Trường THPT Tam Quan
Ngày soạn: 7/ 9 /2009 Đọc văn :
Tiết : 5 ( Hồ Xn Hương)

I. MỤCTIÊU
1. Về kiến thức: Giúp học sinh :
- Cảm nhận được tâm trạng vừa buồn tủi, vừa phẫn uất trước
tình cảnh éo le và khát vọng sống, khát vọng hạnh phúc của Hồ
Xn Hương.
- Thấy được tài năng nghệ thuật thơ Nơm của Hồ Xn Hương:
thơ Đường luật viết bằng tiếng Việt, cách dùng từ ngữ, hình ảnh
giản dị, giàu sức biểu cảm, táo bạo mà tinh tế.
2. Về kó năng: Phân tích thơ Đường
3. Về thái độ: Thể hiện khát vọng sống, khát vọng hạnh phúc của vựơt lên trên số phận
.
II. CHUẨN BỊ
1.Chuẩn bò của giáo viên
- Đồ dùng dạy học : Tài liệu tham khảo: Sách giáo viên, Thiết kế bài giảng Ngữ
văn 11, Ôn tập Ngữ văn 11. Soạn giáo án
- Phương án tổ chức lớp học : Đọc diễn cảm, gợi mở, thảo luận, bình giảng
2. Chuẩn bò của học sinh : Đọc sách giáo khoa, soạn bài theo hướng dẫn sách
giáo khoa
III. HOẠT ĐỘNG DẠY HỌC
1. Ổn đònh tình hình lớp : (1phút) Kiểm tra nề nếp, só số, tác phong học sinh.
2. Kiểm tra bài cũ : (5 phút )Trình bày những nét chính về nội dung và nghệ
thuật của đoạn trích “ Vào phủ chúa Trịnh”.
3. Giảng bài mới:
- Giới thiệu bài : (2 phút)
Hồ Xuân Hương là một trong những nhà thơ nổi tiếng của van học trung đại Việt
Nam. Bà đựơc mệnh danh là bà chúa thơ Nôm. Thơ của bà là tiếng nói đòi quyền
sống, là niềm khao khát sống mãnh liệt. Đặt biệt, những bài thơ Nôm của bà là cảm

Ngữ văn 11 Cơ bản - 1 - Nguyễn Văn Mạnh
Trường THPT Tam Quan
20’
Hương nổi tiếng chủ
yếu với những sáng tác
bằng chữ Nơm, người
ta gọi bà là “bà chúa
thơ Nơm”.Mảng thơ
tạo sắc màu riêng
trong thơ bà chính là
mảng thơ viết về cảnh
ngộ riêng tư, đó là
cảnh ngộ của một
người phụ nữ có bản
lĩnh, đầy sức sống, hết
mực tài hoa nhưng
cuộc đời riêng tư lại là
một chuổi bất hạnh.
Ngồi ra mảng thơ viết
về thiên nhiên cũng rất
độc đáo và ấn tượng.
-Nghệ thuật thơ của bà
rất độc đáo, cảnh thiên
nhiên được miêu tả rất
sinh động. Những âm
thanh, màu sắc hình
ảnh, hoạt động được
bà đưa vào thơ thường
mộc mạc, trần tục, với
bút pháp châm biếm,

thân.
b. Sự nghiệp sáng tác
-Hồ Xn Hương sáng tác cả
chữ Nơm lẫn chữ Hán.Theo
giới nghiên cứu, hiện có
khoảng 40 bài thơ Nơm tương
truyền là của bà. Ngồi ra còn
có tập Lưu Hương kí gồm có
24 bài thơ bằng chữ Hán và 26
bài thơ chữ Nơm.
-Nổi bật trong những sáng tác
của bà là tiếng nói thương cảm
đối với những phụ nữ, là sự
khẳng định, đề cao vẻ đẹp của
họ.
2.Tác phẩm: bài thơ nằm trong
chùm thơ tự tình ( I, II, III )
a. Thể loại : TNBCĐL
b. Bố cục : 4 phần:
đề, thực, luận,kết.
c.Chủ đề:
Bài thơ là nỗi thương mình
trong cơ đơn lẽ mọn, khao
khát hạnh phúc, tuổi xn.
Đồng thời thể hiện thái độ bứt
phá, vùng vẫy, muốn thốt ra
khỏi cảnh ngộ, muốn vươn lên
giành hạnh phúc nhưng vẫn
rơi vào bi kịch.
II.Phân tích.

ngẫm lại càng đau.

Hai câu thực thể hiện
tâm sự gì của XH?
Tâm sự ấy được thể
hiện qua những từ ngữ
nào?

Thái độ của nhà thơ
trong hai câu này như
Thời gian cũng vơ thuỷ
vơ chung…, “đêm
khuya…dồn”: cái nhịp
gấp gáp liên hồi của
trống vừa là sự cảm
nhận vừa là sự thể hiện
bước đi liên hồi của thời
gian và sự rối bời của
tâm trạng. Khi trăm mối
tơ lòng khơng thể gỡ mà
thời gian gấp gáp cứ trơi
đi thì còn lại là sự bẽ
bàng…
-Nhịp điệu câu thơ: 1/3/3
cũng là để nhấn mạnh
vào sự bẽ bàng.
Tuy nhiên bên cạnh nỗi
đau là bản lĩnh Xn
Hương, bản lĩnh ấy thể
hiện ngay trong chữ

Đối diện với thời gian ấy là
“cái hồng nhan”. Chữ “trơ”
được đặt ở đầu câu nhấn mạnh
nỗi đau của sự cơ đơn, của sự
bất hạnh trong tình dun.
2. Hai câu thực
Trong khoảnh khắc của canh
khuya ấy là một con người
cùng đối diện với rượu và
trăng, mượn trăng làm bạn,
mượn rượu vơi sầu. Nhưng
rượu khơng thể say, trăng sắp
tàn mà vẫn “khuyết chưa
tròn”. Đó là một nỗi niềm chất
chứa thấm lan vào cảnh vật.
Ngậm ngùi thân phận con
người, tuổi xn qua mau mà
dun vẫn còn chưa trọn vẹn.
3.Hai câu luận.
Hai câu thơ sử dụng biện pháp
đảo ngữ để nhấn mạnh trạng
thái của thiên nhiên, cũng là
tâm trạng của con người. Các
Ngữ văn 11 Cơ bản - 3 - Nguyễn Văn Mạnh
Trường THPT Tam Quan

thế nào? Em có nhận
xét gì về việc dùng từ
của tác giả ở đây?


đất, trời mà hờn ốn,
khơng chỉ là phẫn uất mà
còn là phản kháng…
. “ngán” là chán ngán,
ngán ngẩm, XH ngán
lắm rồi nỗi đời éo le, bạc
bẽo. Xn đi rồi xn
lại, tạo hố chơi một
vòng luẩn quẩn. từ
“xn” có 2 nghĩa: vừa
là mùa xn, vừa là tuổi
xn. Mùa xn đi rồi
mùa xn trở lại với
nhiên nhiên, với mn
nghìn hoa lá cỏ cây,
nhưng vời con người thì
tuổi xn qua khơng bao
giờ trở lại. Từ “lại” cũng
có 2 nghĩa. Sự trở lại của
mùa xn lại đồng nghĩa
với sự ra đi của tuổi
xn. Thủ pháp nghệ
động từ mạnh: xiên, đâm kết
hợp với những bổ ngữ: ngang,
toạc thể hiện sự bướng bỉnh,
ngang ngạnh, phẫn uất, một
tâm trạng khác thường, khác
người.
4.Hai câu kết.
Hồ Xn Hương đã q ngán

càng éo le hơn: mảnh
tình – san sẻ - tí – con
con. Mảnh tình đã bé lại
còn san sẻ thành ra ít ỏi,
chỉ còn tí con con, nên
càng xót xa tội nghiệp…
→ nỗi lòng của người
phụ nữ trong xã hội xưa,
khi với họ hạnh phúc
ln là chiếc chăn q
hẹp.
Hoạt động 3: I. Tổng kết.
1. Nội dung:
Qua lời tự tình, bài thơ nói lên
cả bi kịch và khát vọng sống,
khát vọng hạnh phúc của Hồ
Xn Hương. Trong buồn tủi,
người phụ nữ gắng vựơt lên
trên số phận nhưng cuối cùng
vẫn rơi vào bi kịch.
2. Nghệ thuật.
Sử dụng từ ngữ giản dị mà đặc
sắc (trơ, xiên ngang, đâm toạc,
…), hình ảnh giàu sức gợi cảm
( trăng khuyết chưa tròn, rêu
xiên ngang,…) để diễn tả các
biểu hiện phong phú, tinh tế