HỌC VIỆN NÔNG NGHIỆP VIỆT
NAM

NGUYỄN HỒNG NAM

TĂNG CƯỜNG QUẢN LÝ NGÂN SÁCH XÃ,
PHƯỜNG TRÊN ĐỊA BÀN THÀNH PHỐ BẮC
GIANG

Chuyên ngành:

Quản lý kinh tế

Mã số:

60 34 04 10

Người hướng dẫn khoa học:

PGS.TS Ngô Thị Thuận

NHÀ XUẤT BẢN ĐẠI HỌC NÔNG NGHIỆP - 2016


LỜI CAM ĐOAN
Tôi xin cam đoan đây là công trình nghiên cứu của riêng tôi, các kết quả nghiên
cứu được trình bày trong luận văn là trung thực, khách quan và chưa từng dùng để
bảo vệ lấy bất kỳ học vị nào.
Tôi xin cam đoan rằng mọi sự giúp đỡ cho việc thực hiện luận văn đã được cám
ơn, các thông tin trích dẫn trong luận văn này đều được chỉ rõ nguồn gốc.



Hà Nội, ngày

tháng

năm 2016

Tác giả luận văn

Nguyễn Hồng Nam

ii


MỤC LỤC
Lời cam đoan ................................................................................................................ i
Lời cảm ơn ................................................................................................................... ii
Danh mục các chữ viết tắt ........................................................................................... vi
Danh mục bảng .......................................................................................................... vii
Trích yếu luận văn ....................................................................................................... ix
Thesis abstract..............................................................................................................
xi

Phần

1.

Mở

đầu


vi

nghiên

1.4.1.
Đối
cứu......................................................................................3
1.4.2.

têu

cứu

của

đề

tượng

tài

nghiên

Phạm vi nghiên cứu.........................................................................................4

Phần
2.
Tổng
quan

sách

xã

Nội dung, nguyên tắc quản lý ngân sách xã, phường .....................................14

2.1.5.
Các yếu tố ảnh hưởng đến quản lý ngân sách xã, phường
..............................18
2.2.
Thực tiễn quản lý ngân sách xã trên thế giới và ở việt nam
............................20
2.2.1.

Kinh nghiệm quản lý ngân sách xã một số nước trên thế giới ..................20

2.2.2.

Thực tiễn quản lý sử dụng ngân sách xã ở Việt Nam .....................................21

2.2.3.

Bài học kinh nghiệm cho quản lý ngân sách xã, phường trên địa bàn
3


thành phố Bắc Giang .....................................................................................23
Phần
3.
Phương

Khung phân tích ........................................................................................ 3232

3.2.3.
3333

Phương pháp thu thập dữ liệu ....................................................................

3.2.4.
3434

Phương pháp xử lý và tổng hợp dữ liệu .....................................................

3.2.5.
3434

Phương pháp phân tích thông tin ...............................................................

3.2.6.

Hệ thống chỉ têu nghiên cứu ..................................................................... 3535

Phần 4. Kết quả nghiên cứu và thảo luận .............................................................
3636
4.1.

Thực trạng quản lý ngân sách cấp xã, phường trên địa bàn thành phố
Bắc Giang ................................................................................................. 3636

4.1.1.


phường trên địa bàn thành phố Bắc Giang .................................................
8282

4.2.3.

Những vấn đề đặt ra cần tăng cường trong quản lý sử dụng ngân sách
xã, phường trên địa bàn thành phố Bắc Giang............................................
8888

4.3.

Giải pháp tăng cường quản lý ngân sách xã, phường trên địa bàn
thành phố Bắc Giang ................................................................................. 8989

4.3.1.

Căn cứ đề xuất .......................................................................................... 8989

4.3.2.

Định hướng tăng cường quản lý ngân sách xã, phường trên địa bàn
thành phố Bắc Giang ................................................................................. 8989
4


4.3.3.

Giải pháp tăng cường quản lý ngân sách xã, phường trên địa bàn
thành phố Bắc Giang ................................................................................. 9090


4.3.10. Đào tạo nâng cao trình độ cán bộ quản lý .............................................. 101101
Phần 5. Kết luận và kiến nghị ...........................................................................
102102
5.1.

Kết luận ................................................................................................ 102102

5.2.

Kiến nghị .............................................................................................. 104104

Tài liệu tham khảo............................................................................................... 105105

5


DANH MỤC CÁC CHỮ VIẾT TẮT
Chữ viết tắt

Nghĩa tiếng Việt

BG

Bắc Giang

CP

Chính phủ

CNH – HĐH

Ngân sách Nhà nước

NSX

Ngân sách xã

PTNT

Phát triển nông thôn

QĐ

Quyết định

QLNN

Quản lý Nhànước SXKD

Sản xuất kinh doanh TNCN

Thu

nhập cá nhân TNDN

Thu nhập

doanh nghiệp TTCN

Tiểu thủ


Tình hình nhân khẩu và lao động của thành phố BG năm 2013 - 2015

Bảng 3.3.

Số lượng xã, phường, các Doanh nghiệp và tổ chức kinh tế trên địa
bàn thành phố Bắc Giang 2015 ...........................................................
3030

Bảng 3.1.

Số lượng cán bộ quản lý NSX, phường của thành phố BG đến 2015 ... 3232

Bảng 4.1.

Dự toán thu NS xã, phường trên địa bàn thành phố Bắc Giang............ 3939

Bảng 4.2.

Dự toán thu ngân sách xã của các xã, phường trên địa bàn thành
phố Bắc Giang ................................................................................... 4040

Bảng 4.3.

Dự toán chi ngân sách xã trên địa bàn thành phố Bắc Giang ............... 4141

Bảng 4.4.

Dự toán chi NS xã, phường của các xã trên địa bàn thành phố BG ...... 4242

Bảng 4.5.

Bảng 4.11.

Các khoản chi NS xã, phường trên địa bàn thành phố Bắc Giang ........ 6060

Bảng 4.12.

Các khoản chi ngân sách xã của các xã, phường trên địa bàn thành
phố Bắc Giang.................................................................................... 6161

Bảng 4.13.

Các khoản chi thường xuyên ngân sách xã của các xã, phường trên
địa bàn thành phố Bắc Giang .............................................................. 6262

Bảng 4.14.

Tình hình hoàn thành dự toán các khoản chi ngân sách xã, phường

vii


trên địa bàn thành phố Bắc Giang .......................................................
7171
Bảng 4.15. Mức độ hoàn thành kế hoạch chi ngân sách của các xã, phường trên
địa bàn thành phố Bắc Giang .............................................................. 7272

vii


Bảng 4.16.


8


TRÍCH YẾU LUẬN VĂN
Tên tác giả: Nguyễn Hồng Nam
Tên Luận văn: Tăng cường Quản lý ngân sách xã, phường trên địa bàn thành
phố Bắc Giang.
Ngành: Quản lý kinh tế. Mã số: 60 34 04 10
Tên cơ sở đào tạo: Học viện Nông nghiệp Việt Nam.
Mục đích nghiên cứu của luận văn: Phân tch thực trạng công tác quản lý
ngân sách cấp xã trên địa bàn thành phố Bắc Giang, đánh giá kết quả đạt được, hạn
chế và nguyên nhân của hạn chế, đề xuất các giải pháp tăng cường quản lý thu, chi
ngân sách cấp xã nhằm sử dụng NSNN hiệu quả.
Các phương pháp nghiên cứu đã sử dụng:
+ Phương pháp tiếp cận: Tiếp cận thể chế, tếp cận có sự tham gia, tiếp cận định
tính, định lượng;
+ Phương pháp chọn mẫu khảo sát: Chọn xã đặc biệt khó khăn, chọn công trình
hạ tầng, chọn cán bộ quản lý dự án;
+ Phương pháp thu thập dự liệu: Dữ liệu thứ cấp, dữ liệu sơ cấp;
+ Phương pháp xử lý và tổng hợp dữ liệu: Phương pháp phân tổ thống kê là
phương pháp chủ yếu sử dụng trong quá trình tổng hợp dữ liệu;
+ Phương pháp phân tích thông tin: Phương pháp thống kê mô tả, phương pháp
so sánh, phương pháp tổng hợp ý kiến.
Các kết quả chính và kết luận:
+ Lý luận về quản lý ngân sách xã, phường đặc điểm, vai trò, nội dung, nguyên
tắc quản lý ngân sách xã, phường cũng như các yếu tố ảnh hưởng đến quản lý ngân sách
xã, phường.
+ Thực trạng quản lý ngân sách xã, phường trên địa bàn thành phố Bắc Giang.
Phát hiện ra các hạn chế trong quản lý ngân sách xã, phường trên địa bàn

revenues and expenditures for communal use effective budget.
Materials and Methods:
+ Approach: Approaching insttutonal, participatory approach, access to
qualitative and quantitatve indicators;
+ Survey Sampling method: Select the extremely difficult communes, selected
infrastructure projects, select the project managers;
+ Methods of data collection: secondary data, primary data;
+ Method of processing and synthesis of data: disaggregated statstcal method
is the primary method used in the synthesis of the data;
+ Information analysis method: The method described statistics, comparatve
method, synthetic method comments.
Main findings and conclusions:
+ Arguments for budget management communes characteristcs, roles, content,
budget management principles communes as well as the factors affecting budget
management communes.
+ Budget Management Situation communes in Bac Giang city.
Discovered the limitations of budget management communes in Bac Giang
city such as management staff capacity limitations; Progress slow settlement,
settlement quality is not really guaranteed; Not detect irregularities as capital losses.
Due to factors affecting the following: economic and social development in Bac
Giang city; Management capacity of staff NSX is limited; The decentralizaton and
coordinaton are not synchronized, loose; Not to promote the role of the people; Policy
mechanism is unstable.
To strengthen budget management communes in Bac Giang city, Bac Giang
province, should apply to well 07 following solutons:
11


1) Strengthening the role of the party and government at all levels
2) Improving mechanisms of decentralization

sách nhà nước được Nhà nước, các Bộ, các Ngành luôn chú trọng ở tất cả
các mặt, hình thành khung pháp luật và cơ chế chính sách thu, chi NSNN, xây
dựng và hoàn thiện bộ máy quản lý thu, chi thống nhất từ Trung ương đến địa
phương, đổi mới quy trình và áp dụng nhiều biện pháp tch cực trong quản
lý NSNN. Cùng với việc đổi mới cơ chế quản lý thu, chi NSNN trong cả nước, trên
địa bàn thành phố Bắc Giang cũng đã được đổi mới căn bản trong những
năm qua, số thu, chi ngân sách xã, phường trên địa bàn thành phố Bắc Giang
phát triển ổn định. Nhờ đó, công tác quản lý ngân sách xã, phường trên địa
bàn trong thời gian qua đã đạt được những kết quả nhất định. Số thu, chi được
tập trung đầy đủ và nhanh chóng chặt chẽ và thống nhất ngày một đáp ứng kịp
1


thời nhiệm vụ chi của ngân sách địa phương, góp phần ổn định và phát triển
kinh tế trên địa bàn cũng như của cả nước.

2


Tuy nhiên, công tác quản lý thu, chi ngân sách xã, phường còn nhiều hạn
chế, chưa đáp ứng được yêu cầu trong giai đoạn phát triển của nền kinh tế.
Trong điều kiện NSNN còn hạn hẹp, việc tập trung đầy đủ và kịp thời các
khoản thu, chi của NSNN luôn được xác định là nhiệm vụ trọng tâm, cấp thiết của
hệ thống chính trị nhằm bảo đảm đủ nguồn lực, phục vụ tốt các nhiệm vụ
mà Đảng và Nhà nước đã đề ra.
Đặc biệt đối với nước ta hiện nay, trong điều kiện nền kinh tế chưa thật sự
phát triển, nguồn thu vào ngân sách nhà nước không lớn như các quốc gia tương
đương trong khu vực. Bên cạnh đó tnh hình sử dụng công quỹ còn nhiều
lãng phí, công tác quản lý ngân sách còn bộc lộ nhiều khiếm khuyết cần phải
được điều chỉnh cho phù hợp.

Từ những lý do đã nêu trên, cho thấy việc tăng cường quản lý ngân sách xã,
phường là vấn đề rất quan tâm của Chính phủ, Bộ Tài chính và các địa phương.
Đó cũng chính là vấn đề luôn phải quan tâm của mọi công chức trong hệ
thống Tài chính nói chung và trong ngành Kho bạc Nhà nước nói riêng. Vì vậy,
chúng tôi chọn đề tài “Tăng cường quản lý ngân sách xã, phường trên địa bàn
thành phố Bắc Giang” để nghiên cứu.
1.2. MỤC TIÊU NGHIÊN CỨU
1.2.1. Mục tiêu chung
Phân tích thực trạng công tác quản lý ngân sách cấp xã, phường trên địa
bàn thành phố Bắc Giang, đánh giá kết quả đạt được, hạn chế và nguyên
nhân của hạn chế, đề xuất các giải pháp tăng cường quản lý thu, chi ngân
sách cấp xã nhằm sử dụng NSNN hiệu quả.
1.2.2. Mục tiêu cụ thể
- Hệ thống hóa cơ sở lý luận và thực tễn về quản lý NS xã, phường.
- Phân tch thực trạng và các yếu tố ảnh hưởng đến quản lý ngân sách cấp
xã, phường trên địa bàn thành phố Bắc Giang những năm qua.
- Đề xuất các giải pháp nhằm tăng cường quản lý ngân sách cấp xã,
phường trên địa bàn thành phố Bắc Giang trong thời gian tới.
1.3. CÂU HỎI NGHIÊN CỨU
(1) Quản lý ngân sách cấp xã, phường bao gồm những nội dung gì? Cần
sử dụng các chỉ tiêu đánh giá nào?
(2) Công tác quản lý ngân sách cấp xã, phường tại địa bàn thành phố Bắc
Giang những năm qua như thế nào? Những kết quả đạt được, những tồn tại là
gì? (3) Để tăng cường quản lý ngân sách cấp xã, phường tại thành phố Bắc
Giang cần có những giải pháp gì?
1.4. ĐỐI TƯỢNG VÀ PHẠM VI NGHIÊN CỨU CỦA ĐỀ TÀI
1.4.1. Đối tượng nghiên cứu
Đối tượng nghiên cứu là các hoạt động quản lý thu, chi ngân sách cấp xã,
phường theo Luật NSNN và các văn bản hướng dẫn, được thông qua các đối
tượng khảo sát sau:

như Phòng Tài chính Kế hoạch thành phố Bắc Giang; Chi Cục thuế thành phố Bắc
Giang và Phòng Giao dịch Kho bạc Nhà nước Bắc Giang.
c. Về thời gian nghiên cứu
- Dữ liệu thứ cấp về quản lý ngân sách cấp xã, phường

trên địa

bàn thành phố Bắc Giang được thu thập trong 3 năm (từ năm 2013-2015).
- Dữ liệu sơ cấp phục vụ cho nghiên cứu này được khảo sát năm 2015.
- Các giải pháp đề xuất cho đến năm 2020.

7


PHẦN 2. TỔNG QUAN TÀI LIỆU
2.1. LÝ LUẬN CƠ BẢN VỀ QUẢN LÝ NGÂN SÁCH XÃ
2.1.1. Các khái niệm
2.1.1.1. Ngân sách
Ngân sách là một quỹ tền tệ tập trung của một tổ chức, phản ánh các mối
quan hệ kinh tế được nêu trong các điều khoản tiền tệ (Quốc Hội, 2002).
2.1.1.2. Ngân sách nhà nước
Ngân sách nhà nước là toàn bộ các khoản thu chi của Nhà nước đã được cơ
quan Nhà nước có thẩm quyền quyết định và được thực hiện trong một năm
để đảm bảo thực hiện các chức năng nhiệm vụ của Nhà nước (Quốc Hội, 2002).
2.1.1.3. Ngân sách xã
Ngân sách xã là cấp ngân sách cơ sở trong hệ thống NSNN, là quỹ tiền tệ
tập trung phản ánh mối quan hệ kinh tế giữa một bên là chính quyền xã với
một bên là các chủ thể khác thông qua sự vận động của các nguồn tài chính
nhằm đảm bảo thực hiện chức năng, nhiệm vụ của chính quyền xã trên mọi
lĩnh vực kinh tế, chính trị, an ninh trật tự và văn hoá, xã hội trên địa bàn theo