà nước đối với khu vực đô
thị; bồi thường bằng đất ở đối với khu vực nông thôn,… Chính phủ quy định việc
bồi thường, tái định cư cho người có đất bị thu hồi và việc hỗ trợ để thực hiện
thu hồi đất” (Luật Đất đai, 2003).
Từ quy định trên của pháp luật đất đai hiện hành, chúng ta có thể tạm đưa