ĐẠI HỌC QUỐC GIA HÀ NỘI
TRƯỜNG ĐẠI HỌC GIÁO DỤC

LÊ THỊ BÍCH THẢO

XÂY DỰNG VÀ SỬ DỤNG HỆ THỐNG BÀI TẬP HÓA HỌC PHẦN
PHI KIM LỚP 11 NHẰM PHÁT TRIỂN NĂNG LỰC HỌC SINH
THEO HƯỚNG TIẾP CẬN PISA

LUẬN VĂN THẠC SỸ SƯ PHẠM HÓA
HỌC
Chuyên ngành: Lý luận và phương pháp dạy học bộ môn Hóa học
Mã số: 60.14.01.11

HÀ NỘI – 2014


ĐẠI HỌC QUỐC GIA HÀ NỘI
TRƯỜNG ĐẠI HỌC GIÁO DỤC

LÊ THỊ BÍCH THẢO

XÂY DỰNG VÀ SỬ DỤNG HỆ THỐNG BÀI TẬP HÓA HỌC PHẦN
PHI KIM LỚP 11 NHẰM PHÁT TRIỂN NĂNG LỰC HỌC SINH
THEO HƯỚNG TIẾP CẬN PISA

LUẬN VĂN THẠC SỸ SƯ PHẠM HÓA
HỌC
Chuyên ngành: Lý luận và phương pháp dạy học bộ môn Hóa học
Mã số: 60.14.01.11


ra các bài học về chính sách đối với giáo dục phổ thông. Quy mô của PISA là rất
lớn và có tính toàn cầu, được thực hiện theo chu kì 3 năm một lần (bắt đầu từ năm
2000với 43 quốc gia tham dự,đến 2012 đã có65 quốc gia và vùng kinh tế tham
dự).PISA chú trọng xem xét và đánh giá một số vấn đề sau:chính sách công (public
policy),năng lực phổ thông (literacy)vàhọc tập suốt đời (lifelong learning). Năm
2012 Việt Nam bắt đầu tham dự PISA và đạt thành tích trong lĩnh vực Toán học
là đứng thứ 17/65, lĩnh vực Đọc hiểuđứng thứ 19/65,lĩnh vực Khoa học đứng thứ
8/65.Nếu như 2012, đề thi PISA tập trung chủ yếu lĩnh vực Toán học thì đến 2015,
lĩnh vực tập trung chủ yếu là Khoa học với những kiến thức theo kịp đời sống hiện
đại. Qua các thông tin trên và đối chiếu với mục tiêu giáo dục Việt Nam cho thấy
học sinh Việt Nam thực tế đã được hình thành kỹ năng cơ bản(biết tính toán trên lý
thuyết) nhưng khả năng vận dụng kiến thức đã học vào thực tế còn hạn chế.Đã đến
lúc chúng ta phải gắn lý thuyết vào thực tiễn, nâng cao năng lực vận dụng linh hoạt,
sáng tạo kiến thức của học sinh vào thực tiễn mà theo PISA gọi là năng lực phổ
thông bởi vì từ lý thuyết đến thực tiễn bao giờ cũng có khoảng cách nhấtđịnh.
Để đáp ứng với sự phát triển chung của xã hội là cố gắng đưa giáo dục Việt
Nam tiếp cận với sự phát triển của giáo dục các nước trong khu vực, gần với sự phát
triển giáo dục của các nước tiên tiến trên thế giới, Hội nghị lần thứ 8 BCHTWĐ
khóa XI đã nhất trí thông qua NQ số 29 NQ/TW với nội dung: “ Đổi mới căn bản,
toàn diện Giáo dục& đào tạo, đáp ứng yêu cầu CNH - HĐH trong điều kiện kinh
tế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa và hội nhập quốc tế . Phát triển phẩm
chất, năng lực người học, đảm bảo hài hòa giữa “dạy chữ”, “dạy người” và định
hướng nghề nghiệp. Đổi mới giáo dục từ tiếp cập nội dung sang tiếp cận năng
lực.”
4


Vậy muốn hình thành cho người học năng lực phổ thông chúng ta phải xuất
phát từ các vấn đề mà nhu cầu thực tiễn cần phải giải quyết và lợi ích của nó phục
vụ chính cho người học, phục vụ cho nhu cầu phát triển của xã hội.Hóa học là môn


- “Góp phần tìm hiểu về chương trình đánh giá HS quốc tế (PISA)” của
Nguyễn Ngọc Sơn trên Tập san Giáo dục - Đào tạo số 3/2010.
-PISA Việt Nam, PISA và các dạng câu hỏi, Nxb Giáo dục
- Barbara Obrist(2010), The book of the secrets of Alchemy (Constantine of
PISA), Cambridge University Press.
- OECD (2013), PISA 2012 Assessment and Analytical Framework
(Mathematics, Raeding, Science, Problem Solving and Financial Literacy),
German.
- OECD (2013), OECD Guidelines for the Testing of Chemicals, Section 1:
Physical – Chemical properties, French.
- OECD (2014), OECD Guidelines for the Testing of Chemicals, Section 2:
Effects on Biotic Systems, French.
- OECD (2014), OECD Guidelines for the Testing of Chemicals, Section 3:
Degradation and Accamulation, French.
- OECD (2014), OECD Guidelines for the Testing of Chemicals, Section 4:
Health Effects, French.
- OECD (2013), OECD Guidelines for the Testing of Chemicals, Section 5:
Orther Test Guidelines, French.
Tuy nhiên, chưa có đề tài nào nghiên cứu về việc xây dựng và sử dụng hệ thống bài
tập hóa học nhằm phát triển năng lực học sinh theo hướng tiếp cận PISA trong dạy
học phần phi kim lớp 11(Trung học phổ thông)

3. Mục đích nghiên cứu.
Xây dựng và sử dụng hệ thống bài tập Hóa họctheo hướng tiếp cận PISA
trong dạy học phần phi kim lớp 11(Trung học phổ thông)góp phần phát triển cho
HS một số năng lực phổ thông(như năng lực giải quyết vấn đề, năng lực vận dụng
kiến thức để giải thích hiện tượng một cách khoa học,....) vànâng cao hiệu quả dạy
học Hóa học.


-Kiểm tra thí điểm, điều tra, đánh giá và rút ra bài học sư phạm.
- Hoàn thiện hệ thống bài tập hóa học lớp 11THPT(phần phi kim) nhằm phát triển
năng lực học sinh theo hướng tiếp cận PISA trong dạy học Hóa học ở trường THPT.

5. Phạm vi nghiên cứu
Nội dung nghiên cứu được giới hạn trong chương 2: Nitơ – Photpho;
chương 3: Cacbon – Silic, Hóa học lớp 11THPT(Chương trình cơ bản).

6. Mẫu khảo sát
- Khối lớp 11 trường THPT Thanh Oai B, huyện Thanh Oai, thành phố Hà Nội.


- Khối lớp 11 trường THPT Trần Hưng Đạo,Hà Đông, thành phố HàNội.

7. Khách thể và đối tượng nghiên cứu.
7. 1. Khách thể nghiên cứu.
Quá trình dạy học Hóa học ở trường trung học phổ thông Việt Nam.

7. 2. Đối tượng nghiên cứu.
Xây dựng và đề xuất cách sử dụng hệ thống bài tập hóa học nhằm phát triển
năng lực học sinh theo hướng tiếp cận PISA trong dạy học phần phi kim -lớp
11THPT(chương trình cơ bản)

8. Giả thuyết khoa học
Nếu xây dựng và sử dụng hệ thống bài tập hóa học theo hướng tiếp cận
PISA trong dạy học phần phi kim lớp 11THPT(Chương trình cơ bản) thì sẽ giúp
học sinh dễ dàng liên kết các kiến thức về nitơ, photpho,cacbon, silic và các hợp
chất của chúng theo tư duy logic. Đồng thời, việc dạy học hóa học được gắn với
thực tiễn cuộc sống hơn, HS có hứng thú, say mê học tập môn Hóa học, từ đó góp
phần phát triển một số năng lực cho học sinh THPT đồng thời góp phần nâng cao


11. Cấu trúc của luận văn
Ngoài phần mở đầu, kết luận, khuyến nghị, tài liệu tham khảo, luận văn
đượctrình bày trong 3 chương:
Chương 1: Cơ sở lý luận và thực tiễn của việc xây dựng và sử dụng hệ thống
bài tập hóa họcnhằm phát triển năng lực học sinhtheo hướng tiếp cận PISA trong
dạy học phần phi kim-Hóa học 11THPT(Chương trình cơ bản)
Chương 2: Xây dựng và sử dụng hệ thống bài tập hóa học nhằm phát triển
năng lực học sinhtheo hướng tiếp cận PISA trong dạy học phần phi kim-Hóa học
11THPT(Chương trình cơ bản)
Chương 3:Thực nghiệm sư phạm.


CHƯƠNG 1
CƠ SỞ LÝ LUẬN VÀ THỰC TIỄN CỦA VIỆC XÂY DỰNG VÀ SỬ DỤNG
HỆ THỐNG BÀI TẬP HÓA HỌC PHẦN PHI KIMLỚP 11 NHẰM PHÁT
TRIỂN NĂNG LỰC HỌC SINH THEO HƯỚNG TIẾP CẬN PISA
1.1. Định hướng đổi mới giáo dục phổ thông sau năm 2015 ở Việt Nam
Trong dự thảo “ Đề án đổi mới giáo dục phổ thông sau năm 2015” của Bộ Giáo dục
– Đào tạo đã nhấn mạnh định hướng xây dựng chương trình giáo dục phổ thông
Việt Nam sau 2015 theođịnh hướng phát triển phẩm chất và năng lực người học. Để
đạt mục tiêu đó, chương trình giáo dục phổ thông sẽ chú trọng đến các định hướng
sau:
1.1.1. Phát triển năng lực người học
a) Chương trình được xây dựng hướng tới phát triển năng lực chung mà mọi học
sinh đều cần để tham gia hiệu quả nhiều hoạt động trong đời sống xã hội và cho học
suốt đời (ví dụ năng lực nhận thức, năng lực giải quyết vấn đề, năng lực hợp tác,
năng lực tự học v.v…). Đồng thời hướng tới phát triển những năng lực chuyên
biệt, liên quan đến một môn học hoặc một lĩnh vực hoạt động cụ thể phù hợp với
khuynh hướng nghề nghiệp tương lai mỗi cá nhân. Chú trọng xây dựng các mức độ

8. Dương Văn Đảm (2009), Hóa học trên cánh đồng, Nxb Giáo dục, Hà Nội.
9. Đỗ Tiến Đạt (2011), “Chương trình đánh giá học sinh quốc tế PISA”, Kỷ yếu
Hội thảo Quốc gia về giáo dục Toán học phổ thông.
10. Giáo dục thời đại Online, “Đổi mới Giáo dục và đào tạo theo hướng tiếp cận và
hội nhập”.
11. Cao Cự Giác (2009), Thiết kế và sử dụng bài tập thực nghiệm trong dạy và học
Hóa học, Nxb Giáo dục Việt Nam, Hà Nội.
12. Cao Cự Giác,Nguyễn Xuân Trường(2005),“Các xu hướng đổi mới phương pháp
dạy học Hóa học ở trường phổ thông hiện nay”, Tạp chí Giáo dục(128),tr.34-36
13. Lê Thị Mỹ Hà(2011), “Chương trình đánh giá quốc tế PISA tại Việt Nam – Cơ
hội và thách thức”. Tạp chí Khoa học Giáo dục(64), tr.17-21
14.Lê Thị Mỹ Hà(2011), “Chương trình đánh giá quốc tế PISA tại Việt Nam”, Tạp
chí Thông tin khoa học xã hội(346), tr. 28-36


15.Nguyễn Thị Phương Hoa (2000), “Chương trình đánh giá học sinh quốc tế
PISA”, Tạp chí Khoa học Đại học Quốc gia Hà Nội(25), tr.25
16.Trần Thị Nguyệt Minh(2012), Thiết kế và sử dụng hệ thống bài tập theo tiếp cận
PISA trong dạy học Hóa học vô cơ lớp 9, Luận văn thạc sĩ khoa học Hóa học, Đại
học Quốc gia Hà Nội, Hà Nội.
17.Đặng Thị Oanh, Nguyễn Thị Sửu (2014), Phương pháp dạy học môn Hóa học ở
trường phổ thông, Nxb Đại học Sư phạm, Hà Nội.
18.Đặng Thị Oanh,Nguyễn Thị Ngà,Vũ Anh Tuấn(2009),Tự học tự kiểm tra đánh
giá kiến thức kĩ năng hóa học THPT, Nxb Giáo dục Việt Nam, Hà Nội.
19.Đặng Thị Oanh,Trần Trung Ninh,Đỗ Công Mỹ(2006),Câu hỏi lý thuyết và bài
tập Hóa học THPT, Nxb Giáo dục Việt Nam, Hà Nội.
20. Nguyễn Ngọc Sơn (2010), “ Góp phần tìm hiểu về chương trình đánh giá học
sinh quốc tế PISA”, Tập san Giáo dục – Đào tạo(3), tr 15.
21. Lê Xuân Trọng, Nguyễn Hữu Đĩnh, Lê Chí Kiên, Lê Mậu Quyền (2009), Hóa
học 11 nâng cao, Nxb Giáo dục, Hà Nội.