Bài thi môn Văn (tốt nghiệp THPT) của học sinh Hà Nội dù khá so với mặt bằng cả nước nhưng
những lỗi mà học sinh mắc phải vẫn ngô nghê khiến giám khảo cười như mếu...
Từ “râu ông nọ cắm cằm bà kia”...
Lui Aragông là người Pháp vậy nhưng học sinh lại viết hồn nhiên rằng đó là một người Nga, sinh ra ở vùng
Sông Đông cùng với Sôlôkhốp. Nếu không phải Sôlôkhốp thì có thí sinh lại “nhầm” Lui Aragông với Mácxim
Goócki. Hay trường hợp dở khóc dở cười… trích tác phẩm của Mácxim Goócki nhưng nêu tên tác giả là Lui
Aragông.
Hoặc như, có học sinh nhầm Lui Aragông với Êxênin theo kiểu: một nửa của ông này (năm sinh, năm mất),
một nửa của ông kia (lai lịch, thành tựu, tác phẩm).
Đề thi đã nêu rõ: Nhận xét ngắn gọn về tình huống độc đáo trong truyện Vợ nhặt của Kim Lân, có thí sinh
sau khi lan man đủ điều về tác phẩm liền “gán” ngay Vợ nhặt do nhà văn Nguyễn Tuân viết. Thậm chí có
học sinh miêu tả rất nhiệt tình về nạn đói nhưng khẳng định đó là nạn đói năm 2000 chứ không phải nạn
đói năm 1945…
Tung chưởng lâm ly
Viết về Người lái đò trên sông Đà, tác giả dùng từ “ông đò” để tạo ra định danh cho một con người vô danh
thì có những thí sinh lại dùng “lão” lái đò, một từ để gọi nhân vật khi không có thiện cảm.
Thí sinh viết: lão mới 70 tuổi nhưng trông như một chàng trai trẻ. Hay: “bọn đá” gầm ghè, trong khi đó có thí
sinh lại phóng tác: “ông” lái đò trên sông Đà đã dùng hết sức bình sinh nhưng kết quả cũng chẳng có gì.
Ngay cả văn phong của truyện kiếm hiệp cũng được vận dụng trong bài thi văn tốt nghiệp THPT, có thí sinh
đã viết thế này: ông lái đò trên sông Đà đã dùng hết các chiêu của mình nhưng với sự hung dữ của con
quái vật, ông vẫn không đủ công lực để giải quyết nó.
Trong tác phẩm Việt Bắc có hình ảnh kẻ ở người đi đó là người chiến sĩ Cách mạng và chiến khu Việt Bắc
nhưng có học sinh lại nhầm lẫn và phân tích đó là tình cảm của một cặp vợ chồng. Thế nên tình cảm riêng
tư nam nữ, nỗi nhớ nhung của phụ nữ nhớ chồng khôn nguôi đã được phân tích triệt để…
Đến bịa hoàn toàn

Hiểu câu “Trám bùi để rụng, măng mai để già” như thế nào, học sinh viết rất “thô” và “lạc” như sau: “trái”
măng là những sản vật đặc sắc của núi rừng Việt Bắc. Ngoài cơm chấm muối các chiến sĩ còn được
thưởng thức những “củ” trám ngọt bùi, những miếng măng luộc thơm phức của người dân Việt Bắc. Nay
các chiến sĩ trở về Hà Nội, người dân Việt Bắc không nỡ ăn mà vẫn “để phần” cho các chiến sĩ cách mạng
đến mức rụng cả đi.

"Tình huống truyện độc đáo mà Kim Lân tạo ra trong truyện "Vợ nhặt" là chi tiết Mị cởi trói cho A
Phủ". Và suốt 2 mặt giấy, thí sinh mải mê với sức sống tiềm tàng của Mị, gạt hẳn người vợ nhặt tội
nghiệp trong tác phẩm của Kim Lân vào dĩ vãng.
"Vợ nhặt" có văn hóa ẩm thực cao?
Chưa hết, nhiều em học sinh đã cảm hứng phóng tác "Vợ nhặt":
"Tràng là 1 nhân vật mà tác giả đã đặt anh ta là người kéo xe bò chuyên đi lượm xác người chết.
Một công việc tưởng chừng đáng sợ như vậy nhưng ngày nào anh ta cũng đi khắp nơi thu lượm
xác người chết vì đói, vì bệnh tật".
Tội nghiệp, có lẽ cái chết của nạn đói năm 45 đã ám ảnh thí sinh quá nhiều chăng?
Cuộc gặp gỡ giữa Tràng và người vợ cũng được thí sinh lưu tâm đến: "Trên đường về, Tràng nhìn
thấy một người như sắp chết vì đói. Tràng bế cô gái lạ về nhà mình và cứu sống cô gái. Cô gái ở
lại với Tràng và đền ơn Tràng bằng cách làm vợ anh".
Thật là một cuộc duyên tình vừa éo le, vừa xúc động, đượm chất thơ của cổ tích.
Lại có em tưởng tượng về một cuộc gặp hiện đại hơn: "Có một lần anh bắt gặp một người con gái
đi lang thang trong làng. Anh nhìn thấy mà thương, đã mời chị vào một quán gần đó".
Thí sinh còn bình phẩm rất "tinh tế" về hành động của thị: "Hành động ăn xong bốn bát bánh đúc,
gạt đôi đũa quanh miệng chứng tỏ thị là người có văn hóa, có khả năng ẩm thực cao".
Chiến sĩ sống trên mây gió!
Bài thơ "Việt Bắc" của nhà thơ Tố Hữu cũng chung số phận với tác phẩm trên.
Về câu thơ: "Mưa nguồn suối lũ những mây cùng mù", HS đưa ra nhiều cách cảm nhận khá thú vị:
"Những chiến sỹ đã được sống trên mây, trên gió, các anh xuống trần gian để khai sáng cho nhân
loại". "Khi ra đi, người chiến sỹ luôn có mối bận tâm, lo lắng về quê nhà. Anh không ở nhà để cùng
mẹ già, vợ con vượt qua những thiên tai bất ngờ của tự nhiên như mưa nguồn, suối lũ".
Chẳng sung sướng gì hơn "Vợ nhặt" của Kim Lân, "Người lái đò sông Đà" của Nguyễn Tuân cũng
đã được thí sinh bình luận bằng cái nhìn hết sức độc đáo:
"Dòng sông Đà như một người phụ nữ hung dữ mà người lái đò là một đấng nam nhi đã cảm hóa
được người phụ nữ hung dữ ấy đi theo mình".
"Nhắc đến người lái đò, chúng ta nghĩ ngay tới hai cánh tay dài lêu nghêu, đôi chân gân guốc…".
Có bài làm từ đầu đến cuối, thí sinh ngợi ca vẻ đẹp trữ tình, lãng mạn, tần tảo, lam lũ của cô gái
lái đò trên sông Đà. Học sinh này đã "chuyển đổi giới tính" cho nhân vật hay chưa bao giờ đọc đến

Tràng và vợ cứ đi với nụ cười say nhất".
Có bài thi thí sinh đã hết sức tha thiết tô mực đậm chữ in hoa ở cuối bài: "Xin thầy cô nương tay
giúp em, em xin cảm ơn".
Có bài làm giở trò độc chiêu, viết được 4-5 dòng ở phần đầu, toàn bộ phần sau thí sinh ghi liên
tiếp ba bài hát nhạc trẻ, nhạc vàng.
Chưa kỳ thi tốt nghiệp nào nghiêm túc và đúng quy chế như năm nay. Cũng bởi thế chăng mà
giám khảo đã đối diện với khả năng thực sự của chính học sinh? Những bài làm văn dẫu ngô nghê
nhưng phản ánh một thực trạng có thật về những lỗ hổng kiến thức nghiêm trọng của học sinh.
Mỗi khi chấm xong, sau những tràng cười là nỗi lòng nặng trĩu.