1. Mở đầu
Chính sách công là một trong những công cụ cơ bản được Nhà nước sử
dụng để phát triển kinh tế - xã hội của đất nước. Ở mỗi giai đoạn phát triển,
mỗi nhiệm vụ, lĩnh vực khác nhau, yêu cầu Nhà nước phải có những chính
sách cụ thể. Do đó, yêu cầu nâng cao chất lượng, hiệu quả các chính sách
công luôn được đặt ra.
Việt Nam đang trong giai đoạn chuyển đổi sang nền kinh tế thị trường,
đời sống kinh tế - xã hội thay đổi ngày một nhanh chóng. Bên cạnh đó, quá
trình hội nhập và toàn cầu hóa cũng như cuộc khủng hoảng tài chính khu vực
và thế giới đã tác động mạnh đến nền kinh tế Việt Nam, ảnh hưởng trực tiếp
đến đời sống người dân. Xu hướng dân chủ hóa đời sống xã hội và trình độ
dân trí ngày càng cao đã đặt ra đòi hỏi ngày càng lớn đối với Nhà nước. Đồng
thời, các biến động lớn về môi trường, tài nguyên, dân số… đặt ra nhiều thách
thức đòi hỏi Nhà nước phải xây dựng và ban hành các chính sách công để giải
quyết. Các chính sách được Nhà nước ta ban hành trong thời gian qua đã tác
động tích cực đến đời sống kinh tế - xã hội, giải quyết nhiều vấn đề bức thiết,
góp phần nâng cao chất lượng cuộc sống của người dân... Tuy nhiên, quá trình
hoạch định và thực thi chính sách vẫn còn nhiều bất cập.
Nhằm nâng cao nhận thức, hiểu biết về chính sách công và vai trò của
nó, em chọn chủ đề: “Vấn đề hoạch định chính sách công ở nước ta hiện
nay” để viết bài thu hoạch kết thúc môn Khoa học lãnh đạo.
2. Nội dung
2.1. Một số vấn đề về chính sách công và hoạch
định chính sách công
2.1.1. Các khái niệm cơ bản
* Khái niệm chính sách công:


2
Theo các học giả phương tây thì Chính sách công là một tập hợp các
quyết định có liên quan lẫn nhau của một nhà chính trị hay một nhóm nhà

buộc, mà chỉ khuyến khích các chủ thể hành động theo ý chí của nhà nước.
Thứ ba, phát huy mặt tích cực, đồng thời khắc phục những hạn chế của
nền kinh tế thị trường. Trong nền kinh tế thị trường, quy luật cạnh tranh và
các quy luật thị trường khác đã thúc đẩy mỗi chủ thể trong xã hội đầu tư vào
sảnxuất kinh doanh, không ngừng đổi mới công nghệ nâng cao năng suất lao
động, chất ượng sản phẩm, hạ giá thành hàng hóa và dịch vụ cung cấp cho xã
hội. Nhưng, sự vận hành của thị trường cũng gây ra những tác động tiêu cực
mà các nhà kinh tế gọi là mặt không thành công hay mặt trái của thị trường
gây ảnh hưởng không tốt lên toàn xã hội và mỗi người dân. Trong tình hình
đó, nhà nước phải sử dụng hệ thống chính sách công để giải quyết những vấn
đề bất cập về kinh tế, khắc phục những thất bại của thị trường thông qua trợ
cấp, cung ứng dịch vụ công cho người dân do các doanh nghiệp nhà nước, các
đơn vị sự nghiệp công hay hội, tổ chức phi chính phủ thực hiện.
Thứ tư, tạo lập các cân đối trong phát triển. Để kinh tế - xã hội phát
triển một cách ổn định bền vững, nhà nước phải dùng chính sách để tạo lập
các cân đối vĩ mô cơ bản như cân đối giữa hàng - tiền, cung - cầu, xuất - nhập
khẩu, tiết kiệm - tiêu dùng,.. Đồng thời, nhà nước còn dùng chính sách để
điều tiết đảm bảo cho sự phát triển cân đối giữa các vùng miền của đất nước
Thứ năm, kiểm soát và phân bổ các nguồn lực trong xã hội. Nhà nước
luôn luôn quan tâm đến quản lý, khai thác và sử dụng các nguồn lực cho phát
triển. Mục tiêu phát triển bền vững bao gồm cả gia tăng về lượng và cải thiện
về chất trong hiện tại và tương lai, vì thế tài nguyên tự nhien và xã hội của
một quốc gia là cái hữu hạn luôn trở thành vấn đề quan tâm chính yếu của nhà
nước. Để sử dụng có hiệu quả tài nguyên theo hướng bền vững, nhà nước
thông qua các chính sách thực hiện kiểm soát qué trình khai thác, sử dụng tài
nguyên và phân bổ hợp lý các nguồn lực trong xã hội.


5
Thứ sáu, tạo môi trường thích hợp cho các hoạt động kinh tế - xã hội.

phù hợp, đáp ứng được yêu cầu ngày càng cao của quản lý hành chính nhà
nước, phục vụ chiến lược phát triển kinh tế - xã hội của đất nước.
Trong lĩnh vực kinh tế, một số chính sách mới được ban hành đã đáp
ứng được về cơ bản yêu cầu phát triển và hoàn thiện thể chế của nền kinh
tế thị trường, đặc biệt, có tính ứng phó khá tốt với tác động của cuộc khủng
hoảng kinh tế toàn cầu như: chính sách kích cầu, chính sách điều chỉnh tiền
lương cơ bản, chính sách hạ thấp lãi suất cho vay của ngân hàng, lãi suất tối
đa cho tiền gửi bằng đồng Việt Nam, chính sách mang ngoại tệ, tiền Việt Nam
của cá nhân khi xuất nhập cảnh, chính sách điều chỉnh thuế thu nhập cá nhân,
chính sách miễn giảm thuế sử dụng đất nông nghiệp…
Theo đó, nhiều chính sách đã phát huy được tác dụng trong kiềm chế
lạm phát, góp phần ổn định giá cả thị trường và mức độ tăng trưởng của nền
kinh tế trong điều kiện khủng hoảng kinh tế. Điều đó được đánh giá như
những phản ứng kịp thời của nhà nước trước những biến động lớn của kinh tế
toàn cầu và khu vực.
2.2.2. Những tồn tại, hạn chế
Bên cạnh những thành tựu đạt được, vấn đề hoạch định chính sách công
ở nước ta cũng còn bộc lộ một số tồn tại, đó là:
Thứ nhất, các kiến nghị hoạch định chính sách chủ yếu xuất phát từ các
cơ quan nhà nước được giao nhiệm vụ quản lý nhà nước. Việc dự thảo chính
sách thường là do các bộ, cơ quan ngang bộ, các cơ quan đặc biệt của Chính
phủ, UBND các tỉnh, thành phố trực thuộc Trung ương thực hiện.
Như vậy, chính sách công được ban hành dựa trên suy xét, phân tích tình
hình thực tế và trên cơ sở những mong muốn quản lý của từng cơ quan nhà
nước. Sự tham gia đề xuất ý tưởng hoạch định chính sách, hoặc đóng góp vào
xây dựng các phương án, biện pháp chính sách của các đối tượng bị ảnh
hưởng bởi chính sách là rất hạn chế.


7

cách giải quyết vấn đề chưa đúng. Do tầm nhìn hạn hẹp của đội ngũ hoạch
định chính sách nên khi chính sách đưa vào thực thi mới nảy sinh nhiều bất
cập hoặc tình trạng chưa thực thi đã vấp phải phản đối của dư luận và phải
sửa (ví dụ điều 60 của Luật Bảo hiểm xã hội).
Thứ sáu, công tác hoạch định chính sách công hiện nay chưa theo kịp
với tình hình hội nhập của đất nước. Đất nước ta đang trong thời kỳ hội nhập
kinh tế quốc tế, các chính sách công bị nhiều chi phối, ảnh hưởng không chỉ ở
phạm vi nhất định trong lãnh thổ của một quốc gia mà còn bị chi phối bởi các
yếu tố mang tính toàn cầu.
Thứ bảy, việc đánh giá tác động của chính sách trước khi ban hành hiện
nay tại Việt Nam còn rất hạn chế. Việc phản biện chính sách trước khi ban
hành là việc làm rất quan trọng để có thể lường trước được những mặt tiêu
cực có thể do thực thi chính sách mang lại cho đối tượng chịu tác động trực
tiếp của chính sách đó. Hiện nay các nước trên thế giới hoạt động phản biện
chính sách là một khâu rất quan trọng nhưng tại Việt Nam thì hoạt động này
lại bị coi nhẹ.
2.3. Một số giải pháp chủ yếu nhằm nâng cao chất lượng, hiệu quả
hoạch định chính sách công
Để nâng cao chất lượng, hiệu quả của các hoạt động hoạch định chính
sách công ở nước ta trong giai đoạn hiện nay và những năm tiếp theo, cần đặt
trọng tâm vào các vấn đề sau:
Thứ nhất, tiếp tục nâng cao nhận thức để trên cơ sở đó mở rộng sự tham
dự một cách có hiệu quả của mọi cơ quan nhà nước, tổ chức xã hội và nhất là
của cá nhân người lãnh đạo, quản lý vào quá trình hoạch định và thực thi
chính sách công.
Việt Nam nên bắt đầu một quy trình hoạch định chính sách mới, với sự
tham gia cả tất cả các bên liên quan, bao gồm: Chính phủ, doanh nghiệp,


9

và cốt lõi trong thời kỳ đẩy mạnh hội nhập kinh tế quốc tế ở nước ta hiện nay.
Thời gian qua việc hoạch định chính sách công ở nước ta đã đạt được những
thành công nhất định. Song, kết quả của việc hoạch định chính sách vẫn còn
chưa thực sự đáp ứng được yêu cầu, nhiệm vụ đề ra. Vì vậy, cần nhận thức rõ
và khắc phục tốt một số hạn chế trong hoạch định chính sách công để nâng
cao năng lực, chất lượng lãnh đạo, quản lý của Đảng và Nhà nước ta.
Tóm lại, đất nước ta đang trong thời kỳ hội nhập kinh tế quốc tế, các
chính sách công bị nhiều chi phối, ảnh hưởng không chỉ ở phạm vi nhất định
trong lãnh thổ của một quốc gia mà còn bị chi phối bởi các yếu tố mang tính
toàn cầu. Mặt khác, mỗi chính sách khi ban hành đều có tác động, ảnh
hưởng rất lớn đến đời sống kinh tế - xã hội của đất nước và của người dân.
Do đó, hoàn thiện quá trình hoạch định nhằm nâng cao hiệu lực và hiệu quả
của chính sách nói chung và chính sách công nói riêng là một yêu cầu quan
trọng đòi hỏi mỗi cấp, mỗi ngành phải nỗ lực để tạo ra những chính sách tốt
cho xã hội.
4. Danh mục tài liệu tham khảo
- Giáo trình Khoa học lãnh đạo – Học viện Chính trị quốc gia Hồ Chí
Minh biên soạn.
- Tạp chí điện tử Tổ chức nhà nước – Bộ Nội vụ.
- Tạp chí điện tử Tài chính – Bộ Tài chính.