Mục lục
Lý do chọn chủ đề................................................................................................................2
I. Cơ sở lý luận về vai trò của CTXH trong hoạt động chăm sóc sức khỏe ban đầu đối
với người mắc bệnh tâm thần tại Hà Nội...........................................................................3
1.1. Khái niệm và các thuật ngữ liên quan.........................................................................3
1.1.1. Khái niệm công tác xã hội............................................................................................3
1.1.2. Khái niệm chăm sóc sức khỏe ban đầu........................................................................3
1.1.3. Khái niệm người mắc bệnh tâm thần...........................................................................4
1.1.4. Khái niệm chăm sóc sức khỏe ban đầu đối với người mắc bệnh tâm thần..................4
1.1.5. Khái niệm CTXH trong hoạt động chăm sóc sức khỏe ban đầu đối với người mắc
bệnh tâm thần ……………………………………………………………………………..4
1.2. Lý luận về vai trò của CTXH trong hoạt động chăm sóc sức khỏe ban đầu đối với
người mắc bệnh tâm thần....................................................................................................4
II. Thực trạng về vai trò của CTXH trong hoạt động chăm sóc sức khỏe ban đầu đối
với người mắc bệnh tâm thần tại Hà Nội...........................................................................7
2.1. Khái quát chung về hoạt động chăm sóc sức khỏe ban đầu đối với người mắc
bệnh tâm thần.......................................................................................................................7
2.1.1. Khái quát chung về hoạt động chăm sóc sức khỏe ban đầu đối với người mắc bệnh
tâm thần trên thế giới.............................................................................................................7
2.1.2. Khái quát chung về hoạt động chăm sóc sức khỏe ban đầu đối với người mắc bệnh
tâm thần tại Việt Nam............................................................................................................8
2.2. Mô tả về địa bàn thành phố Hà Nội..........................................................................10
2.3. Đánh giá việc thực hiện vai trò CTXH trong hoạt động chăm sóc sức khỏe ban
đầu đối với người mắc bệnh tâm thần tại Hà Nội...........................................................11
2.3.1. Thực trạng hoạt động chăm sóc sức khỏe ban đầu đối với người mắc bệnh tâm thần
tại Hà Nội………………………………………………………………………………….11
2.3.2. Vai trò của CTXH trong hoạt động chăm sóc sức khỏe ban đầu đối với người mắc
bệnh tâm thần tại Hà Nội.....................................................................................................13
III. Đề xuất giải pháp nhằm cải thiện vai trò của CTXH trong hoạt động chăm sóc
sức khỏe ban đầu đối với người mắc bệnh tâm thần tại Hà Nội...................................19
3.1. Cải thiện vai trò của công tác xã hội trong các hoạt động CSSKBĐ đối với người

thần. CTXH đã cung cấp các dịch vụ CSSKBĐ đến các cá nhân, gia đình và cộng
đồng; hỗ trợ, kết nối dịch vụ, đối tượng; góp phần lan rộng và tăng tính hiệu quả
của đề án.
Chăm sóc sức khỏe ban đầu là một trong những nhiệm vụ trọng tâm của của hệ
thống chăm sóc sức khỏe Việt Nam giai đoạn 2016-2020, nhằm nâng cao chất
lượng chăm sóc sức khỏe toàn dân một trong 3 nội dung được chú trọng là chăm
sóc bệnh tâm thần. Tham gia vào hệ thống chăm sóc sức khỏe ban đầu với người
mắc bệnh tâm thần có nhiều ngành khác nhau gọi chung là nhóm hợp tác liên
ngành, trong đó có Công tác xã hội. Bài viết này sẽ chứng minh tầm quan trọng của
Công tác xã hội là một nghề trong hệ thống y tế và thảo luận về vai trò của nhân
viên xã hội. Với những quan điểm đặc biệt, Công tác xã hội không chỉ quan tâm
đến con người mà còn về môi trường mà họ đang sống. Ngoài ra, Công tác xã hội
can thiệp dựa trên thế mạnh của thân chủ. Do đó, Công tác xã hội là một phương
pháp góp phần vào hiệu quả của các dịch vụ chăm sóc sức khỏe ban đầu với người
mắc bệnh tâm thần tại Việt Nam.

2


I.

Cơ sở lý luận về vai trò của CTXH trong hoạt động chăm sóc sức
khỏe ban đầu đối với người mắc bệnh tâm thần tại Hà Nội
I.1. Khái niệm và các thuật ngữ liên quan
I.1.1.Khái niệm công tác xã hội
Theo giáo trình nhập môn Công tác xã hội (Trường đại học Lao động – Xã hội,
2015), CTXH là một nghề, một hoạt động chuyên nghiệp nhằm trợ giúp các cá
nhân, gia đình và cộng đồng nâng cao năng lực đáp ứng nhu cầu và tăng cường
chức năng xã hội đồng thời thúc đẩy môi trường xã hội về chính sách, nguồn lực và
dịch vụ nhằn giúp cá nhân, gia đình, cộng đồng giải quyết và phòng ngừa các vấn

CTXH trong lĩnh vực CSSKTT, thực hiện các chức năng, nhiệm vụ của CTXH
trong CSSKBĐ đối với các cá nhân, gia đình và cộng đồng trong CSSKTT.

I.1. Lý luận về vai trò của CTXH trong hoạt động chăm sóc sức khỏe
ban đầu đối với người mắc bệnh tâm thần
* Vai trò của CTXH:

Là can thiệp vào cuộc sống của cá nhân, gia đình, nhóm người có cùng vấn đề,
cộng đồng và các hệ thống xã hội nhằm hỗ trợ thân chủ đạt được sự thay đổi về mặt
xã hội, giải quyết các vấn đề trong các mối quan hệ với con người và để nâng cao
an sinh xã hội. CTXH sử dụng các học thuyết về hành vi con người và lý luận về hệ
thống xã hội trong quá trình can thiệp các mối tương tác của con người với môi
trường sống (IFSW& IASW, 2011). CTXH có những chức năng là can thiệp, giải
quyết, phòng ngừa các vấn đề xã hội, phát triển tiềm năng cá nhân, gia đình và cộng
đồng.
NVCTXH làm việc trong lĩnh vực CSSKTT cũng thực hiện các chức năng,
nhiệm vụ trên của CTXH trong hoạt động CSSKBĐ tại địa bàn phường, xã, trạm y
tế, bệnh viện, các cơ sở trợ giúp cá nhân, gia đình và nhóm người có vấn đề về sức
khỏe tâm thần. Cụ thể, CTXH tham gia vào các hoạt động sau trong quá trình
CSSKBĐ đối với người mắc bệnh tâm thần:
- Phát triển và cải thiện hệ thống chính sách an sinh xã hội trong đó có luật pháp,
chính sách chương trình dịch vụ liên qua tới SKTT và CSSKBĐ với người mắc
bệnh tâm thần.
- Trợ giúp cá nhân, gia đình giải quyết và đối phó với vấn đề về SKTT.
4


- Kết nối cá nhân, gia đình với hệ thống dịch vụ và nguồn lực trong xã hội để giải
quyết vấn đề liên quan tới SKTT.
- Thúc đẩy các tổ chức xã hội cung cấp dịch vụ và nguồn lực hoạt động có hiệu quả

đồng qua tập huấn, giáo dục cộng đồng.
- Vai trò người tạo sự thay đổi: người NVCTXH được xem như người tạo ra sự thay
đổi cho cá nhân, giúp họ thay đổi suy nghĩ, thay đổi hành vi tiêu cực hướng tới
những suy nghĩ và hành vi tốt đẹp hơn như đi khám, tiêm chủng, quan tâm tới
CSSKBĐ và CSSKTT.
5


- Vai trò là người tư vấn: NVCTXH tham gia như người cung cấp thông tin tư vấn
cho các thân chủ cần có những thông tin như thông tin về CSSKBĐ với người tâm
thần.
- Vai trò là người tham vấn: NVCTXH trợ giúp gia đình và cá nhân tự mình xem
xét vấn đề, và tự thay đổi. Ví dụ như NVCTXH tham gia tham vấn giúp người tâm
thần và gia đình người tâm thần hiểu về vai trò của CSSKBĐ.
- Vai trò là người trợ giúp xây dựng và thực hiện kế hoạch cộng đồng: trên cơ sở
nhu cầu của cộng đồng đã được cộng đồng xác định, NVCTXH giúp cộng đồng xây
dựng chương trình hành động về CSSKBĐ với người mắc bệnh tâm thần.
- Vai trò là người chăm sóc, người trợ giúp: NVCTXH còn được xem như người
cung cấp các dịch vụ về cho những cá nhân, gia đình.
- Vai trò là người xử lý dữ liệu: Với vai trò này, NVCTXH nhiều khi phải nghiên
cứu, thu thập thông tin và phân tích thông tin về CSSKTT trong CSSKBĐ trên cơ
sở đó tư vấn cho thân chủ để họ đưa ra những quyết định đúng đắn.
- Vai trò là người quản lý hành chính: NVCTXH khi này thực hiện những công việc
cần thiết cho việc quản lý các hoạt động, các chương trình, lên kế hoạch và triển
khai kế hoạch các chương trình dịch vụ CSSKBĐ về chăm sóc bệnh tâm thần cho
cá nhân, gia đình và cộng đồng.
- Người tìm hiểu, khám phá cộng đồng: NVCTXH đi vào cộng đồng để xác định
vấn đề về SKTT của cộng đồng để đưa ra những kế hoạch trợ giúp, theo dõi, giới
thiệu chuyển giao những dịch vụ CSSKBBĐ cần thiết cho các nhóm thân chủ trong
cộng đồng.

khỏe của nhiều quốc gia trên toàn thế giới.
Theo WHO (2008), có gần 54 triệu người trên thế giới mắc các rối loạn sức
khỏe tâm thần như bệnh tâm thần phân liệt và rối loạn cảm xúc lưỡng cực. Thêm
vào đó là 154 triệu người bị mắc trầm cảm. Các con số gần đây nhất chỉ ra rằng có
gần 1 triệu người tự tử mỗi năm. Các rối loạn tâm tầm đang ngày càng trở nên phổ
biến ở các nước đang phát triển. Nguyên nhân là do các điều kiện nghèo khổ kéo
dài (thiếu điều kiện giáo dục, ăn ở, triển vọng công ăn, việc làm, công việc quá tải),
các thay đổi nhanh chóng về kinh tế xã hội, xung đột chính trị và thiên tai.
Thay vì điều trị, chăm sóc tại các bệnh viện chuyên khoa tâm thần lớn, WHO
khuyến khích tất cả các quốc gia lồng ghép sức khỏe tâm thần vào chăm sóc sức
khỏe ban đầu, cung cấp điều trị, chăm sóc sức khỏe tâm thần tại các bệnh viện đa
khoa và phát triển các dịch vụ chăm sóc sức khỏe tâm thần dựa vào cộng đồng.

I.1.1.Khái quát chung về hoạt động chăm sóc sức khỏe ban đầu đối với người mắc
bệnh tâm thần tại Việt Nam
Tại Việt nam, từ 12 tháng 9 năm 1978 sau khi tuyên ngôn Alma –Ata ra đời,
ngành y tế việt nam đẩy mạnh công tác xây dựng ngành y tế đặc biệt là tuyến y tế
cơ sở (trạm y tế cơ sở) để chăm sóc sức khỏe toàn dân ở mức cao nhất Do điều kiện
7


về vị trí địa lý, khí hậu, tình hình chính trị, nên Việt nam đưa thêm 2 nội dung nữa
vào 8 nội dung CSSKBĐ của tuyên ngôn Alma- Ata đó là nội dung thứ 9 và 10.
9) Quản lý sức khỏe
10)Xây dựng và củng cố mạng lưới y tế cơ sở.
Chăm sóc bệnh tâm thần là một trong ba nội dung chính của CSSKBĐ tại Việt
Nam bao gồm: CSSKBĐ cho trẻ em, chăm sóc người cao tuổi, chăm sóc người mắc
bệnh tâm thần. CSSKTT đang là một trong những ưu tiên hàng đầu của chính phủ
Việt Nam bởi theo thống kê của Bộ Y tế vào năm 2017, tại Việt Nam, có khoảng
15% dân số mắc các rối loạn tâm thần phổ biến liên quan tới stress, 3 triệu người bị

tiêm đầy đủ 6 loại vacxin ở mức cao nhất. Ngoài ra các loại vacxinViêm ganB,
vacxin thương hàn, Viêm Não Nhật bản B, Rubella,… đang được đưa vào chương
trình tiêm chủng quốc gia. Tùy từng vùng, địa phương mà triển khai thêm các
vacxin phù hợp với hoàn cảnh, tình hình bệnh tật của vùng đó.
- Phòng chống bệnh dịch địa phương: Chủ động phòng chống không để dịch bệnh
xảy ra là điều quan trọng của công tác y tế. Mục tiêu của Việt Nam là tiếp tục chủ
động khống chế tiến tới thanh toán với nhiều mức độ khác nhau một số bệnh dịch
lưu hành: Sốt rét, Dịch hạch,Dịch Tả, sốt xuất huyết, Thương hàn …. Nước ta chủ
động triển khai các chương trình quốc gia và đã thu được nhiều kết quả tốt
- Chữa trị các bệnh thông thường tại tuyến y tế cơ sở là góp phần giảm tải bệnh
nhân ở tuyến trên đồng thời giải quyết tốt tại chỗ góp phần giảm chi phí cho người
bệnh - tổ chức và giải quyết tốt các bệnh cấp cứu và các bệnh cấp tính thông thường
hàng ngày: cấp cứu nội,ngoại, sản, nhi và các cấp cứu chuyên khoa tại tuyến cơ sở.
Tham gia giải quyết sơ cứu những cấp cứu do thảm họa gây ra. Đồng thời, thực
hiện quản lý người mắc bệnh tâm thần tại nhà và cộng đồng; vấn đề cấp phát thuốc
hàng tháng cần quản lý tốt.
- Môi trường – nước sạch, Việt nam thực hiện các hoạt động chính sau:
+ Đẩy mạnh giáo dục vệ sinh môi trường
+ Giải quyết tốt các chất thải bỏ
+ Tiêu diệt các trung gian truyền bệnh
+ Cung cấp nước sạch cho nhân dân
+ Đẩy mạnh trồng cây xanh để tạo những lá phổi lớn làm trong sạch môi trường
- Phấn đấu cung cấp đủ thuốc cho công tác phòng bệnh và chữa các bệnh thông
thường cho nhân dân trọng tâm ở tuyến y tế cơ sở.
- Quản lý sức khỏe: Nhà nước tạo điều kiện cho những người nghèo được mua bảo
hiểm y tế để hạn chế những rủi do trong cuộc sống do bệnh tật.
- Xây dựng và củng cố mạng lưới y tế cơ sở: tăng cường màng lưới y tế cơ
sở về cơ sở vật chất, trang thiết bị y tế và nguồn nhân lực. Củng
cố nguồn nhân lực mỗi xã có 4- 6 cán bộ Y tế, họ được đào tạo và
đào tạo lại, đào tạo liên tục. Cơ sở làm việc cần được trang bị tối

I.1. Đánh giá việc thực hiện vai trò CTXH trong hoạt động chăm sóc sức
khỏe ban đầu đối với người mắc bệnh tâm thần tại Hà Nội

10


I.1.1.Thực trạng hoạt động chăm sóc sức khỏe ban đầu đối với người mắc bệnh tâm
thần tại Hà Nội
Sau 10 năm sáp nhập địa giới hành chính, hiện nay, hệ thống y tế cơ sở Hà Nội
có 30 trung tâm y tế, 30 phòng y tế, 18 bệnh viện huyện, 584 trạm y tế
xã/phường/thị trấn, 4 nhà hộ sinh, 53 phòng khám đa khoa khu vực, mạng lưới y tế
thôn bản và cộng tác viên y tế phủ khắp. Khu vực nông thôn Hà Nội có ở 17 huyện
và 1 thị xã trong đó có 386 xã nông thôn tương đương có 386 trạm y tế xã, 35
phòng khám đa khoa khu vực và 18 bệnh viện tuyến huyện, 18 trung tâm y tế và 18
phòng y tế huyện, thị xã. ( theo Bộ Y Tế, 2018)
- Tại Hà Nội, hoạt động truyền thông về giáo dục sức khỏe tâm thần được triển khai
rất hiệu quả đến từng quận huyện trong thành phố qua các phương tiện như loa
phường mỗi buổi sáng và chiều, các kênh truyền hình, biểu ngữ, các buổi hội thảo.
Đi đầu trong công tác giáo dục sức khỏe tâm thần là quận Ba Đình, Tây Hồ và
Hoàn Kiếm.
- Về dinh dưỡng, các trường mẫu giáo và tiểu học công lập tại Hà Nội đều được nhà
nước hỗ trợ một phần tiền ăn trưa để đảm bảo dinh dưỡng cho trẻ em. Các kiến thức
về dinh dưỡng cũng được phổ cập tại thành phố qua các chương trình tại từng quận,
phường và tổ dân phố. Giỏ thực phẩm của người dân tại Hà Nội tương đối được cải
thiện. Tỷ lệ suy dinh dưỡng cân nặng theo tuổi ở Hà nội thấp nhất cả nước là 21%
dân số. ( theo Viện Dinh Dưỡng, 2018), góp phần làm giảm nguy cơ mắc các bệnh
về tâm thần.
- Về sự thành công của hoạt động chăm sóc sức khỏe bà mẹ trẻ em – Kế hoạch hóa
gia đình trong chăm sóc bệnh tâm thần, tại Hà Nội, tỷ lệ các cặp vợ chồng được bảo
vệ bằng các biện pháp tránh thai đã tăng nhanh từ 53,7% năm 1993 lên 77,6% năm

nguồn nước được tiến hành thường xuyên tại thành phố, giảm tỉ lệ người mắc các
bệnh mãn tính và tâm thần.
- Các trạm y tế cơ sở ở Hà Nội đều có đầu đủ danh mục thuốc thiết yếu theo Thông
tư 19 của Bộ Y Tế.
- Kế hoạch số 48/KH-UBND, ban hành ngày 28/2, của UBND Thành phố Hà Nội:
Thiết lập hệ thống thống tin phục vụ công tác quản lý sức khỏe, theo dõi tình hình
bệnh tật và chăm sóc sức khỏe cho người dân Hà Nội gắn với bảo hiểm y tế toàn
dân. Để mọi người dân đều được quản lý, theo dõi, chăm sóc sức khỏe ban đầu;
Phát huy tối đa hiệu quả của hệ thống y tế cơ sở hiện có. Đồng thời, lồng ghép quản
lý bệnh nhân tâm thần với hoạt động chăm sóc sức khỏe của trạm y tế phường.
- Là một trong 8 tỉnh, thành phố được chọn thực hiện Đề án phát triển mạng lưới y
tế cơ sở và mô hình điểm trạm y tế xã, phường giai đoạn 2018 - 2020, UBND TP
Hà Nội vừa ban hành kế hoạch xây dựng và phát triển mạng lưới y tế cơ sở nhằm
thu hút bệnh nhân, góp phần nâng cao chất lượng khám chữa bệnh cho người tâm
thần, chăm sóc SKTT dựa vào cộng đồng, giảm tải cho bệnh viện tuyến trên. Để
nâng cao chất lượng khám chữa bệnh tại tuyến y tế cơ sở, từ năm 2008 đến nay
thành phố đã đầu tư kinh phí để xây dựng các trạm y tế thực hiện Chuẩn quốc gia
về y tế xã, xây mới, nâng cấp cơ sở hạ tầng theo đúng mẫu thiết kế của Bộ Y tế cho
202 trạm y tế xã, phường, thị trấn. Riêng năm 2017 thành phố, các huyện đã đầu tư
xây dựng với kinh phí trên 150 tỷ đồng cho 23 xã chưa đạt chuẩn để đảm bảo 100%
các xã có cơ sở vật chất trạm y tế đảm bảo. ( Theo Bộ Y Tế, 2017)
Phát huy những thành quả đã đạt được, thời gian tới, Hà Nội tiếp tục củng cố và
hoàn thiện mạng lưới y tế xã, nâng cao chất lượng dịch vụ chăm sóc sức khỏe ban
đầu cho nhân dân nhằm phấn đấu giảm tỷ lệ mắc bệnh tâm thần; đảm bảo mọi
người dân đều được dễ dàng tiếp cận các dịch vụ y tế; tiếp tục đầu tư cơ sở vật chất,
trang thiết bị y tế đến năm 2020, 100% trung tâm y tế, phòng khám đa khoa trên
toàn thành phố được cải tạo, sửa chữa, có đầy đủ trang thiết bị thiết yếu, 100% trạm
y tế xã được xây mới, nâng cấp, cải tạo hạ tầng, duy trì tiêu chuẩn quốc gia y tế xã;
tiếp tục thực hiện tốt chính sách bảo hiểm y tế; triển khai hiệu quả quản lý sức khỏe
12

và tổ chức đoàn thể có liên quan: Gia đình, cán bộ y tế, nhà trường, người dân trong
cộng đồng, các tình nguyện viên, công an khu vực, các tổ chức đoàn thể, các tổ
chức và cá nhân khác trong cộng đồng. NVCTXH phối hợp với mạng lưới này tại
mỗi địa bàn quận, huyện trên thành phố Hà Nội
- Tại các cơ sở y tế:
+ Tại các bệnh viện: Phòng công tác xã hội thực hiện các hoạt động như vận động
nguồn lực, gây quỹ, tham vấn, tư vấn, cung cấp dịch vụ cho bệnh nhân tâm thần và
13


gia đình bệnh nhân tâm thần. Hầu hết các bệnh viện tâm thần lớn trên Hà Nội đều
có phòng công tác xã hội như: bệnh viện tâm thần Trung Ương, Bạch Mai, VinMec,
Hồng Ngọc, Viện Sức khỏe Tâm thần Quốc gia,… Tuy nhiên, ở nhiều bệnh viện
nhỏ, tuyến tỉnh, trung tâm chăm sóc SKTT còn chưa có NVCTXH, việc chăm sóc
người bệnh tâm thần chủ yếu là do y bác sĩ đảm nhiệm. Theo Thân Trung Dũng
(2011), điều này sẽ gây khó khăn cho người bệnh, bởi y bác sĩ chỉ giúp người bệnh
trong điều trị bằng thuốc còn việc tăng cường tác động của các yếu tổ tích cực,
giảm yếu tố tiêu cực từ môi trường xã hội đến người rối nhiễu tâm trí giúp người
bệnh trở lại hòa nhập với đời sống xã hội là công việc mà NVCTXH làm tốt thì lại
chưa có.
+ Tại các trạm y tế xã, phường: NVCTXH làm việc với cán bộ y tế tại cơ sở, sắp
xếp lịch khám, giám sát các hoạt động chữa trị tại nhà của người bệnh và người hỗ
trợ, thực hiện quản lí ca đối với người bệnh tâm thần. Quan trọng nhất là sự phối
hợp giữa NVCTXH và nhân viên y tế trong việc thực hiện các hoạt động CSSKBĐ
với người bệnh tâm thần tại các xã, phường như: cung cấp thuốc thiết yếu, phòng
chống dịch bệnh, chăm sóc bà mẹ - trẻ em, kế hoạch hóa gia đình, chữa các bệnh
thông thường, tiêm chủng mở rộng,…
+ NVCTXH thực hiện các hoạt động hỗ trợ tâm lý cho người tâm thần và gia đình
người tâm thần như: tham vấn, tư vấn, can thiệp xử lý khủng hoảng.
- Tại trường học:

thành phố như quận Đống Đa, Ba Đình, Tây Hồ, Hoàn Kiếm. Đồng thời NVCTXH
tại xã, phường cũng sử dụng các phương pháp tuyên truyền tại gia đình bằng cách
gặp gỡ trực tiếp người mắc bệnh tâm thần và gia đình người mắc bệnh tâm thần qua
các hoạt động thăm viếng; Lồng ghép các nội dung giáo dục về CSSKBĐ đối với
sức khỏe tâm thần qua các buổi họp dân cư, các ban ngành đoàn thể; tuyên truyền
bằng tranh ảnh, áp phích, hạt động các nhạc tại các cơ sở trường học, nơi tập trung
đông dân cư trên địa bàn. Các hoạt động tuyên truyền về CSSKBĐ trong chăm sóc
bệnh tâm thần rất quan trọng nhiều người chưa có nhận thức đầy đủ về tầm quan
trọng của SKTT và tại sao phải can thiệp sớm nên có thể có các hành vi có hại và
không quan tâm đến SKTT; hiểu sai lệch về nguyên nhân của rối loạn tâm thần; kỳ
thị người bệnh tâm thần và gia đình người tâm thần khiến họ khó hòa nhập; ý thức
nâng cao năng lực để phòng chống các bệnh tâm thần còn hạn chế.
+ NVCTXH phối hợp với các cán bộ chức năng như nhân viên y tế, nhân viên tâm
lý, thực hiện các hoạt động kết nối người dân tại cộng đồng tới các hoạt động như
tiêm chủng mở rộng, tiêm phòng uốn ván, chăm sóc sức khỏe bà mẹ trẻ em, làm thẻ
bảo hiểm y tế, bảo vệ môi trường,… để thực hiện công tác CSSKBĐ trong chăm
sóc bệnh tâm thần được hiệu quả.
+ NVCTXH tại xã, phường và các cơ sở trên địa bàn Hà Nội thực hiện các hoạt
động trợ giúp người mắc bệnh tâm thần tại nhà như: Hướng dẫn hỗ trợ gia đình
bệnh nhân đi khám bệnh; nhắc nhở bệnh nhân và gia đình bệnh nhân về cách sử
dụng thuốc, cách trị liệu đúng cách; Làm việc với gia đình bệnh nhân theo hướng
dẫn và theo dõi cách điều trị bệnh theo đơn của bác sỹ; Tìm kiếm và kết nối với các
chương trình CSSKBĐ tại địa phương; Tìm kiếm, kết nối nguồn lực để bệnh nhân
có thuốc và được hỗ trợ trị liệu.
+ NVCTXH thực hiện các hoạt động CSSKBĐ trong chăm sóc bệnh tâm thần tại
cộng đồng như: Giáo dục về dinh dưỡng, phòng chống tai nạn thương tích, bảo vệ
môi trường, phòng chống dịch bệnh.

15


Số lượng bệnh viện, trường học, trạm y tế có phòng CTXH tại Hà Nội ngày
càng tăng lên. Đề án 2514 đã đặt ra các mục tiêu: Đến hết năm 2015 sẽ xây dựng thí
điểm 4 mô hình tổ chức hoạt động CTXH trong các bệnh viện tuyến Trung ương;
Xây dựng thí điểm 6 mô hình tổ chức hoạt động CTXH trong các bệnh viện tuyến
tỉnh thuộc 3 miền Bắc, Trung, Nam; Đến hết năm 2020, triển khai hoạt động CTXH
16


tại 80% các bệnh viện tuyến Trung ương, 60% các bệnh viện tuyến tỉnh, 30% các
bệnh viện tuyến huyện, và 40% số trạm y tế xã/phường.
- CTXH đã có một vai trò rất lớn trong việc nâng cao nhận thức cùa người dân Hà
Nội về CSSKTT trong chăm sóc bệnh tâm thần. Phần lớn người dân đã nhận thức
được tầm quan trọng của SKTT và tại sao phải CSSKBĐ, can thiệp từ sớm.
- Nhờ các hoạt động giáo dục về dinh dưỡng của CTXH, người dân đã ăn uống một
cách khoa học hơn và quan tâm đến dinh dưỡng, đặc biệt là đối tượng trẻ em và
người già.
- Công tác vệ sinh môi trường trên toàn thành phố cũng được quán triệt bởi các hoạt
động tuyên truyền nâng cao ý thức người dân và giáo dục vệ sinh môi trường của
CTXH. Bên cạnh đó, CTXH đã thực hiện hoạt động biện hộ giúp một số cho một số
địa bàn chưa có nước sách trong thành phố dù chưa đạt được nhiều kết quả khả
quan.
- Các hoạt động giáo dục về dân số và kế hoạch hóa gia đình, phát bao cao su, tăng
cường vai trò của phụ nữ của CTXH đã đạt được nhiều kết quả khả quan.
- Các hoạt động vận động, vãng gia, tuyên truyền của CTXH cũng đã góp phần vào
hoạt động tiêm chủng mở rộng tại Hà Nội.
- Nhờ sự phối hợp của NVCTXH xã, phường, với trạm y tế, cán bộ xã phường mà
dịch bệnh tại Hà Nội tỏng thời gian gần đây được kiểm soát.
- Hoạt động quản lý sức khỏe người dân tại cộng đồng của CTXH đã góp phần phát
hiện sớm các dấu hiệu của bệnh tâm thần, đảm bảo người dân tham gia bảo hiểm y
tế, khám chữa bệnh kịp thời.

- CTXH trong CSSKBĐ trong CSSKTT tại cộng đồng, xã, phường, trường học
ngày càng được chú trọng và có hệ thống.
- NVCTXH chưa tham gia nhiều trong khâu hoạch định chính sách, phát triển hệ
thống luật pháp.

I.

Đề xuất giải pháp nhằm cải thiện vai trò của CTXH trong hoạt động
chăm sóc sức khỏe ban đầu đối với người mắc bệnh tâm thần tại Hà
Nội.

I.1. Cải thiện vai trò của công tác xã hội trong các hoạt động CSSKBĐ
đối với người mắc bệnh tâm thần tại Hà Nội.
- Giáo dục, tuyên truyền về CSSKBĐ, SKTT tại trường học, bệnh viện, cộng đồng
- Giáo dục về dinh dưỡng, nhất là cho bà mẹ trẻ em và học sinh các trường học trên
địa bàn thành phố.

18


- Bảo vệ môi trường – nước sạch: Phối hợp với các tình nguyện viên trên địa bàn và
Bộ Tài Nguyên – Môi trường để thực hiện các chiến dịch cải thiện môi tường, tuyên
truyền nâng cao ý thức người dân trên thành phố Hà Nội.
- Phòng chống dịch bệnh tại các quận huyện trên Hà Nội cùng trạm y tế xã phường.
- Công tác chăm sóc sức khỏe cho trẻ em và bà mẹ mang thai.
- Tiêm chủng mở rộng tại các địa bàn: Tuyên truyền, hướng dẫn, tư vấn cho người
dân.
- Quản lý sức khỏe toàn dân.

I.1. Bổ sung vai trò của công tác xã hội trong các hoạt động CSSKBĐ

CTXH trong hoạt động CSSKBĐ với người mắc bệnh tâm thần nhưng những thành
tựu đã đạt được của hoạt động hiện nay tại thành phố Hà Nội sẽ là bước đầu để Việt
Nam nâng cao sức khỏe tâm thần cho toàn dân trong tương lai. Đây là một hoạt
động rất quan trọng và cần có tầm nhìn chiến lược lâu dài. Vì vậy rất mong CTXH
sẽ có vai trò rõ rệt hơn trong các hoạt động hoạch định chính sách, luật pháp,
chương trình dịch vụ về SKTT của Việt Nam trong tương lai.
Để hoàn thành được cuốn tiểu luận này, em xin chân thành cảm ơn sự hướng
dẫn của cô Nguyễn Phương Anh trong suốt quá trình của học môn CTXH trong
chăm sóc SKTT!

20


Tài liệu tham khảo
1. Bùi Thị Xuân Mai, 2015, Nhập môn Công Tác Xã Hội, Nxb Lao Động – Xã Hội.
2. Bộ Y tế, 2016. Tài liệu Hội nghị trực tuyến “Tổng kết Công tác y tế năm 2015,
kế hoạch 2016 và phương hướng nhiệm vụ giai đoạn 2016-2020”.
3. Đào Văn Dũng, Nguyễn Kim Phượng, 2016, Chăm sóc sức khỏe ban đầu trên
thế giới: Thành tựu & Định hướng đổi mới vì An sinh xã hội, tạp chí Bảo hiểm Xã
hội.
4. Đỗ Hồng Ngọc, 2014, Chăm sóc sức khỏe ban đầu.
5. Edward Cohen, Trần Đình Tuấn, 2016, Vai trò của Công tác xã hội trong Sức
khỏe Tâm thần và Những gợi ý cho Việt Nam.
6. IASW, 2011, The role of Social work in Primary health care in Iceland.
7. Nguyễn Thị Thái Lan, Bùi Thị Xuân Mai, 2014, Công tác xã hội cá nhân và gia
đình, Nxb Lao Động – Xã Hội.
8. Nhiều tác giả, 2017, Hướng dẫn thực hành Công tác xã hội trong chăm sóc sức
khỏe tâm thần, Nxb Lao Động – Xã Hội.
9. Nhiều tác giả, 2016, Chăm sóc sức khỏe tâm thần dựa vào cộng đồng, Nxb Lao
Động – Xã Hội.

Bộ Lao Động – Thương Binh & Xã Hội
Công tác xã hội
Chăm sóc sức khỏe ban đầu
Chăm sóc sức khỏe tâm thần
Giáo dục sức khỏe
Nhân viên công tác xã hội
Sức khỏe tâm thần
Ủy ban nhân dân

22